RPZ-34/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl RPZ- 62/5/06/KO Pozna ń , dnia 28 grudnia 2006 r. DECYZJA Nr RPZ 34/2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 roku w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. 2002 r. Nr 18 poz. 172; Dz. U. 2003 r. Nr 6, poz. 68), - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, I. na podstawie art. 23 e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę , dzia ł ania Kredyt Express Hawryluk sp. jawna z siedzib ą w Ś remie, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na nieudzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez formu ł owanie postanowie ń umów o po ż yczk ę gotówkow ą z naruszeniem art. 4 ust. 2 pkt. 4, 7 i 9 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. 2001, Nr 100, poz. 1081 ze zm.) i niepodawaniu w umowie o po ż yczk ę informacji o : • rocznej stopie procentowej (art. 4 ust. 2 pkt. 4); • sposobie zabezpieczenia i op ł atach nale ż nych kredytodawcy z tego tytu ł u, mimo i ż umowa w pkt. 12 przewiduje mo ż liwo ść ustanowienia zabezpieczenia po zawarciu umowy (art. 4 ust. 2 pkt. 7); oraz podawaniu wprowadzaj ą cych w b łą d informacji o: • ca ł kowitym koszcie kredytu poprzez nieuwzgl ę dnienie w tym koszcie op ł aty przygotowawczej (art. 4 ust. 2 pkt. 9 oraz art. 7 ust. 1); i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 20 lutego 2006 r.; II. na podstawie art. 23d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę , ż e dzia ł ania Kredyt Express Hawryluk sp. jawna z siedzib ą w Ś remie, polegaj ą ce na niepodawaniu w umowie o po ż yczk ę informacji o prawie konsumenta do niesp ł acania po ż yczki lub oprocentowania w ci ą gu 10 dni od dnia zawarcia umowy nie stanowi ą praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim ; III. na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę , dzia ł ania Kredyt Express Hawryluk sp. jawna z siedzib ą w Ś remie, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na zobowi ą zywaniu konsumentów do sp ł aty pierwszej raty po ż yczki w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy, tj. przed up ł ywem terminu do odst ą pienia od umowy, co stanowi naruszenie art. 11 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania ; IV. na podstawie art. 23 e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę , dzia ł ania Kredyt Express Hawryluk sp. jawna z siedzib ą w Ś remie, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na formu ł owaniu postanowie ń umów o po ż yczk ę gotówkow ą oraz formularza odst ą pienia od umowy bez uwzgl ę dnienia faktu, i ż umowa zawarta jest poza lokalem przedsi ę biorstwa, z naruszeniem art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. 2000, Nr 22, poz. 271 ze zm.) tj. niepodawaniu informacji o prawie odst ą pienia od umowy po ż yczki tak ż e drog ą listown ą (art. 2 ust. 1) oraz pozbawianiu konsumenta prawa do zwrotu wszelkich poniesionych przez niego op ł at, w tym tak ż e op ł aty przygotowawczej (art. 2 ust.3) i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 20 lutego 2006 r.; V. na podstawie art. 23d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę , ż e dzia ł ania Kredyt Express Hawryluk sp. jawna z siedzib ą w Ś remie, polegaj ą ce na nie przyznawaniu konsumentom odsetek ustawowych od dokonanej sp ł aty raty kredytu przed up ł ywem 10 – dniowego terminu do odst ą pienia od umowy nie stanowi ą praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny ; VI. na podstawie art. 23 e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę , dzia ł ania Kredyt Express Hawryluk sp. jawna z siedzib ą w Ś remie, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na bezprawnym obci ąż aniu konsumentów zawieraj ą cych umow ę o po ż yczk ę zobowi ą zaniem do zwrotu kosztów prowadzenia przez Kredyt Express Hawryluk windykacji, w tym windykacji przez firmy zewn ę trzne oraz op ł aty za wys ł anie listu w wysoko ś ci 15 z ł i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 20 lutego 2006 r. Uzasadnienie W dniu 19 grudnia 2005 r., zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3a rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, przekazana zosta ł a do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu skarga konsumencka na dzia ł anie dwóch spó ł ek tj. Konsorcjum Biznesowego Euro Inwest sp. z o.o. z siedzib ą w Kórniku oraz Kredyt Express Hawryluk sp. j. z siedzib ą w Ś remie. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2005 r. wszcz ę te zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce o sygnaturze RPZ – 402/24/05/KO, maj ą ce na celu zbadanie czy istniej ą 2 podstawy do wszcz ę cia post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 21 grudnia 2005 r., Kredyt Express Hawryluk sp.j. (dalej: Kredyt Express lub Przedsi ę biorca), pismem z dnia 29 grudnia 2005 r., przekaza ł wzorzec umowy po ż yczki gotówkowej, regulamin udzielania po ż yczek gotówkowych, wzór karty informacyjnej o kliencie, ksi ąż eczk ę sp ł at oraz druk dyspozycji o wyra ż eniu przez po ż yczkobiorc ę zgody na potr ą cenie zaleg ł ej kwoty po ż yczki z wynagrodzenia. Wed ł ug o ś wiadczenia Przedsi ę biorcy, ww. dokumenty by ł y stosowane w umowach zawieranych z konsumentami. Przedsi ę biorca wyja ś ni ł ponadto, i ż dzia ł alno ść prowadzi na podstawie ustawy z dnia z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. 2001, Nr 100, poz. 1081 ze zm.) (dalej: ustawa o kredycie). Pismem z dnia 19 stycznia 2006 r. Przedsi ę biorca wyja ś ni ł procedur ę udzielania po ż yczek, a tak ż e za łą czy ł tabele zawieraj ą ce wyliczenia odsetek oraz rocznej rzeczywistej stopy procentowej (dalej: RRSP). W za łą czeniu do ww. pisma Przedsi ę biorca przes ł a ł przyk ł adowe umowy zawarte z konsumentami w miesi ą cach: pa ź dzierniku, listopadzie i grudniu 2005 r. Na podstawie zebranego materia ł u, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urz ę du) doszed ł do przekonania, i ż dzia ł ania Kredyt Express mog ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2006 r. wszcz ę te zosta ł o post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wskazanych w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentó w (dalej: Ustawa), polegaj ą cych na: 1. nieudzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez formu ł owanie postanowie ń umów o po ż yczk ę gotówkow ą z naruszeniem art. 4 ust. 2 pkt. 4, 7 i 9 oraz art. 7 ust. 1 i art. 11 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim i niepodawaniu w umowie o po ż yczk ę informacji lub podawaniu wprowadzaj ą cych w b łą d informacji o: • rocznej stopie procentowej; • sposobie zabezpieczenia i op ł atach nale ż nych kredytodawcy z tego tytu ł u, mimo i ż umowa w pkt. 12 przewiduje mo ż liwo ść ustanowienia zabezpieczenia po zawarciu umowy; • ca ł kowitym koszcie kredytu poprzez nieuwzgl ę dnienie w tym koszcie op ł aty przygotowawczej; • prawie konsumenta do niesp ł acania po ż yczki lub oprocentowania w ci ą gu 10 dni od dnia zawarcia umowy. 2. formu ł owaniu postanowie ń umów o po ż yczk ę gotówkow ą oraz formularza odst ą pienia od umowy bez uwzgl ę dnienia faktu, i ż umowa zawarta jest poza lokalem przedsi ę biorstwa, z naruszeniem art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. 2000, Nr 22, poz. 271 ze zm.), (dalej: ustawa o ochronie niektórych praw…), tj. niepodawaniu informacji o prawie odst ą pienia od umowy po ż yczki tak ż e drog ą listown ą (art. 2 ust. 1) oraz pozbawianiu konsumenta prawa do: • zwrotu wszelkich poniesionych przez niego op ł at, w tym tak ż e op ł aty przygotowawczej; • uzyskania odsetek ustawowych od dokonanych przez konsumenta przedp ł at; 3. bezprawnym obci ąż aniu konsumentów zawieraj ą cych umow ę o po ż yczk ę zobowi ą zaniem do zwrotu kosztów prowadzenia przez Kredyt Express Hawryluk windykacji, w tym windykacji przez firmy zewn ę trzne oraz op ł aty za wys ł anie listu w wysoko ś ci 15 z ł . Postanowieniem z dnia 17 marca 2006 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów w post ę powaniu w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, ca ł o ść 3 materia ł u post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygnaturze RPZ- 402/24/05/KO poprzedzaj ą cego wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk. Pismem z dnia 7 marca 2006 r., Kredyt Express wyja ś ni ł , i ż postanowienia umowy dotycz ą ce zabezpieczenia kredytu oraz obci ąż aj ą ce kredytobiorc ę kosztami windykacji s ą postanowieniami „martwymi,”, które nigdy nie by ł y wykorzystywane. Przedsi ę biorca zapewni ł , i ż niewliczenie op ł aty przygotowawczej do ca ł kowitego kosztu kredytu by ł o przeoczeniem, które zosta ł o uzupe ł nione. Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł równie ż i ż dostosowa ł si ę do wymogów ustawy o ochronie niektórych praw…, tj. dopu ś ci ł mo ż liwo ść odst ą pienia od umowy tak ż e drog ą listown ą oraz zapewni ł zwrot op ł aty przygotowawczej w przypadku odst ą pienia od umowy w ci ą gu 10 dni. Przedsi ę biorca wyja ś ni ł , i ż brak w umowie po ż yczki informacji o mo ż liwo ś ci niesp ł acania po ż yczki w ci ą gu 10 dni wynika z tygodniowego systemu ratalnego, jaki stosuje przy sp ł acie po ż yczki. Przedsi ę biorca zapewni ł jednocze ś nie, i ż w przypadku z ł o ż enia przez konsumenta o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy w terminie dziesi ę ciodniowym, strony w terminie 14 dni dokonuj ą rozlicze ń bior ą c pod uwag ę wp ł acona rat ę . Przedsi ę biorca stwierdzi ł równie ż , i ż niejednokrotnie wyra ż a ł zgod ę na odst ą pienie od umowy przez kredytobiorców po up ł ywie ww. dziesi ę ciodniowego terminu. W swoim pi ś mie, Kredyt Express zaznaczy ł , i ż nie jest zamiarem Przedsi ę biorcy dzia ł anie na szkod ę konsumentów, a brak precyzji zapisów umowy o po ż yczk ę jest wynikiem niespójno ś ci przepisów w tym zakresie. Pismem z dnia 17 marca 2006r., Prezes Urz ę du wezwa ł Przedsi ę biorc ę do przedstawienia wzorca umowy o po ż yczk ę i regulaminu udzielania po ż yczek gotówkowych skorygowanego stosownie do wymogów ustawy o kredycie i ustawy o ochronie niektórych praw… oraz do łą czenia umów po ż yczki zawartych ju ż na zgodnych z przepisami warunkach. Odpowiadaj ą c na ww. wezwanie, Kredyt Express przed ł o ż y ł nowo wprowadzone: wzorzec umowy oraz regulamin udzielania po ż yczek gotówkowych, a tak ż e pi ęć umów o po ż yczk ę zawartych na podstawie ww. umowy i regulaminu. Przedsi ę biorca wskaza ł , i ż gruntowna zmiana zarówno wzorca umowy po ż yczki, jak i regulaminu udzielania po ż yczek spowodowana jest wej ś ciem w ż ycie w dniu 20 lutego 2006 r., ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks Cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2006 r. Prezes Urz ę du zmieni ł postanowienie z dnia 23 lutego 2006 r., w zakresie dotycz ą cym rozszerzenia przedmiotu post ę powania wobec Kredyt Express dodaj ą c kolejny punkt, obejmuj ą cy zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 1 Ustawy, polegaj ą cej na zobowi ą zywaniu konsumentów do sp ł aty pierwszej raty po ż yczki w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy, tj. przed up ł ywem terminu do odst ą pienia od umowy, co stanowi naruszenie art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim . W odpowiedzi na powy ż szy zarzut Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , i ż w jego ocenie w umowie umieszczona zosta ł a jednoznaczna informacja o uprawnieniu konsumenta do niedokonywania sp ł aty po ż yczki przed up ł ywem terminu do odst ą pienia od umowy. Prezes Urz ę du ustali ł co nast ę puje: Kredyt Express Hawryluk sp. jawna z siedzib ą w Ś remie jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000238828. Dzia ł alno ść Przedsi ę biorcy obejmuje m. in. udzielanie po ż yczek pieni ęż nych poza systemem bankowym. (karta akt post ę powania wyja ś niaj ą cego – 27) 4 Przedsi ę biorca udziela po ż yczek w kwocie od 300 z ł do 5000 z ł na okres: 25, 35 lub 52 tygodni. Sp ł ata odbywa si ę w systemie sta ł ych rat tygodniowych, za ś klient przy podpisywaniu umowy otrzymuje tzw. „ksi ąż eczk ę sp ł at”, w której dokumentowane s ą wszystkie wp ł acane raty. Z tytu ł u zawarcia umowy Przedsi ę biorca pobiera od po ż yczkobiorców op ł at ę wst ę pn ą w wysoko ś ci 5% od kwoty udzielonej po ż yczki. Warunkiem zawarcia umowy jest udokumentowanie zatrudnienia w ramach umowy o prac ę na okres udzielenia po ż yczki, otrzymywanie renty lub emerytury lub prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej albo gospodarstwa rolnego. W umowach zawieranych z konsumentami Przedsi ę biorca stosuje wzorzec umowy o po ż yczk ę gotówkow ą oraz regulamin po ż yczek gotówkowych. (karty akt post ę powania wyja ś niaj ą cego – 23 i 24). Przy zawieraniu umowy konsumenci udzielaj ą Przedsi ę biorcy szczegó ł owych danych, które umo ż liwiaj ą ocen ę zdolno ś ci kredytowej po ż yczkobiorcy. Dane te s ą wpisywane do karty informacyjnej o kliencie, która stanowi integraln ą cz ęść umowy u po ż yczk ę (karty akt post ę powania wyja ś niaj ą cego – 25 i 26) . W celu zawarcia po ż yczki klient obowi ą zany jest dostarczy ć , zale ż nie od posiadanego dochodu - za ś wiadczenie o dochodach netto z tytu ł u umowy o prac ę , odcinek renty lub emerytury, 3 odcinki ZUS w przypadku przedsi ę biorcy lub KRUS w przypadku osoby prowadz ą cej gospodarstwo rolne. (karty akt post ę powania wyja ś niaj ą cego – 41 - 43) Do dnia 20 lutego 2006 r. umowa podpisywana by ł a wy łą cznie w domu klienta. Równie ż wy łą cznie w domu klienta odbywa ł a si ę sp ł ata rat kredytu. Od ww. daty sp ł ata po ż yczki w domu jest jedn ą z opcji proponowanej przez Przedsi ę biorc ę . Drug ą jest mo ż liwo ść sp ł aty po ż yczki na wskazane przez Kredyt Express konto bankowe. Us ł uga obs ł ugi po ż yczki w domu jest p ł atna. Jako zabezpieczenie po ż yczki, Kredyt Express oferuje ubezpieczenie sp ł aty przez przyst ą pienie do Umowy Grupowego Ubezpieczenia na Ż ycie – Ubezpieczenia Osób Zaci ą gaj ą cych Po ż yczki Gotówkowe zawartego pomi ę dzy Kredyt Express a Sopockim Towarzystwem Ubezpiecze ń Ergo Hestia S.A. (karta akt post ę powania w sprawie praktyk - 17) Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga wi ę c spe ł nienia dwóch przes ł anek: 1. bezprawno ś ci dzia ł ania oraz 2. naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Bezprawno ść , do której odwo ł uje si ę ustawodawca, oznacza sprzeczno ść z prawem, a tak ż e z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego oraz z dobrymi obyczajami. Stanowisko takie znajduje oparcie w uzasadnieniu projektu rz ą dowego ustawy nowelizacyjnej z dnia 5 lipca 2002 r. (Dz. U. nr 129, poz. 1102), która wprowadzi ł a do Ustawy przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z którym „same przepisy art. 23a – 23d ustawy nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów.” 5 W art. 23a ust. 2 Ustawy zamieszczono przyk ł adowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten wymienia mi ę dzy innymi stosowanie klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, czyny nieuczciwej konkurencji naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów oraz naruszenie prawa konsumenta do uzyskania rzetelnej i wyczerpuj ą cej informacji. Ustawa nie definiuje poj ę cia „zbiorowych interesów konsumentów”. Wskazuje jedynie, i ż nie mo ż na ich uto ż samia ć z sum ą indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem cz ę sto lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez w ą tpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw bli ż ej nieokre ś lonej liczby konsumentów, zarówno tych, którzy ju ż zawarli umowy z Przedsi ę biorc ą , jak i jego potencjalnych klientów. Widoczne jest wi ę c, ż e bezprawne zachowanie Przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter indywidualny, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami kr ę gu klientów zarówno obecnych, jak i przysz ł ych. Druga z przes ł anek jest zatem spe ł niona w odniesieniu do dzia ł a ń Przedsi ę biorcy, natomiast przes ł anka bezprawno ś ci b ę dzie analizowana odr ę bnie dla ka ż dego z zarzutów. Jednym z podstawowych praw konsumentów jest prawo do bezpiecze ń stwa ekonomicznego, którego sk ł adow ą jest mo ż liwo ść ś wiadomego podejmowania decyzji w zakresie dokonywania wyboru dóbr i us ł ug. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż udzielanie konsumentom niepe ł nej lub wprowadzaj ą cej w b łą d informacji pozbawia ich mo ż liwo ś ci podj ę cia racjonalnej, ś wiadomej decyzji o wyborze us ł ugi, jak ą jest udzielenie po ż yczki gotówkowej. W odniesieniu do dzia ł a ń Kredyt Express polegaj ą cych na obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, ich bezprawno ść mo ż na wywie źć zarówno z przepisów ustawy kredycie, jak i z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego oraz z dobrych obyczajów obowi ą zuj ą cych przedsi ę biorc ę w obrocie konsumenckim. Przede wszystkim Kredyt Express nie zamieszcza ł we wzorcu umowy, ani te ż w regulaminie udzielania po ż yczek gotówkowych rocznej nominalnej stopy procentowej, co jest sprzeczne z art. 4 ust. 2 pkt. 4 ustawy o kredycie. Roczne oprocentowanie kredytu, czy te ż po ż yczki jest jedn ą z podstawowych cech charakteryzuj ą cych kredyt/po ż yczk ę i pierwszym z kryteriów, którym konsument kieruje si ę przy wyborze oferty kredytowej. Brak takiej informacji pozostaje wi ę c w sprzeczno ś ci nie tylko z przepisami ustawy o kredycie, ale tak ż e z dobrymi obyczajami, gdy ż uniemo ż liwia obiektywne porównanie oferty kredytowej Przedsi ę biorcy z ofertami innych podmiotów udzielaj ą cych po ż yczek. Tym samym uniemo ż liwia konsumentowi podj ę cie racjonalnej i ś wiadomej decyzji dotycz ą cej wyboru odpowiedniej oferty. Kolejnym uchybieniem przepisom ustawy o kredycie by ł a praktyka polegaj ą ca na niewliczaniu do ca ł kowitych kosztów kredytu op ł aty przygotowawczej. Niewliczenie op ł aty przygotowawczej powoduje, i ż roczna rzeczywista stopa procentowa (RRSP) wyliczana na podstawie zawartego w ww. ustawie wzoru matematycznego i wskazuj ą ca jakie s ą realne ci ęż ary zwi ą zane z zawarciem umowy po ż yczki, jest zani ż ona. Tym samym konsument otrzymuje wprowadzaj ą c ą w b łą d informacj ę i jest pozbawiony mo ż liwo ś ci ś wiadomej oceny oferty kredytowej. Dzia ł anie takie jest sprzeczne z art. 4 ust. 2 pkt 9 oraz art. 7 ust. 1 ustawy o kredycie. W pkt. 12 wzorca umowy o po ż yczk ę gotówkow ą wskazywano, i ż „Po ż yczkodawca mo ż e żą da ć ustanowienia zabezpieczenia (…) w przypadku opó ź nie ń ze sp ł at ą przez Po ż yczkobiorc ę co najmniej dwóch rat” . Postanowienie to by ł o sprzeczne z art. 4 ust. 2 pkt 7 6 ustawy o kredycie, jako ż e Przedsi ę biorca nie wskaza ł sposobu zabezpieczenia kredytu, ani te ż op ł at jakie z tego tytu ł u nale żą si ę kredytobiorcy. Brak powy ż szych informacji powoduje, i ż Przedsi ę biorca mo ż e dowolnie ustali ć nie tylko sposób, ale i wysoko ść zabezpieczenia. Mo ż e to prowadzi ć do sytuacji, kiedy Przedsi ę biorca za żą da zabezpieczenia ra żą co przewy ż szaj ą cego warto ść d ł ugu. Sposób zabezpieczenia jest elementem umowy i ma wp ł yw na decyzj ę podejmowan ą przez konsumenta – kredytobiorc ę . Brak takiej informacji powoduje, i ż konsument nie mo ż e podj ąć ś wiadomej decyzji o zawarciu umowy po ż yczki. Dzia ł anie takie niew ą tpliwie narusza interes konsumentów, a tym samym jest sprzeczne z art. 23a Ustawy. W toku prowadzonego post ę powania Przedsi ę biorca dokona ł stosownych zmian stosowanego wzorca umowy oraz regulaminu. Uzupe ł niono umow ę po ż yczki o informacj ę jednoznacznie wskazuj ą c ą roczn ą nominaln ą stop ę procentow ą , a przed ł o ż one umowy wskazuj ą , i ż op ł ata przygotowawcza jest wliczana do ca ł kowitego kosztu kredytu. W umowie znalaz ł o si ę tak ż e postanowienie umo ż liwiaj ą ce kredytobiorcom odst ą pienie od umowy drog ą listown ą . Zlikwidowane te ż zosta ł y postanowienia, które umo ż liwia ł y po ż yczkodawcy ustanowienie zabezpieczenia po ż yczki w trakcie trwania umowy. Jednocze ś nie wskazano, ż e sposobem zabezpieczenia sp ł aty po ż yczki jest przyst ą pienie do Umowy Grupowego Ubezpieczenia na Ż ycie – Ubezpieczenia Osób Zaci ą gaj ą cych Po ż yczki Gotówkowe zawartej pomi ę dzy Kredyt Express a Sopockim Towarzystwem Ubezpiecze ń Ergo Hestia S.A. Zgodnie z art. 23e ust. 2 Ustawy, je ż eli przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. Przedsi ę biorcy zarzucono tak ż e stosowanie praktyki polegaj ą cej na niepodawaniu w umowie informacji o prawie konsumenta do niesp ł acania I raty po ż yczki przed up ł ywem terminu do odst ą pienia od umowy. W toku post ę powania Przedsi ę biorca w pkt. 23 umowy po ż yczki zawar ł postanowienie stanowi ą ce, i ż „przed up ł ywem terminu do odst ą pienia od umowy po ż yczkobiorca nie jest zobowi ą zany do sp ł aty kredytu ani zap ł aty oprocentowania” . Formalnie wi ę c uczyni ł zado ść przepisowi art. 11 ust. 5 ustawy o kredycie. Niemniej jednak Prezes Urz ę du doszed ł do przekonania, ż e ze wzgl ę du na stosowany przez Kredyt Express system sp ł acania po ż yczki (system rat tygodniowych) sama informacja o ww. uprawnieniu konsumenta jest niewystarczaj ą ca do ochrony jego praw, a skonstruowanie sytemu sp ł aty w ten sposób, ż e pierwsza z rat p ł atna jest w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy jest sprzeczne z art. z art. 11 ust. 5 ustawy o kredycie, w my ś l którego konsument nie ma obowi ą zku sp ł acania po ż yczki w ci ą gu 10 dni od dnia zawarcia umowy. W opinii Prezesa Urz ę du narzucenie sposobu sp ł aty rat w systemie 7- dniowym tak ż e w przypadku pierwszej raty uniemo ż liwia konsumentom korzystanie z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń . W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punktach II i III sentencji decyzji. Bezprawno ść dzia ł a ń Kredyt Express Hawryluk mo ż na równie ż wywie ść z przepisów ustawy o ochronie niektórych praw… Przepisy tej ustawy dotycz ą ce umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa odnosz ą si ę w zasadzie do wszelkich umów zawartych przez przedsi ę biorc ę z konsumentem w okoliczno ś ciach okre ś lonych w art. 1 tej ustawy. Nie ulega te ż w ą tpliwo ś ci, ż e przepisy te stosuje si ę do umów o ś wiadczenie us ł ug finansowych, z wyj ą tkiem umów wymienionych w art. 5 tej ustawy. Nale ż y zatem uzna ć , ż e przepisy o umowach zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa maj ą tak ż e zastosowanie do umów o 7 kredyt konsumencki w rozumieniu art. 2 ustawy o kredycie zawartych poza lokalem przedsi ę biorstwa kredytodawcy. W zwi ą zku z faktem, i ż Przedsi ę biorca zawiera ł umowy z konsumentami w ich mieszkaniach, tj. poza lokalem przedsi ę biorstwa nale ż y uzna ć , i ż przepisy ustawy o ochronie niektórych praw…znajduj ą zastosowanie do oceny dzia ł a ń Kredyt Express. Dzia ł ania przedsi ę biorcy naruszaj ą przede wszystkim art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw… . Zgodnie z tym przepisem, konsument ma prawo do odst ą pienia od umowy tak ż e drog ą listown ą , za ś Przedsi ę biorca wprost dopuszcza ł odst ą pienie od umowy tylko poprzez osobiste z ł o ż enie o ś wiadczenia w jego siedzibie. Takie postanowienie nie tylko narusza przepis ustawy o ochronie niektórych praw…, ale równie ż mo ż e utrudnia ć odst ą pienie od umowy. Zwa ż ywszy na fakt, i ż ca ł a procedura zawarcia umowy i sp ł aty po ż yczki odbywa ł a si ę w domu kredytobiorcy, by ł a ona szczególnie korzystn ą ofert ą dla osób starszych, które nie maj ą mo ż liwo ś ci dotarcia do siedziby kredytodawcy. W tej sytuacji konieczno ść osobistego dor ę czenia o ś wiadczenia o odst ą pieniu wr ę cz uniemo ż liwia ł o im skorzystanie z ustawowego uprawnienia od odst ą pienia. Dlatego te ż postanowienie to, jako naruszaj ą ce interes konsumentów, by ł o sprzeczne z art. 23a Ustawy. Bezprawne dzia ł anie Kredyt Express polega ł o równie ż na pozbawieniu konsumentów prawa zwrotu wszelkich poniesionych op ł at, w tym op ł aty przygotowawczej w przypadku odst ą pienia przez konsumenta od umowy w terminie 10 dni od dnia jej zawarcia, co jest sprzeczne z art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw…. Co prawda art. 11 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi, i ż kredytodawca nie ma obowi ą zku zwrotu op ł aty przygotowawczej w przypadku odst ą pienia kredytobiorcy od umowy. Jednak ż e z uwagi na fakt, i ż umowa po ż yczki zawierana jest poza lokalem przedsi ę biorstwa, nale ż y zastosowa ć tak ż e przepisy ustawy o ochronie niektórych praw… , a co za tym idzie przyzna ć konsumentom prawo od zwrotu op ł aty przygotowawczej w przypadku odst ą pienia od umowy zwartej poza lokalem przedsi ę biorstwa. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, jak równie ż okoliczno ść , ż e Przedsi ę biorca z dniem 20.02.2006r. dostosowa ł stosowane wzorce do wymogów ustawowych, orzeczono jak w punkcie IV sentencji decyzji. W my ś l art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw…, konsumentowi nale żą si ę odsetki ustawowe za wszelkie przedp ł aty dokonane przez konsumenta. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du zarzuci ł Kredyt Express stosowanie praktyki polegaj ą cej na pozbawianiu konsumentów prawa do odsetek ustawowych za dokonane przedp ł aty. Po przeprowadzeniu wnikliwej analizy charakteru sp ł aty I raty po ż yczki, Prezes Urz ę du doszed ł do wniosku, ż e nie mo ż e by ć ona traktowana jak przedp ł ata w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw… Zgodnie z art. 23d Ustawy je ż eli nie zachodz ą okoliczno ś ci okre ś lone w art. 23a Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę , w której stwierdza, ż e dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Uznaj ą c, ż e wy ż ej opisane dzia ł ania Przedsi ę biorcy nie nosz ą znamion bezprawno ś ci, Prezes Urz ę du orzek ł jak w punkcie V sentencji decyzji. Za bezprawne, a wi ę c nie maj ą ce ż adnej podstawy prawnej, nale ż a ł o uzna ć obci ąż anie kredytobiorców kosztami windykacji prowadzonej przez zewn ę trzn ą firm ę oraz kosztami korespondencji prowadzonej z konsumentem (15 z ł za ka ż dy wys ł any list). Prezes Urz ę du nie kwestionuje, i ż kredytobiorca ma obowi ą zek sp ł aty zad ł u ż enia wynikaj ą cego z umowy po ż yczki, ale tre ś ci ą tego zobowi ą zania nie jest ju ż obowi ą zek zap ł aty kosztów windykacji i innych op ł at. Art. 477 k.c. stanowi, i ż w razie zw ł oki d ł u ż nika 8 wierzycielowi przys ł uguj ą dwa niezale ż ne roszczenia: o wykonanie zobowi ą zania oraz o naprawienie szkody wynik ł ej ze zw ł oki. Dla realizacji tych uprawnie ń wierzyciel mo ż e wyst ą pi ć na drog ę s ą dow ą w celu uzyskania tytu ł u wykonawczego, a nast ę pnie wszcz ąć egzekucj ę przeciwko d ł u ż nikowi. Zgodnie z art. 481 k.c. wierzyciel mo ż e równie ż żą da ć odsetek za czas opó ź nienia je ż eli d ł u ż nik spó ź nia si ę ze spe ł nieniem ś wiadczenia. Pobierane przez Przedsi ę biorc ę op ł aty i koszty nie maj ą jednak charakteru odsetek za opó ź nienie. Ponoszone przez Przedsi ę biorc ę koszty zwi ą zane z dochodzeniem wierzytelno ś ci nale żą do kosztów prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej i nie mog ą obci ąż a ć konsumentów – kredytobiorców. Specyfika prowadzonej dzia ł alno ś ci wr ę cz wymaga od Kredy Express ponoszenia tego typu wydatków, s ą to koszty uzyskania przychodu. W ocenie Prezesa Urz ę du nie ma zatem w ą tpliwo ś ci, i ż dzia ł anie Kredyt Express polegaj ą ce na obci ąż aniu kredytobiorców kosztami windykacji i korespondencji s ą pozbawione podstaw prawnych. W toku post ę powania Przedsi ę biorca usun ął z umowy postanowienia nak ł adaj ą ce na konsumentów obowi ą zek poniesienia kosztów windykacji i korespondencji, a tym samym zaniecha ł stosowania zarzucanej praktyki. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie VI sentencji decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuje: Radca prawny Bo ż ena Napiera ł a ul. 23 Pa ź dziernika 97 Skrytka pocztowa 34 62 – 080 Tarnowo Podgórne 9