RKT-62/2008

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 08.10.2008r. RKT-61-46/07/MI DECYZJA Nr RKT – 62/2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331; Dz.U. Nr 99, poz. 660 i Dz.U. Nr 171, poz. 1206) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Rejonowemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach SA, 43-100 Tychy, ul Sadowa 4, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: 1. uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów bezprawne dzia ł anie Rejonowego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach SA polegaj ą ce na naruszeniu § 17 ust. 5 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) poprzez pos ł ugiwanie si ę w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowieniem przewiduj ą cym, ż e w przypadku uwzgl ę dnienia reklamacji dotycz ą cej wysoko ś ci wystawionej faktury ewentualna nadp ł ata podlega zaliczeniu na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci, bez jednoczesnego wskazania, ż e nadp ł ata mo ż e by ć równie ż zwrócona na wniosek odbiorcy w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia wniosku w tej sprawie i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania; 2. uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów bezprawne dzia ł anie Rejonowego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach SA polegaj ą ce na stosowaniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) w brzmieniu: Wszystkie spory mog ą ce wynikn ąć na tle niniejszej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cie s ą du w ł a ś ciwego wed ł ug siedziby Przedsi ę biorstwa i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania; 1 3. uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów bezprawne dzia ł anie Rejonowego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach SA polegaj ą ce na tym, ż e w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – nie zamieszczono postanowie ń okre ś laj ą cych prawa i obowi ą zki stron umowy poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą ww. umów postanowie ń dotycz ą cych standardów i terminów udzielania przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne odpowiedzi na wnoszone przez konsumentów zapytania dotycz ą ce ś wiadczonych us ł ug oraz postanowie ń dotycz ą cych standardów i terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, a tak ż e wymogów dotycz ą cych ich wnoszenia i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania; 4. uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów bezprawne dzia ł anie Rejonowego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach SA polegaj ą ce na tym, ż e w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew wymogom okre ś lonym w art. 6 ust. 3 pkt 3) i 4) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – nie zamieszczono postanowie ń okre ś laj ą cych uprawnienia przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie wst ę pu na teren nieruchomo ś ci odbiorcy us ł ug lub nale żą cych do niego obiektów celem przeprowadzenia czynno ś ci, o których mowa w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz warunków przeprowadzania tych czynno ś ci, w tym postanowie ń dotycz ą cych procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania; 5. uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów bezprawne dzia ł anie Rejonowego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach SA polegaj ą ce na tym, ż e w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – nie zamieszczono pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków stron umowy poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą ww. umów postanowie ń dotycz ą cych uprawnie ń odbiorców us ł ug w zakresie mo ż liwo ś ci żą dania od dostawcy us ł ug obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostarczania wody o nieodpowiedniej jako ś ci i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach SA kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 50 000 PLN (s ł ownie z ł otych: pi ęć dziesi ą t tysi ę cy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 80 tej ustawy postanawia si ę obci ąż y ć Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach SA kosztami przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego i zobowi ą za ć ww. przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 91 PLN (s ł ownie z ł otych: dziewi ęć dziesi ą t jeden). 2 Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „organem antymonopolowym”) zosta ł o przeprowadzone z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Rejonowego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach SA (zwanego dalej „RPWiK Tychy” lub „Spó ł k ą ”) nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej równie ż „ustaw ą antymonopolow ą ”) uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego (sygn. akt RKT-400-17/07/MI). W toku przedmiotowego post ę powania wyja ś niaj ą cego zbadane zosta ł y pod k ą tem naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez RPWiK Tychy z konsumentami, w oparciu o wykorzystywane w obrocie wzorce umowne. Poniewa ż analiza ich tre ś ci da ł a podstawy do przyj ę cia, i ż Spó ł ka mo ż e stosowa ć praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów w dniu 08.10.2007r. Postanowieniem Nr 1 wszcz ę te zosta ł o w tej sprawie z urz ę du post ę powanie administracyjne (dowód: karty nr 1-1 verte). Spó ł ce postawiono zarzuty podejmowania bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: 1. naruszeniu § 17 ust. 5 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) poprzez pos ł ugiwanie si ę w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowieniem przewiduj ą cym, ż e w przypadku uwzgl ę dnienia reklamacji dotycz ą cej wysoko ś ci wystawionej faktury ewentualna nadp ł ata podlega zaliczeniu na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci , bez jednoczesnego wskazania, ż e nadp ł ata mo ż e by ć zwrócona na wniosek odbiorcy w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia wniosku w tej sprawie, co mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. stosowaniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowienia, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) w brzmieniu: Wszystkie spory mog ą ce wynikn ąć na tle niniejszej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cie s ą du w ł a ś ciwego wed ł ug siedziby Przedsi ę biorstwa, co mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3. niezamieszczeniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, wbrew wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858), postanowie ń okre ś laj ą cych prawa i obowi ą zki stron umowy w zakresie standardów i terminów udzielania przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne odpowiedzi na wnoszone przez konsumentów zapytania dotycz ą ce ś wiadczonych us ł ug, standardów i terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji oraz wymogów dotycz ą cych ich wnoszenia, co mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w efekcie poczynionych przez organ antymonopolowy ustale ń , zasz ł a konieczno ść jego rozszerzenia w zakresie przedmiotowym, co nast ą pi ł o na mocy Postanowienia Nr 3 z dnia 11.03.2008r. (dowód: karty nr 314-315). RPWiK Tychy postawione zosta ł y dodatkowo zarzuty podejmowania bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na tym, ż e: 1. w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew wymogom okre ś lonym w art. 6 ust. 3 pkt 3) i 4) ustawy z dnia 7 czerwca 3 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – nie zamieszczono postanowie ń dotycz ą cych uprawnie ń przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie wst ę pu na teren nieruchomo ś ci odbiorcy us ł ug lub nale żą cych do niego obiektów celem przeprowadzenia czynno ś ci, o których mowa w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz warunków przeprowadzania tych czynno ś ci, w tym postanowie ń dotycz ą cych procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, 2. w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – nie zmieszczono postanowie ń dotycz ą cych uprawnie ń odbiorców us ł ug w zakresie mo ż liwo ś ci żą dania obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostawy wody o nieodpowiedniej jako ś ci, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu i rozszerzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów RPWiK Tychy przedstawi ł o nast ę puj ą ce wyja ś nienia. W odniesieniu do pierwszego postawionego w niniejszej sprawie zarzutu Spó ł ka podnios ł a, ż e W aktualnie stosowanych przez RPWiK w Tychach SA wzorcach umów informuje si ę wyra ź nie Odbiorc ę o mo ż liwo ś ci zwrotu nadp ł aty na żą danie konsumenta. Wskaza ł a tak ż e, ż e Na wniosek Odbiorcy nadp ł aty s ą niezw ł ocznie przelewane na konto bankowe wskazane przez niego w formie pisemnej lub wyp ł acane w kasie przedsi ę biorstwa po warunkiem, ż e Odbiorca nie posiada ż adnego zad ł u ż enia w stosunku do (…) Spó ł ki. Podnios ł a równie ż , ż e W okresie od dnia wej ś cia w ż ycie rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) (…) nie wyst ą pi ł y przypadki, w których nadp ł ata nie zosta ł a zwrócona na wniosek Odbiorcy w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia wniosku w tej sprawie (dowód: karty nr 150-151) . W powy ż szym kontek ś cie w pi ś mie z dnia 27.11.2007r. RPWiK Tychy wyja ś ni ł o równie ż , i ż nie informowa ł o w tre ś ci umów o mo ż liwo ś ci zwrotu nadp ł aty na żą danie konsumenta w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia wniosku w tej sprawie, gdy ż regulacja ta wynika z przepisów prawa, w tym z § 17 ust. 5 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886). Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż sta ł a na stanowisku, i ż trudno by ł oby w ww. umowach zamieszcza ć ca ł e fragmenty aktów prawnych, tym bardziej, ż e w preambule ww. umów przepisy te zawsze s ą wyszczególnione. Z uwagi jednak na okoliczno ść , i ż nie wszyscy Odbiorcy przejawiaj ą znajomo ść prawa, RPWiK Tychy SA d ążą c do podniesienia standardów swych us ł ug zdecydowa ł o si ę wprowadzi ć ww. zapis do obecnie obowi ą zuj ą cych wzorców umów (dowód: karta nr 199). Odno ś nie drugiego zarzutu postawionego w Postanowieniu Nr 1 z dnia 08.10.2007r. RPWiK Tychy poinformowa ł o, ż e zastosowanie w umowach postanowienia przewiduj ą cego, ż e Wszystkie spory mog ą ce wynikn ąć na tle niniejszej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cie s ą du w ł a ś ciwego wed ł ug siedziby Przedsi ę biorstwa podyktowane jest tym, i ż Odbiorcy cz ę sto maj ą swoje siedziby b ą d ź miejsca sta ł ego pobytu w ró ż nych cz ęś ciach Polski, a cz ęść z nich równie ż poza granicami kraju. Zdecydowana cz ęść spraw s ą dowych (na chwil ę obecn ą 70%) to sprawy dotycz ą ce windykacji niezap ł aconych nale ż no ś ci. Wobec powy ż szego zastosowanie zapisu „…wed ł ug siedziby Odbiorcy” spowodowa ł oby konieczno ść prowadzenia procesów s ą dowych w s ą dach po ł o ż onych w du ż ej odleg ł o ś ci od siedziby Przedsi ę biorstwa. Skutkowa ł oby 4 to przewlek ł o ś ci ą procedur, opó ź nieniem w windykacji nale ż no ś ci a przede wszystkim powstaniem dodatkowych kosztów, które wp ł yn ęł yby na wysoko ść kosztów funkcjonowania Spó ł ki przek ł adaj ą cych si ę na pozosta ł ych Odbiorców. Spó ł ka wyrazi ł a tak ż e stanowisko, i ż maj ą c na uwadze zarzuty organu antymonopolowego, mo ż liwe jest sformu ł owanie zakwestionowanego zapisu w sposób zabezpieczaj ą cy interes Odbiorcy, jak równie ż w praktyce minimalizacj ę obci ąż e ń powoduj ą cych wzrost kosztów ś wiadczonych us ł ug tzn. zast ą pienie dotychczasowego okre ś lenia sformu ł owaniem: „Wszystkie spory mog ą ce wynikn ąć na tle niniejszej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cie s ą du w ł a ś ciwego wed ł ug siedziby powoda”. RPWiK Tychy wyja ś ni ł o, i ż Powy ż sze spowoduje, ż e ewentualne roszczenia Odbiorcy powsta ł e na tle realizacji zawartej (…) umowy b ę d ą podlega ł y wniesieniu wg miejsca zamieszkania lub siedziby Odbiorcy (dowód: karty nr 152-153) . Odno ś nie trzeciego postawionego przez organ antymonopolowy zarzutu RPWiK Tychy poinformowa ł o, ż e Zgodnie z przyj ę tymi regulaminami dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cymi na terenie poszczególnych gmin Przedsi ę biorstwo rozpatruje reklamacje w formie pisemnej, bez zb ę dnej zw ł oki, w terminie nie d ł u ż szym jednak ni ż 14 dni od dnia z ł o ż enia w siedzibie Przedsi ę biorstwa (dowód: karta nr 151) . Na potwierdzenie powy ż szego Spó ł ka przedstawi ł a akta trzech przyk ł adowych post ę powa ń reklamacyjnych (dowód: karty nr 174-182) . W zwi ą zku z przedmiotowym zarzutem RPWiK Tychy wyja ś ni ł o ponadto, ż e Zgodnie z przyj ę tymi regulaminami dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cymi na terenie poszczególnych gmin Przedsi ę biorstwo udziela informacji na wnoszone przez konsumentów zapytania dotycz ą ce ś wiadczonych us ł ug za po ś rednictwem telefonu, faksu, elektronicznych ś rodków przekazu w sposób zwyczajowo przyj ę ty, bez zb ę dnej zw ł oki. Spó ł ka przes ł a ł a równie ż akta trzech spraw tego typu (karty nr 183-190). Odno ś nie czwartego z postanowionych zarzutów RPWiK Tychy wskaza ł o, ż e w okresie pos ł ugiwania si ę w obrocie konsumenckim wzorcami umów, w których tre ś ci brak jest postanowie ń dotycz ą cych uprawnie ń odbiorcy do żą dania obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostawy wody o obni ż onej jako ś ci, mia ł y miejsce przypadki zg ł osze ń dostarczania wody o zani ż onych parametrach. W ww. okresie czasu do Spó ł ki wp ł yn ęł o […] wniosków o obni ż enie nale ż no ś ci z tytu ł u dostawy wody o niew ł a ś ciwej jako ś ci, z czego […] zosta ł o uwzgl ę dnionych, w efekcie czego Odbiorcy otrzymali bonifikat ę (dowód: karta nr 321). RPWiK Tychy przedstawi ł o równie ż wyja ś nienia zwi ą zane z pi ą tym postawionym przez organ antymonopolowy zarzutem. Spó ł ka przedstawi ł a informacje odno ś nie cz ę stotliwo ś ci wykonywania czynno ś ci, o jakich mowa w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę za okres od dnia 01.01.2007r. do 31.12.2007r. Z przedstawionych informacji wynika, ż e w 2007 roku dokonano […] czynno ś ci zainstalowania lub demonta ż u wodomierza g ł ównego ( ś rednio […] razy na miesi ą c). Je ż eli chodzi o przeprowadzenie kontroli urz ą dzenia pomiarowego, wodomierza g ł ównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonywanie odczytów ich wskaza ń , a tak ż e bada ń i pomiarów, to czynno ś ci takie wykonane by ł y […] razy w ci ą gu roku 2007 ( ś rednio […] razy na miesi ą c). W roku 2007 dokonano ponadto […] czynno ś ci polegaj ą cych na odci ę ciu przy łą cza wodoci ą gowego lub za ł o ż enia plomb na zamkni ę tych zaworach odcinaj ą cych dostarczanie wody do lokalu. Odnotowano tak ż e […] przypadków usuni ę cia awarii przy łą cza wodoci ą gowego lub przy łą cza kanalizacyjnego ( ś rednio […] razy na miesi ą c). Jednocze ś nie Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż przegl ą dy i naprawy posiadanych przez ni ą urz ą dze ń , znajduj ą cych si ę na terenie nieruchomo ś ci nale żą cych do odbiorców us ł ug wykonywane s ą okazjonalnie, gdy zachodzi taka konieczno ść . Wskaza ł a tak ż e, i ż przy dokonywaniu czynno ś ci polegaj ą cych na sprawdzeniu ilo ś ci i jako ś ci ś cieków wprowadzanych do kanalizacji, pracownicy RPWiK Tychy nie wchodz ą na teren nieruchomo ś ci odbiorców us ł ug, gdy ż studzienki kanalizacyjne usytuowane s ą poza ich obszarem (dowód: karty nr 321-322). Spó ł ka wyja ś ni ł a równie ż , i ż w okresie pos ł ugiwania si ę w obrocie konsumenckim wzorcami umownymi, w tre ś ci których brak jest postanowie ń wskazanych w 5 postawionym przez organ antymonopolowy zarzucie nie mia ł y miejsca przypadki, aby odbiorcy us ł ug ukarani zostali grzywn ą , o jakiej mowa 28 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów tj. grzywn ą za niedopuszczenie przedstawiciela przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego do wykonania czynno ś ci okre ś lonych w art. 7 ww. ustawy (dowód: karta nr 322). Odno ś nie przyczyn zaniechania obj ę cia tre ś ci ą umów postanowie ń , o jakich mowa w dwóch ostatnich postawionych przedsi ę biorcy zarzutach (obj ę tych Postanowieniem Nr 3 z dnia 11.03.2008r. o rozszerzeniu prowadzonego post ę powania) Spó ł ka wyja ś ni ł a równie ż , i ż niejednokrotnie w tre ś ci umowy przytaczano prawie dos ł ownie fragmenty obowi ą zuj ą cych przepisów, co mia ł o wp ł yw na zwi ę kszenie obj ę to ś ci umów i jednocze ś nie mog ł o powodowa ć zmniejszenie ich przejrzysto ś ci. Wspomniane klauzule zosta ł y wyeliminowane z tre ś ci umów z uwagi na fakt, i ż sprawy w nich zawarte reguluj ą takie ustawy i rozporz ą dzenia, jak ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków wraz z rozporz ą dzeniami, kodeks cywilny i inne (dowód: karta nr 286). Pismem z dnia 06.05.2008r. RPWiK Tychy zosta ł o zawiadomione o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego w prowadzonym post ę powaniu (dowód: karty nr 326-326 verte), a w dniu 13.05.2008r. pe ł nomocnik przedsi ę biorcy zapozna ł si ę z aktami niniejszej sprawy (dowód: karta nr 328). W pi ś mie z dnia 19.05.2008r. RPWiK Tychy, w zwi ą zku z zapoznaniem si ę z zebranym w aktach sprawy materia ł em, przedstawi ł o dodatkowe wyja ś nienia odno ś nie postawionych mu przez organ antymonopolowy zarzutów. Odno ś nie pierwszego zarzutu Spó ł ka podkre ś li ł a, i ż jak wynika za zgromadzonego w sprawie materia ł u dowodowego Spó ł ka bezwzgl ę dnie stosuje przepis § 17 ust. 5 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa w sprawie okre ś lania taryf (…), który reguluje kwesti ę zwrotu nadp ł at. Na wniosek odbiorcy nadp ł aty s ą niezw ł ocznie przelewane na konto bankowe wskazane przez niego w formie pisemnej lub wyp ł acane w kasie przedsi ę biorstwa pod warunkiem, ż e odbiorca nie posiada ż adnego zad ł u ż enia w stosunku do Spó ł ki. W okresie obowi ą zywania ww. rozporz ą dzenia nie wyst ą pi ł y przypadki, aby nadp ł ata nie zosta ł a zwrócona odbiorcy w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia wniosku w tej sprawie. Jednocze ś nie RPWiK Tychy w odniesieniu do omawianego zarzutu wskaza ł o, ż e art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (zgodnie z którym umowa, na podstawie której odbywa si ę dostawa wody i odbiór ś cieków powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy) nie precyzuje, jakie kategorie praw i obowi ą zków winny by ć zamieszczone w zawieranej umowie, za ś interpretacja, ż e dotyczy to praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym rozliczania powsta ł ych nadp ł at jest zbyt daleko id ą ca (dowód: karta nr 333). Odno ś nie trzeciego zarzutu RPWiK Tychy równie ż wskaza ł o, i ż zbyt daleko id ą ca jest interpretacja art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę prowadz ą ca do wniosku, i ż umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powinny zawiera ć postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie standardów i terminów udzielania przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne odpowiedzi na wnoszone przez konsumentów zapytania oraz postanowienia dotycz ą ce standardów i terminów rozpatrywania reklamacji oraz wymogów dotycz ą cych ich wnoszenia. Wspomniany przepis nie precyzuje bowiem, jakie kategorie praw i obowi ą zków powinna obejmowa ć tre ść umowy (dowód: karta nr 334). Podobne wyja ś nienia Spó ł ka przedstawi ł a równie ż , w odniesieniu do pi ą tego postawionego w niniejszej sprawie zarzutu dotycz ą cego zaniechania obj ę cia tre ś ci ą umów – wbrew powo ł anemu przepisowi – postanowie ń dotycz ą cych przys ł uguj ą cych konsumentom uprawnie ń w zakresie mo ż liwo ś ci żą dania obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostawy wody o nieodpowiedniej jako ś ci (dowód: karty nr 334-335). 6 Odno ś nie zarzutu wskazanego w pkt 4 sentencji niniejszej decyzji, Spó ł ka wskaza ł a natomiast w uzupe ł nieniu wyja ś nie ń z ł o ż onych na wcze ś niejszym etapie post ę powania, i ż umieszczanie w umowie postanowie ń dotycz ą cych uprawnie ń przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie wst ę pu na teren nieruchomo ś ci odbiorcy lub nale żą cych do niego obiektów celem przeprowadzenia czynno ś ci, o jakich mowa w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nie jest obligatoryjne. Zawierane umowy wskazuj ą , ż e przedsi ę biorstwo ma prawo do wst ę pu po okazaniu legitymacji s ł u ż bowej, co zabezpiecza prawo odbiorcy do kontroli czy uprawniona osoba dokonuje czynno ś ci przewidzianych w art. 7 ustawy (dowód: karta nr 334). W powo ł anym pi ś mie z dnia 19.05.2008r. RPWiK Tychy wskaza ł o tak ż e, i ż w ż adnym z postawionych zarzutów, za wyj ą tkiem zarzutu postawionego w pkt 2, nie jest sprecyzowane, który konkretnie zapis ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest zdaniem organu antymonopolowego podstaw ą ustalenia stosowania przez Spó ł k ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Zdaniem RPWiK nale ż y jedynie przypuszcza ć , ż e chodzi o art. 24 ust. 2 pkt 2) ww. ustawy dotycz ą cy naruszania obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Jednak ż e postawione w pkt 1, 3, 4 i 5 niniejszej decyzji zarzuty nie wype ł niaj ą w ocenie RPWiK Tychy ww. przepisu. Wszystkie zarzuty dotycz ą braku okre ś lonych zapisów w zawieranych umowach, co nie mo ż e by ć uto ż samiane z poj ę ciem „nieudzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji”. Spó ł ka wskaza ł a, i ż przez udzielanie informacji konsumentom nale ż y rozumie ć udzielanie odpowiedzi na w ą tpliwo ś ci i zapytania dotycz ą ce ich uprawnie ń i obowi ą zków. Przeprowadzone post ę powanie nie wykaza ł o, i ż jakikolwiek konsument nie zosta ł poinformowany b ą d ź te ż nie udzielono mu pe ł nej informacji, czy te ż udzielano mu informacji nieprawdziwej w zakresie zarzucanych kwestii. Tym samym ewentualne ustalenie naruszenia przez przedsi ę biorstwo obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w odniesieniu do omawianych zarzutów by ł oby bezpodstawne (dowód: karty nr 335-336). Organ antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach SA jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Spó ł ka zosta ł a wpisana do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego prowadzonego przez S ą d Rejonowy w Katowicach pod numerem 0000219629. Zgodnie z wpisem, przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody i odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 13-16). Us ł ugi w zakresie dostawy wody i odbioru ś cieków Spó ł ka prowadzi na obszarze 4 gmin: Gminy Tychy, Brzeszcze, L ę dziny i Czechowice – Dziedzice. Ponadto us ł ugi w zakresie wy łą cznie zaopatrzenia w wod ę Spó ł ka ś wiadczy na terenie 6 gmin: gminy Bojszowy, Orzesze, Ł aziska Górne, Kobiór, Bieru ń i Wyry (dowód: karty nr 9-9 verte). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , RPWiK Tychy zawiera z odbiorcami us ł ug, w tym z konsumentami, pisemne umowy, na podstawie których odbywa si ę dostawa wody i odbiór ś cieków. Ustalono, ż e w okresie od dnia 24.07.2003r. do dnia 17.04.2007r. Spó ł ka pos ł ugiwa ł a si ę w obrocie konsumenckim nast ę puj ą cymi wzorcami umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 10, 17-31 verte): a. wzorcem Umowy Nr …/…/I o zaopatrzeniu w wod ę (symbol wzorca I/I), stosowanym w sytuacji, gdy przy łą cze wodoci ą gowe jest w eksploatacji odbiorcy us ł ug (dowód: karty nr 17-18 verte); b. wzorcem Umowy Nr …/…/I o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków (symbol wzorca II/I), stosowanym w sytuacji, gdy przy łą cze wodoci ą gowe i kanalizacyjne jest w eksploatacji odbiorcy us ł ug (dowód: karty nr 19-21); 7 c. wzorcem Umowy Nr …/…/I o zaopatrzeniu w wod ę (symbol wzorca III/I), stosowanym w sytuacji, gdy przy łą cze wodoci ą gowe jest w eksploatacji przedsi ę biorstwa (dowód: karty nr 22-23 verte); d. wzorcem Umowy Nr …/…/I o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków (symbol wzorca IV/I), stosowanym w sytuacji, gdy przy łą cze wodoci ą gowe i kanalizacyjne jest w eksploatacji przedsi ę biorstwa (dowód: karty nr 24-25 verte); e. wzorcem Umowy Nr …/…/I o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków (symbol wzorca V/I), stosowanym w sytuacji, gdy przy łą cze wodoci ą gowe jest w eksploatacji przedsi ę biorstwa, a przy łą cze kanalizacyjne – w eksploatacji odbiorcy us ł ug (dowód: karty nr 26-27 verte); f. wzorcem Umowy Nr …/…/I o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków (symbol wzorca VI/I), stosowanym wzgl ę dem osób korzystaj ą cych z lokali mieszkalnych w budynkach wielolokalowych – dodatkowe rozliczenie z podgrzanej wody na podstawie wodomierzy podliczników (dowód: karty nr 28-29 verte); g. wzorcem Umowy Nr …/…/I o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków (symbol wzorca VII/I), stosowanym wzgl ę dem osób korzystaj ą cych z lokali mieszkalnych w budynkach wielolokalowych – odczyty wodomierzy podliczników dokonywane zdalnie (dowód: karty nr 30-31 verte). Okoliczno ść , i ż wymienione powy ż ej wzorce faktycznie stosowane by ł y przy zawieraniu umów z konsumentami potwierdzaj ą przyk ł adowe, faktycznie zawarte z ich wykorzystaniem umowy, jakie zosta ł y przedstawione w toku post ę powania (dowód: karty nr 32-45 verte, 248- 255 verte): − Umowa Nr 2645/53/I/505659 o zaopatrzeniu w wod ę zawarta w dniu 27.12.2006r.; − Umowa Nr 8074/45/I/544190 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków zawarta w dniu 21.11.2006r.; − Umowa Nr 8161/45/I/530136 o zaopatrzeniu w wod ę zawart ą w dniu 01.12.2006r.; − Umowa Nr 8140/45/I/544170 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków zawarta w dniu 23.11.2006r.; − Umowa Nr 8173/45/I/544237 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków zawarta w dniu 05.12.2006r.; − Umowa Nr 7282/45/I/700461 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków zawarta w dniu 16.06.2005r.; − Umowa Nr 8164/45/I/700668 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków zawarta w dniu 30.11.2006r.; − Umowa Nr 885/45/P/7200 o zaopatrzeniu w wod ę zawarta w dniu 17.11.2006r.; − Umowa Nr 888/45/P/7081 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków zawarta w dniu 23.11.2006r.; − Umowa Nr 835/45/P/7132 o zaopatrzeniu w wod ę zawarta w dniu 04.01.2006r.; − Umowa Nr 839/45/P/5854 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków zawarta w dniu 16.01.2006r.; − Umowa Nr 8319/45/540152 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków zawarta w dniu 19.02.2007r.; − Umowa Nr 2673/53/I/504817 o zaopatrzeniu w wod ę zawarta w dniu 08.03.2007r.; − Umowa Nr 8359/45/I/541751 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków zawarta w dniu 14.03.2007r.; − Umowa Nr 3329/31/I/614446 o zaopatrzeniu w wod ę zawarta w dniu 12.03.2007r. Ustalono, ż e w tre ś ci przedmiotowych umów (za wyj ą tkiem umów zawieranych z wykorzystaniem wzorca oznaczonego symbolem „VI/I”) zawarte s ą nast ę puj ą ce postanowienia dotycz ą ce zasad rozliczania nadp ł aty: 8 • § 5 ust. 1 i 2 umów o zaopatrzeniu w wod ę stanowi, ż e Wniesienie reklamacji odno ś nie dostawy wody nie wp ł ywa na odroczenie terminu p ł atno ś ci i nie wstrzymuje zap ł aty faktury. W razie uwzgl ę dnienia reklamacji, ewentualna nadp ł ata podlega zaliczeniu na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci. • § 7 ust. 1 i 2 umów o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków zawiera zapis w analogicznym brzmieniu, który stanowi, ż e Wniesienie reklamacji odno ś nie dostawy wody i odprowadzania ś cieków nie wp ł ywa na odroczenie terminu p ł atno ś ci i nie wstrzymuje zap ł aty faktury. W razie uwzgl ę dnienia reklamacji, ewentualna nadp ł ata podlega zaliczeniu na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci. Umowy nie informuj ą , i ż nadp ł ata mo ż e zosta ć zwrócona na wniosek odbiorcy w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia wniosku w tej sprawie. Odmienne od powy ż szych uregulowania zawieraj ą umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawierane na podstawie wzorca „VI/I” tj. umowy zawierane z osobami korzystaj ą cymi z lokali w budynkach wielolokalowych. § 7 ust. 1 i 2 tych umów stanowi, ż e Wniesienie reklamacji odno ś nie dostawy wody i odprowadzania ś cieków nie wp ł ywa na odroczenie terminu p ł atno ś ci i nie wstrzymuje zap ł aty faktury. W razie uwzgl ę dnienia reklamacji, ewentualna nadp ł ata podlega zaliczeniu na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci lub na żą danie Odbiorcy us ł ug zwraca si ę j ą w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia wniosku w tej sprawie (dowód: karta nr 42 verte). W tre ś ci ww. umów zamieszczone s ą równie ż nast ę puj ą ce postanowienia dotycz ą ce s ą du w ł a ś ciwego do rozstrzygania sporów: • § 12 umów o zaopatrzeniu w wod ę oraz § 14 umów o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków stanowi ą , ż e Wszystkie spory mog ą ce wynikn ąć na tle niniejszej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cia s ą du w ł a ś ciwego wed ł ug siedziby Przedsi ę biorstwa. Ustalono ponadto, ż e w tre ś ci zawieranych w obrocie konsumenckim umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków brak jest postanowie ń informuj ą cych o ci ążą cych na dostawcy us ł ug obowi ą zkach w zakresie standardów i terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, a tak ż e brak jest informacji owymogach, jakie powinny spe ł nia ć wnoszone reklamacje. Umowy nie informuj ą równie ż o sposobie i terminach udzielania informacji na wnoszone przez konsumentów zapytania dotycz ą ce ś wiadczonych us ł ug. W toku przeprowadzonego post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustalono, ż e wzorce, o których mowa powy ż ej zosta ł y wycofane z obrotu w dniu 17.04.2007r. Tego dnia na mocy Zarz ą dzenia Prezesa Zarz ą du RPWiK Tychy z dnia 17.04.2007r. (dowód: karty nr 287-311 verte) wprowadzone zosta ł y na ich miejsce do stosowania przy zawieraniu umów z odbiorcami indywidualnymi (konsumentami) zmodyfikowane wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków oznaczone – tak jak poprzednio – symbolami od I/I do VII/I (dowód: karty nr 201-214). Na potwierdzenie, ż e wzorce te faktycznie wykorzystywane s ą w obrocie zgromadzono przyk ł adowe umowy zawarte z ich wykorzystaniem z konsumentami: − Umow ę Nr 830/43/I/555770 o zaopatrzeniu w wod ę z dnia 16.08.2007r. (dowód: karty nr 155-156); − Umow ę Nr 8442/45/I/505693 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków z dnia 10.07.2007r. (dowód: karty nr 157-160); − Umow ę Nr 4619/11/I/118953 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków z dnia 02.05.2007r. (dowód: karty nr 161-162); − Umow ę Nr 3538/21/I/207892 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków z dnia 14.05.2007r. (dowód: karty nr 163-166); 9 − Umow ę Nr 8392/45/I/700515 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków z dnia 10.05.2007r. (dowód: karty nr 167-169); − Umow ę Nr 8388/45/I/7000516 o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków z dnia 07.05.2007r. (dowód: karty nr 170-173). Ustalono, ż e do tre ś ci ww. umów wprowadzono m.in. nast ę puj ą ce zmiany w porównaniu z umowami zawieranymi w oparciu o poprzednio obowi ą zuj ą ce wzorce: • Z tre ś ci umów usuni ę to postanowienie przewiduj ą ce, ż e W przypadku stwierdzenia przez Odbiorc ę , i ż dostarczana woda na granicy okre ś lonej w § 9 nie spe ł nia wymogów jako ś ciowych: Odbiorca mo ż e dochodzi ć roszcze ń tytu ł em op ł at nale ż nych przedsi ę biorstwu w przypadku dostawy wody niespe ł niaj ą cej wymogów jako ś ciowych. Podstaw ę do uznania roszcze ń stanowi ć b ę d ą wyniki bada ń laboratoryjnych przeprowadzonych przez Przedsi ę biorstwo lub jednostk ę niezale ż n ą (postanowienie to zawarte by ł o w § 6 ust. 2 umów o zaopatrzeniu w wod ę oraz w § 8 ust. 2 umów o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków zawieranych z wykorzystaniem wzorców, jakie obowi ą zywa ł y w okresie od dnia 24.07.2003r. do dnia 17.04.2007r.) . • Z tre ś ci umów usuni ę to równie ż postanowienie przewiduj ą ce, ż e Przedstawiciele Przedsi ę biorstwa po okazaniu legitymacji s ł u ż bowej i pisemnego upowa ż nienia, maj ą prawo wst ę pu na teren nieruchomo ś ci lub do pomieszcze ń Odbiorcy korzystaj ą cego z us ł ug Przedsi ę biorstwa w celu przeprowadzenia kontroli wodomierza g ł ównego i dokonania odczytu, bada ń i pomiarów, przeprowadzeniu przegl ą dów i napraw urz ą dze ń posiadanych przez Przedsi ę biorstwo. W przypadku niedopuszczenia przedstawiciela Przedsi ę biorstwa do wykonania czynno ś ci okre ś lonych w ust. 6 Odbiorca podlega karze okre ś lonej w odpowiednich przepisach ( postanowienia te zamieszczone by ł y w umowach zwiernych w oparciu o wzorce stosowanie w okresie od dnia 24.07.2003r. do dnia 17.04.2007r. – stanowi ł o tym § 7 ust. 6 i 7 umów o zaopatrzeniu w wod ę oraz § 9 ust. 6 i 7 umów o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków ). • Uzupe ł niono postanowienie dotycz ą ce zasad rozliczania nadp ł aty w ten sposób, ż e otrzyma ł o ono nast ę puj ą ce brzmienie: W razie uwzgl ę dnienia reklamacji, ewentualna nadp ł ata podlega zaliczeniu na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci, b ą d ź na wniosek Odbiorcy – zwrotowi na wskazany rachunek bankowy (§ 5 ust. 2 umów o zaopatrzeniu w wod ę i § 7 ust. 2 umów o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków ). W pozosta ł ym zakresie zwi ą zanym z przedmiotem niniejszego post ę powania do umów zawieranych z konsumentami po dniu 17.04.2007r. nie zosta ł y wprowadzone ż adne zmiany: Umowy te nadal zawieraj ą zatem postanowienie przewiduj ą ce, ż e Wszystkie spory mog ą ce wynikn ąć na tle niniejszej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cia s ą du w ł a ś ciwego wed ł ug siedziby Przedsi ę biorstwa. W umowach brak jest równie ż postanowie ń informuj ą cych o trybie post ę powania reklamacyjnego oraz o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa – kanalizacyjnego zwi ą zanych z udzielaniem konsumentom, w odpowiedzi na wnoszone zapytania, informacji dotycz ą cej ś wiadczonych us ł ug i wykonywanej umowy. W trakcie przeprowadzonego post ę powania ustalano, ż e ogólna liczba umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków, jakie RPWiK Tychy posiada zawarte z odbiorcami us ł ug wynosi […], z czego […] umów zawartych zosta ł o w obrocie konsumenckim. Wed ł ug stanu na dzie ń 18.03.2008r. liczba umów zawartych z konsumentami z wykorzystaniem wzorców stosowanych w okresie od dnia 24.07.2003r. do dnia 16.04.2007r. wynosi ł a […] sztuk, a liczba umów zawartych z wykorzystaniem aktualnie stosowanych wzorców, stosowanych w obrocie od dnia 17.04.2007r. – […] sztuki (dowód: karty nr 199-200, 322) Jak ustalono w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów na terenie gmin obj ę tych terytorialnym zasi ę giem dzia ł alno ś ci RPWiK Tychy obowi ą zuj ą nast ę puj ą ce Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków okre ś laj ą ce 10 prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowego i odbiorców us ł ug , uchwalone przez rady gmin na podstawie art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę : • Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków w Gminie Bojszowy wprowadzony Uchwa łą Rady Gminy Bojszowy Nr XXXVIII/204/2006 z dnia 15 lutego 2006 r., opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego Nr 43, poz. 1206 z dnia 7 kwietnia 2006 r. (dowód: karty nr 56-65); • Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków wprowadzony Uchwa łą Nr XXXIX/293/06 Rady Miejskiej w Orzeszu z dnia 13 lutego 2006 r., opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego Nr 45, pz. 1261 z dnia 11 kwietnia 2006 r. (karty nr dowód: 66-70); • Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków w Gminie Tychy wprowadzony Uchwa łą Nr 0150/XLII/799/06 Rady Miasta Tychy z dnia 26 stycznia 2006 r., opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego Nr 31, poz. 913 z dnia 16 marca 2006 r. (karty nr dowód: 71-80 verte); • Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków Gminy Ł aziska Górne wprowadzony Uchwa łą Rady Miejskiej w Ł aziskach Górnych Nr XL/367/06 z dnia 21 lutego 2006 r., opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego Nr 52, poz. 1461 z dnia 28 kwietnia 2006 r. (dowód: karty nr 81-90); • Regulamin prowadzenia dzia ł alno ś ci w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę wprowadzony Uchwa łą Nr XXXIV/I/168/06 Rady Gminy Kobiór z dnia 14 lutego 2006 r., opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego Nr 35, poz. 1024 z dnia 23 marca 2006 r. (dowód: karty nr 91-100 verte); • Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Brzeszcze wprowadzony Uchwa łą Nr XXXVI/351/05 Rady Miejskiej w Brzeszczach z dnia 31 stycznia 2006r. opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ma ł opolskiego Nr 228, poz. 1575 z dnia 22 maja 2006r. (dowód: karty nr 101-111); • Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie Gminy L ę dziny wprowadzony Uchwa łą Nr XLV/294/06 Rady Miasta L ę dziny z dnia 9 lutego 2006 r., opublikowan ą w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego Nr 35, poz. 1028 z dnia 23 marca 2006 r. i zmieniony Uchwa łą Nr LIII/346/06 Rady Miasta L ę dziny z dnia 31 sierpnia 2006 r. opublikowan ą w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego Nr 116, poz. 3286 z dnia 5 pa ź dziernika 2006 r. (dowód: karty nr 112-121); • Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Bieru ń wprowadzony Uchwa łą Nr I/5/2006 Rady Miejskiej w Bieruniu z dnia 26 stycznia 2006 r., opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego Nr 29, poz. 867 z dnia 14 marca 2006 r. (dowód: karty nr 122-132); • Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków wprowadzony Uchwa łą Nr XLI/457/06 Rady Miejskiej w Czechowicach – Dziedzicach z dnia 30 stycznia 2006 r., opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego Nr 33, poz. 966 z dnia 20 marca 2006 r. (dowód: karty nr 133-137 verte); • Regulamin dostarczania wody na terenie Gminy Wyry i Regulamin odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Wyry wprowadzone Uchwa łą Nr XXXVII/292/2006 Rady Gminy Wyry z dnia 8 lutego 2006 r., opublikowan ą w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego Nr 33, poz. 966 z dnia 20 marca 2006 r. (dowód: karty nr 138-149). Regulaminy , w rozdzia ł ach dotycz ą cych standardów obs ł ugi odbiorców us ł ug, w tym sposobu za ł atwiania reklamacji oraz wymiany informacji w zakresie zak ł óce ń w dostawie wody i odprowadzaniu ś cieków okre ś laj ą , w jakiej formie i w jakim terminie powinny by ć wnoszone reklamacje oraz jakie elementy powinna zawiera ć reklamacja. Przewiduj ą tak ż e, w jakim terminie i w jakiej formie Spó ł ka jest obowi ą zana udziela ć konsumentom odpowiedzi na 11 wnoszone zapytania oraz rozpatrywa ć reklamacje, a tak ż e jakie elementy powinna obowi ą zkowo zawiera ć informacja o sposobie za ł atwienia reklamacji. I tak: ¾ W § 38, § 39 i § 41 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Bojszowy zawarte s ą postanowienia o nast ę puj ą cej tre ś ci (dowód: karty nr 63 verte – 64): „§ 38 1. Przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane do udzielania wszelkich istotnych informacji dotycz ą cych: a) prawid ł owego sposobu wykonywania przez Odbiorc ę umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, b) (…) c) wyst ę puj ą cych zak ł óce ń w dostawach wody lub odbiorze ś cieków, d) wyst ę puj ą cych awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, e) planowanych przerw w ś wiadczeniu us ł ug. 2. Przedsi ę biorstwo udziela informacji za po ś rednictwem telefonu, faksu, elektronicznych ś rodków przekazu lub w sposób zwyczajowo przyj ę ty bez zb ę dnej zw ł oki. 3. Je ż eli pro ś ba o udzielenie informacji zosta ł a przed ł o ż ona na pi ś mie, Przedsi ę biorstwo udziela odpowiedzi w tej samej formie w terminie 14 dni od otrzymania pro ś by, chyba ż e osoba zwracaj ą ca si ę o informacj ę wyra ź nie zaznaczy ł a, i ż informacja ma by ć udzielona w jednej form wskazanych w ust. 2. 4. Je ż eli udzielenie informacji wymaga ustale ń wymagaj ą cych okresów d ł u ż szych ni ż terminy wskazane w ust. 2 i 3, Przedsi ę biorstwo przed up ł ywem terminów wskazanych w ust. 2 i 3 informuje o tym fakcie osob ę , która z ł o ż y ł a pro ś b ę o informacj ę i wskazuje jej ostateczny termin udzielenia odpowiedzi. Termin ten w ż adnym wypadku nie mo ż e by ć d ł u ż szy ni ż 30 dni od dnia z ł o ż enia pro ś by. § 39 1. Ka ż dy Odbiorca ma prawo zg ł aszania reklamacji dotycz ą cych sposobu wykonywania przez Przedsi ę biorstwo umowy, w szczególno ś ci ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za te us ł ugi. 2. Reklamacja jest zg ł aszana w formie pisemnej. 3. Przedsi ę biorstwo jest obowi ą zane rozpatrzy ć reklamacj ę bez zb ę dnej zw ł oki w terminie nie d ł u ż szym jednak ni ż 14 dni od dnia z ł o ż enia w siedzibie Przedsi ę biorstwa lub dor ę czenia reklamacji. § 38 ust. 4 Regulaminu stosuje si ę odpowiednio. § 41 1. W przypadku dostaw wody o jako ś ci niezgodnej z regulaminem lub przerw w dostawach wody oraz odbiorze ś cieków, Odbiorca us ł ug sk ł ada telefoniczn ą reklamacj ę w dniu wyst ą pienia nieprawid ł owo ś ci i w formie pisemnej w terminie 7 dni od daty jej wyst ą pienia. 2. Reklamacja mo ż e zosta ć wniesiona w innych ni ż wymienione w ust. 1 przypadkach niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi. 3. Reklamacja zg ł aszana jest w formie pisemnej. 4. Reklamacja powinna zawiera ć : a) imi ę i nazwisko (…) oraz adres Odbiorcy; b) numer ewidencyjny Odbiorcy; c) przedmiot reklamacji; d) przedstawienie okoliczno ś ci uzasadniaj ą cych reklamacj ę ; e) ewentualne zg ł oszenie roszczenia o odszkodowanie, f) numer i dat ę umowy, 12 g) podpis Odbiorcy. 5. Zg ł oszona reklamacja wymaga pisemnego potwierdzenia jej przyj ę cia oraz ewidencji w biurze podawczym Przedsi ę biorstwa. 6. Przedsi ę biorstwo rozpatruje reklamacje niezw ł ocznie, nie d ł u ż ej jednak ni ż w terminie okre ś lonym w § 39 ust. 3. 7. Przedsi ę biorstwo udziela odpowiedzi na reklamacj ę w formie pisemnej. Odpowied ź winna zawiera ć : a) nazw ę Przedsi ę biorstwa, b) powo ł anie podstawy prawnej, c) rozstrzygni ę cie o uwzgl ę dnieniu lub odmowie uwzgl ę dnienia reklamacji, d) pouczenie w sprawie mo ż liwo ś ci dochodzenia roszcze ń w innym trybie, e) podpis upowa ż nionego pracownika reprezentuj ą cego Przedsi ę biorstwo, z podaniem zajmowanego stanowiska. 8. W przypadku odmowy uwzgl ę dnienia reklamacji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, odpowied ź na reklamacj ę winna zawiera ć uzasadnienie faktyczne i prawne. 9. W przypadku uwzgl ę dnienia reklamacji Przedsi ę biorstwo powiadamia odbiorc ę o wyniku rozpatrzenia, a tak ż e o wysoko ś ci i formie przyznanego odszkodowania lub nale ż no ś ci. 10. Zaliczenie odszkodowania lub nale ż no ś ci na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci mo ż e nast ą pi ć jedynie na wniosek odbiorcy.” ¾ Identyczne w brzmieniu lub niemal identyczne z powy ż szymi postanowienia zawarte s ą równie ż w: − § 40, § 41 i § 43 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego w gminie Tychy (dowód: karty nr 79-79 verte); − § 38, § 39 i § 41 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego w gminie Ł aziska Górne (dowód: karty nr 88 verte – 89 verte); − § 39, § 40 i § 42 Regulaminu prowadzenia dzia ł alno ś ci w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obowi ą zuj ą cego w gminie Kobiór (dowód: karty nr 99 – 99 verte); − § 40, § 41 i § 43 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego w gminie Brzeszcze (dowód: karty nr 110-110 verte); − § 31 i § 32 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego na terenie gminy L ę dziny (dowód: karty nr 119 verte – 120); − § 38, § 39 i § 41 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego w gminie Bieru ń (dowód: karty nr 130 verte – 131); − § 39, § 40 i § 42 Regulaminu dostarczania wody obowi ą zuj ą cego w gminie Wyry (dowód: karty nr 142 verte – 143); − § 34, § 35 i § 37 Regulaminu odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego w gminie Wyry (dowód: karty nr 148 – 148 verte). ¾ § 27 i § 28 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w Gminie Orzesze zawieraj ą postanowienia stanowi ą ce, i ż (dowód: karty nr 69 – 69 verte): „§ 27 Przedsi ę biorstwo zobowi ą zane jest do udzielenia na ż yczenie Odbiorcy lub z w ł asnej inicjatywy pe ł nej informacji dotycz ą cej realizacji us ł ugi, a przede wszystkim informacji obj ę tych regulaminem oraz zawartych w taryfie. § 28 1. W przypadku dostaw wody o jako ś ci niezgodnej z regulaminem lub przerw w dostawach wody, Odbiorca us ł ug mo ż e z ł o ż y ć pisemn ą reklamacj ę w terminie 7 dni od dnia, w 13 którym zako ń czy ł a si ę przerwa w ś wiadczeniu us ł ugi, albo od dnia, w którym us ł uga zosta ł a wykonana lub mia ł a by ć wykonana. 2. Reklamacja mo ż e zosta ć wniesiona w innych ni ż wymienione w ust. 1 przypadkach niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi. 3. Reklamacja zg ł aszana jest w formie pisemnej. 4. Reklamacja powinna zawiera ć : a) imi ę i nazwisko (…) oraz adres Odbiorcy; b) przedmiot reklamacji; c) przedstawienie okoliczno ś ci uzasadniaj ą cych reklamacj ę ; d) ewentualne zg ł oszenie roszczenia o odszkodowanie, e) numer i dat ę umowy, f) podpis Odbiorcy. 5. Zg ł oszona reklamacja wymaga pisemnego potwierdzenia jej przyj ę cia oraz ewidencji w rejestrze reklamacji Przedsi ę biorstwa. 6. Przedsi ę biorstwo rozpatruje reklamacje niezw ł ocznie, nie d ł u ż ej jednak ni ż w terminie 7 dni od daty jej wniesienia. 7. Przedsi ę biorstwo udziela odpowiedzi na reklamacj ę w formie pisemnej. Odpowied ź winna zawiera ć : a. nazw ę Przedsi ę biorstwa, b. powo ł anie podstawy prawnej, c. rozstrzygni ę cie o uwzgl ę dnieniu lub odmowie, d. pouczenie w sprawie mo ż liwo ś ci dochodzenia roszcze ń w innym trybie, e. podpis upowa ż nionego pracownika reprezentuj ą cego Przedsi ę biorstwo, z podaniem zajmowanego przez niego stanowiska. 8. W przypadku odmowy uwzgl ę dnienia reklamacji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, odpowied ź na reklamacj ę winna zawiera ć uzasadnienie faktyczne i prawne. 9. W przypadku uwzgl ę dnienia reklamacji Przedsi ę biorstwo powiadamia Odbiorc ę o wyniku rozpatrzenia, a tak ż e o wysoko ś ci i formie przyznanego odszkodowania lub nale ż no ś ci. 10. Zaliczenie odszkodowania lub nale ż no ś ci na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci mo ż e nast ą pi ć jedynie na wniosek Odbiorcy us ł ugi.” ¾ § 34 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego w gminie Czechowice – Dziedzice zawiera postanowienia w brzmieniu: „§ 34.1. Przedsi ę biorstwo reaguje niezw ł ocznie na zg ł oszone reklamacje. 2. Przedsi ę biorstwo rozpatruje zg ł oszon ą reklamacj ę w terminie 14 dni od daty zg ł oszenia. Uzasadnionych przypadkach termin ten mo ż e zosta ć przed ł u ż ony o dalsze 14 dni, o czym Przedsi ę biorstwo winno pisemnie poinformowa ć Odbiorc ę . Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą ce w gminach, na terenie których prowadzi dzia ł alno ść RPWiK Tychy wprowadzaj ą wymóg zamieszczenia w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń dotycz ą cych zasad obni ż ania nale ż no ś ci z tytu ł u dostawy wody o nieodpowiedniej jako ś ci: ¾ § 37 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Bojszowy, § 39 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Tychy, § 37 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Ł aziska Górne, § 38 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Kobiór, § 38 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Brzeszcze, § 37 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Bieru ń oraz § 38 Regulaminu dostarczania wody obowi ą zuj ą cego w gminie Wyry zawieraj ą postanowienia w nast ę puj ą cym brzmieniu: 14 W przypadku stwierdzenia przez Przedsi ę biorstwo lub organ Inspekcji Sanitarnej obni ż enia jako ś ci dostarczanej wody, Odbiorcy przys ł uguje odszkodowanie na zasadach okre ś lonych w umowie. (dowód: karty nr 63 verte, 79, 88 verte, 98 verte, 110, 130, 143) ¾ § 35 ust. 1 i 2 Regulaminu obowi ą zuj ą cego na terenie Gminy Czechowice – Dziedzice stanowi, ż e: W przypadku stwierdzenia przez Przedsi ę biorstwo lub organ Inspekcji Sanitarnej, w ramach nadzoru nad jako ś ci ą wody, obni ż enia jako ś ci dostarczanej wody w stosunku do zagwarantowanej w umowie – Odbiorcy przys ł uguje upust na zasadach okre ś lonych w umowie. W przypadku stwierdzenia przez Przedsi ę biorstwo obni ż enia ci ś nienia dostarczanej wody w stosunku do zagwarantowanego w umowie – Odbiorcy przys ł uguje upust na zasadach okre ś lonych w umowie (dowód: karta nr 136 verte). Ponadto obowi ą zuj ą ce Regulaminy okre ś laj ą , i ż umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawiera ć powinna postanowienia dotycz ą ce procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych oraz dokumentów upowa ż niaj ą cych osoby reprezentuj ą ce Przedsi ę biorstwo do wst ę pu na teren nieruchomo ś ci lub obiektu budowlanego Odbiorcy us ł ug. Stanowi o tym § 7 ust. 4 pkt d) i f) Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Bojszowy, § 8 ust. 4 pkt d) i f) Regulaminu obowi ą zuj ą ce w gminie Tychy, § 8 ust. 4 pkt d) i f) Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Kobiór, § 8 ust. 4 pkt d) i f) Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Brzeszcze, § 7 ust. 2 pkt e) i g) Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Bieru ń , § 8 ust. 4 pkt d) i f) Regulaminu dostarczania wody obowi ą zuj ą cego w gminie Wyry oraz § 9 ust. 4 pkt d) i f) Regulaminu odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą ce w gminie Wyry (dowód: karty nr 57 verte, 73, 93, 104, 124 verte, 144 verte). Regulaminy przewiduj ą równie ż , i ż przez „dokumenty upowa ż niaj ą ce osoby reprezentuj ą ce Przedsi ę biorstwo do wst ę pu na teren nieruchomo ś ci lub obiektu budowlanego Odbiorcy us ł ug”, o których mowa powy ż ej nale ż y rozumie ć legitymacj ę s ł u ż bow ą i pisemne upowa ż nienie okre ś laj ą ce czynno ś ci, których wykonanie wymaga wst ę pu na teren nieruchomo ś ci lub obiektu budowlanego Odbiorcy us ł ug obejmuj ą ce: a) zainstalowanie lub demonta ż wodomierza g ł ównego, b) przeprowadzenie kontroli wodomierza g ł ównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonanie odczytu ich wskaza ń oraz dokonanie bada ń i pomiarów, c) przeprowadzenie kontroli, przegl ą dów i napraw urz ą dze ń posiadanych przez Przedsi ę biorstwo, d) przeprowadzenie kontroli instalacji wodoci ą gowej i kanalizacyjnej Odbiorcy e) odci ę cie przy łą cza wodoci ą gowego i kanalizacyjnego lub za ł o ż enie plomb na zamkni ę tych zaworach odcinaj ą cych dostarczanie wody do lokalu, f) usuni ę cie awarii przy łą cza wodoci ą gowego lub kanalizacyjnego, je ś li umowa tak stanowi, g) sprawdzenie ilo ś ci i jako ś ci ś cieków wprowadzanych do sieci. Postanowienia w tym zakresie zawiera § 7 ust. 5 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Bojszowy, § 8 ust. 5 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Tychy, § 8 ust. 5 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Kobiór, § 8 ust. 5 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Brzeszcze, § 7 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie L ę dziny, § 8 ust. 5 Regulaminu dostarczania wody obowi ą zuj ą cego w gminie Wyry i § 9 ust. 5 Regulaminu odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego w gminie Wyry (dowód: karty nr 58, 73, 93, 104-104 verte, 124 verte, 140, 144 verte). W toku post ę powania RPWiK Tychy przedstawi ł o rachunek zysków i strat za okres od 01.01.2007r. do 31.12.2007r., z którego wynika, i ż w 2007 roku Spó ł ka uzyska ł a przychód w wysoko ś ci 95 967 589,32 PLN (dowód: karta nr 324). Ponadto Spó ł ka o ś wiadczy ł a, ż e 15 wysoko ść osi ą gni ę tego przez ni ą w 2007 roku przychodu z tytu ł u dzia ł alno ś ci w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków wynios ł a szacunkowo […] PLN (dowód: karta nr 284). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.); 2) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 k.c. w zwi ą zku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Uznanie okre ś lonego dzia ł ania przedsi ę biorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y kumulatywnie nast ę puj ą ce przes ł anki: − zachowanie przedsi ę biorcy nosi znamiona bezprawno ś ci, − zachowanie to godzi w interesy konsumentów; − zagro ż one s ą interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Pierwsz ą z przes ł anek koniecznych dla stwierdzenia naruszenia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawno ść podejmowanych przez przedsi ę biorc ę zachowa ń . Bezprawno ść ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Praktyki przedsi ę biorcy, by zakwalifikowa ć je jako naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów „musz ą by ć zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznaj ą obowi ą zuj ą ce przepisy prawa” 1 . Porz ą dek prawny, którego naruszenie mo ż e wype ł nia ć dyspozycj ę art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów 2 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien by ć interpretowany oraz stosowany w okre ś lonym kontek ś cie normatywnym. W zwi ą zku z tym, w celu konkretyzacji przes ł anki bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem 3 . W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskaza ł przyk ł adowe rodzaje praktyk, które naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów, zaliczaj ą c do nich stosowanie postanowie ń wzorców umów, 1 Uchwa ł a SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. równie ż : M. Szyd ł o: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 2 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 3 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 16 które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpuj ą cy. Ustawodawca pos ł u ż y ł si ę tutaj terminem „w szczególno ś ci”, co oznacza, ż e ma on charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskazanych bezpo ś rednio przez ustawodawc ę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów „za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów mo ż na uzna ć zachowania naruszaj ą ce przepisy innych ustaw, które nak ł adaj ą na przedsi ę biorc ę okre ś lone obowi ą zki wzgl ę dem konsumenta. Zdaniem S ą du Najwy ż szego zachowania takie (…) stanowi ą bowiem jednocze ś nie zachowania bezprawne i skutkuj ą zniesieniem, ograniczeniem lub zniekszta ł ceniem praw konsumentów, wp ł ywaj ą c tym samym na chronion ą przez przepis obowi ą zuj ą cego prawa sfer ę ich interesów” 4 . Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze nale ż y w tym miejscu stwierdzi ć , i ż nie s ą uzasadnione podniesione przez RPWiK Tychy w toku post ę powania zarzuty ( vide pismo przedsi ę biorcy z dnia 19.05.2008r. powo ł ane na stronach 6 i 7 niniejszej Decyzji), i ż w odniesieniu do praktyk, o jakich mowa w pkt 1, 3, 4 i 5 niniejszej decyzji organ antymonopolowy nie okre ś li ł , jakie przepisy art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł y naruszone, nale ż y za ś zdaniem przedsi ę biorcy jedynie przypuszcza ć , ż e chodzi o art. 24 ust. 2 pkt 2) ww. ustawy dotycz ą cy naruszania obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (dowód: karty nr 335-336). Nale ż y podnie ść , i ż w odniesieniu do tych praktyk odwo ł ano si ę do poj ę cia bezprawno ś ci danego zachowania wskazuj ą c – jako podstawy prawne zarzucanych narusze ń – konkretne przepisy innych ni ż ustawa antymonopolowa aktów prawnych. Jak wynika z przytoczonych wcze ś niej wywodów nie ma wymogu, aby w przypadku stawiania zarzutu stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę odwo ł ywa ć si ę do którego ś z przyk ł adów takich praktyk wskazanych w pkt 1 do 3 ust. 2 art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdy ż katalog ten ma charakter przyk ł adowy. W odniesieniu do przes ł anki bezprawno ś ci zachowania podkre ś lenia wymaga tak ż e, ż e bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsi ę biorcy by ł o zgodne, czy te ż niezgodne z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego 5 . Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. Dla stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyki okre ś lone w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, niezb ę dne jest wykazanie, ż e kwestionowane w toku post ę powania dzia ł ania przedsi ę biorcy godz ą w zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa antymonopolowa nie obja ś nia znaczenia poj ęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”. Nale ż y przyj ąć , ż e interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako okre ś lone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawc ę za godne ochrony. Dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywo ł uje negatywne skutki w sferze ich praw i obowi ą zków. Natomiast interesem chronionym nie jest interes ekonomiczny konsumentów, który podlega 4 Uchwa ł a SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 5 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 17 ochronie przewidzianej przez przepisy prawa antymonopolowego, zapewniaj ą ce istnienie mechanizmu konkurencji na rynku 6 . Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la zasady ochrony interesów konsumentów podejmowanej w interesie publicznym oraz reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zgodnie z art. 23 ust. 3 ww. ustawy zbiorowym interesem konsumentów nie jest suma indywidualnych interesów konsumentów. Przez interes zbiorowy nale ż y rozumie ć interes dotycz ą cy konsumentów jako okre ś lonej zbiorowo ś ci. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, maj ą cych status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, ż eby dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do adresata, którego nie sposób z góry indywidualnie oznaczy ć . Dzia ł anie o takim charakterze jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci. Przy tym zaistnienie przes ł anki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpo ś rednio uzale ż nione od liczby konsumentów, których interesy zosta ł y rzeczywi ś cie naruszone wskutek dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Istotne jest to, ż e przedmiotowe dzia ł anie mo ż e zagrozi ć , przynajmniej potencjalnie, interesom szerokiego kr ę gu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Aby okre ś lone dzia ł anie lub zaniechane mo ż na by ł o uzna ć za praktyk ę , o jakiej mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów musi ono zatem godzi ć w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni bowiem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym i znajduje zastosowanie wówczas, gdy okre ś lone zachowanie dotyka nieokre ś lonej z góry liczby uczestników rynku. Ocena, czy spe ł nione zosta ł y dwie pierwsze przes ł anki, które s ą niezb ę dne do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów (tj. bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy oraz godzenie tego zachowania w interesy konsumentów) zostanie dokonana w dalszej cz ęś ci decyzji, oddzielnie dla poszczególnych postawionych RPWiK Tychy zarzutów. Łą cznie, w odniesieniu do wszystkich zarzucanych Spó ł ce narusze ń , mo ż na natomiast przeanalizowa ć przes ł ank ę naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Okoliczno ś ci jej spe ł nienia s ą bowiem wspólne dla wszystkich postawionych zarzutów. W przedmiotowej sprawie wszystkie zachowania b ę d ą ce przedmiotem postawionych Spó ł ce zarzutów dotycz ą zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób z góry zindywidualizowa ć . Antykonsumenckie ostrze stosowanych praktyk wymierzone jest bowiem we wszystkich rzeczywistych odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug (konsumentów), z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci zakwestionowanej w toku niniejszego post ę powania, jak równie ż w jej potencjalnych odbiorców, b ę d ą cych konsumentami w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W powy ż szym kontek ś cie podkre ś lenia równie ż wymaga, i ż us ł ugi zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków s ą us ł ugami o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które s ą ś wiadczone w sposób powszechny. Z uwagi na swój charakter z us ł ugi te s ą niezb ę dne do prawid ł owego funkcjonowania wszystkich gospodarstwa domowych i s ą us ł ugami niezb ę dnymi z punktu widzenia ka ż dego konsumenta, co dodatkowo przes ą dza o uznaniu, i ż kwestionowane przez organ antymonopolowy zachowania dotycz ą ogó ł u konsumentów jako zbiorowo ś ci. 6 Uchwa ł a SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 18 I.1. W przedmiotowej sprawie Rejonowemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach SA postawiono zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cej na naruszeniu § 17 ust. 5 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) poprzez pos ł ugiwanie si ę w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowieniem przewiduj ą cym, ż e w przypadku uwzgl ę dnienia reklamacji dotycz ą cej wysoko ś ci wystawionej faktury ewentualna nadp ł ata podlega zaliczeniu na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci, bez jednoczesnego wskazania, ż e nadp ł ata mo ż e by ć równie ż zwrócona na wniosek odbiorcy w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia wniosku w tej sprawie. Dla stwierdzenia, ż e w powy ż szym zakresie dosz ł o do naruszenia przez RPWiK Tychy art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w pierwszej kolejno ś ci zachodzi konieczno ść wykazania, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem rozpatrywanego zarzutu nosi znamiona bezprawno ś ci. Zgodnie z § 17 ust. 5 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) (zwanego dalej „rozporz ą dzeniem w sprawie okre ś lania taryf”) W przypadku nadp ł aty zalicza si ę j ą na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci lub, na żą danie odbiorcy us ł ug, zwraca si ę j ą w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia wniosku w tej sprawie. Powy ż szy przepis stanowi zatem, ż e uiszczona przez konsumenta nadp ł ata mo ż e by ć zwrócona w dwojaki sposób: poprzez zaliczenie jej na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci lub poprzez jej bezpo ś redni zwrot, który nast ę puje na wniosek odbiorcy us ł ug, w terminie nie d ł u ż szym ni ż 14 dni od dnia jego z ł o ż enia. Z powy ż szego wynika, ż e automatyczne zaliczenie nadp ł aty na rachunek przysz ł ych nale ż no ś ci mo ż e nast ą pi ć wy łą cznie wówczas, gdy konsument nie wyrazi woli, aby nadp ł acone ś rodki pieni ęż ne zosta ł y mu zwrócone. Wybór sposobu zwrotu nadp ł aty nale ż y zatem do konsumenta. Na podstawie umów zawieranych przez RPWiK Tychy prawo konsumenta co do mo ż liwo ś ci wyboru formy zwrotu nadp ł aty zosta ł o natomiast ograniczone. Konsument nie dowiaduje si ę bowiem, ż e ma prawo żą da ć bezpo ś redniego zwrotu nadp ł aty, ż e powinien wyst ą pi ć w tym celu z odpowiednim wnioskiem oraz, ż e przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne jest zobowi ą zane zwróci ć mu nadp ł acone kwoty w terminie 14 dni od daty otrzymania wniosku (wyj ą tkiem s ą jedynie umowy oznaczone symbolem „VI/I” zawierane z lokatorami). W oparciu o tre ść umów konsument ma prawo s ą dzi ć , i ż jedynym sposobem zwrotu uiszczonej przez niego nadp ł aty jest zaliczenie jej na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci, co nie znajduje odzwierciedlenia w tre ś ci powo ł anego wy ż ej § 17 ust. 5 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf. Konsumenci nie otrzymuj ą zatem pe ł nej informacji o przys ł uguj ą cych im na podstawie tego przepisu uprawnieniach oraz o wymogach, jakie powinni spe ł ni ć w celu skorzystania z tych uprawnie ń . Nale ż y podkre ś li ć w powy ż szym kontek ś cie, i ż obowi ą zek informowania konsumentów o istotnych z ich punktu widzenia okoliczno ś ciach dotycz ą cych umowy, jej przedmiotu i tre ś ci, a tak ż e powinno ść czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny jest cech ą generaln ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kontraktowania. Podanie informacji niepe ł nej, niekompletnej jest równoznaczne z wprowadzeniem konsumenta w b łą d. Prowadzi bowiem do wywo ł ania w ś wiadomo ś ci konsumenta fa ł szywego odzwierciedlenia rzeczywisto ś ci, co mo ż e zosta ć osi ą gni ę te np. poprzez przemilczenie, zaniechanie poinformowania o faktycznym, prawdziwym stanie rzeczy. Na profesjonali ś cie ci ąż y zatem obowi ą zek zachowania si ę odpowiednio starannie tak, aby poziom informacji przekazywanej 19 konsumentowi w tre ś ci umowy odpowiada ł wiedzy profesjonalisty odniesionej do konkretnej sytuacji i obowi ą zuj ą cym w danym zakresie przepisom prawa. Konsument ma prawo do pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji w sprawach maj ą cych istotne znaczenie dla zabezpieczenia jego interesów. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy zasada ta zosta ł a jednak naruszona. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, ż e zachowanie RPWiK Tychy polegaj ą ce na podaniu informacji niepe ł nej z punktu widzenia § 17 ust. 5 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą postanowienia reguluj ą cego tryb zwrotu nadp ł aty wszystkich wynikaj ą cych z tego przepisu informacji o prawach konsumenta, nosi znamiona bezprawno ś ci. Zakwestionowane postanowienia umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, w zwi ą zku z tym, ż e nie zawieraj ą kompletnej informacji wynikaj ą cej z powo ł anego przepisu, mog ą konsumentów wprowadza ć w b łą d co do zakresu ich uprawnie ń oraz istniej ą cych po stronie RPWiK Tychy obowi ą zków. Po zapoznaniu si ę postanowieniami umowy konsumenci maj ą prawo s ą dzi ć , i ż otrzymali za jej po ś rednictwem pe ł n ą i wyczerpuj ą c ą informacj ę na temat zasad zwrotu przez dostawc ę nadp ł aconych kwot. Porównanie zakwestionowanego przez organ antymonopolowy postanowienia z przepisem zawartym w art. § 17 ust. 5 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf prowadzi jednak do wniosku, ż e w tre ś ci umowy informacja podana zosta ł a w sposób wybiórczy z pomini ę ciem cz ęś ci przys ł uguj ą cych konsumentowi na podstawie ww. przepisów uprawnie ń , co godzi w jego interesy, gdy ż wywo ł uje negatywne skutki w sferze dotycz ą cej jego praw i obowi ą zków. Zachowanie RPWiK Tychy wprowadza zatem konsumentów w b łą d poprzez wywo ł anie u nich fa ł szywego przekonania na temat ich praw. W efekcie ograniczone jest ich prawo do dysponowania w ł asnymi ś rodkami pieni ęż nymi w sposób przewidziany przepisami prawa. Niezamieszczenie w umowach informacji o przys ł uguj ą cych odbiorcy w powy ż szym zakresie uprawnieniach i odpowiadaj ą cych im obowi ą zkach przedsi ę biorcy godzi wobec tego w interesy konsumentów rozumiane jako prawo do uzyskania w tre ś ci umowy pe ł nej i prawdziwej informacji o prawach i obowi ą zkach stron umowy oraz zasadach rozlicze ń . Brak tej wiedzy odbiera konsumentom prawo do rozporz ą dzania nadp ł aconymi kwotami zgodnie z ich wol ą , w sposób okre ś lony w przepisach prawa. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy konsument zostaje pozbawiony mo ż liwo ś ci wyboru sposobu zwrotu nadp ł aconych kwot, a przedsi ę biorca z góry, w sposób arbitralny, decyduje o formie zwrotu nadp ł aty, której niekoniecznie musi ż yczy ć sobie odbiorca us ł ug. W tym miejscu odnie ść nale ż y si ę równie ż do wyja ś nie ń RPWiK Tychy przedstawionych w toku post ę powania, zgodnie z którymi konsumenci wyst ę powali do Spó ł ki z wnioskami o bezpo ś redni zwrot nadp ł aty, za ś Spó ł ka nigdy nie odmówi ł a uwzgl ę dnienia takiego wniosku. Powy ż sza okoliczno ść pozostaje jednak bez znaczenia dla stwierdzenia, ż e RPWiK Tychy dopu ś ci ł o si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Dla prawnego udowodnienia naruszenia zakazu, okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest bowiem konieczne wyst ą pienie na rynku skutków okre ś lonej praktyki. Bez znaczenia pozostaje zatem, czy Spó ł ka faktycznie odmówi ł a konsumentowi zwrotu nadp ł aty powo ł uj ą c si ę na brzmienie zakwestionowanego postanowienia umowy, które nie przewiduje takiej mo ż liwo ś ci. Istotne jest natomiast, ż e istnia ł y podstawy do takiej odmowy w oparciu o tre ść spornego postanowienia oraz, ż e w oparciu o jego brzmienie konsumenci mogli zosta ć wprowadzeni w b łą d co przys ł uguj ą cych im uprawnie ń . Nale ż y mie ć na wzgl ę dzie, ż e zadaniem organu antymonopolowego jest nie tylko eliminowanie skutków dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, ale równie ż przeciwdzia ł anie wyst ą pieniu takich skutków. Wynika to wprost z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, ż e reguluje ona zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli praktyki te wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wystarczaj ą ca zatem jest hipotetyczna cho ć by mo ż liwo ść 20 wyst ą pienia na rynku skutków praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Z drugiej strony wskaza ć jednak nale ż y, ż e w okoliczno ś ciach rozpatrywanej sprawy nie sposób jednoznacznie orzec, ż e kwestionowane zachowanie RPWiK Tychy tylko potencjalnie zagrozi ł o interesom konsumentów. Cz ęść z nich mog ł a bowiem zosta ć wprowadzona w b łą d co do ich uprawnie ń wynikaj ą cych z § 17 ust. 5 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf i w nie ś wiadomo ś ci ich istnienia w ogóle nie podj ąć próby skorzystania z tych uprawnie ń . W przedmiotowej sprawie zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do uznania postawionego RPWiK Tychy zarzutu za uzasadniony. Zakwestionowane w pkt I niniejszej Decyzji zachowanie Spó ł ki nosi bowiem znamiona bezprawno ś ci oraz godzi w interesy konsumentów. Jak wykazano w cz ęś ci Decyzji wspólnej dla wszystkich zarzutów, w niniejszej sprawie, z uwagi na powszechny charakter kwestionowanych zachowa ń , zagro ż one s ą równie ż interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli organ antymonopolowy stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy decyzji, o której mowa w art. 26 nie wydaje si ę , je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W takim przypadku organ antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W powy ż szym kontek ś cie w pierwszej kolejno ś ci podnie ść nale ż y, i ż uznanie, ż e zachowanie przedsi ę biorcy przesta ł o narusza ć zakaz okre ś lony w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów by ł oby mo ż liwe do stwierdzenia w przypadku umo ż liwienia wszystkim konsumentom, którzy zawarli z RPWiK Tychy umowy o zakwestionowanej przez organ antymonopolowy tre ś ci zawarcia zmienionych umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci uwzgl ę dniaj ą cej postawione w niniejszej sprawie zarzuty (np. poprzez dostarczenie konsumentom, celem podpisania, zmienionych umów lub aneksów do umów) oraz w przypadku dokonania stosownych zmian w tre ś ci wykorzystywanych w obrocie konsumenckim wzorców umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , i ż w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, ż e RPWiK Tychy zaprzesta ł o stosowania stwierdzonej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W pierwszej kolejno ś ci podnie ść nale ż y, i ż pomimo ż e Spó ł ka wycofa ł a z obrotu wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieraj ą ce klauzul ę zakwestionowan ą w pkt I.1. decyzji (co nast ą pi ł o w dniu 17.04.2007r.) w obrocie nadal funkcjonuj ą umowy zawarte w konsumentami z wykorzystaniem tych wzorców. Jak wynika z wyja ś nie ń Spó ł ki wed ł ug stanu na dzie ń 18.03.2008r. liczba umów zawartych z konsumentami z wykorzystaniem wzorców stosowanych w okresie od dnia 24.07.2003r. do dnia 16.04.2007r. wynosi ł a […] sztuk (dowód: karta nr 322). W ocenie organu antymonopolowego okoliczno ść , i ż w tre ś ci zawartych umów Spó ł ka nadal pos ł uguje si ę spornymi klauzulami wyklucza uznanie, ż e zaniecha ł a ona stosowania ww. praktyk pomimo ż e dokonano zmian w tre ś ci stosowanych w obrocie gospodarczym wzorców. W obrocie gospodarczym nadal funkcjonuj ą bowiem sporne klauzule. Jednocze ś nie wskaza ć nale ż y, i ż zmiana, jak ą RPWiK Tychy wprowadzi ł o do tre ś ci wzorców umownych w dniu 17.04.2007r. tylko cz ęś ciowo uwzgl ę dnia postawiony w niniejszej sprawie zarzut. Obecnie sporne regulacje przewiduj ą , i ż W razie uwzgl ę dnienia reklamacji, ewentualna nadp ł ata podlega zaliczeniu na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci, b ą d ź na wniosek Odbiorcy – zwrotowi na wskazany rachunek bankowy. Brzmienie tego zapisu w dalszym ci ą gu nie czyni w pe ł ni zado ść wymogom okre ś lonym w § 17 ust. 5 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf. Umowy aktualnie zawierane informuj ą wprawdzie konsumenta o 21 przys ł uguj ą cym mu prawie do bezpo ś redniego odbioru nadp ł aty, jednak ż e nie jest to informacja pe ł na. W umowach brak bowiem wskazania, w jakim terminie powinien nast ą pi ć zwrot, co zosta ł o okre ś lone w przepisach prawa. W zwi ą zku z tym, ż e dokonane przez przedsi ę biorc ę w czasie trwania niniejszego post ę powania zmiany wzorców umownych nie doprowadzi ł y do wyeliminowania negatywnie ocenionej przez organ antymonopolowy konstrukcji dotycz ą cej zwrotu nadp ł aty, a tak ż e uwzgl ę dniaj ą c fakt, i ż w obrocie konsumenckim Spó ł ka w dalszym ci ą gu pos ł uguje si ę postanowieniami o tre ś ci zakwestionowanej w pkt I.1. niniejszej decyzji, uzasadnione jest na ł o ż enie na ni ą obowi ą zku zaprzestania stwierdzonych narusze ń . W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec, jak w pkt I.1. przedmiotowej decyzji. I.2. Drug ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, której stosowanie zarzucono RPWiK Tychy w niniejszym post ę powaniu jest praktyka okre ś lona w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą ca na stosowaniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) w brzmieniu: Wszystkie spory mog ą ce wynikn ąć na tle niniejszej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cie s ą du w ł a ś ciwego wed ł ug siedziby Przedsi ę biorstwa . Zgodnie z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.). Podstaw ą stwierdzenia bezprawno ś ci zachowania RPWiK Tychy w zakresie obj ę tym ww. zarzutem jest stwierdzenie to ż samo ś ci (podobie ń stwa) zakwestionowanego postanowienia umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z klauzulami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Definicj ę „niedozwolonego postanowienia umownego” zawiera art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym „Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowie ń okre ś laj ą cych g ł ówne ś wiadczenia stron, w tym cen ę lub wynagrodzenie, je ż eli zosta ł y sformu ł owane w sposób jednoznaczny”. Przyk ł adow ą list ę postanowie ń , które w razie w ą tpliwo ś ci, uwa ż a si ę za niedozwolone zawiera art. 385 3 Kodeksu cywilnego. Lista ta jest tzw. „list ą szar ą ”. Oznacza to, ż e zawiera ona postanowienia umowne „podejrzane o abuzywno ść ”, które mog ą by ć uznane przez s ą d za zakazane. Zgodnie z art. 385 3 pkt 23) obejmuje ona postanowienia, które wy łą czaj ą jurysdykcj ę s ą dów polskich lub poddaj ą spraw ę pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a tak ż e narzucaj ą rozpoznanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy. Przepisy art. 385 1 – 385 3 wprowadzaj ą materialnoprawn ą podstaw ę dla abstrakcyjnej kontroli postanowie ń wzorca umowy. Uznanie okre ś lonego postanowienia wzorca umowy stosowanego przez przedsi ę biorc ę za niedozwolony wymaga wszcz ę cia post ę powania przed S ą dem Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Stosownie do art. 479 43 Prawomocny wyrok SOKiK uznaj ą cy okre ś lone postanowienie wzorca umowy stosowane przez przedsi ę biorc ę za 22 niedozwolone i zakazuj ą cy jego stosowania ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania tego postanowienia do rejestru, o jakim mowa w art. 479 45 K.p.c. Rejestr ten, na podstawie wydanych wyroków SOKiK, prowadzi organ antymonopolowy. Celem przedmiotowego rejestru jest wyeliminowanie z obrotu niedozwolonych postanowie ń umownych. W rejestrze tym przytacza si ę tre ść postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł y przez SOKiK uznane za niedozwolone. Obowi ą zuje w tym zakresie tzw. formalna jawno ść rejestru oznaczaj ą ca, i ż od chwili jego wpisania nikt nie mo ż e zas ł ania ć si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. Oznacza to, ż e postanowienia te s ą zakazane we wszystkich wzorcach umów, a zakaz stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych odnosi si ę do wszystkich przedsi ę biorców, nie tylko tych, przeciwko którym zapad ł wyrok SOKiK. W zwi ą zku z tym, ż e przedsi ę biorcy stosuj ą postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna czy szyk wyrazów w zdaniu s ą ró ż ne, istotne jest, aby zakaz stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych odnosi ł si ę równie ż do postanowie ń podobnych. W zwi ą zku z tym za niedozwolone nale ż y uzna ć postanowienia, których zakres jest to ż samy z zakresem postanowienia wpisanego do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. Stanowisko to znalaz ł o potwierdzenie w uchwale S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt III SZP 3/06, w której wskazano, ż e stosowanie postanowie ń o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem SOKiK i wpisanych do rejestru mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Zaakceptowanie odmiennego pogl ą du przyczyni ł oby si ę bowiem do obchodzenia przez przedsi ę biorców przepisów art. 385 1 k.c. i art. 479 45 K.p.c. i w konsekwencji prowadzi ł oby do podwa ż enia skuteczno ś ci ca ł ego systemu. Organ antymonopolowy by ł by zobowi ą zany do wytaczania kolejnych powództw w sprawach, w których postanowienia wzorców ró ż ni ą si ę nieznacznie sposobem sformu ł owania lub do ci ą g ł ego wytaczania powództw przeciwko temu samemu przedsi ę biorcy. Skutkowa ł oby to wpisywaniem do rejestru kolejnych, bardzo podobnie brzmi ą cych klauzul, utrudniaj ą c tym samym korzystanie z rejestru i zmniejszaj ą c siego jasno ść i przejrzysto ść . Klauzula wpisana do rejestru ma zatem skutek erga omnes tzn. wobec wszystkich podmiotów. W konsekwencji prowadzi to do uznania, ż e klauzule wpisane do rejestru tworz ą tzw. „czarn ą list ę ” postanowie ń bezwzgl ę dnie zakazanych w obrocie konsumenckim. Oceniaj ą c okre ś lone postanowienie z punktu widzenia jego to ż samo ś ci z klauzul ą wpisan ą do rejestru bez znaczenia jest literalne brzmienie klauzuli, gdy ż jej tre ść jest ustalana zawsze w drodze wyk ł adni. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wielokrotnie uznawa ł za niedozwolone i zakazywa ł stosowania obrocie z konsumentami jako niezgodne z art. 385 1 § 1 K.c. art. 385 3 pkt 23 K.c. postanowienia, w których za w ł a ś ciwy do rozstrzygania sporów uznano s ą d w konkretnym mie ś cie wybranym wed ł ug siedziby przedsi ę biorcy. W powy ż szym zakresie mo ż na przyk ł adowo wskaza ć postanowienia, które wpisano do rejestru pod nast ę puj ą cymi numerami: 604, 637, 1033, 1034, 1184. Ich tre ść jest nast ę puj ą ca: • „ Spory wynik ł e w trakcie obowi ą zywania niniejszej umowy podlegaj ą orzecznictwu S ą dów Gospodarczych w Krakowie ” (wyrok SOKiK z dnia 17 pa ź dziernika 2005r. sygn. akt XVII AmC 75/04), • „ W razie wynikni ę cia sporu na tle wykonania niniejszej umowy s ą dem w ł a ś ciwym rzeczowo b ę dzie S ą d Rejonowy w Gorlicach ” (wyrok SOKiK z dnia 19 kwietnia 2005r. sygn. akt XVII AmC 23/05), • „ W ł a ś ciwym do rozstrzygania sporów wynikaj ą cych z niniejszego Regulaminu jest S ą d Powszechny w ł a ś ciwy dla siedziby operatora ” (wyrok SOKiK z dnia 21 listopada 2006r. sygn. akt XVII AmC 138/05), 23 • „ W przypadkach spornych z tytu ł u niniejszej umowy, rozstrzyga ć b ę d ą S ą dy w ł a ś ciwe dla siedziby Operatora ” (wyrok SOKiK z dnia 21 listopada 2006r. (sygn. akt XVII Amc 138/05), • „ Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć z umowy pomi ę dzy klientem a NetArt, którym nie uda si ę zapobiec w drodze post ę powania reklamacyjnego, rozstrzygane b ę d ą przez s ą d powszechny, w ł a ś ciwy dla siedziby NetArt " (wyrok SOKiK z dnia 23 pa ź dziernika 2006r. sygn. akt XVII AmC 141/05). W ocenie organu antymonopolowego nie mo ż e budzi ć w ą tpliwo ś ci, i ż powo ł ane postanowienia wpisane do rejestru s ą to ż same z zakwestionowanym postanowieniem umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stosowanym przez RPWiK Tychy w brzmieniu: Wszystkie spory mog ą ce wynikn ąć na tle niniejszej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cie s ą du w ł a ś ciwego wed ł ug siedziby Przedsi ę biorstwa . Zarówno postanowienia wpisane do rejestru, jak i postanowienie b ę d ą ce przedmiotem postawionego w niniejszej sprawie zarzutu przewiduj ą , ż e w ł a ś ciwy do rozstrzygania sporów b ę dzie s ą d wyznaczony wed ł ug tylko jednego z kryteriów okre ś lonych w Kodeksie post ę powania cywilnego. Ograniczaj ą tym samym mo ż liwo ść wyboru innego s ą du, który zgodnie z przepisami Kodeksu post ę powania cywilnego móg ł by by ć uznany za w ł a ś ciwy do rozstrzygni ę cia sporu powsta ł ego na tle umowy i tym samym godz ą w interesy konsumentów. W powy ż szym kontek ś cie podkre ś li ć nale ż y, i ż zgodnie z art. 27 § 1 K.p.c. okre ś laj ą cym zasady w ł a ś ciwo ś ci ogólnej s ą dów, powództwo wytacza si ę przed s ą d pierwszej instancji, w którego okr ę gu pozwany ma miejsce zamieszkania. W przypadku osób prawnych lub innych podmiotów nie b ę d ą cych osobami fizycznymi, powództwo – zgodnie z art. 30 K.p.c. – wytacza si ę wed ł ug miejsca ich siedziby. W rozwa ż anej sprawie, stosownie do ww. przepisów, gdyby z powództwem wyst ę powa ł o przeciwko konsumentowi RPWiK Tychy, musia ł oby to zrobi ć przed s ą dem oznaczonym wedle miejsca zamieszkania konsumenta. Gdyby do s ą du wyst ą pi ł konsument, musia ł by uczyni ć to przed s ą dem wyznaczonym wed ł ug miejsca siedziby przedsi ę biorcy. K.p.c. zawiera równie ż przepisy dotycz ą ce w ł a ś ciwo ś ci przemiennej s ą dów. Art. 34 K.p.c. stanowi, ż e powództwo o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwi ą zanie lub uniewa ż nienie, jako te ż o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy wytoczy ć mo ż na przed s ą d miejsca jej wykonania. W niniejszej sprawie miejscem wykonania umowy b ę dzie miejsce spe ł nienia ś wiadczenia, a wi ę c miejsce po ł o ż enia nieruchomo ś ci, do której dostarczana jest woda i z której odprowadzanie s ą ś cieki. Kwestionowana przez organ antymonopolowy klauzula umowna przewiduj ą ca, ż e wszelkie spory b ę d ą rozstrzygane przez s ą d w ł a ś ciwy ze wzgl ę du na siedzib ę Przedsi ę biorstwa stanowi klauzul ę abuzywn ą ze wzgl ę du na to, ż e – podobnie jak zacytowane klauzule wpisane do rejestru – ogranicza przedsi ę biorcy mo ż liwo ść wyboru s ą du, który zgodnie z przepisami Kodeksu post ę powania cywilnego nale ż a ł o uzna ć za w ł a ś ciwy do rozstrzygni ę cia sporu powsta ł ego na tle umowy, co nast ę puje ze szkod ą dla konsumentów. Podkre ś li ć nale ż y, ż e za niezgodne z art. 385 3 pkt 23 K.c. uznaje si ę postanowienia, które nie tylko wy łą czaj ą w ł a ś ciwo ść s ą du wyznaczonego wed ł ug przepisów Kodeksu post ę powania cywilnego w ogóle, ale te ż te, które ograniczaj ą zakres mo ż liwo ś ci przewidzianych w tej ustawie, w wyniku czego sytuacja konsumentów ulega pogorszeniu, co ma miejsce w niniejszym przypadku. Klauzula stosowana przez przedsi ę biorc ę godzi w konsumentów w ten sposób, ż e zostaje wy łą czona mo ż liwo ść wytoczenia powództwa przed s ą dem w ł a ś ciwym ze wzgl ę du na miejsce zamieszkania konsumentów, a wi ę c w miejscu dla nich najbardziej dogodnym. W kontek ś cie rozpatrywanej sprawy podkre ś li ć nale ż y, ż e RPWiK Tychy prowadzi dzia ł alno ść w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie 10 gmin: Gminy Tychy, Brzeszcze, L ę dziny, Czechowice – Dziedzice, Bojszowy, Orzesze, Ł aziska Górne, 24 Kobiór, Bieru ń , Wyry. Bior ą c pod uwag ę terytorialny zasi ę g dzia ł alno ś ci Spó ł ki wskaza ć nale ż y, ż e s ą d w ł a ś ciwy wyznaczony wed ł ug miejsca siedziby RPWiK Tychy nie zawsze b ę dzie to ż samy z w ł a ś ciwym miejscowo s ą dem wyznaczonym wed ł ug miejsca zamieszkania konsumenta b ą d ź wed ł ug miejsca wykonania umowy (spe ł nienia ś wiadczenia). S ą dem rejonowym w ł a ś ciwym bior ą c po uwag ę miejsce siedziby RPWiK Tychy jest S ą d Rejonowy w Tychach. S ą d ten jest równie ż w ł a ś ciwy dla konsumentów maj ą cych miejsce zamieszkania na terenie gmin Bieru ń , L ę dziny i Tychy oraz gmin: Bojszowy i Kobiór. Jednak ż e dla konsumentów posiadaj ą cych miejsce zamieszkania na terenie gmin Ł aziska Górne, Orzesze i Wyry w ł a ś ciwym miejscowo s ą dem rejonowym jest S ą d Rejonowy w Miko ł owie. S ą d Rejonowy w Pszczynie jest z kolei w ł a ś ciwym miejscowo s ą dem dla konsumentów posiadaj ą cych miejsce zamieszkania na terenie gminy Czechowice – Dziedzice 7 . W przypadku za ś konsumentów – mieszka ń ców Gminy Brzeszcze (woj. ma ł opolskie) w ł a ś ciwy miejscowo jest S ą d Rejonowy w O ś wi ę cimiu 8 . W przypadku spraw, dla których s ą dem I instancji jest s ą d okr ę gowy, w ł a ś ciwo ść miejscowa s ą du wyznaczona wed ł ug siedziby RPWiK Tychy jest to ż sama z w ł a ś ciwo ś ci ą miejscow ą s ą du wyznaczon ą wed ł ug miejsca zamieszkania konsumentów ze wszystkich gmin obj ę tych terytorialnym zasi ę giem dzia ł alno ś ci Spó ł ki za wyj ą tkiem konsumentów posiadaj ą cych miejsce zamieszkania na terenie Gminy Brzeszcze. Dla nich w ł a ś ciwym miejscowo S ą dem Okr ę gowym jest bowiem S ą d Okr ę gowy w Krakowie. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , i ż RPWiK Tychy pos ł uguj ą c si ę w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów postanowieniem, zgodnie z którym Wszystkie spory mog ą ce wynikn ąć na tle niniejszej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cia s ą du w ł a ś ciwego wed ł ug siedziby Przedsi ę biorstwa, stosuje zakazan ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) K.p.c. Stosownie do art. 26 ust. 1 w zwi ą zku z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy, a przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut nie zaprzesta ł stosowania okre ś lonej praktyki. W niniejszej sprawie stwierdzi ć nale ż y, i ż brak jest jakichkolwiek podstaw do przyj ę cia, ż e praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów zosta ł a przez RPWiK Tychy zaprzestana. Spó ł ka w dalszym ci ą gu przy zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków pos ł uguje si ę wzorcami umownymi zawieraj ą cymi zakwestionowan ą klauzul ę . Ponadto w obrocie funkcjonuj ą umowy zawarte z konsumentami zarówno z wykorzystaniem wzorców aktualnie stosowanych (od dnia 17.04.2007r.), jak i obowi ą zuj ą cych poprzednio (w okresie od dnia 24.07.2003r. do 17.04.2007r.), w których tre ś ci zamieszczone jest postanowienie b ę d ą ce przedmiotem postawionego zarzutu. W zwi ą zku z faktem, i ż nie udokumentowano ani zmiany stosowanych wzorców umownych, ani te ż zmiany dotychczas zawartych umów, w których tre ś ci zamieszczona jest niezgodna z prawem klauzula, nale ż y stwierdzi ć , i ż praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów jest kontynuowana. W tym stanie rzeczy nale ż a ł o orzec, jak w pkt I.2. sentencji decyzji. I.3. Kolejny zarzut, jaki postawiono RPWiK Tychy w niniejszym post ę powaniu dotyczy podejrzenia stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cej na tym, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew 7 http://www.katowice.so.gov.pl/informacje_ogl.php 8 http://krakow.so.sisco.info/?id=1274 25 wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – nie zamieszczono pe ł nej informacji w zakresie postanowie ń okre ś laj ą cych prawa i obowi ą zki stron umowy poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą ww. umów postanowie ń dotycz ą cych standardów i terminów udzielania przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne odpowiedzi na wnoszone przez konsumentów zapytania dotycz ą ce ś wiadczonych us ł ug oraz postanowie ń dotycz ą cych standardów i terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, a tak ż e wymogów dotycz ą cych ich wnoszenia. Punkt wyj ś cia w ocenie, czy zachowanie RPWiK Tychy b ę d ą ce przedmiotem postawionego mu zarzutu nosi cechy bezprawno ś ci stanowi art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Stosownie do powo ł anego przepisu, umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków tj. umowa zawarta mi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug, na podstawie której ś wiadczone s ą us ł ugi dostawy wody i odbioru ś cieków, powinna obligatoryjnie zawiera ć postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy. Nale ż y zgodzi ć si ę z RPWiK Tychy, i ż przepis ten nie dookre ś la w sposób szczegó ł owy, jakie prawa i obowi ą zki stron umowy powinny znale źć si ę w jej tre ś ci. W ocenie organu antymonopolowego powinien on by ć z tego wzgl ę du interpretowany mo ż liwie szeroko ze szczególnym uwzgl ę dnieniem tych praw i obowi ą zków, które maj ą na celu zapewnienie konsumentowi mo ż liwo ś ci skutecznego dochodzenia roszcze ń i które wi ążą si ę z zapewnieniem nale ż ytego wykonania umowy przez dostawc ę us ł ug. Formu ł uj ą c tre ść warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne maj ą c na uwadze ochron ę interesów najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci, powinny zatem – realizuj ą c wymóg okre ś lony w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – d ąż y ć do tego, aby za po ś rednictwem umowy konsumenci otrzymali komplet informacji na temat warunków umowy, do której przyst ę puj ą , przy czym bez znaczenia pozostaje, czy warunki te wynikaj ą z autonomicznej woli przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego wyznaczonej granicami swobody zawierania umów, czy te ż z powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa (w tym Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków b ę d ą cego aktem prawa miejscowego ), je ż eli przepisy te zawieraj ą istotne z punktu widzenia interesów konsumentów uregulowania i kszta ł tuj ą tre ść stosunku prawnego z dostawc ą us ł ug. Art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę obliguje zatem przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne do zamieszczenia w tre ś ci umowy postanowie ń informuj ą cych o prawach i obowi ą zkach stron umowy, przy czym informacja w tym zakresie powinna by ć pe ł na i wyczerpuj ą ca tak, aby zagwarantowa ć konsumentom nale ż yty poziom wiedzy i nale ż yty poziom ochrony. Prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego i odbiorców us ł ug okre ś la mi ę dzy innymi akt prawa miejscowego – Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie danej gminy wydany na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Stosownie do art. 19 ust. 2 pkt 7) tej ustawy Regulamin okre ś la prawa i obowi ą zki dostawcy i odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w zakresie standardów obs ł ugi odbiorców us ł ug, a w szczególno ś ci sposobów za ł atwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotycz ą cych w szczególno ś ci zak ł óce ń w dostawie wody i odprowadzaniu ś cieków. Obowi ą zuj ą ce na terenie gmin obj ę tych terytorialnym zasi ę giem dzia ł alno ś ci RPWiK Tychy Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków zawieraj ą szczegó ł owe postanowienia dotycz ą ce udzielania odpowiedzi na wnoszone przez konsumentów reklamacje oraz zapytania dotycz ą ce takich kwestii jak prawid ł owy sposób wykonywania przez Odbiorc ę umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, wyst ę puj ą cych zak ł óce ń w dostawie wody i odbiorze ś cieków, awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych czy planowanych przerw 26 w ś wiadczeniu us ł ug. Regulaminy okre ś laj ą mi ę dzy innymi, w jakiej formie i w jakim terminie powinny by ć wnoszone reklamacje oraz jakie elementy powinna zawiera ć reklamacja, w jakim terminie przedsi ę biorca jest obowi ą zany udziela ć konsumentom odpowiedzi na wnoszone zapytania oraz rozpatrywa ć reklamacje, jakie elementy powinna obowi ą zkowo zawiera ć informacja o sposobie za ł atwienia reklamacji. Stosowne postanowienia w tym zakresie zawiera: − § 38, § 39 i § 41 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego w gminie Bojszowy; − § 27 i § 28 regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Orzesze; − § 40, § 41 i § 43 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Tychy; − § 38, § 39 i § 41 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Ł aziska Górne; − § 39, § 40 i § 42 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Kobiór; − § 40, § 41 i § 43 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Brzeszcze; − § 31 i § 32 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie L ę dziny; − § 38, § 39 i § 41 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Bieru ń ; − § 34 Regulaminu obowi ą zuj ą cego gminie Czechowice – Dziedzice; − § 39, § 40 i § 42 Regulaminu dostarczania wody obowi ą zuj ą cego w gminie Wyry; − § 34, § 35 i § 37 Regulaminu dostarczania wody obowi ą zuj ą cego w gminie Wyry. Powy ż sze postanowienia okre ś laj ą uprawnienia konsumenta jako strony umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz odpowiadaj ą ce im obowi ą zki dostawcy us ł ug, przy czym nie ulega w ocenie organu antymonopolowego w ą tpliwo ś ci, i ż postanowienia te z uwagi na swój charakter maj ą z punktu widzenia konsumenta niebagatelne znaczenie, gdy ż wi ążą si ę z zapewnieniem mu mo ż liwo ś ci nale ż ytego dochodzenia praw. Z tego wzgl ę du w ocenie organu antymonopolowego zaniechanie zamieszczenia w tre ś ci umów zawieranych z konsumentami postanowie ń normuj ą cych kwestie zwi ą zane z trybem post ę powania reklamacyjnego oraz obowi ą zkami informacyjnymi, jakie ci ążą na dostawcy us ł ug wzgl ę dem konsumenta, a które wynikaj ą z powo ł anych postanowie ń Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, stanowi naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Skoro bowiem powo ł any przepis przewiduje, ż e umowa ma zawiera ć postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy, za ś cz ęść tych praw i obowi ą zków definiuje Regulamin, to powinny znale źć si ę one w tre ś ci umowy tak, aby zapewni ć konsumentowi mo ż liwo ść zapoznania si ę ze wszystkimi elementami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, do jakiej zamierza przyst ą pi ć , w celu maksymalnego zabezpieczenia jego interesów. Je ż eli zatem Regulamin okre ś la cz ęść praw i obowi ą zków stron umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków to z uwagi na wymagania okre ś lone w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , postanowienia te powinny znale źć si ę w tre ś ci umowy. Dzi ę ki temu konsument b ę dzie móg ł w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, a tak ż e domaga ć si ę od profesjonalisty odpowiedniego zachowania. Analizuj ą c postawiony zarzut nale ż y zatem wskaza ć , i ż RPWiK Tychy jako profesjonalista ś wiadcz ą cy us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, powinno formu ł owa ć tre ść umowy w taki sposób, a ż eby nie doprowadzi ć do sytuacji, w której konsument – z uwagi na fakt, ż e nie otrzymuje za po ś rednictwem umowy pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków stron – nie jest w stanie korzysta ć z pe ł ni swoich praw. Podkre ś li ć równie ż nale ż y, i ż z punktu widzenia konsumenta kluczowe znaczenie ma przede wszystkim prawo do otrzymania us ł ugi o nale ż ytej jako ś ci w sposób ci ą g ł y i niezawodny, w dalszej za ś kolejno ś ci prawo do podejmowania dzia ł a ń w celu wyegzekwowania od dostawcy, aby ś wiadczenie us ł ug realizowane by ł o w sposób nale ż yty. S ł u ż y ć ma temu w ł a ś nie tryb reklamacyjny, jak równie ż uprawnienia do otrzymania od dostawcy, w okre ś lonych terminach, informacji o ś wiadczonych us ł ugach i wykonywanej umowie. Informacja o trybie reklamacyjnym i obowi ą zkach informacyjnych przedsi ę biorstwa 27 jest dla konsumenta fundamentalna. Dotyczy bowiem bezpo ś rednio mo ż liwo ś ci dochodzenia przez konsumenta jego praw i roszcze ń . Odnosi si ę zatem do jego podstawowych praw wynikaj ą cych z zawartej umowy. W ocenie organu antymonopolowego przedmiotowe uprawnienia konsumenta oraz odpowiadaj ą ce im obowi ą zki dostawcy us ł ug maj ą wi ę c dla konsumenta niebagatelne znaczenie i to, czy w tre ś ci umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków b ę dzie móg ł zapozna ć si ę z tymi postanowieniami nie jest dla niego bez znaczenia. Wp ł yn ąć mo ż e bowiem na wi ę ksz ą ś wiadomo ść prawn ą konsumenta i umo ż liwi mu skuteczne dochodzenie jego praw. W ocenie organu antymonopolowego umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawierane w obrocie konsumenckim powinny spe ł nia ć kryterium udzielenia konsumentom za ich po ś rednictwem pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat wszystkich warunków umowy tak, aby konsumenci mogli w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje, a tak ż e wymaga ć od dostawcy us ł ug odpowiednich standardów zachowania. Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powinny w sposób prawid ł owy regulowa ć wszelkie aspekty ich wspó ł pracy z konsumentami. Przejawia ć si ę to powinno w ukszta ł towaniu wzajemnych relacji w sposób pe ł ny (bez pomini ę cia wszystkich kwestii wymagaj ą cych regulacji) i równoprawny tj. gwarantuj ą cy obu stronom umowy realizacj ę ich s ł usznych interesów. Zaniechanie wprowadzenia do umowy odpowiednich klauzul dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy sytuuje umow ę jako jednostronnie korzystn ą i godz ą c ą w interesy najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Prowadzi to do sytuacji, w której wiedza odno ś nie warunków umowy, jak ą posiada przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne nie odpowiada wiedzy jak ą za po ś rednictwem umowy otrzymuje konsument. Podsumowuj ą c nale ż y zatem wskaza ć , i ż zaniechanie zamieszczenia w umowie postanowie ń okre ś laj ą cych standardy i terminy udzielania przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne odpowiedzi na wnoszone przez konsumentów zapytania dotycz ą ce ś wiadczonych us ł ug oraz postanowie ń dotycz ą cych standardów i terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, a tak ż e wymogów dotycz ą cych ich wnoszenia jest zachowaniem bezprawnym i stanowi przejaw naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Zachowanie to godzi równie ż w interesy konsumentów; zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów przedmiotowych postanowie ń spowodowa ć mo ż e po stronie konsumentów negatywne konsekwencje wynikaj ą ce z faktu, ż e w oparciu o tre ść umowy, do której przyst ę puj ą nie s ą oni w stanie ustali ć , jakie konkretnie obowi ą zki ci ążą w tym zakresie na profesjonali ś cie. Nie ś wiadomo ść co do istnienia okre ś lonych wymogów za ł atwiania reklamacji i udzielenia informacji mo ż e spowodowa ć , ż e konsumenci nie b ę d ą korzysta ć ze swoich uprawnie ń w tym zakresie, jak równie ż , ż e nie b ę d ą wymaga ć od przedsi ę biorcy okre ś lonego zachowania, gdy ten nie wykona spoczywaj ą cych na nim obowi ą zków. Wprowadzenie do tre ś ci umów zapisów informuj ą cych, jakie standardy obowi ą zuj ą w przedmiotowym zakresie przyczyni si ę zatem do stworzenia konsumentom odpowiednich warunków dochodzenia ich roszcze ń , co jest tym bardziej istotne, i ż w przedmiotowej sprawie s ą oni s ł abszymi stronami umów o charakterze adhezyjnym zawieranych z monopolist ą . Na ł o ż enie na przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę obowi ą zku podawania w umowach zawieranych z konsumentami informacji na temat ich praw i obowi ą zków s ł u ż y zapewnieniu konsumentom ź ród ł a wiedzy odno ś nie przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , spoczywaj ą cych na nich obowi ą zków, które powinni dope ł ni ć , aby z ł o ż y ć skuteczn ą reklamacj ę , a tak ż e odpowiadaj ą cych im praw i obowi ą zków dostawców us ł ug. Zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów przedmiotowych postanowie ń pozbawia konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawid ł owego, ś wiadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczynia si ę do os ł abienia ich sytuacji, a tym samym narusza ich interesy. 28 Opisane praktyki godz ą zatem w interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania za po ś rednictwem umowy pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat wszystkich warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Nale ż y podkre ś li ć , i ż z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń odbiorcy wynikaj ą cych z zawartej umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wynika, i ż z powodu niepe ł nej ich znajomo ś ci z przyczyn le żą cych po stronie przedsi ę biorcy, uci ąż liwe, a nawet niemo ż liwe mo ż e okaza ć si ę dochodzenie przez konsumenta jego praw. Niepodawanie kompletnej informacji mo ż e doprowadzi ć do niekorzystania przez konsumentów z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , jak równie ż do nieegzekwowania od dostawcy us ł ug zachowa ń , które na profesjonali ś cie wymuszaj ą postanowienia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W tym miejscu, na poparcie przedstawionego stanowiska, powo ł a ć mo ż na wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „SOKiK”) z dnia 25 maja 2006r. XVII AmA 25/05, w którym wskazano, ż e niezamieszczenie w umowie sprzeda ż y ciep ł a informacji o wszystkich warunkach umowy, a w konsekwencji konieczno ść si ę gni ę cia po Taryf ę , jest równoznaczne ze stwarzaniem konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia praw. Wi ąż e si ę to bowiem z trudno ś ciami w ustaleniu ca ł o ś ci warunków umowy. Takie braki w tre ś ci umowy s ą zdaniem S ą du dla odbiorców uci ąż liwe i zmuszaj ą ich si ę gni ę cia po Taryf ę w celu ustalenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków. W podobny sposób SOKiK wypowiedzia ł si ę w wyroku z dnia 24 marca 2004r. sygn. akt XVII AmA 29/03. W ocenie organu antymonopolowego zachodzi tutaj analogia do dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw wodoci ą gowo – kanalizacyjnych, a przedstawiona powy ż ej teza mo ż e by ć odniesiona do umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W kontek ś cie rozpoznawanej sprawy powo ł a ć nale ż y równie ż wyrok SOKiK z dnia 27 pa ź dziernika 2005r. sygn. akt XVII Ama 78/04, z którego wynika, i ż dzia ł aniem bezprawnym ze strony przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego jest niezamieszczenie w umowie o dostaw ę wody i odbiór ś cieków wszystkich postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy, które wynikaj ą z Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, a które rzutuj ą na dochodzenie przez konsumenta jego praw. Poniewa ż we wcze ś niejszej cz ęś ci niniejszej decyzji (strona 18) wykazano, ż e w przedmiotowej sprawie naruszony jest interes konsumentów jako zbiorowo ś ci, stwierdzi ć nale ż y, i ż w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy odnosz ą cych si ę do analizowanego zarzutu spe ł nione zosta ł y wszystkie przes ł anki konieczne do uznania ż e dosz ł o do naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 26 ust. 1 w zwi ą zku z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy, a przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut nie zaprzesta ł stosowania okre ś lonej praktyki. Odno ś nie powy ż szego stwierdzi ć nale ż y, i ż RPWiK Tychy nie wprowadzi ł o zmian uwzgl ę dniaj ą cych postawiony przez organ antymonopolowy zarzut ani do tre ś ci stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i /lub odprowadzanie ś cieków, ani te ż do tre ś ci faktycznie zawartych z konsumentami umów. W zwi ą zku z powy ż szym nie wyst ę puj ą podstawy do stwierdzenia, ż e zachowanie przedsi ę biorcy przesta ł o narusza ć zakaz okre ś lony w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.3. sentencji niniejszej decyzji. I.4. W niniejszym post ę powaniu RPWiK Tychy postawiono w dalszej kolejno ś ci zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów sprzecznej z art. 24 ust. 1 i 2 29 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cej na tym, ż e w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew wymogom okre ś lonym w art. 6 ust. 3 pkt 3) i 4) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – nie zamieszczono postanowie ń okre ś laj ą cych uprawnienia przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie wst ę pu na teren nieruchomo ś ci odbiorcy us ł ug lub nale żą cych do niego obiektów celem przeprowadzenia czynno ś ci, o których mowa w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz warunków przeprowadzania tych czynno ś ci, w tym postanowie ń dotycz ą cych procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Powy ż szy zarzut odnosi si ę do umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków zawieranych z konsumentami w oparciu o wzorce obowi ą zuj ą ce aktualnie, wprowadzone do obrotu dnia 17.04.2007r. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę umowa, na podstawie której odbywa si ę dostawa wody i odbiór ś cieków powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy. Art. 6 ust. 3 pkt 4) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków przewiduje natomiast, ż e umowa o dostaw ę wody i odbiór ś cieków powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Przepisy powy ż sze zosta ł y sformu ł owane w sposób ogólny bez sprecyzowania, jakie prawa i obowi ą zki powinna normowa ć tre ść umowy oraz co dok ł adnie powinny obejmowa ć ostanowienia odnosz ą ce si ę do procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Jak ju ż podniesiono we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji ze wzgl ę du na ogólne sformu ł owanie wymogów, jakie powinna spe ł nia ć tre ść umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – bior ą c pod uwag ę kryterium ochrony interesów konsumentów, którzy za po ś rednictwem umowy powinni otrzyma ć pe ł n ą i wyczerpuj ą c ą informacj ę na temat jej warunków – powo ł ane przepisy powinno interpretowa ć si ę mo ż liwie szeroko. Ustalaj ą c tre ść warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne maj ą c na uwadze ochron ę interesów najs ł abszych uczestników rynku, powinny zatem – realizuj ą c wymogi okre ś lone w art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – d ąż y ć do tego, aby za po ś rednictwem umowy konsumenci otrzymali komplet informacji na temat warunków umowy, do której przyst ę puj ą , przy czym bez znaczenia pozostaje, czy warunki te wynikaj ą z autonomicznej woli przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego, czy te ż z powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, je ż eli przepisy te zawieraj ą istotne z punktu widzenia interesów konsumentów uregulowania i kszta ł tuj ą tre ść stosunku prawnego z dostawc ą us ł ug. Zamieszczone w umowie informacje powinny by ć w ocenie organu antymonopolowego pe ł ne i wyczerpuj ą ce tak, aby zagwarantowa ć konsumentom nale ż yty poziom wiedzy i nale ż yty poziom ochrony bez pomini ę cia istotnych z ich punktu widzenia regulacji. Takie istotne z punktu widzenia interesów konsumenta regulacje dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy, w tym odnosz ą ce si ę do procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych zawieraj ą przepisy ustawy o zbiorowym zapatrzeniu w wod ę , a tak ż e Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą ce na terenie gmin, w których RPWiK Tychy prowadzi swoj ą dzia ł alno ść . W powy ż szych aktach prawnych zawarte s ą szczegó ł owe przepisy odnosz ą ce si ę do kwestii zwi ą zanych z przeprowadzaniem kontroli u odbiorców us ł ug przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, przeprowadzaniem przegl ą dów i napraw urz ą dze ń posiadanych przez to przedsi ę biorstwo znajduj ą cych si ę w granicach nieruchomo ś ci nale żą cej do odbiorcy us ł ug, a tak ż e wykonywaniem innych czynno ś ci wymagaj ą cych wst ę pu na teren nieruchomo ś ci odbiorcy us ł ug. I tak art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę okre ś la uprawnienia przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie mo ż liwo ś ci wst ę pu do nieruchomo ś ci lub obiektów 30 budowlanych odbiorców celem wykonania okre ś lonych czynno ś ci, a tak ż e okre ś la, na jakich warunkach czynno ś ci te mog ą zosta ć przeprowadzone. Przepis ten stanowi, ż e osoby reprezentuj ą ce przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, po okazaniu legitymacji s ł u ż bowej i pisemnego upowa ż nienia, maj ą prawo wst ę pu na teren nieruchomo ś ci lub obiektów budowlanych nale żą cych do osób, których nieruchomo ś ci zosta ł y przy łą czone do sieci i które posiadaj ą tytu ł prawny do korzystania z nieruchomo ś ci b ą d ź osób korzystaj ą cych z lokali w budynkach przy łą czonych do sieci, w celu: 1) zainstalowania lub demonta ż u wodomierza g ł ównego; 2) przeprowadzenia kontroli urz ą dzenia pomiarowego, wodomierza g ł ównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskaza ń oraz dokonania bada ń i pomiarów; 3) przeprowadzenia przegl ą dów i napraw urz ą dze ń posiadanych przez to przedsi ę biorstwo; 4) sprawdzenia ilo ś ci i jako ś ci ś cieków wprowadzanych do sieci; 5) odci ę cia przy łą cza wodoci ą gowego lub przy łą cza kanalizacyjnego lub za ł o ż enia plomb na zamkni ę tych zaworach odcinaj ą cych dostarczanie wody do lokalu; 6) usuni ę cia awarii przy łą cza wodoci ą gowego lub kanalizacyjnego (je ż eli umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków tak stanowi). W ocenie organu antymonopolowego ww. regulacje dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy, w tym odnosz ą ce si ę do procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, z uwagi na tre ść art. 6 ust. 3 pkt 3) i 4) ustawy o zbiorowym zaopatrzenie w wod ę powinny znale źć si ę w tre ś ci umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, gdy ż dotycz ą istotnych z punktu widzenia konsumenta zagadnie ń , wp ł ywaj ą cych na prawid ł owe wykonanie umowy. Podkre ś lenia wymaga równie ż , i ż cz ęść Regulaminów obowi ą zuj ą cych w gminach, na obszarze których dzia ł alno ść prowadzi RPWiK Tychy przewiduj ą wprost, i ż informacje, o których mowa w ww. przepisie powinny znale źć si ę w tre ś ci umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Obowi ą zuj ą ce w gminach Bojszowy, Tychy, Kobiór, Brzeszcze, Bieru ń i Wyry Regulaminy okre ś laj ą bowiem, i ż umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawiera ć powinna postanowienia dotycz ą ce procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych oraz dokumentów upowa ż niaj ą cych osoby reprezentuj ą ce Przedsi ę biorstwo do wst ę pu na teren nieruchomo ś ci lub obiektu budowlanego Odbiorcy us ł ug (dowód: karty nr 57 verte, 73, 93, 104, 124 verte, 144 verte). Regulaminy przewiduj ą równie ż , i ż przez „dokumenty upowa ż niaj ą ce osoby reprezentuj ą ce Przedsi ę biorstwo do wst ę pu na teren nieruchomo ś ci lub obiektu budowlanego Odbiorcy us ł ug”, o których mowa powy ż ej nale ż y rozumie ć legitymacj ę s ł u ż bow ą i pisemne upowa ż nienie okre ś laj ą ce czynno ś ci, których wykonanie wymaga wst ę pu na teren nieruchomo ś ci lub obiektu budowlanego Odbiorcy us ł ug tj. czynno ś ci wymienione w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (dowód: karty nr 58, 73, 93, 104-104 verte, 124 verte, 140, 144 verte). Z powo ł anych powy ż ej przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w powi ą zaniu z wskazanymi postanowieniami Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków w ocenie organu antymonopolowego wynika, i ż umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powinny okre ś la ć , na jakich warunkach (po okazaniu jakich dokumentów) oraz w celu przeprowadzenia jakich czynno ś ci maj ą prawo wst ę pu na teren nieruchomo ś ci lub obiektu nale żą cego do odbiorcy us ł ug przedstawiciele przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego. Wymogów powy ż szych nie spe ł niaj ą jednak umowy zawierane przez RPWiK Tychy w oparciu o wzorce obowi ą zuj ą ce od dnia 17.04.2007r., które nie zawieraj ą w powy ż szym zakresie ż adnych postanowie ń . W zwi ą zku z tym stwierdzi ć nale ż y, i ż umowy te – z uwagi na fakt, i ż nie zawieraj ą wszystkich wymaganych przepisami prawa (tj. przez art. 6 ust. 3 pkt 3) i 4) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ) informacji, nosz ą znamiona bezprawno ś ci. 31 Fakt, i ż w umowach nie zamieszczono szczegó ł owych informacji, o których mowa powy ż ej ś wiadczy o tym, ż e konsumenci nie s ą informowani o ca ł o ś ci ci ążą cych na nich obowi ą zków oraz uprawnieniach i obowi ą zkach dostawcy us ł ug. Zawieraj ą c umow ę odbiorca nie otrzymuje kompletnej informacji o tym, kto, na jakiej podstawie oraz w celu przeprowadzenia jakich czynno ś ci mo ż e żą da ć wst ę pu na teren nale żą cych do odbiorcy nieruchomo ś ci i obiektów, a tak ż e, jakimi dokumentami powinna si ę legitymowa ć osoba chc ą ca przeprowadzi ć te czynno ś ci, o czym mowa w powo ł anych wy ż ej przepisach ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę oraz w postanowieniach Regulaminów , które przewiduj ą wprost, ż e kwestie te powinny podlega ć unormowaniu w tre ś ci umowy. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy ma zatem miejsce naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 3) i 4) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , który stanowi, i ż umowa, na podstawie której odbywa si ę dostawa wody i odbiór ś cieków zawiera ć powinna postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy oraz procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Organ antymonopolowy stoi na stanowisku, ż e w obrocie konsumenckim zachodzi potrzeba obj ę cia tre ś ci ą umowy wszystkich elementów stosunku zobowi ą zaniowego, w tym praw i obowi ą zków stron umowy wynikaj ą cych z obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Konsument zawieraj ą c umow ę powinien mie ć bowiem mo ż liwo ść dowiedzenia si ę o wszystkich elementach umowy, której jest stron ą , tak aby móg ł w pe ł ni realizowa ć swoje prawa oraz nale ż ycie wykonywa ć swoje obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje. Niepodawanie w umowach pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków dostawcy i odbiorcy us ł ug, w tym procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych jest zatem naruszeniem art. 6 ust. 3 pkt 3) i 4) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . W powy ż szym przypadku naruszone zosta ł y interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania pe ł nej informacji o wszystkich prawach i obowi ą zkach stron umowy. Nieznajomo ść po stronie konsumentów ich obowi ą zków w zakresie umo ż liwienia przedstawicielom RPWiK Tychy wst ę pu na teren nieruchomo ś ci zajmowanych przez konsumentów celem wykonania szeroko poj ę tych czynno ś ci kontrolnych i naprawczych, jak równie ż brak wiedzy na temat warunków i procedur takich kontroli (obowi ą zek okazania legitymacji s ł u ż bowej i pisemnego upowa ż nienia) wi ąż e si ę mo ż liwo ś ci ą wyst ą pienia negatywnych skutków po stronie konsumentów. Brak znajomo ś ci opisanych praw i obowi ą zków stron umowy doprowadzi ć mo ż e bowiem do sytuacji, w której konsumenci nie b ę d ą wykonywa ć swoich obowi ą zków, o istnieniu których nie mieli mo ż liwo ś ci zapoznania si ę w oparciu o tre ść umowy, jak równie ż , ż e nie b ę d ą egzekwowa ć od przedsi ę biorcy przewidzianych w przepisach prawa standardów i procedur post ę powania. Niewiedza w powy ż szym zakresie mo ż e równie ż narazi ć konsumentów na kontrol ę przez osob ę nieupowa ż nion ą do jej przeprowadzenia. Dodatkowo szczegó ł owe okre ś lenie omawianych warunków w umowie, chroni konsumentów przed odpowiedzialno ś ci ą karn ą , o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w sytuacji, gdy konsument nie dopu ś ci przedstawiciela przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego do przeprowadzenia kontroli zgodnie z art. 7 tej ż e ustawy. Tak wi ę c, aby wykonywa ć spoczywaj ą ce na nim obowi ą zki, konsument musi otrzyma ć szczegó ł ow ą informacj ę na ich temat, a tak ż e informacj ę o obowi ą zkach i uprawnieniach pracowników przedsi ę biorcy. Maj ą c powy ż sze na uwadze stwierdzi ć nale ż y, i ż zachowanie RPWiK Tychy polegaj ą ce na zaniechaniu zamieszczenia w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń dotycz ą cych uprawnie ń przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie wst ę pu na teren nieruchomo ś ci odbiorcy us ł ug lub nale żą cych do niego obiektów celem przeprowadzenia czynno ś ci, o których mowa w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz warunków przeprowadzania tych czynno ś ci, w tym postanowie ń dotycz ą cych procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe 32 interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W okoliczno ś ciach sprawy nie zosta ł y przedstawione ż adne dowody wskazuj ą ce na to, i ż RPWiK Tychy zaprzesta ł o stosowania stwierdzonego naruszenia. Ze zgromadzonego w sprawie materia ł u wynika, ż e Spó ł ka pos ł uguje si ę aktualnie w obrocie konsumenckim wzorcami umownymi (wprowadzonymi do stosowania w dniu 17.04.2007r.) o tre ś ci zakwestionowanej w ramach niniejszego zarzutu. Ponadto za ś w obrocie funkcjonuj ą zawarte w oparciu o te wzorce umowy. St ą d uzasadnione jest na ł o ż enie na RPWiK Tychy nakazu zaniechania stwierdzonej praktyki stosowanie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku z tym orzeczono, jak w punkcie I.4. decyzji. I.5. W przedmiotowej sprawie ostatnim zarzutem postawionym RPWiK Tychy jest zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na tym, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – nie zmieszczono postanowie ń dotycz ą cych uprawnie ń odbiorców us ł ug w zakresie mo ż liwo ś ci żą dania obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostawy wody o nieodpowiedniej jako ś ci, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nak ł ada na przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zek zamieszczenia w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy. Jak podniesiono we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego i odbiorców us ł ug uregulowane s ą mi ę dzy innymi w Regulaminach dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, których postanowienia – w tym postanowienia dotycz ą ce wymogów, jakim odpowiada ć powinna tre ść zawieranych z odbiorcami us ł ug umów – wi ążą RPWiK Tychy na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Jak ustalono § 37 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Bojszowy, § 39 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Tychy, § 37 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Ł aziska Górne, § 38 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Kobiór, § 38 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Brzeszcze, § 37 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Bieru ń oraz § 38 Regulaminu dostarczania wody obowi ą zuj ą cego w gminie Wyry zawieraj ą postanowienia, zgodnie z którymi (dowód: karty nr 63 verte, 79, 88 verte, 98 verte, 110, 130, 143): W przypadku stwierdzenia przez Przedsi ę biorstwo lub organ Inspekcji Sanitarnej obni ż enia jako ś ci dostarczanej wody, Odbiorcy przys ł uguje odszkodowanie na zasadach okre ś lonych w umowie . Ponadto § 35 ust. 1 i 2 Regulaminu obowi ą zuj ą cego na terenie Gminy Czechowice – Dziedzice stanowi, ż e (dowód: karta nr 136 verte): W przypadku stwierdzenia przez Przedsi ę biorstwo lub organ Inspekcji Sanitarnej, w ramach nadzoru nad jako ś ci ą wody, obni ż enia jako ś ci dostarczanej wody w stosunku do zagwarantowanej w umowie – Odbiorcy przys ł uguje upust na zasadach okre ś lonych w umowie. W przypadku stwierdzenia przez Przedsi ę biorstwo obni ż enia ci ś nienia dostarczanej wody w stosunku do zagwarantowanego w umowie – Odbiorcy przys ł uguje upust na zasadach okre ś lonych w umowie Powy ż sze postanowienia Regulaminów wprowadzaj ą zatem wymóg, aby w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków znalaz ł y si ę zapisy okre ś laj ą ce zasady obni ż ania nale ż no ś ci w przypadku, gdy dostarczana woda nie spe ł nia kryteriów jako ś ciowych. 33 Jednocze ś nie nale ż y podkre ś li ć , i ż pomimo literalnego brzmienia tre ś ci niektórych z zacytowanych powy ż ej postanowie ń Regulaminów nie mamy tutaj do czynienia z „odszkodowaniem” sensu stricto, poniewa ż jego zadaniem nie jest naprawienie powsta ł ej szkody (nie zawsze musi ona wyst ą pi ć w przypadku dostawy wody o nieodpowiedniej jako ś ci), ale z obni ż eniem nale ż no ś ci za zu ż yt ą wod ę z ł ej jako ś ci stosownie do zaistnia ł ych okoliczno ś ci w celu przywrócenia ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń (odbiorca nie powinien bowiem za zu ż yt ą wod ę o nieodpowiedniej jako ś ci uiszcza ć takiej samej op ł aty, jak w przypadku wody spe ł niaj ą cej normy jako ś ciowe). Bardziej adekwatne by ł oby tutaj zatem zast ą pienie poj ę cia „odszkodowanie” poj ę ciem „upust”, „bonifikata”, „obni ż enie nale ż no ś ci” etc., co nie zmienia faktu, ż e w ł a ś nie z obni ż eniem nale ż no ś ci mamy do czynienia w przedmiotowym przypadku. Cytowane postanowienia Regulaminów przewiduj ą zatem, ż e konsumenci mog ą żą da ć obni ż enia nale ż no ś ci w razie stwierdzenia dostarczania wody o nienale ż ytej jako ś ci oraz przewiduje, ż e zasady ustalania upustów powinna okre ś la ć tre ść umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. W zawieranych przez RPWiK Tychy od dnia 17.04.2007r. umowach o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków brak jest jakichkolwiek informacji o tym, ż e w przypadku dostawy wody o nieodpowiedniej jako ś ci, odbiorca us ł ug ma prawo wyst ą pi ć do przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego o przyznanie upustu nale ż no ś ci. W umowach nie zamieszczono zatem kompletnej informacji o wszystkich przys ł uguj ą cych konsumentom uprawnieniach wynikaj ą cych z Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, co stoi w sprzeczno ś ci z powo ł anym przepisem art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Je ż eli bowiem Regulaminy przewiduj ą wprost, ż e w umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków maj ą znale źć si ę postanowienia okre ś laj ą ce zasady przyznawania upustów jako ś ciowych, niedope ł nienie tego wymogu przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne stanowi naruszenie prawa. Zosta ł a zatem spe ł niona pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia, ż e RPWiK tychy stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów tj. bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy. Dla stwierdzenia naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y wykaza ć równie ż , ż e kwestionowane zachowanie godzi w interesy konsumentów. W powy ż szym kontek ś cie podkre ś lenia wymaga – o czym by ł a ju ż mowa we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji – ż e umowy zawierane przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne powinny w sposób prawid ł owy regulowa ć wszelkie aspekty ich wspó ł pracy z konsumentami. Przejawia ć si ę to powinno w ukszta ł towaniu wzajemnych relacji w sposób pe ł ny (bez pomini ę cia wszystkich kwestii wymagaj ą cych regulacji) oraz równoprawny tj. gwarantuj ą cy obu stronom umowy realizacj ę ich s ł usznych interesów. Zaniechanie wprowadzenia do tre ś ci zawieranych z konsumentami umów odpowiednich klauzul odno ś nie praw odbiorców do domagania si ę bonifikaty w razie dostaw wody o pogorszonej jako ś ci okre ś la umow ę jako jednostronnie korzystn ą , gdy ż mo ż e powodowa ć , ż e nie ś wiadomi co do pe ł ni swoich praw konsumenci nie b ę d ą korzysta ć z przys ł uguj ą cych im w omawianym zakresie uprawnie ń . Z tego wzgl ę du kwestionowane zachowanie RPWiK Tychy godzi w interesy konsumentów, gdy ż poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów zasad obni ż ania nale ż no ś ci z tytu ł u dostawy wody o nieodpowiedniej jako ś ci pozbawia konsumentów wiedzy niezb ę dnej do ich pe ł nego i ś wiadomego uczestniczenia w rynku, a tym samym stwarza konsumentom uci ąż liwe warunki dochodzenia przys ł uguj ą cych im praw, co jest tym bardziej naganne, ż e przedsi ę biorca dzia ł a w warunkach monopolu naturalnego. Oceniaj ą c wp ł yw zakwetionowanego dzia ł ania na interesy konsumentów nale ż y podkre ś li ć , i ż z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń i obowi ą zków odbiorcy i dostawcy us ł ug wynikaj ą cych z zawartej umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wynika zatem, i ż z powodu niepe ł nej ich znajomo ś ci z przyczyn le żą cych po stronie przedsi ę biorcy, uci ąż liwe, a nawet niemo ż liwe mo ż e okaza ć si ę dochodzenie przez konsumenta jego praw. Opisana praktyka mo ż e zatem doprowadzi ć do 34 niekorzystania przez konsumentów z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , jak równie ż do nieegzekwowania od dostawcy us ł ug odpowiednich zachowa ń . Zakwestionowane zachowanie Spó ł ki prowadzi do sytuacji, ż e zawarta umowa sformu ł owana jest w sposób, który nie gwarantuje konsumentowi nale ż ytego poziomu wiedzy w trakcie trwania umowy i nale ż ytego poziomu ochrony. Nale ż y podkre ś li ć równie ż , i ż prawo odbiorcy do domagania si ę upustu jako ś ciowego stanowi o istocie zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy wzajemnej, zgodnie z któr ą zap ł ata przys ł uguje przedsi ę biorcy proporcjonalnie do jako ś ci i ilo ś ci dostarczanej us ł ugi. Upust stanowi dope ł nienie niepe ł nego ś wiadczenia dostawcy poprzez odpowiednie obni ż enie warto ś ci ś wiadczenia pieni ęż nego w celu przywrócenia ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron w umowie wzajemnej. Wprowadzenie do tre ś ci umów zapisów przewiduj ą cych mo ż liwo ść adekwatnego do zaistnia ł ych okoliczno ś ci obni ż enia op ł at za wod ę b ę dzie dla konsumentów stanowi ł o gwarancj ę zachowania ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Zaniechanie zamieszczenia w umowie zapisów dotycz ą cych upustów jako ś ciowych mo ż e doprowadzi ć do tego, ż e odbiorcy nie b ę d ą domaga ć si ę przyznania obni ż enia nale ż no ś ci, za ś dostawca us ł ug b ę dzie mia ł mo ż liwo ść pobierania op ł at za wod ę z ł ej jako ś ci w wysoko ś ci ustalonej dla dostaw wody spe ł niaj ą cej wymogi jako ś ciowe, a wi ę c z naruszeniem wspomnianej zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Podsumowuj ą c nale ż y stwierdzi ć , i ż niezamieszczenie w umowach postanowie ń dotycz ą cych uprawnie ń odbiorców us ł ug w zakresie mo ż liwo ś ci żą dania od dostawcy us ł ug obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostarczania wody o nieodpowiedniej jako ś ci godzi w interesy konsumentów, gdy ż pozbawia ich mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z ca ł okszta ł tem warunków umowy w zakresie przys ł uguj ą cych im praw. W efekcie stwarza to konsumentom niekorzystne warunki dochodzenia roszcze ń i skutkowa ć mo ż e po stronie najs ł abszych uczestników rynku negatywnymi konsekwencjami o charakterze finansowym. W tym stanie rzeczy stwierdzi ć nale ż y, i ż podlegaj ą ce ocenie w ramach niniejszego zarzutu zachowanie RPWiK Tychy stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W opisanej sprawie nale ż a ł o uzna ć równie ż , i ż stwierdzona praktyka nie zosta ł a przez Spó ł k ę zaprzestana. Brak jest bowiem dowodów, aby RPWiK Tychy zmieni ł o tre ść stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców umów w sposób uwzgl ę dniaj ą cy postawiony przez organ antymonopolowy zarzut. Ponadto w obrocie funkcjonuj ą zawarte z wykorzystaniem przedmiotowych wzorców umowy, co równie ż dowodzi, i ż stwierdzona praktyka jest stosowana. W zwi ą zku z tym zasadne jest na ł o ż enie na RPWiK Tychy obowi ą zku zaniechania stwierdzonego naruszenia zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w pkt I.5. sentencji decyzji. Jak wykazano powy ż ej zakwestionowane w pkt I.1.-I.5. niniejszej decyzji zachowania RPWiK Tychy stanowi ą praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie wskaza ć nale ż y, ż e ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, naruszenie przepisów której zosta ł o stwierdzone w niniejszej sprawie, wesz ł a w ż ycie w dniu 21 kwietnia 2007 r. Zachowania przedsi ę biorcy wskazane w pkt I.1., I.2. i I.3. decyzji zapocz ą tkowane zosta ł y natomiast w dniu 24.07.2003r. tj. przed dniem wej ś cia ww. ustawy w ż ycie, pod rz ą dami nieobowi ą zuj ą cej ju ż ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.). Bior ą c powy ż sze pod uwag ę konieczne wydaje si ę przeanalizowanie zakwestionowanych zachowa ń Spó ł ki równie ż w ś wietle nieobowi ą zuj ą cych ju ż przepisów. 35 Dokonuj ą c takiej oceny stwierdzi ć nale ż y, ż e dzia ł ania RPWiK Tychy b ę d ą ce przedmiotem oceny w pkt od I.1. do I.3. niniejszej decyzji wyczerpuj ą równie ż znamiona zakazanych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 15 grudnia 2000 r. Art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi ł , ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Art. 23a ust. 2 ww. ustawy przewidywa ł , ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci m.in. stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Tre ść ww. przepisów odpowiada zatem tre ś ci art. 24 ust. 1, ust. 2 pkt 1) i ust. 3 aktualnie obowi ą zuj ą cej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Praktyki RPWiK Tychy, o jakich mowa powy ż ej zosta ł aby zatem uznane za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów równie ż w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. II. Zgodnie z tre ś ci ą art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tej ż e ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niana jest wysoko ść nak ł adanych na przedsi ę biorców kar. Norma prawna wynikaj ą ca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa mi ę dzy innymi w art. 106 nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Wskaza ć równie ż nale ż y, ż e kara pieni ęż na mo ż e by ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę niezale ż nie od tego, czy dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy umy ś lnie, czy te ż nieumy ś lnie. Na ł o ż ona przez organ antymonopolowa kara powinna ponadto pe ł ni ć funkcj ę represyjn ą (tj. stanowi ć dolegliwo ść za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a tak ż e prewencyjn ą , dyscyplinuj ą c ą (tj. zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci). W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . W punkcie I sentencji niniejszej decyzji organ antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach SA praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawy do na ł o ż enia na Spó ł k ę kary pieni ęż nej okre ś lonej w art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy antymonopolowej. Poniewa ż w 2007 roku RPWiK Tychy uzyska ł o przychód w wysoko ś ci 95 967 589,32 PLN maksymalna kara pieni ęż na, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę w oparciu o ww. przepis wynosi 9 596 758,93 PLN Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej organ antymonopolowy wzi ął w pierwszej kolejno ś ci pod uwag ę , ż e RPWiK Tychy jako profesjonalista o d ł ugoletnim do ś wiadczeniu rynkowym formu ł uj ą c tre ść umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych w obrocie z konsumentami powinien wykaza ć si ę odpowiedni ą dba ł o ś ci ą tak, aby nie zosta ł y naruszone interesy najs ł abszych uczestników rynku i powszechnie obowi ą zuj ą ce przepisy prawa. Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i poszanowania prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych 36 uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak RPWiK Tychy zw ł aszcza bior ą c pod uwag ę , ż e Spó ł ka dzia ł a w warunkach monopolu naturalnego i dysponuje znaczn ą przewag ą kontraktow ą w stosunku do swoich odbiorców. Dlatego w ocenie organu antymonopolowego zachowania przedsi ę biorcy podlegaj ą ce ocenie w niniejszej decyzji s ą efektem niedo ł o ż enia staranno ś ci, jakiej nale ż a ł oby oczekiwa ć od profesjonalnego i do ś wiadczonego uczestnika obrotu rynkowego ś wiadcz ą cego us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Przy okre ś laniu wymiaru kary pieni ęż nej organ antymonopolowy uwzgl ę dni ł równie ż d ł ugotrwa ł o ść stwierdzonych narusze ń tj. ponad 5-letni okres stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów stwierdzonych w pkt I.1., I.2 i I.3. niniejszej decyzji oraz 1,5- letni okres stosowania praktyk stwierdzonych w pkt I.4. i I.5 Decyzji. Wzi ę to tak ż e pod uwag ę charakter stwierdzonych narusze ń ; na skutek niedope ł nienia wynikaj ą cych z art. 6 ust. 3 pkt 3) i 4) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę obowi ą zków informacyjnych wzgl ę dem konsumentów oraz na skutek pos ł ugiwania si ę w obrocie postanowieniami reguluj ą cymi zasady zwrotu nadp ł aty w sposób niezgodny z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf zagro ż one zosta ł y interesy prawne najs ł abszych uczestników rynku. W efekcie stosowania stwierdzonych narusze ń konsumenci pozbawieni zostali wiedzy koniecznej do ich w pe ł ni czynnego i ś wiadomego uczestniczenia w rynku. Ponadto Spó ł ka pos ł uguj ą c si ę w obrocie postanowieniem wpisanym do rejestru postanowie ń uznanych za niedozwolone ograniczy ł a konsumentom mo ż liwo ść wyboru s ą du, który zgodnie z regu ł ami k.p.c. móg ł by by ć uznany za w ł a ś ciwy do rozstrzygni ę cia ewentualnego sporu powsta ł ego na tle umowy. Na wysoko ść kary wp ł yn ęł a te ż okoliczno ść , ż e stwierdzone praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów nie zosta ł y zaniechane, a tak ż e okoliczno ść , i ż kwestionowane zachowania RPWiK Tychy skutkuj ą znacznym stopniem zagro ż enia interesu publicznoprawnego, co wynika z powszechnego charakteru stosowanych przez Spó ł k ę praktyk. Przy nak ł adu kary pieni ęż nej uwzgl ę dniono tak ż e jako okoliczno ść obci ąż aj ą c ą fakt, i ż RPWiK Tychy dopu ś ci ł o si ę wcze ś niej naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W prawomocnej Decyzji Nr RKT-62/2002 z dnia 31.12.2002r. organ antymonopolowy uzna ł za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o jakim mowa w art. z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów praktyk ę ww. przedsi ę biorcy polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku w drodze przyj ę cia do rozlicze ń za odprowadzanie ś cieków, ż e ilo ść ś cieków odprowadzanych przez przedsi ę biorstwo energetyczne jest równa ilo ś ci pobranej wody. Na mocy przedmiotowej Decyzji na ł o ż ona zosta ł a równie ż na Spó ł k ę kara pieni ęż na w wysoko ś ci 105 657 PLN. Ponadto prawomocn ą Decyzj ą Nr RKT-19/2001 z dnia 31.05.2001r. organ antymonopolowy dzia ł aj ą c na podstawie art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów na ł o ż y ł na RPWiK Tychy (dzia ł aj ą ce wówczas w formie przedsi ę biorstwa pa ń stwowego) kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 18 693,84 PLN z tytu ł u niewykonania Decyzji Nr RKT-32/2000 z dnia 07.11.2000r. nakazuj ą cej ww. przedsi ę biorcy zaniechania nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Przy ustalaniu wymiaru kary wzi ę to pod uwag ę geograficzny zasi ę g dzia ł alno ś ci RPWiK Tychy. Uwzgl ę dniono z jednej strony, ż e stwierdzone naruszenia – z uwagi na charakter prowadzonej dzia ł alno ś ci – ujawniaj ą si ę w wymiarze lokalnym i maj ą ograniczony zasi ę g oddzia ł ywania. Z drugiej strony zwa ż ono jednak, ż e obszar dzia ł ania Spó ł ki obejmuje stosunkowy du ż y jak na przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne obszar 10 gmin, za ś liczba jej odbiorców, którzy posiadaj ą status konsumentów przekracza […] osób. Miarkuj ą c kar ę wzi ę to tak ż e pod uwag ę , i ż do organu antymonopolowego nie wp ł yn ęł y ż adne skargi odbiorców ś wiadczonych przez przedsi ę biorc ę us ł ug, które mia ł yby zwi ą zek z postawionymi w niniejszej sprawie zarzutami. Ponadto jako czynnik ł agodz ą co wp ł ywaj ą cy na wymiar na ł o ż onej kary postanowiono potraktowa ć okoliczno ść , i ż RPWiK Tychy nie utrudnia ł o organowi antymonopolowemu prowadzenia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych 37 zbiorowe interesy konsumentów dostarczaj ą c dokumentów i wyja ś nie ń istotnych dla rozstrzygni ę cia sprawy. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą organ antymonopolowy mia ł równie ż na wzgl ę dzie fakt, i ż w tre ś ci aktualnie stosowanych przez Spó ł k ę wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poczynione zosta ł y pewne zmiany, które cz ęś ciowo czyni ą zado ść zarzutowi okre ś lonemu w pkt I.1. niniejszej decyzji i które organ antymonopolowy postrzega jako przejaw dobrej woli ze strony przedsi ę biorcy. Uwzgl ę dniono jednak równocze ś nie, ż e poczynione w tre ś ci wzorców modyfikacje nie doprowadzi ł y do wyeliminowania z obrotu stwierdzonego naruszenia. Przy ustalaniu wymiaru kary organ antymonopolowy wzi ął równie ż pod uwag ę wyja ś nienia Spó ł ki wskazuj ą ce na to, i ż w praktyce nadp ł aty rozliczane s ą zgodnie z wymogami § 17 ust. 5 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf, a Spó ł ka nigdy nie odmówi ł a bezpo ś redniego zwrotu nadp ł aty w przypadku, gdy konsument wyst ą pi ł z takim wnioskiem Wzi ę to tak ż e pod uwag ę przedstawione przez Spó ł k ę wyja ś nienia oraz dokumenty dotycz ą ce praktycznych aspektów rozpatrywania reklamacji konsumenckich oraz udzielania konsumentom odpowiedzi na wnoszone zapytania (dowód: karty nr 174-190). Wskazuj ą one na to, i ż w przedmiotowym zakresie Spó ł ka post ę puje zgodnie z zasadami okre ś lonymi w Regulaminach dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Nale ż y podkre ś li ć jednak równocze ś nie, i ż powy ż sza okoliczno ść nie zmienia oceny zakwestionowanych w pkt I.3. niniejszej decyzji praktyk Spó ł ki jako godz ą cych w interesy najs ł abszych uczestników rynku, co wynika z niezapewnienia konsumentom w tre ś ci zawieranych umów pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków stron umowy. Ponadto przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej wzi ę to pod uwag ę wysoko ść przychodu, jaki RPWiK Tychy osi ą gn ęł o z tytu ł u sprzeda ż y us ł ug maj ą cych bezpo ś redni zwi ą zek ze stwierdzonymi naruszeniami tj. tytu ł u us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków, który stanowi ł 98% ca ł ego uzyskanego przez Spó ł k ę w 2007 r. przychodu. Uwzgl ę dniono tak ż e, ż e w 2007 roku Spó ł ka uzyska ł a zysk netto w wysoko ś ci 4 270 853,29 PLN (dowód: karta nr 324). W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 50 000 PLN (s ł ownie z ł otych: pi ęć dziesi ą t tysi ę cy). W ocenie organu antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci oko ł o 0,05% przychodu uzyskanego przez RPWiK Tychy w 2007 r. i stanowi ą ca oko ł o 0,5% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i wspó ł mierna do mo ż liwo ś ci finansowych Spó ł ki. Organ antymonopolowy kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna pe ł ni ć funkcj ę zarówno represyjn ą , jak i dyscyplinuj ą c ą tak, aby zapobiec w przysz ł o ś ci stosowaniu podobnych narusze ń . Niniejsza kara powinna zatem podkre ś la ć naganno ść zakwestionowanych w niniejszym post ę powaniu zachowa ń , stanowi ć przestrog ę dla przedsi ę biorcy na przysz ł o ść oraz reperkusj ę za naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej zw ł aszcza bior ą c pod uwag ę , i ż stwierdzone praktyki nie zosta ł y przez przedsi ę biorc ę zaprzestane, a tak ż e uwzgl ę dniaj ą c, i ż w stosunku do wi ę kszo ś ci z nich nie zosta ł y podj ę te ż adne dzia ł ania maj ą ce na celu ich wyeliminowanie z obrotu. Poza wymiarem indywidualnym na ł o ż onej kary nale ż y podkre ś li ć równie ż jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. Wobec powy ż szego orzeczono jak w pkt II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Kar ę nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. 38 III. Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli w wyniku post ę powania organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 80 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W punkcie I niniejszej decyzji organ antymonopolowy w wyniku przeprowadzonego przeciwko Rejonowemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach SA post ę powania antymonopolowego stwierdzi ł naruszenie przez ww. przedsi ę biorc ę art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaj ą c zasadno ść postawionego mu zarzutu. Spe ł niona zosta ł a zatem przes ł anka wynikaj ą ca z art. 77 ust. 1 ustawy antymonopolowej pozwalaj ą ca na obci ąż enie RPWiK Tychy kosztami przeprowadzonego post ę powania, którymi s ą dla organu antymonopolowego wydatki w kwocie 91 PLN zwi ą zane z prowadzon ą w toku tego post ę powania korespondencj ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć RPWiK Tychy kosztami post ę powania antymonopolowego w wysoko ś ci 91 PLN (s ł ownie z ł otych: dziewi ęć dziesi ą t jeden). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt III niniejszej decyzji, stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, nale ż y wnie ść za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn 39