RPZ-36/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 8 pa ź dziernika 2008r. RPZ- 61/12/08/JM DECYZJA nr RPZ 36/2008 Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Katarzynie Pirszel prowadz ą cej Prywatne Przedszkole Polsko- Angielskie „Green House” w Poznaniu - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, dzia ł ania Katarzyny Pirszel prowadz ą cej Prywatne Przedszkole Polsko- Angielskie „Green House” w Poznaniu, polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie: „umowa” postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, o tre ś ci: 1. Cena za te zaj ę cia (lekcje j ę z. angielskiego, rytmiki i ta ń ca towarzyskiego- przyp. Urz ę du) jest wliczona w op ł at ę za Przedszkole, która wynosi ......., ale mo ż e ulec zmianie (pkt 5) 2. (...) W przypadku nie uiszczenia odp ł atno ś ci w terminie pobiera si ę 5 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki (…) (pkt 6) 3. Nieuregulowanie nale ż no ś ci do dnia 15 bie żą cego miesi ą ca spowoduje wykre ś lenie dziecka z listy przedszkolaków. W wyj ą tkowych przypadkach termin op ł aty mo ż e zosta ć przed ł u ż ony po uprzednim uzgodnieniu z dyrektorem przedszkola w dniach 1-5 danego miesi ą ca (pkt 6) i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 1 wrze ś nia 2008r. Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatura w Poznaniu wszcz ął z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu kontrol ę wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim przez przedszkola niepubliczne dzia ł aj ą ce na terenie województwa wielkopolskiego, pod k ą tem zgodno ś ci ich tre ś ci z przepisami art. 385 1 - 385 3 Kodeksu cywilnego, z uwzgl ę dnieniem klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. 1 W ramach post ę powania wyja ś niaj ą cego dokonano m.in. analizy wzorca umowy o nazwie: „umowa” stosowanego w obrocie konsumenckim przez Katarzyn ę Pirszel prowadz ą c ą Prywatne Przedszkole Polsko- Angielskie „Green House” w Poznaniu (dalej: Przedsi ę biorca). Kontrola ww. wzorca wykaza ł a, ż e zawarto w nim postanowienia, które mog ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Uzasadnia ł o to postawienie Przedsi ę biorcy zarzutu stosowania postanowie ń uznanych przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie- S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) za niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2008r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urz ę du) wszcz ął zatem z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Przedsi ę biorc ę , praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie: „umowa”, postanowie ń wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, o tre ś ci: 1. Cena za te zaj ę cia (lekcje j ę z. angielskiego, rytmiki i ta ń ca towarzyskiego- przyp. Urz ę du) jest wliczona w op ł at ę za Przedszkole, która wynosi ......., ale mo ż e ulec zmianie (pkt 5) 2. (...) W przypadku nie uiszczenia odp ł atno ś ci w terminie pobiera si ę 5 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki (…) (pkt 6) 3. Nieuregulowanie nale ż no ś ci do dnia 15 bie żą cego miesi ą ca spowoduje wykre ś lenie dziecka z listy przedszkolaków. W wyj ą tkowych przypadkach termin op ł aty mo ż e zosta ć przed ł u ż ony po uprzednim uzgodnieniu z dyrektorem przedszkola w dniach 1-5 danego miesi ą ca (pkt 6). Przedsi ę biorca zawiadomiony o wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego, pismem z dnia 26 czerwca 2008r. poinformowa ł , ż e dokona ł zmiany wzorca umów zawieranych z rodzicami i w zwi ą zku z ko ń cem roku przedszkolnego wszyscy rodzice dzieci ucz ę szczaj ą cych do Przedszkola otrzymali nowe wzorce poprawionych umów . Przedk ł adaj ą c nowy wzorzec umowy, pismem z dnia 19 wrze ś nia 2008r. Przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e wzorzec ten uwzgl ę dnia zmiany kwestionowanych postanowie ń zgodnie z zaleceniami Urz ę du i jest stosowany w Przedszkolu od dnia 1 wrze ś nia 2008r. O ś wiadczy ł jednocze ś nie, ż e w roku szkolnym 2008/2009 wszystkie umowy zosta ł y zawarte wed ł ug nowego wzorca. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Katarzyna Pirszel zosta ł a wpisana do ewidencji placówek prowadz ą cych dzia ł alno ść o ś wiatow ą jako prowadz ą ca Prywatny Punkt Przedszkolny przy ul. Lubeckiego 30a w Poznaniu przez Kuratora O ś wiaty i Wychowania w Poznaniu w dniu 7 stycznia 1992r. W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorca zawiera z rodzicami dzieci ucz ę szczaj ą cych do Przedszkola umowy, które okre ś laj ą m.in. wzajemne prawa i obowi ą zki stron, zasady ponoszenia op ł at za ś wiadczone przez Przedszkole us ł ugi oraz skutki ich niewykonania. Umowy te zawierane s ą na czas okre ś lony tj. na okres roku przedszkolnego. W niniejszym post ę powaniu administracyjnym Prezes Urz ę du zakwestionowa ł przytoczone powy ż ej postanowienia pkt 5 i 6 wzorca umowy stosowanego przez Przedsi ę biorc ę w obrocie z konsumentami, uznaj ą c je za to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone zamieszczone zosta ł y postanowienia o nast ę puj ą cej tre ś ci: 2 Poz. 848. Wysoko ść odp ł atno ś ci ustala dyrektor placówki w oparciu o kalkulacj ę kosztów bie żą cych. Odp ł atno ść mo ż e ulec zmianie w ci ą gu roku szkolnego (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 6 lipca 2006r. sygn. akt XVII Amc 60/05). Poz. 791. W przypadku opó ź nienia w regulowaniu nale ż no ś ci za kurs szko ł a ka ż dorazowo naliczy s ł uchaczowi kar ę umown ą w wysoko ś ci 0,50 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 13 kwietnia 2006r. sygn. akt XVII Amc 38/05). Poz. 1016. W przypadku nie wywi ą zania si ę s ł uchacza z warunków okre ś lonych w § 4 pkt 1 dot. terminu p ł atno ś ci Szko ł a mo ż e obci ąż y ć s ł uchacza op ł at ą w wysoko ś ci 1 PLN za ka ż dy dzie ń zw ł oki do momentu dokonania zaleg ł ej wp ł aty (wpis dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 21 listopada 2006r. sygn. akt XVII Amc 135/05). Poz. 726. Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt XVII Amc 105/04). Przedsi ę biorca przed ł o ż y ł nowy wzorzec umowy, w którym postanowienie pkt 5 umowy otrzyma ł o tre ść : „Cena za te zaj ę cia jest wliczona w op ł at ę za Przedszkole, która wynosi ….”. Pkt 6 b ę d ą cy podstaw ą do pobierania op ł aty za nieterminowe wp ł aty nale ż no ś ci przez konsumenta zosta ł usuni ę ty. Z kolei pkt 6 (o tre ś ci wskazanej w pkt 3 sentencji decyzji) zosta ł zmieniony w nast ę puj ą cy sposób: „Nale ż no ść jest p ł atna z góry od 1 do 5 ka ż dego miesi ą ca. Po tym terminie wzywa si ę rodziców pisemnym zawiadomieniem na adres domowy do uregulowania nale ż no ś ci do dnia 15 danego miesi ą ca. W wyj ą tkowych przypadkach termin op ł aty mo ż e zosta ć przed ł u ż ony po uprzednim uzgodnieniu z dyrektorem przedszkola w dniach 1-5 danego miesi ą ca”. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2007r., nr 155, poz. 1095) a tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , jednostk ę organizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przepis art. 2 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991r. o systemie o ś wiaty (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 256, poz. 2572 ze zm.) stanowi, ż e system o ś wiaty w Polsce obejmuje m.in. przedszkola, które mog ą by ć zarówno placówkami publicznymi, jak i niepublicznymi (art. 5 ust. 1 ustawy). Z kolei, jak g ł osi preambu ł a do ww. ustawy o ś wiata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro ca ł ego spo ł ecze ń stwa. Ś wiadczenie przez przedszkola edukacji w ramach systemu o ś wiaty jest zatem us ł ug ą o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Potwierdza to równie ż wyrok SOKiK z dnia 5 lutego 2003r. sygn. akt XVII Ama 36/02, w uzasadnieniu którego stwierdzono m.in., ż e przedmiotem dzia ł ania szko ł y niepublicznej s ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, tj. edukacja. Status przedsi ę biorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów potwierdza tak ż e, w odniesieniu do osób organizuj ą cych lub ś wiadcz ą cych us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej nie b ę d ą cych dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 7 kwietnia 2004r. sygn. akt III SK 22/04. 3 Wobec powy ż szego nale ż y uzna ć , ż e Katarzyna Pirszel jako osoba prowadz ą ca Prywatne Przedszkole Polsko- Angielskie „Green House” w Poznaniu ś wiadczy us ł ugi edukacyjne o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, a wi ę c jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Art. 479 43 Kodeksu post ę powania cywilnego rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza wi ę c, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. W uchwale 7 s ę dziów z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006, S ą d Najwy ż szy uzna ł , ż e praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 1 jest stosowanie identycznej klauzuli jak wpisana do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych przez innego przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powania zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru (…). Odwo ł uj ą c si ę do argumentów o charakterze celowo ś ciowym oraz kieruj ą c si ę potrzeb ą zapewnienia skuteczno ś ci tego przepisu, S ą d Najwy ż szy podkre ś li ł , ż e praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje równie ż przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych, polegaj ą cych na przestawieniu szyku wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywo ł uje takie same skutki godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru. Nie jest wi ę c konieczna dok ł adna, literalna zbie ż no ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Niedozwolone b ę d ą równie ż takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o jej wyk ł adni ę . W prowadzonym post ę powaniu administracyjnym Prezes Urz ę du zakwestionowa ł praktyk ę Przedsi ę biorcy polegaj ą c ą na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Zakwestionowane zosta ł o m.in. postanowienie pkt 5 wzorca umowy, zgodnie z którym „Cena za te zaj ę cia (lekcje j ę z. angielskiego, rytmiki i ta ń ca towarzyskiego- przyp. Urz ę du) jest wliczona w op ł at ę za Przedszkole, która wynosi ......., ale mo ż e ulec zmianie”. Na mocy ww. postanowienia Przedsi ę biorca mo ż e, po zawarciu umowy, zmieni ć wysoko ść uiszczanej przez konsumenta op ł aty za ś wiadczone us ł ugi. Zastrzegaj ą c prawo do zmiany wysoko ś ci op ł aty, postanowienie to nie wskazuje jednocze ś nie ani trybu ani okoliczno ś ci, których wyst ą pienie uzasadnia ł oby dokonanie tego rodzaju zmiany warunku umowy. Postanowienie to odnosi si ę wprawdzie do g ł ównego ś wiadczenia konsumenta (wynagrodzenia za ś wiadczone przez Przedsi ę biorc ę us ł ugi), ale nie zosta ł o sformu ł owane w sposób jednoznaczny. Jednocze ś nie w przypadku takiej zmiany konsumentowi nie zosta ł o przyznane prawo odst ą pienia od umowy. Z tych te ż wzgl ę dów postanowienie to spe ł nia przes ł anki klauzuli niedozwolonej, o której mowa w art. 385 3 pkt 20 Kodeksu cywilnego. Przepis ten za niedozwolone uznaje postanowienia umowne, które przewiduj ą uprawnienie kontrahenta konsumenta do okre ś lenia 1 W obowi ą zuj ą cej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana zosta ł a w art. 24. 4 lub podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy, bez przyznania konsumentowi prawa odst ą pienia od umowy. W ocenie Prezesa Urz ę du postanowienie to jest to ż same z klauzul ą niedozwolon ą wpisan ą w pozycji 848 rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, na podstawie wyroku SOKiK z dnia 6 lipca 2006r. sygn. akt XVII Amc 60/05. Wyrokiem tym za niedozwolone uznano postanowienie w brzmieniu: Wysoko ść odp ł atno ś ci ustala dyrektor placówki w oparciu o kalkulacje kosztów bie żą cych. Odp ł atno ść mo ż e ulec zmianie w ci ą gu roku szkolnego . W jego uzasadnieniu, SOKiK zakwestionowa ł zmian ę wysoko ś ci op ł at obci ąż aj ą cych konsumenta, na podstawie jednostronnej decyzji przedsi ę biorcy. S ą d podkre ś li ł , ż e taki zapis umowny nie wskazuje, w jakich okoliczno ś ciach i w jakich warunkach mo ż e doj ść do zmiany umowy. Zmiana wysoko ś ci op ł at, do których uiszczenia jest zobowi ą zany konsument nie jest ponadto, jak wskazano, traktowana jako zmiana umowy co powoduje, ż e konsument nie mo ż e od umowy odst ą pi ć . Postanowienie to uznane zosta ł o za niedozwolone postanowienie umowne, okre ś lone w art. 385 3 pkt 20 Kodeksu cywilnego. W ocenie Prezesa Urz ę du ww. argumenty odnie ść nale ż y równie ż do przytoczonego powy ż ej postanowienia pkt 5 wzorca umowy, które- podobnie jak powo ł ana klauzula niedozwolona- w przypadku jednostronnej zmiany wysoko ś ci op ł at uiszczanych przez konsumenta na rzecz Przedsi ę biorcy z tytu ł u ś wiadczonych us ł ug, nie przyznaje konsumentowi prawa do odst ą pienia od umowy. Zarzut stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych obj ął tak ż e postanowienie pkt 6 umowy, zgodnie z którym: „W przypadku nie uiszczenia odp ł atno ś ci w terminie pobiera si ę 5 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. W ocenie Prezesa Urz ę du, pomimo braku bezpo ś redniego wskazania, okre ś lona rycza ł towo kwota pieni ęż na stanowi odsetki za zw ł ok ę konsumenta w wykonaniu zobowi ą zania pieni ęż nego. Zdaniem Prezesa Urz ę du, taki sposób okre ś lania odsetek jest oderwany od konkretnej kwoty zad ł u ż enia konsumenta. Wywo ł uje zastrze ż enia zw ł aszcza w przypadku zw ł oki w zap ł acie czesnego, które ma charakter ś wiadczenia okresowego. Konsument mo ż e wi ę c pozostawa ć w zw ł oce z zap ł at ą za jeden tylko okres p ł atno ś ci op ł at, a zgodnie z kwestionowanym zapisem, obci ąż ony zostanie rycza ł towo okre ś lon ą kwot ą odsetek, w wysoko ś ci 5 z ł dziennie. Zdaniem Prezesa Urz ę du ww. postanowienie jest to ż same z klauzulami niedozwolonymi wpisanymi w pozycjach: 791 i 1016 rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. SOKiK wyrokiem z dnia 21 listopada 2006r. sygn. akt XVII Amc 135/05 uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: W przypadku nie wywi ą zania si ę s ł uchacza z warunków okre ś lonych w § 4 pkt 1 dot. terminu p ł atno ś ci Szko ł a mo ż e obci ąż y ć s ł uchacza op ł at ą w wysoko ś ci 1 PLN za ka ż dy dzie ń zw ł oki do momentu dokonania zaleg ł ej wp ł aty (pozycja 1016 rejestru). Podobne postanowienie uznano za niedozwolone wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2006r. sygn. akt XVII Amc 38/05: W przypadku opó ź nienia w regulowaniu nale ż no ś ci za kurs szko ł a ka ż dorazowo naliczy s ł uchaczowi kar ę umown ą w wysoko ś ci 0,50 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki (pozycja 791 rejestru). W uzasadnieniu tego wyroku podkre ś lono, ż e zgodnie z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego niedozwolone s ą postanowienia umowne, które kszta ł tuj ą prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Taki charakter maj ą zdaniem S ą du postanowienia ustalaj ą ce odsetki w wysoko ś ci 0,50 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki, które s ą ra żą co wygórowane. W ocenie Prezesa Urz ę du ww. stanowisko jest uzasadnione tak ż e w odniesieniu do kwestionowanego postanowienia, skoro zgodnie z jego tre ś ci ą konsument obci ąż ony jest obowi ą zkiem zap ł aty odsetek w wysoko ś ci 5 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki, a wi ę c ustalonymi na poziomie znacznie wy ż szym, ni ż wskazany w przytoczonych klauzulach niedozwolonych. 5 Za niedozwolone uznano ponadto postanowienie przewiduj ą ce, ż e „Nieuregulowanie nale ż no ś ci do dnia 15 bie żą cego miesi ą ca spowoduje wykre ś lenie dziecka z listy przedszkolaków. W wyj ą tkowych przypadkach termin op ł aty mo ż e zosta ć przed ł u ż ony po uprzednim uzgodnieniu z dyrektorem przedszkola w dniach 1-5 danego miesi ą ca” (pkt 6). Zdaniem Prezesa Urz ę du postanowienie to kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza jego interesy (art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego). Dobre obyczaje we wzajemnych relacjach Przedsi ę biorcy i konsumentów wymagaj ą bowiem, aby w omówionym przypadku zastosowanie znalaz ł przepis art. 491 §1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, je ż eli jedna ze stron dopuszcza si ę zw ł oki w wykonaniu zobowi ą zania z umowy wzajemnej, druga strona mo ż e wyznaczy ć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagro ż eniem, i ż w razie bezskutecznego up ł ywu wyznaczonego terminu b ę dzie uprawniona do odst ą pienia od umowy. Dopiero zatem po up ł ywie dodatkowego, wyznaczonego konsumentowi terminu do wykonania ś wiadczenia pieni ęż nego, Przedsi ę biorca winien mie ć zapewnione prawo do odst ą pienia od umowy i skre ś lenia dziecka z listy wychowanków. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt XVII Amc 105/04, SOKiK uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów . Postanowienie to zosta ł o nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w pozycji 726. W ocenie Prezesa Urz ę du, kwestionowane postanowienie jest to ż same z ww. klauzul ą abuzywn ą . Obydwa porównywane zapisy wywo ł uj ą to ż same skutki prawne, wi ążą c prawo Przedsi ę biorcy do rozwi ą zania umowy (skre ś lenia dziecka z listy wychowanków, skre ś lenia z listy studentów) z niewykonaniem zobowi ą zania pieni ęż nego przez konsumenta, bez uprzedniego wyznaczenia konsumentowi dodatkowego terminu do jego zap ł aty. Analiza porównawcza zakwestionowanych postanowie ń oraz przedstawionych powy ż ej postanowie ń wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych wskazuje, ż e kwestionowane postanowienia wyczerpuj ą przes ł anki postanowie ń uznanych za niedozwolone. Zakwestionowane zapisy umowy nie maj ą wprawdzie identycznego brzmienia, jednak ż e w ocenie Prezesa Urz ę du, wyk ł adnia ich tre ś ci prowadzi do wniosku, ż e mieszcz ą si ę w hipotezach przytoczonych klauzul niedozwolonych. Przes ą dza to o uznaniu, ż e wykazana zosta ł a bezprawno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy, polegaj ą ca na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowej praktyki niezb ę dne jest ponadto wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów dotyczy ł o tzw. zbiorowego interesu konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cej si ę okre ś li ć , nawet licznej grupy konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć - potencjalnych klientów Przedsi ę biorcy. Niezgodnym z prawem dzia ł aniem Przedsi ę biorcy mog ł a bowiem zosta ć dotkni ę ta nieograniczona liczba osób, tzn. wszystkie osoby zawieraj ą ce z nim umowy, na mocy których Przedsi ę biorca ś wiadczy us ł ugi edukacyjne. W ś wietle powy ż szego, w niniejszej sprawie spe ł nione zosta ł y przes ł anki niezb ę dne do przypisania Przedsi ę biorcy praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; wykazana zosta ł a zarówno bezprawno ść jego dzia ł ania jak i naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą 6 zaniechanie jej stosowania. Ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsi ę biorcy (ust. 3 art. 27). W trakcie prowadzonego post ę powania Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e od dnia 1 wrze ś nia 2008r. stosuje nowy wzorzec umowy i zgodnie z jego postanowieniami zawar ł wszystkie umowy z rodzicami dzieci ucz ę szczaj ą cych do Przedszkola w roku przedszkolnym 2008/2009. W nowym wzorcu postanowienia pkt 5 i 6 (o tre ś ci wskazanej w pkt 3 sentencji decyzji) zosta ł y zmienione w sposób uwzgl ę dniaj ą cy, w ocenie Prezesa Urz ę du, obowi ą zuj ą ce przepisy prawa, w szczególno ś ci art. 385 i nast. Kodeksu cywilnego. Z kolei pkt 6, przyznaj ą cy Przedsi ę biorcy prawo do pobierania odsetek w wysoko ś ci 5 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki w p ł atno ś ci, zosta ł usuni ę ty. Maj ą c na uwadze, ż e Przedsi ę biorca zawiera umowy na czas okre ś lony tj. okres roku przedszkolnego, ww. okoliczno ś ci przes ą dzaj ą , zdaniem Prezesa Urz ę du, o uznaniu, ż e postanowienia nowego wzorca zosta ł y wprowadzone do obrotu konsumenckiego, a tym samym z dniem 1 wrze ś nia 2008r. Przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania zarzuconej mu praktyki. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e w drodze decyzji na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ustawy, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Z powo ł anego wy ż ej przepisu wynika, ż e kara pieni ęż na ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsi ę biorcy zasadne jest na ł o ż enie kary pieni ęż nej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urz ę du. Zwróci ć nale ż y uwag ę , ż e przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie okre ś laj ą jakichkolwiek przes ł anek, od których uzale ż nione by ł oby podj ę cie decyzji o na ł o ż eniu kary. Ustawodawca wskaza ł jedynie w art. 111 cyt. ustawy te okoliczno ś ci, które Prezes Urz ę du winien uwzgl ę dni ć decyduj ą c o wymiarze kary pieni ęż nej. Bior ą c pod uwag ę okoliczno ś ci sprawy, Prezes Urz ę du uzna ł , ż e na ł o ż enie na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej nie jest uzasadnione. Podkre ś li ć nale ż y, ż e Przedsi ę biorca po wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego opracowa ł nowy wzorzec umowy, z którego kwestionowane klauzule niedozwolone zosta ł y usuni ę te. Wszystkie umowy z rodzicami dzieci ucz ę szczaj ą cych do Przedszkola w roku przedszkolnym 2008/2009 zawarte zosta ł y zgodnie z postanowieniami nowego wzorca umowy. Bezpo ś rednim skutkiem wszcz ę cia wobec Przedsi ę biorcy post ę powania administracyjnego by ł o wi ę c dostosowanie jego dzia ł a ń do obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Nie bez znaczenia pozostaje równie ż fakt, ż e Przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę po raz pierwszy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W ocenie Prezesa Urz ę du, wskazane powy ż ej okoliczno ś ci sprawy pozwalaj ą na nie nak ł adanie na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Otrzymuje: Katarzyna Pirszel- Prywatne Przedszkole Polsko- Angielskie „Green House” ul. Lubeckiego 30a 60-348 Pozna ń 7 8