RPZ-37/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 28 grudnia 2006r. RPZ – 61/6/06/AC DECYZJA nr RPZ 37/2006 Na podstawie art. 23 e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. z 2005r., nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę dzia ł ania wspólników spó ł ki cywilnej SORUS: Piotra Szmajdy i Dominika Szmajdy zamieszka ł ych w Daszewicach przy ul. Piotrowskiej 31 polegaj ą ce na nieudzielaniu konsumentom, z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.), na prowadzonej witrynie internetowej www.sorus.com.pl/sklep pe ł nej i rzetelnej informacji o: 1. imionach i nazwiskach w/w przedsi ę biorców oraz adresach ich zamieszkania, 2. organie, który zarejestrowa ł dzia ł alno ść w/w przedsi ę biorców, a tak ż e o numerach pod którymi w/w przedsi ę biorcy zostali zarejestrowani; najpó ź niej w chwili z ł o ż enia propozycji zawarcia umowy, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów oraz stwierdza si ę zaniechanie stosowania w/w praktyki z dniem 8 grudnia 2006 roku. 1 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 28 listopada 2006r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urz ę du) wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów , w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez wspólników spó ł ki cywilnej SORUS – Piotra Szmajd ę i Dominika Szmajd ę (dalej: Przedsi ę biorcy) praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez nieudzielanie konsumentom na prowadzonej witrynie internetowej www.sorus.com.pl/sklep pe ł nej i rzetelnej informacji o: 1. imionach i nazwiskach w/w przedsi ę biorców oraz adresach ich zamieszkania, 2. organie, który zarejestrowa ł dzia ł alno ść w/w przedsi ę biorców, a tak ż e o numerach pod którymi w/w przedsi ę biorcy zostali zarejestrowani; najpó ź niej w chwili z ł o ż enia propozycji zawarcia umowy. Piotr Szmajda oraz Dominik Szmajda, na podstawie wpisów do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Gminy Mosina nr 2919/96 oraz 4428/01 prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ki cywilnej pod nazw ą „SORUS”. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorców jest mi ę dzy innymi sprzeda ż ksi ąż ek za po ś rednictwem witryny internetowej www.sorus.com.pl/sklep . Dowód: za ś wiadczenia o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej. Zasad ą funkcjonowania Przedsi ę biorców jest sk ł adanie oferty zawarcia umowy sprzeda ż y drog ą elektroniczn ą i przyjmowanie zamówie ń na konkretne towary drog ą elektroniczn ą . W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania, pismem z dnia 4 grudnia 2006r., Przedsi ę biorcy o ś wiadczyli, ż e dokonali odpowiednich zmian na prowadzonej stronie internetowej. W dniu 8 grudnia 2006 roku na podstawie art. 292 kpc w zw. z art. 81 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dokonano ogl ę dzin witryny internetowej www.sorus.com.pl/sklep i ustalono, ż e Przedsi ę biorcy zamie ś cili na witrynie swoje imiona, nazwiska i adresy oraz wskazali organ, który zarejestrowa ł ich dzia ł alno ść wraz z numerami pod którymi s ą zarejestrowani. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cych si ę okre ś li ć , nawet licznej, grupy konsumentów. W art. 23a ust. 2 ww. ustawy zamieszczono przyk ł adowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten nawi ą zuje mi ę dzy innymi do czynów nieuczciwej konkurencji, stosowania klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oraz szeroko ujmowanego przys ł uguj ą cego konsumentowi prawa do informacji. Bezprawno ść , do której odwo ł uje si ę ustawodawca, oznacza sprzeczno ść z prawem, a tak ż e z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego oraz z dobrymi obyczajami. Stanowisko takie znajduje oparcie w uzasadnieniu projektu rz ą dowego ustawy nowelizacyjnej, która 2 wprowadzi ł a do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z którym „same przepisy art. 23a – 23d ustawy nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów.” Umowy zawierane bez jednoczesnej obecno ś ci obu stron, przy wykorzystaniu ś rodków porozumiewania na odleg ł o ść , podlegaj ą re ż imowi ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) zwanej dalej ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów. W odniesieniu do dzia ł a ń Przedsi ę biorców, ich bezprawno ść mo ż na wywie źć zarówno z przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, jak i z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego oraz z dobrych obyczajów obowi ą zuj ą cych przedsi ę biorc ę w obrocie konsumenckim. Obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , stanowi jedn ą z generalnych zasad prawa umów. Zasada ta wynika z obowi ą zku lojalnego kontraktowania, który mo ż na wyprowadzi ć m.in. z tre ś ci art. 354 k.c. Wymaga podkre ś lenia, i ż kryteria s ł uszno ś ci kontraktowej doznaj ą szczególnego zaostrzenia w przypadku obrotu konsumenckiego, uwzgl ę dniaj ą c postulat ochrony s ł abszej strony umowy. Konsumentom, którym pozbawia si ę dost ę pu do informacji i wiedzy, w sposób istotny ogranicza si ę wolno ść podejmowania ś wiadomych decyzji rynkowych. Obowi ą zek informowania obejmuje ka ż de stadium kontraktowe. Uczciwo ść obrotu nakazuje ponadto udost ę pnienie konsumentom wszystkich tych informacji, które s ą niezb ę dne dla dokonania ś wiadomego, opartego na prawdziwych, rzetelnych i pe ł nych informacjach wyboru, co do zwi ą zania si ę okre ś lonym kontraktem. Obowi ą zek przedsi ę biorcy w zakresie udzielania informacji nabiera szczególnego znaczenia w przypadku umów zawieranych na odleg ł o ść . Niebezpiecze ń stwa zwi ą zane z brakiem jednoczesnej obecno ś ci kontrahentów polegaj ą na utrudnieniu partycypacji konsumenta we wspó ł pracy kontraktowej, utrudnieniu zapoznania si ę z przedmiotem ś wiadczenia, a tak ż e na utrudnieniu realizacji odpowiedzialno ś ci za niewykonanie (nienale ż yte wykonanie) umowy. Momentem granicznym udzielenia konsumentowi informacji jest z ł o ż enie propozycji zawarcia umowy. W „handlu elektronicznym” nast ę puje to przez podanie tych informacji w witrynie internetowej, w taki sposób, ż e ka ż dy mo ż e si ę z nimi zapozna ć , s ą bowiem one integraln ą cz ęś ci ą informacji handlowej sensu stricto albo samej oferty. Przedsi ę biorcy nie podawali na stronie internetowej informacji o swoim imieniu, nazwisku oraz adresie, a jedynie wskazywali nazw ę pod któr ą swoj ą dzia ł alno ść gospodarcz ą prowadz ą - „SORUS sc”. Zgodnie z art. 43² kc przedsi ę biorca dzia ł a pod firm ą , natomiast firm ą osoby fizycznej jest jej imi ę i nazwisko, co nie wyklucza w łą czenia do firmy dowolnie obranych okre ś le ń (art. 43 4 kc). Przedsi ę biorcy nie informowali tak ż e o organie który zarejestrowa ł ich dzia ł alno ść gospodarcz ą , a tak ż e o numerach, pod którymi Przedsi ę biorcy zostali zarejestrowani. Bezprawno ść dzia ł ania Przedsi ę biorców w tym przypadku polega ł a na naruszeniu przepisu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, zgodnie z którym konsument powinien by ć poinformowany, przy u ż yciu ś rodka porozumiewania si ę na odleg ł o ść , najpó ź niej w chwili z ł o ż enia mu propozycji zawarcia umowy o imieniu i nazwisku (nazwie), adresie zamieszkania (siedziby) przedsi ę biorcy oraz organie, który zarejestrowa ł dzia ł alno ść gospodarcz ą przedsi ę biorcy, a tak ż e numerze, pod którym przedsi ę biorca zosta ł zarejestrowany, 3 W ocenie Prezesa Urz ę du, powy ż sze dzia ł anie nale ż y kwalifikowa ć jako praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów w tym przypadku by ł o oczywiste, gdy ż brak tych informacji móg ł uniemo ż liwia ć , a ju ż z pewno ś ci ą znacznie utrudnia ć konsumentom realizacj ę ich praw, zwi ą zanych na przyk ł ad z wnoszeniem przeciwko Przedsi ę biorcom pozwu. W takiej sytuacji konieczne jest bowiem prawid ł owe oznaczenia pozwanego. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowych praktyk niezb ę dne jest wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów dotyczy tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć tzn. aktualnych, a zw ł aszcza potencjalnych klientów Przedsi ę biorców. Specyfika dzia ł alno ś ci prowadzonej przez Przedsi ę biorców przejawia si ę m.in. w tym, ż e oferta przedstawiona w Internecie trafia do nieograniczonego kr ę gu konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y uzna ć , ż e spe ł nione zosta ł y obie przes ł anki uznania dzia ł a ń Przedsi ę biorców za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, tj. bezprawno ść dzia ł a ń oraz naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. W toku post ę powania ustalono, i ż Przedsi ę biorcy zaniechali stosowania w/w praktyk i dostosowali swoj ą witryn ę do wymogów prawa. Pismem z dnia 4 grudnia 2006r., Przedsi ę biorcy poinformowali, ż e dokonali modyfikacji swojej witryny, nie wskazuj ą c jednocze ś nie daty dokonania zmian. Prezes Urz ę du dokona ł ogl ę dzin witryny www.sorus.com.pl/sklep w dniu 8 grudnia 2006r. i nale ż y uzna ć , ż e najpó ź niej z tym dniem Przedsi ę biorcy zaniechali stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 23e ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , je ż eli przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuj ą : Piotr Szmajda, Dominik Szmajda (2 egz.) Daszewice Ul. Piotrowska 31 61 – 160 Pozna ń 4