DDK-5/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI DDK-61-34/05/KP Warszawa, dn. 28 marca 2006 r. DECYZJA Nr DDK-5/2006 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy – kodeks post ę powania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. Dz. U. z 2001 r. nr 49, poz. 509; Dz. U. z 2002 r. Nr 113, poz. 984; Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271; Dz. U. z 2002 r. Nr 169, poz. 1387; Dz. U. z 2003 r. Nr 130, poz. 1188; Dz. U. z 2003 r. Nr 170, poz. 1660; Dz. U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692; Dz. U. z 2005 r. Nr 64, poz. 565; Dz. U. z 2005 r. Nr 78, poz. 682; Dz. U. z 2005 r. Nr 181, poz. 1524) w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080), umarza si ę post ę powanie wszcz ę te na wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tychach przeciwko HSBC Bank Polska S.A. z siedzib ą w Warszawie w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez tego przedsi ę biorc ę , bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez: - odmow ę uznania przez HSBC Bank Polska S.A. za skuteczne, z ł o ż onego w terminie 10 dni przez konsumenta (kredytobiorc ę ), o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy kredytowej, zawartej w miejscu sprzeda ż y za po ś rednictwem agenta HSBC Bank Polska SA oraz upowa ż nionego pracownika placówki handlowej/us ł ugowej (sprzedawcy), z bezprawnym żą daniem wcze ś niejszego zwrotu wyp ł aconego ś wiadczenia na rzecz sprzedawcy lub przedstawienia dowodu skutecznego odst ą pienia od zawartej ze sprzedawc ą umowy kupna- sprzeda ż y, co jest dzia ł aniem niezgodnych z postanowieniem § 8 „Ogólnych Warunków Umów Kredytowych na zakup towarów i us ł ug w HSBC Bank Polska S.A.”. i mo ż e narusza ć art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1081 ze zm. Dz. U. z 2003 r. Nr 109, poz. 1030; Dz. U. z 2004 r. Nr 96, poz. 959; Dz. U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1693; Dz. U. z 2005 r. Nr 157, poz. 1316), jako bezprzedmiotowe . UZASADNIENIE Dzia ł aj ą c na postawie art. 100 a ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej ustaw ą ), Miejski Rzecznik Konsumentów w Tychach (zwany dalej tak ż e Wnioskodawc ą , Rzecznikiem), pismem z 27 czerwca 2005 r., które wp ł yn ęł o do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej tak ż e Prezesem Urz ę du, organem administracji publicznej) dnia 4 lipca 2005 r., wniós ł o wszcz ę cie post ę powania w sprawie ustalenia czy dzia ł anie HSBC Bank Polska S.A. z siedzib ą w Warszawie (zwanego dalej tak ż e Bankiem, Spó ł k ą , kredytodawc ą ), polegaj ą ce na odmowie uznania przez HSBC Bank Polska S.A. za skuteczne, z ł o ż onego w terminie 10 dni przez konsumenta (kredytobiorc ę ), o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy kredytowej, zawartej w miejscu sprzeda ż y za po ś rednictwem agenta HSBC Bank Polska SA oraz upowa ż nionego pracownika placówki handlowej/us ł ugowej (sprzedawcy), z bezprawnym żą daniem wcze ś niejszego zwrotu wyp ł aconego ś wiadczenia na rzecz sprzedawcy lub przedstawienia dowodu skutecznego odst ą pienia od zawartej ze sprzedawc ą umowy kupna-sprzeda ż y mo ż e stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów o której mowa w art. 23 a ustawy (karta nr 2). Nast ę pnie, pismem, które wp ł yn ęł o do Prezesa Urz ę du w dniu 11 lipca 2005 r. Wnioskodawca wycofa ł ww. wniosek i przekaza ł nowy (poprawiony) oraz wniós ł o w łą czenie przes ł anych wraz z wnioskiem z dnia 4 lipca 2005 r. dowodów do wniosku przes ł anego w dniu 11 lipca 2005 r. (karta nr 7). Wnioskodawca wskaza ł we wniosku, ż e praktyka, o której uznanie za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów wyst ę puje, polega na odmowie uznania przez HSBC Bank Polska SA za skutecznie z ł o ż onego w terminie 10 dni przez konsumenta (kredytobiorc ę ) o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy kredytowej, zawartej w miejscu sprzeda ż y za po ś rednictwem agenta HSBC Bank Polska SA oraz upowa ż nionego pracownika placówki handlowej/us ł ugowej (sprzedawcy), z bezprawnym żą daniem wcze ś niejszego zwrotu wyp ł aconego ś wiadczenia na rzecz sprzedawcy lub przedstawienia dowodu skutecznego odst ą pienia od zawartej ze sprzedawc ą umowy kupna-sprzeda ż y, stanowi naruszenie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim (zwanej dalej tak ż e ukk) oraz stoi w sprzeczno ś ci z postanowieniem § 8 pod nazw ą „Odst ą pienie od umowy”, zamieszczonym w „ Ogólnych Warunkach Umów Kredytowych na zakup towarów i us ł ug w HSBC Bank Polska SA ” (zwane dalej tak ż e OWUK). Wnioskodawca w uzasadnieniu przedstawi ł praktyk ę stosowan ą przez ww. przedsi ę biorc ę oraz, jako przyk ł ad na jej potwierdzenie, przytoczy ł spraw ę jednej z konsumentek, w której imieniu wyst ę powa ł do Banku. Wyrazi ł przy tym domniemanie, ż e kwestionowane dzia ł anie Banku dotyczy szerszej grupy konsumentów. Do wniosku z ł o ż onego w dwóch egzemplarzach do łą czono kopie ogólnych warunków umowy oraz korespondencji w przedmiotowej sprawie z HSBC Bank Polska SA potwierdzon ą za zgodno ść z orygina ł em. Prezes Urz ę du ustali ł , ż e Wnioskodawca uchybi ł wymogom przewidzianych dla z ł o ż enia wniosku okre ś lonym w przepisach ustawy i wezwa ł do jego uzupe ł nienia. Przedmiotem wyst ą pienia by ł brak precyzyjnego wskazania w sentencji wniosku przepisu prawnego, na podstawie którego Wnioskodawca uznaje dzia ł ania Spó ł ki za bezprawne oraz brak jednoznacznego okre ś lenia siedziby Banku, co uniemo ż liwia ł o skuteczne dor ę czenie przez Prezesa Urz ę du zawiadomienia o wszcz ę ciu niniejszego post ę powania. W wymaganym terminie Miejski Rzecznik Konsumentów uzupe ł ni ł wniosek o żą dane przez Prezesa Urz ę du informacje, precyzuj ą c, ż e dzia ł ania HSBC Bank Polska pozostaj ą w sprzeczno ś ci z art. 11 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim oraz wskaza ł aktualn ą siedzib ę Spó ł ki (karta nr 21). 2 Wnioskodawca wskaza ł na bezprawn ą , w jego ocenie, praktyk ę Banku, polegaj ą c ą na niew ł a ś ciwym zastosowaniu przepisów art. 11 ustawy o kredycie konsumenckim i tym samym uniemo ż liwieniu skutecznego odst ą pienia przez konsumenta od umowy kredytu konsumenckiego, co pozostaje w sprzeczno ś ci z dyspozycj ą art. 11 ust. 1 ukk oraz § 8 OWUK. Rzecznik wskaza ł , ż e w przypadku powi ą zania umowy kredytowej z umow ą kupna-sprzeda ż y Spó ł ka nie uznaje za wystarczaj ą ce do skutecznego rozwi ą zania umowy kredytowej o ś wiadczenia z ł o ż onego przez konsumenta w tym przedmiocie. Warunkiem koniecznym jest przedstawienie skutecznego rozwi ą zania umowy kupna-sprzeda ż y lub zwrot przez konsumenta ś rodków finansowych przekazanych na rzecz Sprzedawcy. W ocenie Wnioskodawcy, Bank nie mo ż e warunkowa ć uznania z ł o ż onego przez konsumenta w ustawowym terminie o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy kredytu za skuteczne od zwrotu wyp ł aconej kwoty kredytu nieb ę d ą cego w posiadaniu konsumenta. Żą danie Banku by ł oby uzasadnione w przypadku spe ł nienia ś wiadczenia przez kredytodawc ę na rzecz kredytobiorcy (konsumenta), o czym mowa w art. 11 ust. 3 ukk. Omawiana sytuacja nie zachodzi jednak w tym przypadku. Bank wyp ł aca Sprzedawcy ś wiadczenie b ę d ą ce przedmiotem umowy o kredyt konsumencki zawartej mi ę dzy Bankiem a konsumentem, przez up ł ywem 10 dniowego terminu na odst ą pienie o ww. umowy, na podstawie łą cz ą cej Sprzedawc ę z bankiem Umowy o wspó ł pracy w zakresie finansowania sprzeda ż y kredytem konsumenckim (zwanej dalej tak ż e umow ą o wspó ł prac ę , UWFS). Czyni to jednak na w ł asne ryzyko i nie posiada tym samym uzasadnienia prawnego, by żą da ć zwrotu ś wiadczenia od konsumenta. W ocenie Wnioskodawcy, art. 11 ust. 4 ukk wskazuje, ż e w przypadku umowy o wspó ł prac ę łą cz ą cej Bank i Sprzedawc ę , kredytodawca swoje roszczenia powinien kierowa ć wy łą cznie do sprzedawcy, któremu faktycznie przekaza ł ś wiadczenie b ę d ą ce przedmiotem umowy o kredyt konsumencki. Ponadto, w ocenie Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tychach, warunkowanie skutecznego odst ą pienia od umowy o kredyt konsumencki, konieczno ś ci ą przedstawienia przez konsumenta dowodu skutecznego odst ą pienia od umowy kupna-Sprzeda ż y nie znajduje równie ż uzasadnienia prawnego. Inn ą kwesti ą , w ocenie Rzecznika, jest zawarta przez konsumenta umowa o kredyt konsumencki na sfinansowanie zakupu u Sprzedawcy, a inn ą umowa kupna-sprzeda ż y. Wskazane czynno ś ci pozwoli ł y w dniu 25 sierpnia 2005 r. wyda ć Prezesowi Urz ę du postanowienie o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania i zawiadomi ć o tym stron ę przeciwn ą , tj. HSBC Bank Polska S.A. Pismem z dnia 9 wrze ś nia 2005 r. Spó ł ka odnios ł a si ę do zarzutów podniesionych przez Wnioskodawc ę , uznaj ą c je za nieuzasadnione (karta nr 38). Wskazano, i ż Bank uznaje odst ą pienie od umowy kredytowej z ł o ż one przez konsumenta w ci ą gu 10 dni od jej zawarcia za skuteczne, niezale ż nie od ewentualnego zwrotu wyp ł aconego przez Bank ś wiadczenia, zgodnie z § 8 OWUK, w zwi ą zku z tym post ę powanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe. Odnosz ą c si ę do kwestii żą dania od konsumenta zwrotu ś wiadczenia przekazanego sprzedawcy, Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e spe ł nienie ś wiadczenia nast ę puje zgodnie z postanowieniami umowy kredytowej, w ramach której udost ę pniony konsumentowi kredyt jest bezpo ś rednio przekazywany na rachunek wskazanego przez konsumenta sprzedawcy. Konstrukcja taka (przekaz) jest przewidziana przepisami kodeksu cywilnego, a tak ż e odwo ł uje si ę do niej art. 11 ust. 4 ukk. Spe ł nienie ś wiadczenia w ten sposób, w ocenie Banku, odnosi wi ę c taki sam skutek (w zakresie faktu samego spe ł nienia ś wiadczenia), jak spe ł nienie ś wiadczenia do r ą k kredytobiorcy (konsumenta). Spó ł ka nie zgodzi ł a si ę ponadto, z twierdzeniem Rzecznika, i ż Bank wyp ł acaj ą c sprzedawcy ś wiadczenie przed up ł ywem 10 dniowego terminu na odst ą pienie od umowy, czyni to na w ł asne ryzyko i nie ma w zwi ą zku z tym prawa domaga ć si ę zwrotu ś wiadczenia od konsumenta. W opinii HSBC Bank Polska S.A., przyj ę cie argumentacji Rzecznika prowadzi ł oby do uznania, ż e konsument, 3 który zakupi ł towar za kredyt konsumencki, mo ż e od umowy o kredyt konsumencki odst ą pi ć , zachowuj ą c jednocze ś nie zakupiony towar. Stanowisko takie mo ż na by uzasadni ć , jedynie w przypadku, gdyby równocze ś nie z wypowiedzeniem umowy kredytu rozwi ą zaniu ulega ł a tak ż e umowa kupna-sprzeda ż y. Rozwi ą zanie takie nie zosta ł o jednak przewidziane przez ustawodawc ę , co uniemo ż liwia Bankowi żą danie zwrotu ś wiadczenia bezpo ś rednio od Sprzedawcy. W ocenie Spó ł ki art. 11 ust. 4 ukk nie mo ż e by ć traktowany jako zakaz dochodzenia nale ż nego ś wiadczenia przez Bank od konsumenta. Podnosz ą c niew ł a ś ciwo ść zastosowania w przedmiotowej sytuacji art. 11 ust. 4 ukk, Spó ł ka wskaza ł a na obowi ą zek zwrotu otrzymanych ś wiadcze ń , który uregulowany jest w art. 2 ust. 3 oraz 16 c ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. 2000 r. Nr 22, poz. 272 ze zm.) oraz art. 395 § 2, art. 494 oraz art. 405 ustawy - kodeks cywilny. Na potwierdzenie ww. stanowiska Spó ł ka przedstawi ł a tre ść § 6 ust. 2 Umowy o wspó ł pracy w zakresie finansowania sprzeda ż y kredytem bankowym , która zosta ł a przekazana jako dowód w sprawie (karty nr 43), zawartej mi ę dzy Bankiem a Sprzedawc ą (tu: KOMPUTERY sp. z o.o. z siedzib ą w Katowicach), który stanowi, ż e klient ma prawo odst ą pi ć od umowy kredytu bez podania przyczyn w terminie 10 dni od daty jej zawarcia, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie. Odst ą pienie od umowy kredytu nie oznacza mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy kupna-sprzeda ż y towaru lub us ł ugi. Z chwil ą odst ą pienia od umowy kredytu na Kredytobiorcy ci ąż y obowi ą zek zwrotu równowarto ś ci otrzymanego od banku kredytu . Sk ł adaj ą c przedmiotowe wyja ś nienia Spó ł ka stwierdzi ł a, ż e nie stosuje praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, a wykorzystywane procedury zwi ą zane z udzielaniem kredytów pozostaj ą w zgodzie z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. W odpowiedzi na wyja ś nienia Spó ł ki, Wnioskodawca pismem z dnia 12 pa ź dziernika 2005 r. (karta nr 51) w ca ł o ś ci podtrzyma ł zg ł aszane pod adresem Banku zarzuty. Wskaza ł , ż e kwestionowana praktyka nie dotyczy wy łą cznie konsumentki, której sprawa zosta ł a przyk ł adowo omówiona we wniosku, a do której przypadku odwo ł a ł si ę w odpowiedzi Bank. W opinii Rzecznika, konieczno ść potwierdzenia skutecznego odst ą pienia od umowy sprzeda ż y jako warunku zwalniaj ą cego konsumenta od zwrotu ś wiadczenia przekazanego na rzecz sprzedawcy nie znajduje uzasadnienia w ś wietle art. 11 ust. 1 ukk. Tym bardziej, ż e z tre ś ci § 6 ust. 2 UWFS wynika jednoznacznie, ż e nawet skuteczne rozwi ą zanie umowy kupna-sprzeda ż y nie zwalnia konsumenta (kredytobiorcy) od obowi ą zku zwrotu równowarto ś ci kredytu, jaki Bank przekaza ł Sprzedawcy. Powo ł ywanie si ę przez Spó ł k ę na regulacj ę zawart ą w § 6 ust. 2 UWFS, która nie jest udost ę pniana konsumentom, nale ż y uzna ć za dzia ł anie bezprawne, gdy ż kwestie odst ą pienia od umowy kredytu reguluje art. 11 ukk, a nie poufna umowa łą cz ą ca dwa podmioty gospodarcze. Ustawowe prawo do odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni ma - jak podkre ś la Wnioskodawca - umo ż liwi ć konsumentowi weryfikacj ę wcze ś niej podj ę tej decyzji bez ponoszenia konsekwencji finansowych, z wyj ą tkiem konieczno ś ci uiszczenia na rzecz kredytodawcy op ł aty przygotowawczej. Konsument bior ą c pod uwag ę tre ść art. 11 ust. 1 oraz § 8 OWUK ma prawo s ą dzi ć , ż e z ł o ż enie o ś wiadczenie w przypisanym terminie skutkuje uznaniem umowy za niezawart ą i brakiem konieczno ś ci ponoszenia obci ąż e ń z ni ą zwi ą zanych, z wyj ą tkiem ww. op ł aty przygotowawczej. W ocenie Rzecznika, interpretacja tre ś ci art. 11 ust. 4 ukk dokonana przez Bank jest nadu ż yciem i ma na celu jedynie ochron ę partnera handlowego, jakim jest Sprzedawca, w tym przypadku firma KOMPUTERY sp. z o.o. Wnioskodawca podwa ż a przy tym rzetelno ść dzia ł ania ww. Sprzedawcy, wskazuj ą c na post ę powanie, jakie w przedmiocie jego dzia ł alno ś ci prowadzi ł a Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów 4 w Katowicach i które zosta ł o zako ń czone wydaniem decyzji stwierdzaj ą cej naruszenia zbiorowych interesów konsumentów (karta nr 54). W nast ę pstwie ww. pisma Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Tychach, Spó ł ka poinformowa ł a o polubownym zako ń czeniu sprawy konsumentki, której przypadek zosta ł wskazany we wniosku (karta nr 60). Bank przyj ął odst ą pienie od umowy kredytowej, a firma KOMPUTERY sp. z o.o. potwierdzi ł a skuteczno ść odst ą pienia od umowy sprzeda ż y, wobec czego umowa kredytu zosta ł a ostatecznie anulowana. W trakcie trwania niniejszego post ę powania do Prezesa Urz ę du wp ł yn ęł o pismo Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Pruszkowie (karta nr 65), w którym opisana zosta ł a to ż sama praktyka, jak ą w odniesieniu do innego konsumenta stosowa ł HSBC Bank Polska S.A. wspó ł pracuj ą c ze spó ł k ą KOMPUTERY. Maj ą c na uwadze, ż e przekazane przez ww. Rzecznika materia ł y dotycz ą bezpo ś rednio dzia ł a ń Spó ł ki b ę d ą cych przedmiotem prowadzonego przed Prezesem Urz ę du post ę powania, Prezes Urz ę du w łą czy ł je do materia ł u dowodowego, zawiadamiaj ą c o tym strony (karta nr 62). W pi ś mie z dnia 15 grudnia 2005 r. (karta nr 71) Bank poinformowa ł o polubownym rozwi ą zaniu sporu z konsumentem, którego spraw ę w przekazanym do Urz ę du pi ś mie prezentowa ł Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Pruszkowie. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 ustawy kodeks post ę powania administracyjnego, strony przed wydaniem Decyzji mia ł y mo ż liwo ść zapoznania oraz wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów (karta nr 73), z czego jednak, w wyznaczonym terminie, nie skorzysta ł y. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje. HSBC Bank Polska S.A. w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej na rynku us ł ug finansowych udziela kredytów z ł otowych, bezgotówkowych na zakup towarów i us ł ug pochodz ą cych z oferty wspó ł pracuj ą cych z nim, na podstawie odr ę bnej umowy o wspó ł pracy, punktów handlowych i us ł ugowych. Odbiorcami ww. us ł ug s ą m.in. osoby fizyczne, które zawieraj ą umow ę sprzeda ż y z punktami handlowymi i us ł ugowymi w celach niezwi ą zanych bezpo ś rednio z dzia ł alno ś ci ą zawodow ą czy gospodarcz ą . Przedmiotem umowy sprzeda ż y jest okre ś lony produkt, który jest finansowany poprzez umow ę kredytu zawart ą mi ę dzy konsumentem a Bankiem za po ś rednictwem upowa ż nionego przedstawiciela placówki handlowej lub us ł ugowej. We wskazanej sytuacji dochodzi do zawarcia umowy o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 2 ust. 1 ukk, tj. umowy na mocy której przedsi ę biorca w zakresie swej dzia ł alno ś ci udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu w jakiejkolwiek postaci . Konsumenta z Bankiem wi ąż e umowa o kredyt konsumencki, której integraln ą cz ęść stanowi ą Warunki umów kredytowych na zakup towarów i us ł ug w HSBC Bank Polska S.A. Natomiast Bank z danym punktem handlowym b ą d ź us ł ugowym wi ąż e Umowa o wspó ł pracy w zakresie finansowania kredytem bankowym . Powy ż sze dokumenty maj ą charakter wzorca umowy, który mo ż e by ć podstaw ą zobowi ą zania łą cz ą cego Bank z ka ż dym konsumentem oraz odpowiednio ka ż dym przedsi ę biorc ą (punktem handlowym, us ł ugowym). W przypadkach wskazanych w toku niniejszego post ę powania Bank zawiera ł umow ę o wspó ł prac ę ze spó ł k ą KOMPUTERY z siedzib ą w Katowicach (karta nr 40) zajmuj ą c ą si ę sprzeda żą komputerów wraz z akcesoriami i oprogramowaniem. Umowa o wspó ł pracy nie by ł a zawierana na wy łą czno ść w rozumieniu art. 13 ust. 1 ukk. 5 Prezes Urz ę du, na podstawie analizy ww. wzorców umów oraz informacji uzyskanych w toku post ę powania, ustali ł nast ę puj ą ce zasady przydzielania kredytu konsumenckiego oraz procedury stosowane przy odst ą pieniu przez konsumenta od przedmiotowej umowy. Kredyt udzielany jest na podstawie wniosku kredytowego/oferty zawarcia umowy z HSBC Bank Polska (karta nr 25) sporz ą dzanego przez osoby upowa ż nione przez Sprzedawc ę do dokonywania niniejszych czynno ś ci. Orygina ł y wniosków kredytowych wraz z wymaganymi dokumentami Sprzedawca przekazuje do siedziby Banku w ci ą gu 7 dni od daty sporz ą dzenia wniosku. Spó ł ka akceptuj ą c wniosek, udziela kredytu i przekazuje do dyspozycji kredytobiorcy ś wiadczenie bez zb ę dnej zw ł oki, o czym informuje konsumenta na pi ś mie. Udost ę pnienie kredytu stanowi przyj ę cie przez Bank oferty zawarcia umowy kredytowej i dzie ń udost ę pnienia kredytu traktowany jest jako dzie ń zawarcia umowy. Bank udost ę pnia konsumentowi kredyt poprzez przekazanie jego kwoty, pomniejszonej o op ł at ę przygotowawcz ą , na rachunek wskazanego przez kredytobiorc ę Sprzedawcy nie pó ź niej ni ż w 3 dniu roboczym, licz ą c od daty otrzymania orygina ł u wniosku kredytowego. Sprzedawca zawieraj ą c umow ę o wspó ł prac ę z Bankiem zobowi ą zuje si ę do poinformowania konsumenta o mo ż liwo ś ci, warunkach, terminie i miejscu odst ą pienia od umowy kredytu zawartej w celu sfinansowania zakupu towarów lub us ł ug; wraz z wnioskiem kredytowym zobowi ą zuje si ę ponadto wyda ć konsumentowi egzemplarz ogólnych warunków umów kredytowych na zakup towarów i us ł ug oraz wyci ą g z tabeli op ł at i prowizji, a tak ż e wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy kredytu. Prezes Urz ę du ustali ł , ż e zgodnie § 8 OWUK, który udost ę pniany jest konsumentowi wraz z wnioskiem kredytowym, kredytobiorca ma prawo do odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni od daty otrzymania z Banku potwierdzenia zawarcia umowy. Termin przedmiotowy jest zachowany, je ż eli w tym czasie kredytobiorca z ł o ż y Bankowi o ś wiadczenie o odst ą pieniu od umowy lub wy ś le je listem poleconym na adres Banku wskazany w umowie. Tre ść § 6 ust. 2 umowy o wspó ł prac ę wskazuje ponadto, ż e odst ą pienie od umowy kredytu nie oznacza mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy kupna-sprzeda ż y towaru lub us ł ugi. Z chwil ą odst ą pienia od umowy kredytu na konsumencie ci ąż y obowi ą zek zwrotu równowarto ś ci otrzymanego od Banku kredytu. Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody Banku powsta ł e w wyniku niesp ł acenia zaci ą gni ę tego kredytu przez klientów Sprzedawcy, pod warunkiem spe ł nienia wymogów okre ś lonych umow ą o wspó ł prac ę . W oparciu o wy ż ej opisane zasady b ę d ą ce przedmiotem regulacji umownej, odst ą pienie przez konsumenta od umowy kredytowej wi ąż e si ę w ka ż dym przypadku z obowi ą zkiem zwrotu przez konsumenta ś wiadczenia przekazanego na rachunek Sprzedawcy. Dotyczy to tak ż e sytuacji, w której umowa sprzeda ż y nie dochodzi do skutku b ą d ź jest rozwi ą zana. Konsument nie posiada zatem towaru b ą d ź us ł ugi b ę d ą cej przedmiotem umowy, pomimo tego jest zobowi ą zany do zwrotu sumy kredytu, która jest w posiadaniu Sprzedawcy. Powy ż sza praktyka sta ł a si ę przedmiotem skarg, z jakimi konsumenci wyst ę powali do rzeczników konsumentów. Jako przyk ł ad w niniejszym post ę powaniu wskazane zosta ł y dwa indywidualne przypadki, w których Bank wraz z potwierdzeniem przyj ę cia o ś wiadczenia konsumenta o odst ą pieniu od umowy kredytowej żą da zwrotu wyp ł aconego na rzecz Sprzedawcy ś wiadczenia od konsumenta b ą d ź potwierdzenia upadku umowy sprzeda ż y jako czynno ś ci warunkuj ą cej zwolnienie konsumenta od obowi ą zku zwrotu ś wiadczenia pozostaj ą cego w posiadaniu Sprzedawcy. Prezes Urz ę du ustali ł ponadto, ż e notatka prasowa (karta nr 54) informuj ą ca o post ę powaniu prowadzonym przez Prezesa Urz ę du (Delegatura w Katowicach) w sprawie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów dotyczy ł a Monell 6 Computer Systems sp. z o.o., której nast ę pc ą prawnym jest spó ł ka KOMPUTERY. Aktualnie w sprawie dzia ł alno ś ci spó ł ki KOMPUTERY prowadzone jest post ę powanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, które zosta ł o z urz ę du wszcz ę te przez Prezesa Urz ę du (Delegatura w Katowicach) w dniu 21 pa ź dziernika 2005 r. Zarzuty dotycz ą m.in. stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, naruszenia przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz przepisów ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej. Wskazane post ę powanie prowadzone jest niezale ż nie od niniejszego i nie ma wp ł ywu na niniejsz ą spraw ę . Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje. Na podstawie dokonanych ustale ń faktycznych, Prezes Urz ę du uzna ł , ż e w niniejszej sytuacji zachodz ą przes ł anki uzasadniaj ą ce stwierdzenie bezprzedmiotowo ś ci post ę powania administracyjnego, a w zwi ą zku z tym konieczno ść wydania decyzji o umorzeniu post ę powania zgodnie z art. 105 § 1 kpa, w zwi ą zku z art. 80 ustawy. Okoliczno ść wskazuj ą c ą na bezprzedmiotowo ść , jakim dotkni ę te jest niniejsze post ę powanie, stanowi brak wyst ę powania po stronie Banku dzia ł ania, na jakie w sentencji wniosku wskaza ł Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Tychach. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe organ administracji wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Umorzenie post ę powania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, i ż ustalenie przes ł anki bezprzedmiotowo ś ci post ę powania stwarza obowi ą zek zako ń czenia post ę powania w danej instancji przez jego umorzenie, poniewa ż brak jest podstaw do rozstrzygni ę cia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie post ę powania w takim przypadku stanowi ł oby o jego wadliwo ś ci, maj ą cej istotny wp ł yw na wynik sprawy. Podkre ś li ć przy tym nale ż y, i ż przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania, co zostanie ujawnione w tocz ą cym si ę post ę powaniu, a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż zawis ł ej przed organami administracyjnymi. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego S ą du Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w zwi ą zku z tym nie mo ż na wyda ć decyzji za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, ko ń cz ą ce post ę powanie bez jego merytorycznego rozstrzygni ę cia. Klasyczna posta ć bezprzedmiotowo ś ci post ę powania ujawnia si ę wtedy, gdy przedmiot rozstrzygni ę cia w sprawie nie istnieje. Niniejsze post ę powanie wykaza ł o, i ż Bank nie podejmuje dzia ł ania, zarzucanego we wniosku, tzn. uznaje odst ą pienie od umowy kredytowej z ł o ż one we wskazanym w art. 11 ust. 1 ukk terminie 10 dni za skuteczne. Wnioskodawca wniós ł o rozstrzygni ę cie czy skuteczno ść odst ą pienia przez konsumenta od umowy kredytowej, w przypadku powi ą zania jej z umow ą kupna-sprzeda ż y, mo ż na uzale ż ni ć od obowi ą zku zwrotu przez konsumenta ś wiadczenia wyp ł aconego na rzecz Sprzedawcy b ą d ź przedstawienia dowodu skutecznego odst ą pienia od umowy kupna- sprzeda ż y. Spó ł ka wskazywa ł a na bezprzedmiotowo ść niniejszego post ę powania, gdy ż w ka ż dym z ww. przypadków Bank uznaje odst ą pienie od umowy kredytu za skuteczne. Żą danie od konsumenta zwrotu przekazanej na rzecz Sprzedawcy kwoty kredytu lub potwierdzenia odst ą pienia od umowy sprzeda ż y jest nast ę pstwem dokonania odst ą pienia od umowy kredytowej i nie stanowi zarzutu w niniejszym post ę powaniu. 7 Zarzutem ze strony Wnioskodawcy by ł brak uznania odst ą pienia od umowy kredytu konsumenckiego za skuteczny poprzez domaganie si ę dokonania ww. czynno ś ci dodatkowych. Tymczasem stanowi ą ce dowód w niniejszej sprawie pisma Banku kierowane do konsumentów (karty nr 29, 67) wyra ź nie wskazuj ą na uznanie przez przedsi ę biorc ę odst ą pienia od umowy kredytu konsumenckiego za wa ż nie dokonane. Konsekwencj ą przyj ę cia za skuteczne odst ą pienia od umowy kredytowej by ł o dochodzenie przez Bank od konsumenta dodatkowych czynno ś ci, które to - w ocenie Rzecznika - nale ż y uzna ć za bezprawne w ś wietle przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Przedmiotem post ę powania nie powinna by ć zatem ocena skuteczno ś ci odst ą pienia od umowy kredytu konsumenckiego, gdy ż ta, jak wskazano powy ż ej, nie budzi w ą tpliwo ś ci, lecz ocena sposobu dokonania rozlicze ń po upadku umowy kredytowej oraz wskazanie podmiotów do tego zobowi ą zanych. Z zebranego materia ł u dowodowego wynika, ż e Spó ł ka nie stosuje tak sformu ł owanej przez wnioskodawc ę praktyki. Nie maj ą miejsca dzia ł ania Banku polegaj ą ce na uniemo ż liwianiu odst ę powania od umowy kredytu konsumenckiego (uznawania odst ą pienia za nieskuteczne), a Rzecznik w toku post ę powania nie odniós ł si ę do podniesionego przez przedsi ę biorc ę zarzutu bezprzedmiotowo ś ci oraz nie przedstawi ł dowodów potwierdzaj ą cych, wbrew twierdzeniom Spó ł ki, stosowanie przez przedsi ę biorc ę zarzucanej praktyki. W sytuacji, gdy w toku post ę powania prowadzonego przed Prezesem Urz ę du nie ustalono, i ż okre ś lone dzia ł anie w ogóle ma miejsce, organ administracji nie mo ż e wyda ć decyzji przewidzianej w art. 23c – f ustawy. Ustalony stan faktyczny, wskazuj ą c na brak sprawy administracyjnej mog ą cej by ć przedmiotem post ę powania, stanowi ł przeciwwskazanie prawne do jego prowadzenia, a w konsekwencji, uniemo ż liwi ł wydanie decyzji rozstrzygaj ą cej co do istoty. Maj ą c na uwadze powy ż sze, Prezes Urz ę du orzeka jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji stronom przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du. z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów p.o. Zast ę pcy Dyrektora Departamentu Polityki Konsumenckiej Izabela Szewczyk Otrzymuj ą : 1. Miejski Rzecznik Konsumentów w Tychach Urz ą d Miasta Tychy Al. Niepodleg ł o ś ci 49 43-100 Tychy 2. HSBC Bank Polska S.A. Pl. Pi ł sudskiego 2 00-073 Warszawa 3. a/a 8 9