RPZ-8/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 28 marca 2006r. RPZ – 61/1/06/AC DECYZJA nr RPZ 8/2006 Na podstawie art. 100b ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 2005r., nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów na wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Gorzowie Wielkopolskim, w sprawie uznania za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dzia ł a ń Domator sp. z o.o. z siedzib ą w Koninie polegaj ą cych na: ƒ ograniczaniu w stosunkach z konsumentami prawa dochodzenia roszcze ń z tytu ł u niezgodno ś ci towaru z umow ą po up ł ywie 6 miesi ę cy od daty wydania towaru oraz ƒ stosowaniu wzoru zg ł oszenia reklamacyjnego nie zawieraj ą cego podstawy prawnej dochodzonych roszcze ń i rubryki na wpisanie zg ł aszanego przez konsumenta żą dania. Uzasadnienie W dniu 14 lutego 2005 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Gorzowie Wielkopolskim o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko spó ł ce z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą „Domator” z siedzib ą w Koninie (zwanej dalej Spó ł k ą ). Rzecznik wskaza ł , ż e Spó ł ka „w stosunkach z konsumentami ogranicza prawo dochodzenia roszcze ń z tytu ł u niezgodno ś ci z umow ą w okresie po up ł ywie 6 miesi ę cy od daty zakupu towaru konsumpcyjnego, mimo trwaj ą cej jeszcze odpowiedzialno ś ci sprzedawcy”. Zdaniem wnioskodawcy Spó ł ka czyni to powo ł uj ą c si ę w pismach do konsumentów ka ż dorazowo na art. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 ze zm.). Rzecznik podniós ł równie ż , ż e stosowany przez Spó ł k ę wzór zg ł oszenia reklamacyjnego nie zawiera wskazania podstawy prawnej dochodzonych roszcze ń oraz rubryki na wpisanie zg ł aszanego przez konsumenta żą dania. 1 W konkluzji Rzecznik podniós ł , i ż w jego ocenie Spó ł ka „swoim zachowaniem dopuszcza si ę praktyki polegaj ą cej na zbiorowym naruszeniu interesów konsumentów w rozumieniu art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ”. Rzecznik za łą czy ł do wniosku odpisy czterech reklamacji zg ł oszonych przez konsumentów oraz udzielonych im przez Spó ł k ę odpowiedzi. Pismem z dnia 27 lutego 2006 r. wnioskodawca zosta ł wezwany do uzupe ł nienia braków wniosku poprzez uprawdopodobnienie naruszenia przez Spó ł k ę przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów dzia ł aniami polegaj ą cymi na stosowania wzoru zg ł oszenia reklamacyjnego nie zawieraj ą cego podstawy prawnej dochodzonych roszcze ń oraz rubryki na wpisanie zg ł aszanego przez konsumenta żą dania i to przez sprecyzowanie na czym polega bezprawno ść w/w dzia ł a ń i wskazanie konkretnego przepisu, który Spó ł ka opisanym dzia ł aniem narusza. W odpowiedzi na powy ż sze Rzecznik poinformowa ł , i ż Spó ł ka w/w dzia ł aniem narusza przepis art. 8 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 ze zm., zwanej dalej: ustaw ą o sprzeda ż y konsumenckiej), a tym samym wype ł nia dyspozycj ę art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cej si ę okre ś li ć , nawet licznej, grupy konsumentów. W art. 23a ust. 2 ww. ustawy zamieszczono przyk ł adowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten nawi ą zuje mi ę dzy innymi do czynów nieuczciwej konkurencji, stosowania klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oraz szeroko ujmowanego przys ł uguj ą cego konsumentowi prawa do informacji. Rzecznik w swoim wniosku sformu ł owa ł dwa zarzuty przeciwko Spó ł ce. Zgodnie z pierwszym zarzutem Spó ł ka w stosunkach z konsumentami ogranicza prawo dochodzenia roszcze ń z tytu ł u niezgodno ś ci z umow ą po up ł ywie 6 miesi ę cy od daty zakupu towaru konsumpcyjnego, mimo trwaj ą cej jeszcze odpowiedzialno ś ci sprzedawcy. Wnioskodawca wywodzi zatem bezprawno ść dzia ł ania Spó ł ki z naruszenia przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej zgodnie z którym sprzedawca odpowiada za niezgodno ść towaru konsumpcyjnego z umow ą w przypadku jej stwierdzenia przed up ł ywem dwóch lat od wydania tego towaru kupuj ą cemu. Z za łą czonych do wniosku dokumentów wynika jednak jednoznacznie, ż e Spó ł ka odmawiaj ą c uznania roszcze ń konsumentów nie powo ł uje si ę na up ł yw sze ś ciomiesi ę cznego terminu od chwili wydania towaru, a na fakt, ż e w jej ocenie nie zachodzi niezgodno ść towaru z umow ą . Ś wiadczy o tym chocia ż by reklamacja z ł o ż ona przez jednego z konsumentów w dniu 31.12.2005 r.(numer reklamacji 05/197/M1), z której wynika, ż e korzysta on z uprawnie ń z tytu ł u niezgodno ś ci towaru z umow ą , z uwagi na fakt, ż e up ł yn ął ju ż termin gwarancji. Nale ż y zatem uzna ć , ż e od chwili wydania towaru up ł yn ął termin d ł u ż szy ni ż 6 miesi ę cy. Ustosunkowuj ą c si ę do żą dania konsumenta Spó ł ka nie powo ł a ł a si ę zreszt ą na up ł yw sze ś ciomiesi ę cznego terminu, ale wskaza ł a, ż e nie stwierdzono, aby towar by ł 2 niezgodny z umow ą , a na podstawie opinii autoryzowanego serwisu uznano, ż e zg ł oszone przez konsumenta uszkodzenie powsta ł o w wyniku normalnego zu ż ycia cz ęś ci w trakcie eksploatacji produktu. W odpowiedziach kierowanych do konsumentów Spó ł ka istotnie powo ł uje tre ść art. 4 ust. 1 zd. 1 ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej, nie jest to jednak dzia ł anie bezprawne. Spó ł ka wskazuje bowiem jednocze ś nie, ż e nie stwierdzono, aby sprzedany towar by ł niezgodny z umow ą . Niezale ż nie od powy ż szego, nale ż y podkre ś li ć , ż e ani przepisy Kodeksu cywilnego, ani ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej nie przewiduj ą instytucji reklamacji. W istocie wi ę c, potocznie rozumiana reklamacja jest form ą przedprocesowego zg ł oszenia roszczenia przez konsumenta - sprzedawcy. Przedsi ę biorca nie ma zatem obowi ą zku uznawania tych roszcze ń i uwzgl ę dniania reklamacji, nawet je ś li jest ona oczywi ś cie uzasadniona. Decyzja w tym zakresie nale ż y do autonomii woli przedsi ę biorcy, który ryzykuje tym, ż e poniesie skutki wyst ą pienia przez konsumenta na drog ę s ą dow ą , a tak ż e ewentualn ą utrat ę posiadanej renomy. Z tego te ż wzgl ę du przedsi ę biorca mo ż e si ę kierowa ć w ł asn ą ocen ą co do ewentualnej niezgodno ś ci towaru z umow ą . Nale ż y jednocze ś nie podkre ś li ć , ż e zachowanie si ę przedsi ę biorcy nie ma wp ł ywu na tre ść ochrony prawnej przys ł uguj ą cej konsumentowi, który mo ż e wyst ę powa ć na drog ę s ą dow ą i w trakcie procesu dowodzi ć - w ramach obowi ą zku wynikaj ą cego z art. 6 k.c. - ż e niezgodno ść towaru z umow ą istnia ł a w chwili jego wydania. U ł atwia mu to domniemanie ustanowione w art. 4 ust. 1 zd. 2 ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia niezgodno ś ci przed up ł ywem 6 miesi ę cy od wydania towaru kupuj ą cemu, domniemywa si ę , ż e niezgodno ść ta istnia ł a w chwili wydania. Abstrahuj ą c od powy ż szego, nale ż y te ż wskaza ć , ż e nie uwzgl ę dnienie przez Spó ł k ę reklamacji z ł o ż onych przez okre ś lonych konsumentów nie wyczerpuje równie ż znamion naruszania zbiorowych interesów konsumentów, gdy ż takie dzia ł ania nie dotycz ą nieograniczonej liczby konsumentów, a jedynie indywidualnych interesów okre ś lonych osób. Suma indywidualnych interesów konsumentów nie stanowi natomiast - w my ś l przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - zbiorowego interesu konsumentów. Dzia ł anie przedsi ę biorcy naruszaj ą ce interesy jednego lub kilku konsumentów, nawet je ś li jest bezprawne, nie jest dzia ł aniem naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje bowiem ochron ę publicznoprawn ą , a zatem warunkiem jej stosowania jest naruszenie interesu publicznego, o czym mowa w art. 1 ust. 1 tej ustawy. Drugim zarzutem sformu ł owanym przez wnioskodawc ę jest stosowanie przez Spó ł k ę wzoru zg ł oszenia reklamacyjnego nie zawieraj ą cego podstawy prawnej dochodzonych roszcze ń oraz rubryki na wpisanie zg ł aszanego przez konsumenta żą dania. Bezprawno ść powy ż szych dzia ł a ń Rzecznik wywodzi z naruszenia art. 8 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej. Równie ż i w tym przypadku wniosek i za łą czone do niego dokumenty nie uzasadniaj ą postawienia Spó ł ce zarzutu bezprawnego dzia ł ania. Wskazane przez wnioskodawc ę przepisy ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej nie odnosz ą si ę do kwestii formy zg ł oszenia roszczenia przez konsumenta, a tym samym nie nak ł adaj ą na sprzedawc ę obowi ą zku stosowania okre ś lonego wzoru protoko ł u przyj ę cia reklamacji. Równie ż inne przepisy ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej nie statuuj ą obowi ą zku opracowania wzoru zg ł oszenia reklamacji zawieraj ą cego ś ci ś le okre ś lone elementy. Stosowanie przez sprzedawców okre ś lonych wzorów jest co prawda swoistym u ł atwieniem dla obu stron stosunku zobowi ą zaniowego, zale ż y jednak wy łą cznie od woli sprzedawcy. Co do zasady zawiadomienie sprzedawcy o 3 niezgodno ś ci towaru konsumpcyjnego z umow ą mo ż e nast ą pi ć w dowolny sposób, np.: listownie, poczt ą , elektroniczn ą , osobi ś cie. Ponadto, z za łą czonych do wniosku dokumentów wynika, ż e – wbrew twierdzeniom wnioskodawcy – Spó ł ka nie stosuje „wzoru zg ł oszenia reklamacyjnego”, a jedynie sporz ą dza „potwierdzenie przyj ę cia reklamacji”, w której okre ś la jej numer i dat ę przyj ę cia, a nadto dane konsumenta, opis towaru i jego uszkodze ń i ewentualnie inne adnotacje. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby konsument umie ś ci ł na nim dodatkowe informacje, co zreszt ą mia ł o miejsce w przypadku zg ł oszenia niezgodno ś ci z umow ą przez dwóch konsumentów (numery reklamacji: 05/197/M1 oraz 05/189/M1). Dzia ł anie Spó ł ki nie jest wi ę c bezprawne. Z uwagi na powy ż sze bezprzedmiotowa staje si ę analiza, czy zachodzi w tej sytuacji druga z przes ł anek wymienionych w art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , a dotycz ą ca naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Art. 100 b ust.1 w/w ustawy stanowi, ż e Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania, je ż eli z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika w sposób oczywisty, ż e zbiorowe interesy nie uleg ł y naruszeniu. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuje : Miejski Rzecznik Konsumentów w Gorzowie Wlkp. ul. 1 – go Maja 9 62 – 510 Konin 4