RPZ-28/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 05 sierpnia 2008r. RPZ- 61/18/08/AR DECYZJA nr RPZ 28/2008 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50 poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134 poz. 939), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów , wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Ma ł gorzacie Stankiewicz - Klimka prowadz ą cej Prywatne Przedszkole Montessori „Bambini” w Poznaniu w zwi ą zku ze stosowaniem we wzorcu umowy o nazwie: „umowa o opiek ę przedszkoln ą ” oraz Statucie Przedszkola 2007/2008 „Bambini” Prywatne Przedszkole Marii Montessori, postanowie ń o tre ś ci: 1. Czesne za Przedszkole wynosi 750 z ł na miesi ą c i mo ż e ulec zmianie w zale ż no ś ci od inflacji lub rosn ą cych kosztów zwi ą zanych z utrzymaniem (woda, pr ą d, gaz, ż ywno ść itp.) (pkt 4 umowy) 2. Czesne za przedszkole mo ż e ulega ć zmianie w miar ę potrzeb (np. zmiana stawki ż ywieniowej, wzrost utrzymania kosztów budynku i inne) (paragraf 4.7. Statutu Przedszkola) 3. Rodzice dzieci przyj ę tych do przedszkola wp ł acaj ą jednorazow ą stawk ę wpisow ą w wysoko ś ci 500 z ł (stawka mo ż e ulec zmianie w zale ż no ś ci od potrzeb placówki w chwili spisania umowy) (paragraf 4.8. Statutu Przedszkola) w wyniku którego uprawdopodobniono, i ż w/w Przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 powo ł anej ustawy, w zwi ą zku ze zobowi ą zaniem si ę Przedsi ę biorcy do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zmian ę tre ś ci kwestionowanych postanowie ń umownych, nak ł ada si ę na Ma ł gorzat ę Stankiewicz – Klimk ę prowadz ą c ą Prywatne Przedszkole Montessori „Bambini” w Poznaniu obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania poprzez: a) zmian ę umów istniej ą cych w obrocie prawnym, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji b) zawieranie nowych umów zgodnie z przyj ę tym zobowi ą zaniem i wzorcem umowy, za łą czonym do pisma Przedsi ę biorcy z dnia 23 maja 2008r. c) zmian ę paragrafów 4.7 i 4.8 Statutu Prywatnego Przedszkola „Bambini”” zgodnie z przyj ę tym zobowi ą zaniem, okre ś lonym w pi ś mie Przedsi ę biorcy z dnia 23 maja 2008r. oraz poinformowanie o wprowadzonej zmianie rodziców (opiekunów) dzieci korzystaj ą cych z us ł ug Prywatnego Przedszkola „Bambini”, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. 1 2 II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na Ma ł gorzat ę Stankiewicz – Klimk ę prowadz ą c ą Prywatne Przedszkole Montessori „Bambini” w Poznaniu obowi ą zek z ł o ż enia informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń na ł o ż onych w punkcie I decyzji oraz przed ł o ż enia potwierdzonych kopii umów zawartych zgodnie z postanowieniami ww. wzorca umowy, w terminie 3 miesi ę cy od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatura w Poznaniu wszcz ął z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu kontrol ę wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim przez przedszkola niepubliczne dzia ł aj ą ce na terenie województwa wielkopolskiego, pod k ą tem zgodno ś ci ich tre ś ci z przepisami art. 385 1 - 385 3 Kodeksu cywilnego, z uwzgl ę dnieniem klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W ramach post ę powania wyja ś niaj ą cego dokonano m.in. analizy wzorca umowy o nazwie: „umowa o opiek ę przedszkoln ą ” oraz Statutu Przedszkola 2007/2008 Bambini – Prywatne Przedszkole Marii Montessori w Poznaniu, prowadzonego przez Ma ł gorzat ę Stankiewicz – Klimk ę (dalej: Przedsi ę biorca). Kontrola w/w wzorców wykaza ł a, ż e zawarto w nich postanowienia, które mog ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z czym uzasadnione jest postawienie Przedsi ę biorcy zarzutu stosowania postanowie ń umownych uznanych przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie- S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) za niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Maj ą c na uwadze zgromadzony materia ł dowodowy, postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2008r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urz ę du) wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Ma ł gorzat ę Stankiewicz- Klimk ę prowadz ą c ą Prywatne Przedszkole Montessori „Bambini” w Poznaniu, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie: „umowa o opiek ę przedszkoln ą ” oraz Statucie Przedszkola postanowie ń o tre ś ci: 1. Czesne za Przedszkole wynosi 750 z ł na miesi ą c i mo ż e ulec zmianie w zale ż no ś ci od inflacji lub rosn ą cych kosztów zwi ą zanych z utrzymaniem (woda, pr ą d, gaz, ż ywno ść itp.) (pkt 4 umowy) 2. Czesne za przedszkole mo ż e ulega ć zmianie w miar ę potrzeb (np. z miana stawki ż ywieniowej, wzrost utrzymania kosztów budynku i inne) (paragraf 4.7. Statutu Przedszkola) 3. Rodzice dzieci przyj ę tych do przedszkola wp ł acaj ą jednorazow ą stawk ę wpisow ą w wysoko ś ci 500 z ł (stawka mo ż e ulec zmianie w zale ż no ś ci od potrzeb placówki w chwili spisania umowy) (paragraf 4.8. Statutu Przedszkola) Przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e w oparciu o zakwestionowany wzorzec zawar ł 120 umów, sam za ś wzorzec umowy by ł przez Przedsi ę biorc ę stosowany od 01 wrze ś nia 2007r. Kolejne umowy b ę dzie podpisywa ć w ko ń cu sierpnia lub na pocz ą tku wrze ś nia 2008r. Podkre ś li ł jednocze ś nie, ż e umowy te b ę d ą zawierane zgodnie z nowo opracowanym wzorcem, natomiast 3 do umów ju ż zawartych do łą czony zostanie aneks, wprowadzaj ą cy nowe postanowienia. Do w/w pisma Przedsi ę biorca za łą czy ł nowy wzorzec umowy ś wiadczenia us ł ug w zakresie wychowania przedszkolnego oraz nowy wzór Statutu Prywatnego Przedszkola Montessori „Bambini”, wprowadzaj ą cy zmian ę tre ś ci kwestionowanych paragrafów 4.7 i 4.8 Statutu.. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Przedsi ę biorca Ma ł gorzata Stankiewicz – Klimka zosta ł a wpisana do ewidencji placówek prowadz ą cych dzia ł alno ść o ś wiatow ą w formach szkolnych w zakresie przedszkoli jako prowadz ą ca Prywatne Przedszkole Montessori „Bambini” w Poznaniu przez Prezydenta Miasta Poznania w dniu 05 kwietnia 2002r. Zasady dzia ł ania Prywatnego Przedszkola Montessori „Bambini” zosta ł y okre ś lone w opracowanym przez Przedsi ę biorc ę Statucie Przedszkola, w którym zamieszczono m.in. postanowienia reguluj ą ce wzajemne prawa i obowi ą zki prowadz ą cego Przedszkole, pracowników i konsumentów korzystaj ą cych z us ł ug Przedszkola. W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorca zawiera z konsumentami umowy ś wiadczenia us ł ug w zakresie wychowania przedszkolnego. W oparciu o postanowienia analizowanego wzorca zawar ł […] umów. W niniejszym post ę powaniu administracyjnym Prezes Urz ę du zakwestionowa ł przytoczone powy ż ej postanowienia pkt 4 wzorca umowy oraz paragrafów 4.7 i 4.8 Statutu Przedszkola, uznaj ą c je za to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone zamieszczone zosta ł y postanowienia o nast ę puj ą cej tre ś ci: Poz. 59. Czesne w nast ę pnych latach studiów mo ż e ulec zmianie w zwi ą zku z uzasadnionym wzrostem kosztów ponoszonych przez uczelni ę i zostanie ustalone przez rektora zarz ą dzeniem wi ążą cym strony umowy przed rozpocz ę ciem nowego roku akademickiego (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 10 kwietnia 2003r. sygn. akt XVII Amc 17/01) poz. 643. Wysoko ść czesnego mo ż e ulega ć zmianom w zale ż no ś ci od inflacji i aktualnych kosztów kszta ł cenia” (wpis dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 05 pa ź dziernika 2005r. sygn. akt XVII Amc 20/05) Poz. 848. Wysoko ść odp ł atno ś ci ustala dyrektor placówki w oparciu o kalkulacj ę kosztów bie żą cych. Odp ł atno ść mo ż e ulec zmianie w ci ą gu roku szkolnego (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 6 lipca 2006r. sygn. akt XVII Amc 60/05). Przedsi ę biorca przed ł o ż y ł nowy wzorzec umowy ś wiadczenia us ł ug w zakresie wychowania przedszkolnego, w którym postanowienie pkt 4 umowy (§ 5 pkt 2 nowego wzorca) otrzyma ł o tre ść : „Miesi ę czna op ł ata (czesne) za ś wiadczone przez Przedszkole us ł ugi w roku szkolnym 2008/2009 wynosi 875 z ł (s ł ownie osiemset siedemdziesi ą t pi ęć z ł ).”. Z kolei paragraf 4.7 (równie ż § 4.7 nowego wzorca Statutu) oraz pkt F.4. roz. IV Statutu Prywatnego Przedszkola Montessori „Bambini” w Poznaniu zmieniono w nast ę puj ą cy sposób: „Us ł ugi ś wiadczone przez Przedszkole s ą odp ł atne (czesne). Wysoko ść czesnego ustalana jest w umowie o opiek ę przedszkoln ą podpisywan ą wraz z przyj ę ciem dziecka do przedszkola”. Natomiast paragraf 4.8 statutu zosta ł usuni ę ty w nowym wzorcu Statutu. Zgodnie z przedstawionymi dokumentami Przedsi ę biorca nie warunkuje przyj ę cia do Przedszkola od wp ł aty bezzwrotnego wpisowego. 4 Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o okik ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095), a tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. System o ś wiaty w Polsce obejmuje – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (tj. Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm) – m.in. przedszkola, które mog ą by ć zarówno placówkami publicznymi, jak i niepublicznymi (art. 5 ust. 1 ww. ustawy). Z kolei, jak g ł osi preambu ł a do wymienionej ustawy o systemie o ś wiaty, „o ś wiata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro ca ł ego spo ł ecze ń stwa” . Ś wiadczenie przez przedszkola edukacji w ramach systemu o ś wiaty jest zatem us ł ug ą o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, co potwierdza równie ż wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „SOKiK”) z dnia 5 lutego 2003 r., sygn. akt XVII Ama 36/02, w uzasadnieniu którego S ą d stwierdza m. in., i ż przedmiotem dzia ł ania szko ł y niepublicznej s ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, tj. edukacja. Status przedsi ę biorcy w rozumieniu ustawy o okik potwierdza równie ż – w odniesieniu do osób prawnych organizuj ą cych lub ś wiadcz ą cych us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej nie b ę d ą cych dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej – wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SK 22/04. Wobec powy ż szego nale ż y uzna ć , i ż Prywatne Przedszkole Montessori „Bambini” z siedzib ą Poznaniu jako osoba prawna ś wiadcz ą ca us ł ugi edukacyjne o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit.a ustawy o okik. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Powo ł any wy ż ej przepis ustawy zawiera w pkt 1-3 przyk ł adowe wyliczenie praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten nawi ą zuje do stosowania klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, nieuczciwych praktyk rynkowych lub czynów nieuczciwej konkurencji oraz szeroko ujmowanego prawa konsumenta do informacji. „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cej si ę okre ś li ć , nawet licznej grupy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Art. 479 43 Kodeksu post ę powania cywilnego rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza zatem, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. 5 W uchwale 7 s ę dziów z dnia 13 lipca 2006r. sygn. III SZP 3/2006, S ą d Najwy ż szy uzna ł , ż e praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 1 jest stosowanie identycznej klauzuli jak wpisana do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych przez innego przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powania zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru (…). Odwo ł uj ą c si ę do argumentów o charakterze celowo ś ciowym oraz kieruj ą c si ę potrzeb ą zapewnienia skuteczno ś ci tego przepisu, S ą d Najwy ż szy podkre ś li ł , ż e praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje równie ż przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu szyku wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywo ł uje takie same skutki godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru. Nie jest wi ę c konieczna dok ł adna, literalna zbie ż no ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Niedozwolone b ę d ą równie ż takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . W prowadzonym post ę powaniu administracyjnym Prezes Urz ę du zakwestionowa ł praktyk ę Przedsi ę biorcy polegaj ą c ą na stosowaniu w obrocie konsumenckim wzorców umowy, w których zawarte zosta ł y postanowienia o tre ś ci to ż samej z klauzulami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Zakwestionowane zosta ł o m.in. postanowienie § 4 wzorca umowy ś wiadczenia us ł ug w zakresie wychowania przedszkolnego, zgodnie z którym wysoko ść op ł aty czesnego mo ż e ulec zmianie w zale ż no ś ci od inflacji i wysoko ś ci ponoszonych przez Przedsi ę biorc ę kosztów utrzymania placówki. W ocenie Prezesa Urz ę du, kwestionowane postanowienia kszta ł tuj ą prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą jego interesy (art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego). Przyznaj ą bowiem Przedsi ę biorcy prawo do jednostronnego decydowania o wysoko ś ci kosztów, które wchodz ą w sk ł ad op ł aty za ś wiadczone na rzecz konsumenta us ł ugi, a przy tym nie precyzuj ą okoliczno ś ci, w których taka zmiana mo ż e nast ą pi ć . Postanowienia te odnosz ą si ę wprawdzie do g ł ównego ś wiadczenia konsumenta (wynagrodzenia za ś wiadczone przez Przedsi ę biorc ę us ł ugi), ale nie zosta ł y one sformu ł owane w sposób jednoznaczny. Ś wiadczy o tym u ż ycie przez Przedsi ę biorc ę takich sformu ł owa ń jak: „itp.”, „inne”, czy te ż ogólne okre ś lenie „potrzeby przedszkola” jako przes ł anki umo ż liwiaj ą cej zmian ę wysoko ś ci czesnego. Nale ż y ponadto zauwa ż y ć , ż e zastrzegaj ą c sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł aty na mocy jednostronnej decyzji, Przedsi ę biorca naruszy ł wynikaj ą cy z art. 384 1 § 1 Kodeksu cywilnego obowi ą zek dor ę czenia wzorca stronie umowy. Zgodnie z ww. przepisem, wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ci ą g ł ym wi ąż e drug ą stron ę , je ż eli zosta ł dor ę czony stronie przed zawarciem umowy, a strona nie wypowiedzia ł a umowy w najbli ż szym terminie wypowiedzenia. Kwestionowane postanowienia upowa ż niaj ą Przedsi ę biorc ę do dowolnej w zasadzie zmiany wysoko ś ci op ł at obci ąż aj ą cych konsumenta bez obowi ą zku powiadamiania go o tym, przy czym zmiana wysoko ś ci tej op ł aty nie jest uznana za zmian ę warunków umowy. Oznacza to, ż e konsument w przypadku podwy ż szenia wysoko ś ci op ł aty nie ma prawa do odst ą pienia od umowy. Z tych te ż wzgl ę dów w/w postanowienia spe ł niaj ą przes ł anki niedozwolonego postanowienia umownego, o którym mowa w art. 385 3 pkt 20 Kodeksu cywilnego. Przepis ten za niedozwolone uznaje te postanowienia umowne, które przewiduj ą uprawnienie kontrahenta konsumenta do okre ś lenia lub podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy, bez przyznania konsumentowi prawa odst ą pienia od umowy. 1 W obowi ą zuj ą cej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana zosta ł a w art. 24. 6 W ocenie Prezesa Urz ę du postanowienia te s ą to ż same z klauzulami niedozwolonymi wpisanymi w pozycjach: 59, 643 i 848 rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, na podstawie wyroków SOKiK odpowiednio z dnia 10 kwietnia 2003r. sygn. akt XVII Amc 17/01, 5 pa ź dziernika 2005r. sygn. akt XVII Amc 20/05 oraz 6 lipca 2006r. sygn. akt XVII Amc 60/05. Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2003r. sygn. akt XVII Amc 17/01, SOKiK uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: Czesne w nast ę pnych latach studiów mo ż e ulec zmianie w zwi ą zku z uzasadnionym wzrostem kosztów ponoszonych przez uczelni ę i zostanie ustalone przez rektora zarz ą dzeniem wi ążą cym strony umowy przed rozpocz ę ciem nowego roku akademickiego (pozycja 59 rejestru). Natomiast w wyroku SOKiK z dnia z dnia 5 pa ź dziernika 2005r. sygn. akt XVII Amc 20/05, S ą d Antymonopolowy uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis o tre ś ci: „Wysoko ść czesnego mo ż e ulega ć zmianom w zale ż no ś ci od inflacji i aktualnych kosztów kszta ł cenia ”. Z w trzecim ze wskazanych wyroków za niedozwolone uznano postanowienie: Wysoko ść odp ł atno ś ci ustala dyrektor placówki w oparciu o kalkulacje kosztów bie żą cych. Odp ł atno ść mo ż e ulec zmianie w ci ą gu roku szkolnego (pozycja 848 rejestru). W uzasadnieniu wyroku z dnia 6 lipca 2006r. sygn. akt XVII Amc 60/05, SOKiK zakwestionowa ł zmian ę wysoko ś ci op ł at obci ąż aj ą cych konsumenta, na podstawie jednostronnej decyzji przedsi ę biorcy. S ą d ten podkre ś li ł , ż e taki zapis umowny nie wskazuje, w jakich okoliczno ś ciach i w jakich warunkach mo ż e doj ść do zmiany umowy. Zmiana wysoko ś ci op ł at, do których uiszczenia jest zobowi ą zany konsument nie jest ponadto, jak wskazano, traktowana jako zmiana umowy co powoduje, ż e konsument nie mo ż e od niej odst ą pi ć . Postanowienie to uznane zosta ł o za niedozwolone postanowienie umowne, okre ś lone w art. 385 3 pkt 20 Kodeksu cywilnego. Podobnie w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 pa ź dziernika SOKiK stwierdzi ł , ż e Przedsi ę biorca co prawda ma pe ł ne prawo do podwy ż szenia wysoko ś ci czesnego w zale ż no ś ci od inflacji i aktualnych kosztów kszta ł cenia, ale w takim przypadku konsumentowi winno by ć zagwarantowane prawo do odst ą pienia od zawartej umowy, gdy nie jest on w stanie ponie ść kosztów podwy ż ki. Analiza porównawcza zakwestionowanych postanowie ń wzorców umowy i Statutu Przedszkola oraz przedstawionych powy ż ej postanowie ń wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych wskazuje, ż e kwestionowane postanowienia wyczerpuj ą przes ł anki postanowie ń uznanych za niedozwolone. Zakwestionowane zapisy umowy nie maj ą wprawdzie identycznego brzmienia, jednak ż e w ocenie Prezesa Urz ę du, wyk ł adnia ich tre ś ci prowadzi do wniosku, ż e mieszcz ą si ę w hipotezach przytoczonych klauzul niedozwolonych. Skutkuje to uznaniem, ż e wykazana zosta ł a bezprawno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy, polegaj ą ca na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowych praktyk niezb ę dne jest ponadto wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów dotyczy ł o tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć - potencjalnych klientów Przedsi ę biorcy. Niezgodnym z prawem dzia ł aniem Przedsi ę biorcy mog ł a bowiem zosta ć dotkni ę ta nieograniczona liczba osób, tzn. wszystkie osoby zawieraj ą ce z nim umowy ś wiadczenia us ł ug w zakresie wychowania przedszkolnego. Pismem z dnia 23 maja 2008r. Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do zawierania umów ś wiadczenia us ł ug w zakresie wychowania przedszkolnego w oparciu o nowo opracowany wzorzec umowy, z którego kwestionowane postanowienia zosta ł y usuni ę te lub poprawione w sposób wskazany wy ż ej, a w odniesieniu do umów ju ż zawartych - do ich wyeliminowania w drodze aneksów. 7 W ś wietle powy ż szego, w niniejszej sprawie zachodz ą podstawy do zastosowania art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy, je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione- na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania- ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24 powo ł anej ustawy, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Zdaniem Prezesa Urz ę du, w niniejszej sprawie spe ł nione zosta ł y przes ł anki do wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Okoliczno ś ci sprawy uprawdopodobniaj ą stosowanie przez Przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na pos ł ugiwaniu si ę w obrocie konsumenckim wzorcami umownymi, w których zamieszczone zosta ł y klauzule wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia wskazanym powy ż ej naruszeniom poprzez usuni ę cie z zawartych wcze ś niej i nadal obowi ą zuj ą cych umów kwestionowanych postanowie ń w drodze aneksów, zawieranie nowych umów zgodnie z nowo opracowanym wzorcem, z którego niedozwolone postanowienie umowne zosta ł o usuni ę te oraz zmian ę paragrafu 4.7 i 4.8 Statutu Przedszkola. Zaproponowane przez Przedsi ę biorc ę zmiany kwestionowanych postanowie ń wzorca umowy i Statutu uwzgl ę dniaj ą , w ocenie Prezesa Urz ę du, obowi ą zuj ą ce przepisy prawa, w szczególno ś ci art. 385 i nast. Kodeksu cywilnego i mog ą zosta ć wprowadzone do obrotu konsumenckiego w miejsce niedozwolonych. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na Przedsi ę biorc ę obowi ą zek przekazania informacji o realizacji zobowi ą zania na ł o ż onego w punkcie I sentencji decyzji oraz przed ł o ż enia potwierdzonych kopii umów zawartych z konsumentami zgodnie z postanowieniami wzorca umowy, za łą czonego do pisma Przedsi ę biorcy z dnia 23 maja 2008r. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Otrzymuje: Ma ł gorzata Stankiewicz – Klimka Prywatne Przedszkole Montessori „Balbini” ul. Mazowiecka 6/3 60-617 Pozna ń