RKT-30/2008

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 01.08.2008r. RKT-61-40/07/MI DECYZJA Nr RKT – 30/2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331; Dz.U. Nr 99, poz. 660 i Dz.U. Nr 171, poz. 1206) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., 44-210 Rybnik, ul. Pod Lasem 62, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1. uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów bezprawne dzia ł anie Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Rybniku polegaj ą ce na tym, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zamieszczono postanowienie przewiduj ą ce, ż e Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury, które jest niezgodne z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania; 2. uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów bezprawne dzia ł anie Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Rybniku polegaj ą ce na tym, i ż w tre ś ci cz ęś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami zamieszczone jest postanowienie przewiduj ą ce, ż e: Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, które jest niezgodne z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania; 3. uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów bezprawne dzia ł anie Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Rybniku polegaj ą ce na tym, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nie zamieszczono pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków 1 stron umowy poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą ww. umów postanowie ń okre ś laj ą cych obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w odniesieniu do terminów i standardów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji oraz udzielania konsumentom informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia wnoszone w zwi ą zku z niedotrzymaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug lub odpowiednich parametrów dostarczanej wody, co jest niezgodne z art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Rybniku kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 10 000 PLN (s ł ownie z ł otych: dziesi ęć tysi ę cy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 80 tej ustawy postanawia si ę obci ąż y ć Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Rybniku kosztami przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego i zobowi ą za ć ww. przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 65 PLN (s ł ownie z ł otych: sze ść dziesi ą t pi ęć ). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „organem antymonopolowym”) zosta ł o przeprowadzone z urz ę du pod sygn. akt RKT-400-15/07/MI post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Rybniku (zwanego dalej „PWiK Rybnik” lub „Spó ł k ą ”) nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej równie ż „ustaw ą antymonopolow ą ”) uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. W toku przedmiotowego post ę powania wyja ś niaj ą cego zbadano pod k ą tem naruszenia przepisów ww. ustawy warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez PWiK Rybnik z konsumentami w oparciu o wykorzystywane w obrocie wzorce umowne. Poniewa ż analiza zgromadzonych dokumentów da ł a podstawy do przyj ę cia, i ż mog ł o doj ść do naruszenia przez Spó ł k ę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 06.09.2007r. Postanowieniem Nr 1 wszcz ę te zosta ł o w tej sprawie z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (dowód: karty nr 1-1 verte). Spó ł ce postawiono zarzuty podejmowania bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na tym, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków: 1. wbrew § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) zamieszczono postanowienie przewiduj ą ce, ż e Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury, 2. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.), nie zamieszczono postanowie ń okre ś laj ą cych obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w odniesieniu do terminów i standardów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji oraz udzielania informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia konsumentów wnoszone w zwi ą zku z niedotrzymaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug lub odpowiednich parametrów dostarczanej wody, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 2 W toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w efekcie poczynionych przez organ antymonopolowy ustale ń , zasz ł a konieczno ść rozszerzenia tego post ę powania w zakresie przedmiotowym, co nast ą pi ł o na mocy Postanowienia Nr 3 z dnia 22.11.2007r. (dowód: karty nr 182-182 verte). PWiK Rybnik postawiony zosta ł dodatkowo zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na tym, ż e w tre ś ci cz ęś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami – wbrew § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfo raz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) – zamieszczone jest postanowienie przewiduj ą ce, ż e: Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zarzut ten odnosi si ę do nadal obowi ą zuj ą cych umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych przez Spó ł k ę w okresie od 01.01.2003r. do 31.12.2003r. z wykorzystaniem wykorzystywanych w tym czasie w obrocie wzorców umownych. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu i rozszerzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów PWiK Rybnik przedstawi ł o nast ę puj ą ce wyja ś nienia. Odno ś nie pierwszego postawionego w niniejszej sprawie zarzutu dotycz ą cego pos ł ugiwania si ę w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych z konsumentami postanowieniem przewiduj ą cym, ż e Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury, Spó ł ka wskaza ł a, ż e (…) wr ę cza odbiorcom faktury bezpo ś rednio po wystawieniu w miejscu zamieszkania odbiorcy. Od roku 2001 wystawienie faktury z przeno ś nego urz ą dzenia PSION nast ę puje jednocze ś nie z dor ę czeniem faktury. Klient ma zatem pe ł n ą informacj ę o bie żą cej nale ż no ś ci za wod ę lub ś cieki na 14 dni przed up ł ywem terminu p ł atno ś ci, spe ł nione s ą zatem warunki (…) rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa w z dnia 28.06.2006r. w sprawie okre ś lenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków. Nale ż y doda ć , i ż Odbiorca potwierdza odbiór faktury w ł asnor ę cznym podpisem na fakturze (dowód: karta nr 67). PWiK Rybnik wskaza ł o równie ż , i ż w powy ż szym kontek ś cie Nale ż y (…) zwróci ć uwag ę na trudno ś ci interpretacyjne Rozporz ą dzenia taryfowego oraz Ustaw: o podatku dochodowym od osób prawnych i o podatku od towarów i us ł ug (…). Art. 12 ust. 3d pkt 3 Ustawy z dnia 15.02.1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 21, poz, 86 z pó ź n. zmianami) stanowi, ż e „w przypadku rozlicze ń z tytu ł u us ł ug rozprowadzania wody, gospodarki ś ciekami oraz wywozu i unieszkodliwiania odpadów – za dat ę powstania przychodu nale ż nego uwa ż a si ę wynikaj ą cy z faktury termin p ł atno ś ci, a je ż eli ten nie jest okre ś lony, ostatni dzie ń miesi ą ca, w którym wystawiono faktur ę ”. Z kolei art. 19 ust. 13 pkt 1c Ustawy z dnia 11.03.2004r. o podatku od towarów i us ł ug (Dz.U. Nr 5, poz. 535) stanowi, ż e „obowi ą zek podatkowy powstaje z chwil ą : 1) up ł ywu terminu p ł atno ś ci, je ż eli zosta ł okre ś lony w umowie w ł a ś ciwej dla rozlicze ń z tytu ł u: (…) c) ś wiadczenia us ł ug wymienionych w poz. 138 i poz. 153 za łą cznika nr 3 do ustawy”. Z kolei zapis Rozporz ą dzenia taryfowego wprowadzaj ą cy 14- dniowy termin p ł atno ś ci liczony od dnia wys ł ania lub dostarczenia faktury w inny sposób, nie pozwala na okre ś lenie daty pewnej terminu p ł atno ś ci. Spó ł ka podnios ł a tak ż e, i ż Od lat 90-tych funkcjonuje w PWiK Sp. z o.o. w Rybniku 14-dniowy termin p ł atno ś ci, który spe ł nia swoje zadanie w przypadku us ł ugi o charakterze ci ą g ł ym, jakim jest dostawa wody i odprowadzanie ś cieków. Konsument otrzymuje zgodnie z umow ą co miesi ą c lub dwa faktur ę (niezw ł ocznie po jej wystawieniu), co stwarza mo ż liwo ść zaplanowania wydatku za wod ę w jego bud ż ecie domowym. Stosowany przez PWiK termin p ł atno ś ci jest akceptowany przez Klientów, którzy nie zg ł aszaj ą zastrze ż e ń nawet w sytuacji otrzymania faktury poczt ą . Dzieje si ę tak w przypadku nieobecno ś ci odbiorcy w miejscu zamieszkania. Wówczas inkasent pozostawia informacj ę o swojej wizycie wraz z pro ś b ą o podanie stanu wodomierza telefonicznie. W tym przypadku w razie otrzymania przez Klienta faktury z opó ź nieniem, które uniemo ż liwia dokonanie zap ł aty w podanym na fakturze 3 terminie, na odpowiednio umotywowany wniosek odsetki ustawowe w p ł atno ś ci s ą umarzane (dowód: karty nr 67-69). W odniesieniu do drugiego zarzutu postawionego w Postanowieniu Nr 1 z dnia 06.09.2007r., który dotyczy zaniechania zamieszczenia w tre ś ci umów konsumenckich postanowie ń okre ś laj ą cych prawa i obowi ą zki stron umowy zwi ą zane z trybem post ę powania reklamacyjnego oraz zasadami udzielania informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia konsumentów wnoszone w zwi ą zku z niedotrzymaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug lub odpowiednich parametrów dostarczanej wody, PWiK Rybnik wyja ś ni ł o, i ż Ogólne zasady obowi ą zuj ą ce w zakresie reklamacji okre ś la Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie Miasta Rybnika, Gmin Gaszowice i Jejkowice w par. 24. Szczegó ł owe zasady rozpatrywania reklamacji Odbiorców okre ś lone s ą w PWiK Sp. z o.o. w Rybniku w procedurach wewn ę trznych tj. Instrukcji Biura Obs ł ugi Klienta i Uchwale Zarz ą du z dnia 28.08.2002r. Nr 100/II/2002 w sprawie trybu za ł atwiania reklamacji z tytu ł u dostawy wody o pogorszonej jako ś ci tzw. „brudnej wody” dla odbiorców indywidualnych. Ka ż da reklamacja powinna by ć rozpatrzona w terminie 14 dni od zarejestrowania pisma w sprawie reklamacji. W przypadku reklamacji dotycz ą cej dostawy wody o pogorszonej jako ś ci i ci ś nienia wody, dyspozytor potwierdza pisemnie dostaw ę us ł ug o pogorszonej jako ś ci. W takich sytuacjach dokonywane jest równie ż p ł ukanie sieci. Sprawy reklamacyjne zako ń czone zostaj ą pismem, not ą uznaniow ą lub faktur ą koryguj ą c ą (dowód: karta nr 66). Na potwierdzenie przekazywanych wyja ś nie ń Spó ł ka przedstawi ł a równie ż akta 3 przyk ł adowych post ę powa ń reklamacyjnych (dowód: karty nr 112- 121). Wskaza ł a ponadto, ż e Równie ż w przypadku zg ł oszenia przez Odbiorc ę pisemnie, w Biurze Obs ł ugi Klienta, telefonicznie lub poczt ą elektroniczn ą żą dania, skargi lub za ż alenia w terminie 14 dni Klient otrzymuje pisemn ą odpowied ź lub faktur ę koryguj ą c ą (dowód: karta nr 67). Spó ł ka przed ł o ż y ł a dokumentacj ę zwi ą zan ą z trzema przyk ł adowymi sprawami za ł atwionymi w powy ż szym trybie (dowód: karty nr 122-127). Z kolei nawi ą zuj ą c do tre ś ci Postanowienia Nr 3 o rozszerzeniu prowadzonego post ę powania w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez PWiK Rybnik bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów z uwagi na obowi ą zywanie w cz ęś ci umów zapisów stanowi ą cych, ż e Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, Spó ł ka stwierdzi ł a, i ż (…) ów paragraf jest systematycznie modyfikowany od roku 2004, czego dowodem jest zawarcie w latach 2004-2007 5 025 umów wprowadzaj ą cych 14-dniowy termin p ł atno ś ci od dnia wystawienia faktury. Spó ł ka wskaza ł a, i ż (…) odbiór faktur za wod ę i/lub ś cieki nast ę puje w chwili wystawienia faktury w miejscu zamieszkania odbiorcy. Dzie ń wystawienia faktury jest zarazem dniem odbioru faktury przez odbiorc ę . Spe ł nione s ą zatem warunki okre ś lone w powo ł anym przez organ antymonopolowy par. (…) Rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28.06.2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (dowód: karta nr 185). Na potwierdzenie powy ż szego PWiK Rybnik przedstawi ł o kserokopi ę faktury wystawionej z urz ą dzenia przeno ś nego PSION w miejscu zamieszkania konsumenta (dowód: karta nr 187). W toku post ę powania organ antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. siedzib ą w Rybniku jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Spó ł ka zosta ł a wpisana do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem KRS: 0000101637 (dowód: karty nr 8-11). Zgodnie z wpisem przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest dzia ł alno ść us ł ugowa zakresie rozprowadzania wody i odprowadzanie ś cieków. Dzia ł alno ść w zakresie dostarczania wody Spó ł ka prowadzi na terenie Gmin Rybnik, Gaszowice i Jejkowice, a w zakresie odprowadzania ś cieków – na terenie Gminy Rybnik (dowód: karta nr 7). 4 Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , PWiK Rybnik zawiera z odbiorcami us ł ug, w tym z konsumentami, pisemne umowy, na podstawie których odbywa si ę dostawa wody i odbiór ś cieków. Ustalono, i ż w okresie od dnia 01.01.2003r. do dnia 31.12.2003r. Spó ł ka pos ł ugiwa ł a si ę w obrocie konsumenckim nast ę puj ą cymi wzorcami umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków: − wzorcem Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę (dowód: karty nr 76-79); − wzorcem Umowy Nr … o odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 80-83); − wzorcem Umowy nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 84- 87). Na potwierdzenie, ż e ww. wzorce faktycznie wykorzystywane by ł y przy zawieraniu umów z konsumentami, zgromadzone zosta ł y przyk ł adowe (nadal obowi ą zuj ą ce) umowy zawarte na ich podstawie: − Umowa Nr I/W/14696/2003 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 10.11.2003r. (dowód: karty nr 100- 101 verte); − Umowa Nr I/K/000009/2003 o odprowadzanie ś cieków z dnia 21.06.2003r. (dowód: karty nr 102-103 verte); − Umowa Nr I/WK/004610/2003 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 104-105 verte). Ustalono, ż e w tre ś ci przedmiotowych umów zawarte s ą nast ę puj ą ce postanowienia odnosz ą ce si ę do terminu p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi: ƒ § 10 ust. 1 umów o zaopatrzenie w wod ę stanowi, ż e Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą w wod ę w terminie okre ś lonym w fakturze, ƒ § 10 ust. 1 umów o odprowadzanie ś cieków stanowi, ż e Odbiorca dokonuje zap ł aty za odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze. ƒ § 11 ust. 1 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stanowi, ż e Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze. Ustalono tak ż e, ż e ww. umowy nie zawieraj ą postanowie ń dotycz ą cych trybu post ę powania reklamacyjnego. W ich tre ś ci brak jest równie ż zapisów okre ś laj ą cych zasady i terminy udzielenia konsumentom informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia wnoszone w zwi ą zku z niedotrzymaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug lub odpowiednich parametrów dostarczanej wody. W dniu 31.12.2003r. wzorce umowne, o których mowa powy ż ej zosta ł y wycofane z obrotu. Na ich miejsce w dniu 01.01.2004r. wprowadzono do wykorzystania przy zawieraniu umów z konsumentami nast ę puj ą ce wzory umów, które obowi ą zywa ł y do dnia 28.02.2007r.: − wzorzec Umowy Nr I/W/… o zaopatrzenie w wod ę (dowód: karty nr 88-89 verte); − wzorzec Umowy Nr I/K… o odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 90-91 verte); − wzorzec Umowy Nr I/WK/… o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 92-93 verte). Okoliczno ść , i ż ww. wzorce faktycznie wykorzystywane by ł y w obrocie konsumenckim potwierdzaj ą przyk ł adowe (w dalszym ci ą gu obowi ą zuj ą ce), przedstawione przez Spó ł k ę w toku post ę powania umowy: − Umowa Nr I/W/016220/2007/N o zaopatrzenie w wod ę z dnia 28.02.2007r.(dowód: karty nr 106-107 verte); − Umowa nr I/K/001234/2007/N o odprowadzanie ś cieków z dnia 10.01.2007r. (dowód: karty nr 108-109 verte); − Umowa Nr I/WK/006599/2007/N o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 09.02.2007r. (dowód: karty nr 110-111 verte). 5 Ustalono, ż e w tre ś ci ww. umów zawarte s ą postanowienia w nast ę puj ą cym brzmieniu: ƒ § 10 ust. 1 umów o zaopatrzenie w wod ę stanowi, i ż Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury; ƒ § 10 ust. 1 umów o odprowadzanie ś cieków stanowi, i ż Dostawca [ ś cieków] dokonuje zap ł aty za odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury; ƒ § 11 ust. 1 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stanowi, ż e Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury. Umowy zawarte przez Spó ł k ę w okresie od dnia 01.01.2004r. do dnia 28.02.2007r. w oparciu o wykorzystywane w tym czasie wzorce równie ż nie obejmuj ą postanowie ń okre ś laj ą cych standardy i terminy rozpatrywania reklamacji konsumenckich. Nie informuj ą równie ż o trybie, w jakim przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zane jest udziela ć konsumentom wyja ś nie ń w zwi ą zku z żą daniami, skargami i za ż aleniami wnoszonymi przez konsumentów pisemnie lub telefonicznie w razie niedotrzymania ci ą g ł o ś ci us ł ug lub odpowiednich parametrów dostarczanej wody. Organ antymonopolowy ustali ł , ż e w dniu 01.03.2007r. nast ą pi ł a kolejna zmiana wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stosowanych przez PWiK Rybnik w obrocie z konsumentami, jednak ż e w zakresie niezwi ą zanym z przedmiotem niniejszego post ę powania. W efekcie wprowadzonych przez Spó ł k ę modyfikacji nie uleg ł y zmianie postanowienia dotycz ą ce terminów p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi przewiduj ą ce, i ż odbiorca dokonuje p ł atno ś ci w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury. Umowy w dalszym ci ą gu nie zawiera ł y tak ż e postanowie ń dotycz ą cych trybu reklamacyjnego oraz zasad udzielania odpowiedzi na wnoszone przez konsumentów skargi, za ż alenia b ą d ź żą dania. Powy ż sze okoliczno ś ci potwierdzaj ą zgromadzone w toku post ę powania wzorce umów wprowadzone do stosowania w dniu 01.03.2007r. tj. wzorzec Umowy Nr I/WK/… o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 94-95 verte), wzorzec Umowy Nr I/K/… o odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 96-97 verte) oraz wzorzec Umowy Nr I/W/… o zaopatrzenie w wod ę (dowód: karty nr 98-99 verte), a tak ż e przyk ł adowe umowy zawarte z wykorzystaniem tych wzorców z konsumentami (dowód: karty nr 70-75 verte). Wzorcami, o których mowa powy ż ej Spó ł ka pos ł ugiwa ł a si ę do dnia 30.09.2007r. W dniu 01.10.2007r. Spó ł ka wprowadzi ł a do stosowania kolejne zmodyfikowane wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę (dowód: karty nr 213-214 verte), o odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 215-216 verte) oraz o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 211-212 verte) przeznaczone do wykorzystania przy zawieraniu umów z konsumentami (dowód: karta nr 198). W oparciu o tre ść przedmiotowych wzorców oraz przyk ł adowych umów zawartych na ich podstawie (dowód: karty nr 217-220 verte) ustalono, i ż do ich tre ś ci wprowadzona zosta ł a zmiana polegaj ą ca na tym, i ż § 15 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz § 14 umów o zaopatrzenie w wod ę otrzyma ł y nast ę puj ą ce brzmienie: 1. Odbiorca mo ż e domaga ć si ę od Przedsi ę biorstwa obni ż enia nale ż no ś ci w razie dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci, potwierdzonej badaniem laboratorium Przedsi ę biorstwa lub innego o udokumentowanym systemie jako ś ci prowadzonych bada ń wody, zatwierdzonym przez w ł a ś ciwy organ Inspekcji Sanitarnej. 2. Przedsi ę biorstwo zobowi ą zuje si ę do za ł atwienia reklamacji w terminie 14 dni od daty jej zg ł oszenia. 3. Wniesienie przez Odbiorc ę reklamacji nie wstrzymuje obowi ą zku uregulowania nale ż no ś ci za ś wiadczone us ł ugi. Wcze ś niej zawierane przez PWiK Rybnik umowy nie obejmowa ł y swoj ą tre ś ci ą postanowie ń dotycz ą cych terminu rozpatrywania reklamacji z tytu ł u dostawy wody o pogorszonej jako ś ci, które to postanowienia wprowadzone zosta ł y w § 15 ust. 2 umów o zaopatrzenie w wod ę i 6 odprowadzanie ś cieków oraz w § 14 ust. 2 umów o zaopatrzenie w wod ę . Jednocze ś nie ustalono, i ż w dniu 01.10.2007r. nie wprowadzono ż adnych zapisów odnosz ą cych si ę do trybu rozpatrywania reklamacji do tre ś ci umów o odprowadzanie ś cieków. W dniu 01.12.2007r. nast ą pi ł a dalsza zmiana stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków (dowód: karta nr 199). Zmodyfikowana zosta ł a tre ść postanowie ń reguluj ą cych termin p ł atno ś ci w ten sposób, ż e § 11 ust. 1 pkt a i b umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, § 10 ust. 1 pkt a i b umów o zaopatrzenie w wod ę oraz § 10 ust. 1 pkt a i b umów o odprowadzanie ś cieków otrzyma ł y brzmienie: Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i/lub odprowadzane ś cieki w terminie: a. 14 dni od daty wystawienia faktury w przypadku odbioru w miejscu zamieszkania Odbiorcy lub w siedzibie Przedsi ę biorstwa w dniu wystawienia faktury; b. 21 dni od daty wystawienia faktury w przypadku dostarczenia w inny sposób ni ż wskazany w pkt 1 ppkt a. Na potwierdzenie powy ż szego PWiK Rybnik przedstawi ł o zmodyfikowane wzorce umów (dowód: karty nr 221-226 verte), które sa wzorcami aktualnie stosowanymi w obrocie (dowód: karta nr 199) oraz przyk ł adowe umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawarte z odbiorcami po dniu 01.12.2007r. (dowód: karty nr 227-231 verte). W toku post ę powania PWiK Rybnik o ś wiadczy ł o, i ż ogólna liczba umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, jakie Spó ł ka posiada zawarte z konsumentami to […] umowy (dowód: karta nr 69). Jednocze ś nie wskaza ł a, ż e wed ł ug stanu na dzie ń 30.11.2007r.: − z wykorzystaniem wzorców umownych, jakie stosowane by ł y w obrocie w okresie od dnia 01.01.2003r. do dnia 31.12.2003r. Spó ł ka posiada ł a zawartych z konsumentami […] umów; − z wykorzystaniem wzorców umownych, jakie stosowane by ł y w obrocie w okresie od dnia 01.01.2004r. do dnia 28.02.2007r. Spó ł ka posiada ł a zawartych z konsumentami […] umów; − z wykorzystaniem wzorców umownych, jakie stosowane by ł y w obrocie w okresie od dnia 01.03.2007r. do dnia 30.09.2007r. Spó ł ka posiada ł a zawartych z konsumentami […] umów (dowód: karta nr 185). PWiK Rybnik poinformowa ł o równie ż , i ż wed ł ug stanu na dzie ń 26.02.2008r. posiada ł o zawartych z konsumentami […] umów sporz ą dzonych z wykorzystaniem wzorców umownych stosowanych w obrocie w okresie od dnia 01.10.2007r. do dnia 01.12.2007r. Natomiast na podstawie wzorców wprowadzonych do stosowania w dniu 01.12.2007r. sporz ą dzono na dzie ń 26.02.2008r. […] umów (dowód: karta nr 200). W trakcie przeprowadzonego post ę powania ustalono równie ż , i ż na obszarze dzia ł alno ś ci PWiK Rybnik obowi ą zuj ą nast ę puj ą ce Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków , o jakich mowa w art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę : − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cy Za łą cznik do Uchwa ł y Rady Miasta Rybnika Nr 655/XLI/2005 z dnia 28 grudnia 2005 r. og ł oszony w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego z dnia 24 lutego 2006r. (wszed ł w ż ycie w dniu 11 marca 2006r.) (dowód: karty nr 7, 13-20); − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cy Za łą cznik do Uchwa ł y Rady Gminy Gaszowice Nr L/316/2006 z dnia 25 stycznia 2006 r. og ł oszony w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego z dnia 15 marca 2006r. (wszed ł w ż ycie w dniu 30 marca 2006r.) (dowód: karty nr 7, 21-28); − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cy Za łą cznik do Uchwa ł y Rady Gminy Jejkowice Nr XXXVI/181/2006 z dnia 15 lutego 2006 r. og ł oszony w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego z dnia 23 marca 2006r. (wszed ł w ż ycie w dniu 7 kwietnia 2006r.) (dowód: karty nr 7, 29-36). 7 Regulaminy nie stanowi ą za łą czników do zawieranych przez PWiK Rybnik umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Regulamin jest ka ż dorazowo przedk ł adany Odbiorcy w Biurze Obs ł ugi Klienta w momencie sk ł adania wniosku o zawarcie umowy. Ponadto Regulaminy s ą ogólnie dost ę pne na stronie internetowej PWiK Rybnik oraz udost ę pniane ka ż dorazowo na żą danie klienta (dowód: karta nr 7 verte). Ustalono, ż e § 22 i § 24 Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cych na terenie Gmin Rybnik i Gaszowice oraz § 21 i § 23 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Jejkowice (zawarte w rozdzia ł ach dotycz ą cych Sposobu post ę powania w przypadku niedotrzymania ci ą g ł o ś ci us ł ug, a w szczególno ś ci sposobów za ł atwiania reklamacji i wymiany informacji ) przewiduj ą , ż e: • Je ż eli strony nie ustali ł y w umowie o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków inaczej, obowi ą zuj ą nast ę puj ą ce terminy udzielania informacji i odpowiedzi w zwi ą zku z niedotrzymaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ś cieków: 1) 12 godzin – na telefoniczne żą danie okre ś lenia przewidywanego terminu usuni ę cia przerw i zak ł óce ń w ś wiadczeniu us ł ug; 2) 7 dni – na pisemne żą danie usuni ę cia przerw i zak ł óce ń ; 3) 14 dni – na pisemne i telefoniczne skargi i za ż alenia wymagaj ą ce przeprowadzenia post ę powania wyja ś niaj ą cego. • Odbiorca ma prawo zg ł aszania reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi. Reklamacje (…) wnoszone s ą na pi ś mie osobi ś cie przez zainteresowanego w siedzibie przedsi ę biorstwa, listownie lub za pomoc ą poczty elektronicznej. Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zane jest do za ł atwienia reklamacji w terminie 14 dni od daty wp ł ywu. W toku post ę powania ustalono równie ż , i ż w dniu 28.02.2002r. Zarz ą d PWiK Rybnik przyj ął Uchwa łę Nr 100/II/2002 w sprawie: trybu za ł atwiania reklamacji z tytu ł u dostawy wody o pogorszonej jako ś ci tzw. „brudnej wody” dla odbiorców indywidualnych . Powy ż sza uchwa ł a okre ś la procedur ę za ł atwiania reklamacji w sprawach zwi ą zanych z dostaw ą wody o pogorszonej jako ś ci. Uchwa ł a przewiduje, ż e reklamacje wnoszone s ą na pi ś mie. Okre ś la równie ż sposób wyliczenia rekompensaty z tytu ł u dostarczania wody o nieodpowiedniej jako ś ci oraz termin za ł atwiania reklamacji, który nie mo ż e przekroczy ć 14 dni roboczych (dowód: karta nr 136). Sprawy zwi ą zane z Przyjmowaniem reklamacji i sposobem ich za ł atwiania reguluje równie ż Instrukcja Biura Obs ł ugi Klienta wprowadzona Uchwa łą Zarz ą du PWiK Rybnik Nr 57/II/2003 z dnia 06.08.2003r. (dowód: karty nr 137-179). Okre ś la ona zasady rozpatrywania reklamacji z tytu ł u: brudnej wody, b łę dnego odczytu wodomierza, wycieku wody na wodomierzu; wykonania ekspertyzy wodomierza; usuni ę cia przecieku wody; ci ś nienia wody, jako ś ci wody, uporz ą dkowania terenu po robotach; odszkodowania za zalanie, wej ś cie w teren. Z przedstawionego dokumentu wynika, ż e rozpatrzenie reklamacji powinno nast ą pi ć w terminie nie d ł u ż szym ni ż 14 dni od daty jej wp ł ywu (dowód: karty nr 156-159, 162, 176). W toku przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego PWiK Rybnik przedstawi ł o rachunek zysków i strat, z którego wynika, ż e w 2007 roku osi ą gn ęł o przychód w wysoko ś ci 50 395 494,31 PLN (dowód: karta nr 209). Ponadto Spó ł ka o ś wiadczy ł a, ż e wysoko ść osi ą gni ę tego przez ni ą w 2007 roku przychodu z tytu ł u dzia ł alno ś ci w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków wynios ł a […] PLN (dowód: karta nr 194). 8 Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.); 2) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 k.c. w zwi ą zku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę terminem „w szczególno ś ci”, co oznacza, ż e ma on charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. W zwi ą zku z tym, w celu konkretyzacji przes ł anki bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw. Dopiero na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem. Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie nast ę puj ą cych przes ł anek: − zachowanie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci, − zachowanie powy ż sze musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem lub gdy nie dope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. Druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest natomiast spe ł niona wówczas, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni bowiem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym; znajduje zastosowanie wówczas, gdy okre ś lone zachowanie dotyka nieokre ś lonej z góry liczby uczestników rynku. I.1., I.2. W przedmiotowej sprawie Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Rybniku postawiono zarzuty stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej, polegaj ą cych na tym, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, Spó ł ka pos ł uguje si ę postanowieniami, zgodnie z którymi: a. odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury; b. odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, 9 co mo ż e by ć niezgodne z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886). Pierwszy z ww. zarzutów odnosi si ę do umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami z wykorzystaniem wzorców stosowanych po dniu 01.01.2004r. Z kolei drugi z zarzutów dotyczy umów, jakie Spó ł ka posiada zawarte z konsumentami na podstawie wzorców stosowanych od dnia 01.01.2003r. do dnia 31.12.2003r. Poniewa ż obydwa postanowienia umowne zosta ł y zakwestionowane jako sprzeczne z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf (…) uzasadnione jest ich łą czne przeanalizowanie z punktu widzenia spe ł nienia przes ł anek okre ś lonych w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla stwierdzenia, ż e w opisanym powy ż ej zakresie dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest w pierwszej kolejno ś ci dowiedzenie, ż e zakwestionowane zachowania PWiK Rybnik maj ą bezprawny charakter. Punkt odniesienia stanowi tutaj § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków, który stanowi, ż e Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. Jednocze ś nie nale ż y podkre ś li ć , i ż ww. rozporz ą dzenie (które wesz ł o w ż ycie w dniu 16 sierpnia 2006 r.) zast ą pi ł o wcze ś niej obowi ą zuj ą ce rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. o to ż samej nazwie i to ż samym zakresie regulacji (Dz.U. Nr 26, poz. 257) i ma na celu kontynuacj ę przepisów zawartych w tym rozporz ą dzeniu mi ę dzy innymi w zakresie dotycz ą cym warunków prowadzenia rozlicze ń z tytu ł u zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków. Obydwa ww. rozporz ą dzenia wydane zosta ł y na podstawie delegacji przewidzianej w art. 27 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i reguluj ą mi ę dzy innymi kwestie zwi ą zane z terminami p ł atno ś ci za us ł ugi wodoci ą gowe i kanalizacyjne, a § 17 ust. 1 obecnie obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia jest odzwierciedleniem i normuje ten sam zakres, co § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia poprzednio obowi ą zuj ą cego. W zwi ą zku z powy ż szym, bior ą c pod uwag ę ci ą g ł o ść regulacji w ww. zakresie oraz okoliczno ść , i ż oceniane praktyki PWiK Rybnik zosta ł y zapocz ą tkowane pod rz ą dami rozporz ą dzenia z dnia 12 marca 2002r. (s ą stosowane odpowiednio od dnia 01.01.2004r. i od dnia 01.01.2003r.) uzasadnione jest ich przeanalizowanie równie ż w ś wietle brzmienia § 17 ust. 1 tego rozporz ą dzenia, który stanowi ł , ż e Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej dostarczenia . Jak ju ż podniesiono, stosownie do § 17 ust. 1 aktualnie obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf, termin zap ł aty za us ł ugi z zakresu zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków okre ś lony w fakturze powinien wynosi ć co najmniej 14 dni licz ą c od dnia jej „wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób”. Minimalny obowi ą zek, jaki przepis ten nak ł ada na przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne to wys ł anie faktury konsumentowi nie pó ź niej ni ż 14 dni przed terminem p ł atno ś ci wskazanym w rachunku. W zawieranych z konsumentami umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków PWiK Rybnik pos ł uguje si ę natomiast postanowieniem przewiduj ą cym, i ż odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzanie ś cieków w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury (dotyczy to umów zawartych w okresie od dnia 01.01.2004r. do dnia 30.11.2007r.) oraz postanowieniem przewiduj ą cym, ż e odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze (dotyczy to umów zawartych w okresie od dnia 01.01.2003r. do dnia 31.12.2003r.). Przedmiotowe postanowienia umowne nak ł adaj ą na konsumentów obowi ą zek uiszczenia nale ż no ś ci b ą d ź to w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury, b ą d ź te ż w terminie sztywno okre ś lonym w fakturze, bez wzgl ę du na to, kiedy faktura zostanie im wys ł ana lub dor ę czona przez przedsi ę biorc ę . Umowy nie gwarantuj ą , i ż nadanie lub dostarczenie faktury do konsumenta nast ą pi w terminie 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci widniej ą c ą na rachunku, a zatem nie 10 gwarantuj ą , ż e termin p ł atno ś ci okre ś lony w fakturze b ę dzie – stosownie do § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf –nie krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. Mo ż e to doprowadzi ć do sytuacji, w której przys ł uguj ą cy konsumentowi termin na uregulowanie nale ż no ś ci ulegnie skróceniu w stosunku do terminu przewidzianego w przepisach prawa w konsekwencji wys ł ania lub dor ę czenia faktury konsumentowi w terminie pó ź niejszym ni ż 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci. W analizowanych przypadkach przedsi ę biorca samodzielnie ustala dat ę , od której rozpoczyna si ę bieg terminu na uiszczenie nale ż no ś ci przez konsumenta, jak równie ż sam decyduje o dacie wys ł ania (dor ę czenia) faktury konsumentowi. Wy łą cznie od przedsi ę biorcy zale ż y zatem, jaki czas b ę dzie przys ł ugiwa ł konsumentom na uiszczenie nale ż no ś ci. Mo ż e zaistnie ć sytuacja, ż e w wyniku wys ł ania lub dor ę czenia faktury w terminie pó ź niejszym ni ż 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci (czego nie wykluczaj ą zakwestionowane przez organ antymonopolowy postanowienia), przys ł uguj ą cy konsumentom czas na uiszczenie nale ż no ś ci b ę dzie na tyle krótki, ż e konsument nawet przy dochowaniu nale ż ytej staranno ś ci nie b ę dzie w stanie ui ś ci ć nale ż no ś ci w terminie podanym na rachunku. W skrajnych przypadkach faktura mo ż e zosta ć dor ę czona konsumentom nawet po terminie p ł atno ś ci. Nale ż y w omawianym kontek ś cie zwróci ć uwag ę na okoliczno ść , i ż zgodnie z tre ś ci ą zawieranych przez PWiK Rybnik umów, za dzie ń zap ł aty przyjmuje si ę dzie ń uznania rachunku Przedsi ę biorstwa. Cz ęść konsumentów uiszczaj ą c nale ż no ść za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki dokonuje wp ł aty w placówkach bankowych lub pocztowych, co wi ąż e si ę z tym, i ż od momentu dokonania wp ł aty do momentu uznania rachunku bankowego dostawcy us ł ug up ł ywa okre ś lony okres czasu zwi ą zany z realizacj ą polecenia przelewu. Powy ż sze okoliczno ś ci dodatkowo przemawiaj ą za tym, aby termin na uiszczenie nale ż no ś ci zosta ł uregulowany w umowie w taki sposób, aby zapewni ć , ż e faktura zostanie wys ł ana lub dor ę czona konsumentowi w terminie 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci. Wówczas dokonuj ą c zap ł aty na poczcie lub w banku, konsument b ę dzie w stanie dochowa ć terminu wskazanego na fakturze. Te same argumenty pozostaj ą równie ż aktualne w odniesieniu do analizy kwestionowanych zapisów w ś wietle poprzednio obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf, które w § 17 ust. 1 nak ł ada ł o na przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zek dostarczenia faktury konsumentowi co najmniej 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci. Analizowane klauzule umowne nie zapewniaj ą zatem, ż e spe ł niony zostanie warunek wynikaj ą cy z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa w sprawie okre ś lania taryf (…) stanowi ą cego, ż e odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. W okresie obowi ą zywania rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf (…) nie zapewnia ł y równie ż spe ł nienia wymaga ń okre ś lonych w § 17 ust. 1 tego rozporz ą dzenia, który przewidywa ł , ż e termin p ł atno ś ci nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty dostarczenia faktury. Daty wys ł ania lub daty dostarczenia faktury, o której mowa w ww. przepisach nie mo ż na bowiem z za ł o ż enia uto ż samia ć z dat ą wystawienia faktury (wys ł anie lub dostarczenie faktury nie musi mie ć miejsca w dniu wystawienia faktury), a okre ś lenie, ż e konsument dokonuje zap ł aty za dostarczon ą faktur ę w terminie okre ś lonym w fakturze nie jest równoznaczne z zapewnieniem, ż e termin ten b ę dzie wynosi ł co najmniej 14 dni od daty wys ł ania lub dostarczenia faktury. Maj ą c powy ż sze na uwadze uzna ć nale ż y, i ż postanowienia umowne dotycz ą ce terminu p ł atno ś ci za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki nie gwarantuj ą konsumentom ani wys ł ania, ani dostarczenia faktury przez us ł ugodawc ę na 14 dni przed terminem p ł atno ś ci. Stoj ą one zatem w sprzeczno ś ci z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf (…), a do dnia 16 sierpnia 2006r. (tj. do dnia wej ś cia w ż ycie ww. rozporz ą dzenia) sta ł y w sprzeczno ś ci z odpowiednikiem przedmiotowego przepisu zawartym w § 17 ust. 1 poprzednio obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002r. w sprawie okre ś lania taryf (…). Powy ż sze okoliczno ś ci wskazuj ą na to, i ż zosta ł a spe ł niona 11 pierwsza z przes ł anek (bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy) niezb ę dnych do wykazania, i ż PWiK Rybnik stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Nale ż y podnie ść równie ż , i ż zachowanie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na pos ł ugiwaniu si ę w tre ś ci umów zawartych w obrocie konsumenckim zakwestionowanymi postanowieniami obarczone jest cech ą bezprawno ś ci niezale ż nie od tego, jak w praktyce odbywa si ę dor ę czanie faktur konsumentom. Dla prawnego udowodnienia naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest bowiem konieczne faktyczne wyst ą pienie na rynku skutków okre ś lonej praktyki. Wystarczaj ą ce jest, ż e istnieje zagro ż enie wyst ą pienia takich skutków, gdy ż zadaniem organu antymonopolowego jest nie tylko eliminowanie skutków dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, ale równie ż przeciwdzia ł anie ich wyst ą pieniu. Wynika to wprost z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym ustawa ta reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli praktyki te wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dla oceny, czy w przedmiotowej sprawie dosz ł o do naruszenia § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf bez znaczenia pozostaje zatem okoliczno ść , i ż w rzeczywisto ś ci w PWiK Rybnik dor ę czenie faktury – dzi ę ki zastosowaniu urz ą dze ń przeno ś nych PSION – ma miejsce w wi ę kszo ś ci przypadków w dniu jej wystawienia. Kluczowe znaczenie ma natomiast okoliczno ść , i ż na podstawie umowy Spó ł ka mo ż e arbitralnie ustala ć termin, w którym dokonywa ć b ę dzie wysy ł ki lub dor ę czania faktur i nie mo ż na wykluczy ć sytuacji, ż e nast ą pi to w terminie pó ź niejszym ni ż 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci wskazan ą na rachunku. W oparciu o tre ść zawieranych w obrocie konsumenckim umów dostawca zastrzega sobie zatem mo ż liwo ść dzia ł ania z naruszeniem obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, w wyniku czego zagro ż one s ą interesy najs ł abszej grupy uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Ocenie podlega wi ę c tutaj tre ść postanowie ń umownych (które mog ą wywo ł a ć okre ś lone implikacje). W tym stanie rzeczy nale ż y stwierdzi ć , i ż pos ł ugiwanie si ę przez PWiK Rybnik analizowanymi postanowieniami umownymi obarczone jest cech ą bezprawno ś ci. Dla stwierdzenia, i ż w okoliczno ś ciach sprawy dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest w dalszej kolejno ś ci dowiedzenie, ż e zachowania te naruszaj ą interesy konsumentów. W przedmiotowym zakresie stwierdzi ć nale ż y, i ż przes ł anka ta zosta ł a spe ł niona. Opisane zachowania przedsi ę biorcy godz ą w interesy konsumentów, gdy ż mog ą doprowadzi ć do sytuacji, w której skrócony zostanie zagwarantowany w przepisach prawa termin na uiszczenie nale ż no ś ci z tytu ł u dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W konsekwencji pos ł ugiwania si ę spornymi postanowieniami mo ż e równie ż doj ść do tego, i ż konsumenci, nie z w ł asnej winy, nie b ę d ą w stanie terminowo wywi ą za ć si ę z obowi ą zku p ł atno ś ci na rzecz dostawcy. Z zakwestionowanych w ramach rozpatrywanych zarzutów postanowie ń umownych wynika, i ż wy łą cznie w gestii PWiK Rybnik pozostaje kwestia daty wys ł ania lub dor ę czenia rachunku konsumentowi. Termin wys ł ania b ą d ź dostarczenia faktury ma natomiast bezpo ś rednie prze ł o ż enie na to, jaki czas b ę dzie przys ł ugiwa ł konsumentom na dokonanie p ł atno ś ci. W umowach brak jest jakichkolwiek gwarancji, ż e wys ł anie lub dor ę czenie faktury nast ą pi w terminie co najmniej 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci. W efekcie powy ż szego przedmiotowy termin mo ż e nie zosta ć przez Spó ł k ę dochowany. To z kolei wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą obci ąż enia konsumentów odsetkami ustawowymi za opó ź nienie w zap ł acie. Zgodnie z tre ś ci ą umów W przypadku niedotrzymania terminów p ł atno ś ci okre ś lonych w fakturze Przedsi ę biorstwo b ę dzie obci ąż a ł o Dostawc ę odsetkami ustawowymi zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami. Wprowadzenie do tre ś ci umów kwestionowanych w pkt I.1. i I.2. niniejszej decyzji postanowie ń mo ż e prowadzi ć zatem do obci ąż enia konsumentów nieuzasadnionymi odsetkami za opó ź nienie w p ł atno ś ci w przypadku, gdy na skutek wys ł ania lub dr ę czenia faktury w terminie pó ź niejszym ni ż 14 dni przed dat ą wskazan ą na rachunku nie uiszcz ą p ł atno ś ci w okre ś lonym przez dostawc ę terminie. 12 Konsekwencj ą pos ł ugiwania si ę w tre ś ci zawieranych umów postanowieniami b ę d ą cymi przedmiotem postawionych Spó ł ce zarzutów jest zatem mo ż liwo ść niewype ł nienia przez Spó ł k ę obowi ą zku dor ę czenia lub wys ł ania faktury konsumentowi 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci widniej ą c ą na rachunku, co niew ą tpliwie godzi w interesy konsumentów. W efekcie kwestionowanych zachowa ń Spó ł ki po stronie konsumentów mog ą powsta ć równie ż negatywne skutki o charakterze finansowym, co ś wiadczy o tym, ż e opisane praktyki godz ą tak ż e w ekonomiczne interesy najs ł abszych uczestników rynku. W efekcie pos ł ugiwania si ę w obrocie spornymi postanowieniami zagro ż one s ą równie ż prawne interesy konsumentów. Na podstawie tre ś ci umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków konsumenci nie s ą bowiem w stanie ustali ć , jaki termin p ł atno ś ci – zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa – przys ł uguje im na uregulowanie nale ż no ś ci oraz jakie obowi ą zki ci ążą na dostawcy us ł ug, je ż eli chodzi o dat ę wys ł ania (dor ę czenia) faktury konsumentowi. W konsekwencji konsumenci – z uwagi na fakt, i ż posiadaj ą niepe ł n ą wiedz ę w tym zakresie – mog ą nie egzekwowa ć od PWiK Rybnik zachowa ń , które na profesjonali ś cie wymuszaj ą przepisy rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf oraz maj ą ograniczon ą mo ż liwo ść dochodzenia swoich praw w przypadku, gdy dostawca nie dochowa okre ś lonego przepisami prawa terminu na wys ł anie lub dostarczenie rachunku. Zakwestionowane post ę powanie Spó ł ki pozbawia konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawid ł owego, ś wiadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczynia si ę do os ł abienia ich sytuacji, a tym samym narusza ich interesy rozumiane jako prawo do uzyskania w tre ś ci umowy pe ł nej i zgodnej z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa informacji na temat warunków p ł atno ś ci. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, ż e analizowane praktyki PWiK Rybnik godz ą w interesy konsumentów. W celu stwierdzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e zagro ż one s ą interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Z powy ż szego wynika, ż e interwencja organu antymonopolowego jest uzasadniona jedynie wówczas, gdy zagro ż ony jest interes publiczny tj. interes konsumentów jako zbiorowo ś ci, nie za ś pojedynczych uczestników rynku. Podlegaj ą cy publicznoprawnej ochronie na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zbiorowy interes konsumentów dotyczy zatem nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu ma miejsce wtedy, gdy okre ś lone dzia ł ania dotykaj ą szerszego kr ę gu uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W niniejszej sprawie ingerencja organu antymonopolowego jest uzasadniona, albowiem s ł u ż y ochronie tak poj ę tych interesów konsumentów. Opisane zachowania PWiK Rybnik dotycz ą zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Antykonsumenckie ostrze stosowanych praktyk wymierzone jest bowiem we wszystkich rzeczywistych odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug (konsumentów), z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci zakwestionowanej w toku niniejszego post ę powania, jak równie ż w jej potencjalnych odbiorców, b ę d ą cych konsumentami w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć prawo wszystkich odbiorców przedsi ę biorstwa (konsumentów) do otrzymania w tre ś ci umów zgodnej z prawem informacji na temat warunków p ł atno ś ci. W przedmiotowej sprawie zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do uznania postawionych PWiK Rybnik zarzutów za uzasadnione. Zakwestionowane w pkt I.1. i I.2. niniejszej Decyzji zachowania Spó ł ki nosz ą znamiona bezprawno ś ci oraz godz ą w zbiorowe interesy konsumentów. 13 Jednocze ś nie wskaza ć nale ż y, ż e ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, naruszenie przepisów której zosta ł o stwierdzone w niniejszej sprawie, wesz ł a w ż ycie w dniu 21 kwietnia 2007 r. Zakwestionowane przez organ antymonopolowy praktyki zosta ł y natomiast zapocz ą tkowane przed dniem wej ś cia w ż ycie ww. ustawy tj. pod rz ą dami poprzednio obowi ą zuj ą cej ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.). Bior ą c powy ż sze pod uwag ę konieczne wydaje si ę przeanalizowanie zachowa ń PWiK Rybnik równie ż w ś wietle nieobowi ą zuj ą cych ju ż przepisów. Dokonuj ą c takiej oceny stwierdzi ć nale ż y, ż e dzia ł ania Spó ł ki b ę d ą ce przedmiotem oceny w niniejszej decyzji wyczerpuj ą równie ż znamiona zakazanych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 15 grudnia 2000 r. Przepis ten stanowi ł , ż e Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Tre ść powy ż szego przepisu odpowiada zatem brzmieniu aktualnie obowi ą zuj ą cego art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, którego naruszenie zosta ł o stwierdzone w przedmiotowym post ę powaniu. W tym miejscu nale ż y odnie ść si ę równie ż do przedstawionego w toku post ę powania przez PWiK Rybnik stanowiska, i ż wprowadzenie do tre ś ci umów postanowienia, zgodnie z którym termin p ł atno ś ci up ł ywa w 14 dniu od daty wystawienia faktury ma znaczenie z punktu widzenia prawid ł owego ustalenia daty powstania przychodu po stronie Spó ł ki i prawid ł owego rozliczania podatku dochodowego od osób prawnych i podatku od towarów i us ł ug. Z wyja ś nie ń Spó ł ki wynika, i ż ustalenie daty powstania przychodu dla potrzeb rozliczania ww. podatków jest mo ż liwe dzi ę ki pos ł u ż eniu si ę zapisem ustalaj ą cym termin p ł atno ś ci w stosunku do daty wystawienia faktury, za ś zapis Rozporz ą dzenia taryfowego wprowadzaj ą cy 14-dniowy termin p ł atno ś ci liczony od dnia wys ł ania lub dostarczenia faktury w inny sposób, nie pozwala na okre ś lenie daty pewnej terminu p ł atno ś ci. Zdaniem organu antymonopolowego powy ż sze argumenty nie zas ł uguj ą na uwzgl ę dnienie. Konieczno ść ustalenia – na potrzeby PWiK Rybnik – terminu p ł atno ś ci w odniesieniu do daty wystawienia faktury nie wyklucza bowiem w ż adnym przypadku mo ż liwo ś ci zamieszczenia w tre ś ci umów postanowienia przewiduj ą cego, ż e konsument dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. Nic nie stoi bowiem na przeszkodzie, aby Spó ł ka w tre ś ci umowy wskazywa ł a, i ż termin p ł atno ś ci up ł ywa w 14 dniu od daty wystawienia faktury przy jednoczesnym zapewnieniu, i ż faktura zostanie wys ł ana lub dor ę czona na 14 dni przed terminem p ł atno ś ci (a wi ę c w dniu jej wystawienia). Powy ż sze rozwi ą zanie pozwoli ł oby na okre ś lenie w fakturze terminu p ł atno ś ci obliczonego w stosunku do daty wystawienia rachunku, przy jednoczesnym zapewnieniu, ż e b ę dzie on wynosi ł nie mniej ni ż 14 dni od daty wys ł ania lub dor ę czenia rachunku konsumentowi. Dla konsumenta bez znaczenia jest, w jaki sposób us ł ugodawca ustala widniej ą cy na fakturze termin zap ł aty nale ż no ś ci; istotne jest dla niego natomiast uzyskanie w umowie gwarancji otrzymania faktury w odpowiednim czasie, wynikaj ą cym z przepisów prawa. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli organ antymonopolowy stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy decyzji, o której mowa w art. 26 nie wydaje si ę , je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W takim przypadku organ antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W powy ż szym kontek ś cie w pierwszej kolejno ś ci podnie ść nale ż y, i ż uznanie, ż e zachowanie przedsi ę biorcy przesta ł o narusza ć zakaz okre ś lony w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów by ł oby mo ż liwe do stwierdzenia w przypadku umo ż liwienia 14 wszystkim konsumentom, którzy zawarli z PWiK Rybnik umowy o zakwestionowanej przez organ antymonopolowy tre ś ci zawarcia zmienionych umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci uwzgl ę dniaj ą cej postawione w niniejszej sprawie zarzuty (np. poprzez dostarczenie konsumentom, celem podpisania, zmienionych umów lub aneksów do umów) oraz w przypadku dokonania stosownych zmian w tre ś ci wykorzystywanych w obrocie konsumenckim wzorców umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , i ż w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, ż e PWiK Rybnik zaprzesta ł o stosowania stwierdzonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W pierwszej kolejno ś ci podnie ść nale ż y, i ż pomimo ż e PWiK Rybnik wycofa ł o z obrotu zarówno wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieraj ą ce klauzul ę zakwestionowan ą w pkt I.1. decyzji, jak i wzorce zawieraj ą ce klauzul ę , o której mowa w pkt I.2. niniejszej Decyzji (co nast ą pi ł o – odpowiednio – w dniu 01.12.2007r. oraz w dniu 01.01.2004r.), w obrocie nadal funkcjonuj ą umowy zawarte w obrocie konsumenckim z wykorzystaniem obydwu ww. wzorców. Jak wynika z wyja ś nie ń Spó ł ki przedstawionych w pi ś mie z dnia 03.12.2007r. (dowód: karty nr 184-185), wed ł ug stanu na dzie ń 30.11.2007r. posiada ł a ona […] umów zawartych z konsumentami w oparciu o wzorce stosowane w okresie od dnia 01.01.2003r. do dnia 31.12.2003r. tj. umów przewiduj ą cych, ż e Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze. Ponadto z wykorzystaniem wzorców umownych zawieraj ą cych postanowienie przewiduj ą ce, ż e Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury, tj. kolejnych wzorców stosowanych pocz ą wszy od dnia 01.01.2004r. do dnia 30.11.2007r. Spó ł ka posiada ł a zawartych z konsumentami na dzie ń 30.11.2007r. […] umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków. W ocenie organu antymonopolowego okoliczno ść , i ż w tre ś ci zawartych umów Spó ł ka nadal pos ł uguje si ę spornymi klauzulami wyklucza uznanie, ż e zaniecha ł a ona stosowania ww. praktyk pomimo ż e dokonano zmian w tre ś ci stosowanych w obrocie gospodarczym wzorców. Jednocze ś nie wskaza ć nale ż y, i ż zmiany, jakie PWiK Rybnik wprowadzi ł o do tre ś ci wzorców umownych w dniu 01.12.2007r. tylko cz ęś ciowo uwzgl ę dniaj ą postawione w niniejszej sprawie zarzuty. Obecnie sporne regulacje przewiduj ą , i ż Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i/lub odprowadzane ś cieki w terminie: a/ 14 dni od daty wystawienia faktury w przypadku odbioru w miejscu zamieszkania Odbiorcy lub w siedzibie Przedsi ę biorstwa w dniu wystawienia faktury; b/ 21 dni od daty wystawienia faktury w przypadku dostarczenia w inny sposób ni ż wskazany w pkt 1 ppkt a. W ocenie organu antymonopolowego powo ł ane postanowienie zamieszczone w aktualnie stosowanych przez Spó ł k ę wzorcach umownych tylko w zakresie dotycz ą cym pkt a pozostaje w zgodzie § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa w sprawie okre ś lania taryf (…). W tym przypadku termin wystawienia faktury pokrywa si ę bowiem z terminem dor ę czenia faktury konsumentowi. Gwarantuje to, ż e konsument otrzyma faktur ę w terminie okre ś lonym w ww. przepisie rozporz ą dzenia, tj. 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci. W odniesieniu natomiast do pkt b) powo ł anego postanowienia, stosownie do którego w przypadku dostarczenia faktury w inny sposób ani ż eli wskazany w pkt a) odbiorca dokonuje p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi w terminie 21 dni od daty wystawienia faktury, stwierdzi ć nale ż y, i ż brzmienie tego zapisu w dalszym ci ą gu nie czyni zado ść wymogom okre ś lonym w § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf (…). Zapis ten nie zapewnia, i ż faktura – stosownie do przepisu rozporz ą dzenia – zostanie wys ł ana lub dor ę czona konsumentowi w terminie 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci wskazan ą na rachunku. Dostawca nie zastrzeg ł w tre ś ci umowy, ż e spoczywa na nim taki obowi ą zek, co wp ł ywa na to, i ż dokonana przez PWiK Rybnik modyfikacja nie ma faktycznego znaczenia, a sytuacja konsumentów jest kszta ł towana w analogiczny sposób, jak ma to miejsce w przypadku postanowie ń b ę d ą cych przedmiotem rozpatrywanych zarzutów. Pomimo zmiany brzmienia postanowienia dotycz ą cego terminu p ł atno ś ci Spó ł ka w dalszym ci ą gu mo ż e 15 arbitralnie decydowa ć o dacie wys ł ania (dor ę czenia) faktury konsumentowi, gdy ż w tre ść umowy nie nak ł ada na ni ą w przedmiotowym zakresie ż adnych obowi ą zków. W zwi ą zku z tym, ż e dokonane przez przedsi ę biorc ę w czasie trwania niniejszego post ę powania zmiany wzorców umownych nie doprowadzi ł y do wyeliminowania negatywnie ocenionej przez organ antymonopolowy konstrukcji odnosz ą cej si ę do terminu p ł atno ś ci, a tak ż e uwzgl ę dniaj ą c fakt, i ż w obrocie konsumenckim Spó ł ka w dalszym ci ą gu pos ł uguje si ę postanowieniami o tre ś ci zakwestionowanej w pkt I.1. i I.2. niniejszej decyzji, uzasadnione jest na ł o ż enie na ni ą obowi ą zku zaprzestania stwierdzonych narusze ń . W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec, jak w pkt I.1. i I.2. przedmiotowej decyzji. I.3. W przedmiotowej sprawie Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Rybniku postawiono tak ż e zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cej na tym, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków Spó ł ka nie zamie ś ci ł a wszystkich postanowie ń wynikaj ą cych z art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w zakresie dotycz ą cym zaniechania obj ę cia tre ś ci ą ww. umów postanowie ń informuj ą cych o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w odniesieniu do terminów i standardów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji oraz terminów i trybu udzielania konsumentom informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia wnoszone w zwi ą zku z niedotrzymaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug lub odpowiednich parametrów dostarczanej wody. Punkt wyj ś cia w ocenie, czy zachowanie PWiK Rybnik b ę d ą ce przedmiotem postawionego mu zarzutu nosi cechy bezprawno ś ci stanowi art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Stosownie do powo ł anego przepisu, umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków tj. umowa zawarta mi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug, na podstawie której ś wiadczone s ą us ł ugi dostawy wody i odbioru ś cieków, powinna obligatoryjnie zawiera ć postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy. Przepis ten nie dookre ś la przy tym w sposób szczegó ł owy, jakie prawa i obowi ą zki stron umowy powinny znale źć si ę w jej tre ś ci. Z tego wzgl ę du powinien on by ć w ocenie organu antymonopolowego interpretowany mo ż liwie szeroko ze szczególnym uwzgl ę dnieniem tych praw i obowi ą zków, które maj ą na celu zapewnienie konsumentowi mo ż liwo ś ci skutecznego dochodzenia roszcze ń i które wi ążą si ę z zapewnieniem nale ż ytego wykonania umowy przez dostawc ę us ł ug. Formu ł uj ą c tre ść warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne maj ą c na uwadze ochron ę interesów najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci, powinny zatem – realizuj ą c wymóg okre ś lony w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – d ąż y ć do tego, aby za po ś rednictwem umowy konsumenci otrzymali komplet informacji na temat warunków umowy, do której przyst ę puj ą , przy czym bez znaczenia pozostaje, czy warunki te wynikaj ą z autonomicznej woli przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego wyznaczonej granicami swobody zawierania umów, czy te ż z powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa (w tym Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków b ę d ą cego aktem prawa miejscowego ), je ż eli przepisy te zawieraj ą istotne z punktu widzenia interesów konsumentów uregulowania i kszta ł tuj ą tre ść stosunku prawnego z dostawc ą us ł ug. Art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę obliguje zatem przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne do zamieszczenia w tre ś ci umowy postanowie ń informuj ą cych o prawach i obowi ą zkach stron umowy, przy czym informacja w tym zakresie powinna by ć pe ł na i wyczerpuj ą ca tak, aby zagwarantowa ć konsumentom nale ż yty poziom wiedzy i nale ż yty poziom ochrony. Prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego i odbiorców us ł ug okre ś la mi ę dzy innymi akt prawa miejscowego – Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie danej gminy, którego postanowienia wi ążą strony umowy o 16 zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Stosownie do art. 19 ust. 2 pkt 7) tej ustawy Regulamin okre ś la prawa i obowi ą zki dostawcy i odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w zakresie standardów obs ł ugi odbiorców us ł ug, a w szczególno ś ci sposobów za ł atwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotycz ą cych w szczególno ś ci zak ł óce ń w dostawie wody i odprowadzaniu ś cieków. Zgodnie z powo ł anym przepisem, § 22 i § 24 Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cych na terenie Gminy Rybnik i Gminy Gaszowice oraz § 21 i § 23 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w Gminie Jejkowice przewiduj ą , ż e: • Je ż eli strony nie ustali ł y w umowie o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków inaczej, obowi ą zuj ą nast ę puj ą ce terminy udzielania informacji i odpowiedzi w zwi ą zku z niedotrzymaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ś cieków: 4) 12 godzin – na telefoniczne żą danie okre ś lenia przewidywanego terminu usuni ę cia przerw i zak ł óce ń w ś wiadczeniu us ł ug; 5) 7 dni – na pisemne żą danie usuni ę cia przerw i zak ł óce ń ; 6) 14 dni – na pisemne i telefoniczne skargi i za ż alenia wymagaj ą ce przeprowadzenia post ę powania wyja ś niaj ą cego. • Odbiorca ma prawo zg ł aszania reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi. Reklamacje (…) wnoszone s ą na pi ś mie osobi ś cie przez zainteresowanego w siedzibie przedsi ę biorstwa, listownie lub za pomoc ą poczty elektronicznej. Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zane jest do za ł atwienia reklamacji w terminie 14 dni od daty wp ł ywu. Powy ż sze postanowienia okre ś laj ą uprawnienia konsumenta jako strony umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz odpowiadaj ą ce im obowi ą zki dostawcy us ł ug, przy czym nie ulega w ocenie organu antymonopolowego w ą tpliwo ś ci, i ż postanowienia te z uwagi na swój charakter maj ą z punktu widzenia konsumenta niebagatelne znaczenie, gdy ż wi ążą si ę z zapewnieniem mu mo ż liwo ś ci nale ż ytego dochodzenia praw. Z tego wzgl ę du w ocenie organu antymonopolowego zaniechanie zamieszczenia w tre ś ci umów zawieranych z konsumentami postanowie ń normuj ą cych kwestie zwi ą zane z trybem post ę powania reklamacyjnego oraz obowi ą zkami informacyjnymi, jakie ci ążą na dostawcy us ł ug wzgl ę dem konsumenta, a które wynikaj ą z powo ł anych postanowie ń Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, stanowi naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Skoro bowiem powo ł any przepis przewiduje, ż e umowa ma zawiera ć postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy, za ś cz ęść tych praw i obowi ą zków definiuje Regulamin, to powinny znale źć si ę one w tre ś ci umowy tak, aby zapewni ć konsumentowi mo ż liwo ść zapoznania si ę ze wszystkimi elementami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, do jakiej zamierza przyst ą pi ć , w celu maksymalnego zabezpieczenia jego interesów. Je ż eli zatem Regulamin okre ś la cz ęść praw i obowi ą zków stron umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków to z uwagi na wymagania okre ś lone w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , postanowienia te powinny znale źć si ę w tre ś ci umowy. Dzi ę ki temu konsument b ę dzie móg ł w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, a tak ż e domaga ć si ę od profesjonalisty odpowiedniego zachowania. Analizuj ą c postawiony zarzut nale ż y zatem wskaza ć , i ż PWiK Rybnik jako profesjonalista ś wiadcz ą cy us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, powinno formu ł owa ć tre ść umowy w taki sposób, a ż eby nie doprowadzi ć do sytuacji, w której konsument – z uwagi na fakt, ż e nie otrzymuje za po ś rednictwem umowy pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków stron – nie jest w stanie korzysta ć z pe ł ni swoich praw. Podkre ś li ć równie ż nale ż y, i ż z punktu widzenia konsumenta kluczowe znaczenie ma przede wszystkim prawo do otrzymania us ł ugi o nale ż ytej jako ś ci w sposób ci ą g ł y i niezawodny, w dalszej za ś kolejno ś ci prawo do podejmowania dzia ł a ń w 17 celu wyegzekwowania od dostawcy, aby ś wiadczenie us ł ug realizowane by ł o w sposób nale ż yty. S ł u ż y ć ma w ł a ś nie temu w ł a ś nie tryb reklamacyjny, jak równie ż uprawnienia do otrzymania od dostawcy, w okre ś lonych terminach, informacji w zwi ą zku z niedotrzymaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ś cieków. Informacja o trybie reklamacyjnym i obowi ą zkach informacyjnych przedsi ę biorstwa jest dla konsumenta fundamentalna. Dotyczy bowiem bezpo ś rednio mo ż liwo ś ci dochodzenia przez konsumenta jego praw i roszcze ń . Odnosi si ę zatem do jego podstawowych praw wynikaj ą cych z zawartej umowy. W ocenie organu antymonopolowego przedmiotowe uprawnienia konsumenta oraz odpowiadaj ą ce im obowi ą zki dostawcy us ł ug maj ą wi ę c dla konsumenta niebagatelne znaczenie i to, czy w tre ś ci umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków b ę dzie móg ł zapozna ć si ę z tymi postanowieniami nie jest dla niego bez znaczenia. Wp ł yn ąć mo ż e bowiem na wi ę ksz ą ś wiadomo ść prawn ą konsumenta i umo ż liwi mu skuteczne dochodzenie jego praw. W ocenie organu antymonopolowego umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawierane w obrocie konsumenckim powinny spe ł nia ć kryterium udzielenia konsumentom za ich po ś rednictwem pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat wszystkich warunków umowy tak, aby konsumenci mogli w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje, a tak ż e wymaga ć od dostawcy us ł ug odpowiednich standardów zachowania. Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powinny w sposób prawid ł owy regulowa ć wszelkie aspekty ich wspó ł pracy z konsumentami. Przejawia ć si ę to powinno w ukszta ł towaniu wzajemnych relacji w sposób pe ł ny (bez pomini ę cia wszystkich kwestii wymagaj ą cych regulacji) i równoprawny tj. gwarantuj ą cy obu stronom umowy realizacj ę ich s ł usznych interesów. Zaniechanie wprowadzenia do umowy odpowiednich klauzul dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy sytuuje umow ę jako jednostronnie korzystn ą i godz ą c ą w interesy najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Prowadzi to do sytuacji, w której wiedza odno ś nie warunków umowy, jak ą posiada przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne nie odpowiada wiedzy jak ą za po ś rednictwem umowy otrzymuje konsument. Nale ż y podkre ś li ć w powy ż szym kontek ś cie, i ż obowi ą zek informowania konsumentów o istotnych z ich punktu widzenia okoliczno ś ciach dotycz ą cych umowy, jej przedmiotu i tre ś ci, a tak ż e powinno ść czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny jest cech ą generaln ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kontraktowania. Podanie informacji niepe ł nej, niekompletnej jest równoznaczne z wprowadzeniem konsumenta w b łą d. Prowadzi bowiem do wywo ł ania w ś wiadomo ś ci konsumenta fa ł szywego odzwierciedlenia rzeczywisto ś ci, co mo ż e zosta ć osi ą gni ę te np. poprzez przemilczenie, zaniechanie poinformowania o faktycznym, prawdziwym stanie rzeczy. Na profesjonali ś cie ci ąż y zatem obowi ą zek zachowania si ę odpowiednio starannie tak, aby poziom informacji przekazywanej konsumentowi w tre ś ci umowy odpowiada ł wiedzy profesjonalisty odniesionej do konkretnej sytuacji i obowi ą zuj ą cym w danym zakresie przepisom prawa. Konsument ma prawo do pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji w sprawach maj ą cych istotne znaczenie dla zabezpieczenia jego interesów. Podsumowuj ą c nale ż y zatem wskaza ć , i ż zaniechanie zamieszczenia w umowie postanowie ń okre ś laj ą cych obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w odniesieniu do terminów i standardów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji oraz terminów i trybu udzielania konsumentom informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia wnoszone w zwi ą zku z niedotrzymaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug lub odpowiednich parametrów dostarczanej wody, jest zachowaniem bezprawnym i stanowi przejaw naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Zachowanie to godzi równie ż w interesy konsumentów; zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów przedmiotowych postanowie ń spowodowa ć mo ż e po stronie konsumentów negatywne konsekwencje wynikaj ą ce z faktu, ż e w oparciu o tre ść umowy, do której przyst ę puj ą nie s ą oni w stanie ustali ć , jakie konkretnie obowi ą zki ci ążą w tym zakresie na profesjonali ś cie. Nie ś wiadomo ść co do istnienia okre ś lonych wymogów za ł atwiania reklamacji i udzielenia informacji mo ż e spowodowa ć , ż e konsumenci nie b ę d ą korzysta ć ze swoich uprawnie ń w tym zakresie, jak równie ż ż e nie b ę d ą wymaga ć od przedsi ę biorcy 18 okre ś lonego zachowania, gdy ten nie wykona spoczywaj ą cych na nim obowi ą zków. Wprowadzenie do tre ś ci umów zapisów informuj ą cych, jakie standardy obowi ą zuj ą w przedmiotowym zakresie przyczyni si ę zatem do stworzenia konsumentom odpowiednich warunków dochodzenia ich roszcze ń , co jest tym bardziej istotne, i ż w przedmiotowej sprawie s ą oni s ł abszymi stronami umów o charakterze adhezyjnym zawieranych z monopolist ą . Na ł o ż enie na przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę obowi ą zku podawania w umowach zawieranych z konsumentami pe ł nych i wyczerpuj ą cych informacji na temat ich praw i obowi ą zków s ł u ż y zapewnieniu konsumentom ź ród ł a wiedzy odno ś nie przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , spoczywaj ą cych na nich obowi ą zków, które powinni dope ł ni ć , aby z ł o ż y ć skuteczn ą reklamacj ę , a tak ż e odpowiadaj ą cych im praw i obowi ą zków dostawców us ł ug. Zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów przedmiotowych postanowie ń pozbawia konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawid ł owego, ś wiadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczynia si ę do os ł abienia ich sytuacji, a tym samym narusza ich interesy. Opisane praktyki godz ą zatem w interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania za po ś rednictwem umowy pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat wszystkich warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Nale ż y podkre ś li ć , i ż z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń odbiorcy wynikaj ą cych z zawartej umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wynika, i ż z powodu niepe ł nej ich znajomo ś ci z przyczyn le żą cych po stronie przedsi ę biorcy, uci ąż liwe, a nawet niemo ż liwe mo ż e okaza ć si ę dochodzenie przez konsumenta jego praw. Niepodawanie kompletnej informacji mo ż e doprowadzi ć do niekorzystania przez konsumentów z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , jak równie ż do nieegzekwowania od dostawcy us ł ug zachowa ń , które na profesjonali ś cie wymuszaj ą postanowienia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W tym miejscu, na poparcie przedstawionego stanowiska, powo ł a ć mo ż na równie ż wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „SOKiK”) z dnia 25 maja 2006r. XVII AmA 25/05, w którym wskazano, ż e niezamieszczenie w umowie sprzeda ż y ciep ł a informacji o wszystkich warunkach umowy, a w konsekwencji konieczno ść si ę gni ę cia po Taryf ę , jest równoznaczne ze stwarzaniem konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia praw. Wi ąż e si ę to bowiem z trudno ś ciami w ustaleniu ca ł o ś ci warunków umowy. Takie braki w tre ś ci umowy s ą zdaniem S ą du dla odbiorców uci ąż liwe i zmuszaj ą ich si ę gni ę cia po Taryf ę w celu ustalenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków. W podobny sposób SOKiK wypowiedzia ł si ę w wyroku z dnia 24 marca 2004r. sygn. akt XVII AmA 29/03. W ocenie organu antymonopolowego zachodzi tutaj analogia do dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw wodoci ą gowo – kanalizacyjnych, a przedstawiona powy ż ej teza mo ż e by ć odniesiona do umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W kontek ś cie rozpoznawanej sprawy powo ł a ć nale ż y równie ż wyrok SOKiK z dnia 27 pa ź dziernika 2005r. sygn. akt XVII Ama 78/04, z którego wynika, i ż dzia ł aniem bezprawnym ze strony przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego jest niezamieszczenie w umowie o dostaw ę wody i odbiór ś cieków wszystkich postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy, które wynikaj ą z Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, a które rzutuj ą na dochodzenie przez konsumenta jego praw. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy stwierdzi ć równie ż nale ż y, i ż zakwestionowane zachowania PWiK Rybnik godz ą w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. S ą bowiem skierowane do nieokre ś lonego z góry kr ę gu konsumentów, który obejmuje wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug b ę d ą cych konsumentami, którzy zawarli lub zamierzali zawrze ć umowy o zakwestionowanej w toku niniejszego post ę powania tre ś ci. Oznacza to, ż e na skutek bezprawnych praktyk PWiK Rybnik zagro ż ony jest interes publiczny tj. chroniony prawem interes wszystkich konsumentów pojmowany jako ich prawo do uzyskania od profesjonalisty pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat warunków umowy, do której przyst ę puj ą . Zachowanie Spó ł ki godzi zatem w zbiorowe 19 interesy konsumentów, a zatem spe ł niona zosta ł a ostatnia przes ł anka niezb ę dna do uznania, ż e dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy dowiedziono zatem, ż e analizowane zachowania Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Rybniku stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w ww. przepisie. Jak ju ż podniesiono, ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi ą ca podstaw ę do wydania niniejszej decyzji, wesz ł a w ż ycie z dniu 21 kwietnia 2007 r. Praktyka PWiK Rybnik b ę d ą ca przedmiotem rozpatrywanego zarzutu zapocz ą tkowywana zosta ł a natomiast przed t ą dat ą tj. pod rz ą dami ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Podobnie, jak w odniesieniu do poprzedniego zarzutu zasadne jest zatem dokonanie oceny zakwestionowanego zachowania Spó ł ki równie ż w ś wietle przepisów nieobowi ą zuj ą cej ju ż ustawy. Art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi ł , ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Tre ść ww. przepisów odpowiada zatem tre ś ci art. 24 ust. 1 i 2 aktualnie obowi ą zuj ą cej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Praktyka PWiK Rybnik polegaj ą ca na zaniechaniu zamieszczenia w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych z konsumentami postanowie ń dotycz ą cych prawi o obowi ą zków stron umowy w zakresie odnosz ą cym si ę do trybu post ę powania reklamacyjnego oraz do zasad i terminów udzielania konsumentom informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia wnoszone w zwi ą zku z niedotrzymaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug lub odpowiednich parametrów dostarczanej wody zosta ł aby zatem uznana za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów równie ż w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. Stosownie do art. 26 ust. 1 w zwi ą zku z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy, a przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut nie zaprzesta ł stosowania okre ś lonej praktyki. Jak ju ż podniesiono we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji, w okoliczno ś ciach rozpatrywanej sprawy do stwierdzenia zaniechania stosowania przez PWiK Rybnik praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest po pierwsze zmodyfikowanie stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców umów w sposób uwzgl ę dniaj ą cy postawiony w sprawie zarzut, po drugie za ś konieczne jest umo ż liwienie wszystkim konsumentom korzystaj ą cym z us ł ug Spó ł ki zawarcia zmienionych umów np. poprzez dostarczenie im do podpisu zmodyfikowanej zgodnie z zastrze ż eniami organu antymonopolowego umowy b ą d ź te ż aneksu do umowy zmieniaj ą cego jej tre ść w sposób czyni ą cy zado ść tym zastrze ż eniom). Odnosz ą c si ę do powy ż szego w pierwszej kolejno ś ci wskaza ć nale ż y, i ż wprowadzone przez Spó ł k ę w dniu 01.10.2007r. do tre ś ci stosowanych w obrocie z konsumentami wzorców umów modyfikacje, zmieniaj ą ich tre ść w sposób niewystarczaj ą cy do stwierdzenia, i ż wzorce te w pe ł ni uwzgl ę dniaj ą postawiony przez organ antymonopolowy zarzut. W tre ś ci umów zawieranych w oparciu o wzorce wdro ż one do stosowania w dniu 01.10.2007r. konsument jest informowany, ż e termin na rozpatrzenie reklamacji wniesionej w zwi ą zku z domaganiem si ę obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostawy wody o nienale ż ytej jako ś ci powinien wynosi ć 14 dni od daty jej zg ł oszenia. Powy ż sze postanowienie tylko w cz ęś ciowy sposób informuje konsumentów o kwestiach zwi ą zanych z trybem post ę powania reklamacyjnego. Brak jest bowiem w umowach informacji, w jakiej formie powinna by ć z ł o ż ona reklamacja, a mianowicie, i ż – zgodnie z postanowieniami Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków – wymagana jest w tym zakresie forma pisemna. Umowy nie informuj ą równie ż , w jaki 20 sposób mo ż liwe jest wniesienie skutecznej reklamacji. W szczególno ś ci konsument nie dowiaduje si ę , i ż – oprócz tego, ż e mo ż liwe jest przes ł anie reklamacji poczt ą lub z ł o ż enie jej osobi ś cie – Spó ł ka dopuszcza równie ż wniesienie reklamacji za pomoc ą poczty elektronicznej. Ponadto informacja o terminie rozpatrywania reklamacji ograniczona jest tylko do dostawy wody o pogorszonej jako ś ci, nie mo ż na natomiast za ł o ż y ć , ż e wniesienie reklamacji dotyczy ć b ę dzie tylko takiej sytuacji. Do tre ś ci umów zawieranych z konsumentami od dnia 01.10.2007r. nie wprowadzono równie ż ż adnych postanowie ń okre ś laj ą cych terminy udzielania przez Spó ł k ę informacji i odpowiedzi na telefoniczne i pisemne żą dania, skargi i za ż alenia w zwi ą zku z niedotrzymaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ś cieków. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, i ż wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w brzmieniu ustalonym przez Spó ł k ę w dniu 01.10.2007r. tylko w cz ęś ci uwzgl ę dniaj ą postawiony przez organ antymonopolowy zarzut. W obrocie z konsumentami Spó ł ka nadal pos ł uguje si ę zatem wzorcami umownymi, które nie zawieraj ą pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat trybu reklamacyjnego oraz zasad udzielania informacji odbiorcom. Ponadto w obrocie w dalszym ci ą gu funkcjonuje bardzo du ż a liczba umów zawartych z konsumentami przed dniem 01.10.2007r., w oparciu o poprzednio obowi ą zuj ą ce wzorce umowne, w których tre ś ci zaniechano zamieszczenia jakichkolwiek postanowie ń okre ś laj ą cych tryb i terminy rozpatrywania reklamacji oraz okre ś laj ą cych standardy udzielania konsumentom odpowiedzi na wnoszone przez nich żą dania udzielenia informacji, skargi i za ż alenia. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, i ż w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyj ę cia, ż e stwierdzona praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów zosta ł a przez PWiK Rybnik zaprzestana. Poniewa ż Spó ł ka przy zawieraniu umów z konsumentami nadal pos ł uguje si ę wzorcami umownymi o zakwestionowanej przez organ antymonopolowy tre ś ci, ponadto za ś nie podj ęł a ż adnych kroków celem wprowadzenia zmian do tre ś ci umów ju ż zawartych z konsumentami, zasadne jest na ł o ż enie na ni ą nakazu zaniechania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy antymonopolowej. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.3. sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z tre ś ci ą art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tej ż e ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niana jest wysoko ść nak ł adanych na przedsi ę biorców kar. Norma prawna wynikaj ą ca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa mi ę dzy innymi w art. 106 nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Wskaza ć równie ż nale ż y, ż e kara pieni ęż na mo ż e by ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę niezale ż nie od tego, czy dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy umy ś lnie, czy te ż nieumy ś lnie. Na ł o ż ona przez organ antymonopolowa kara powinna ponadto pe ł ni ć funkcj ę represyjn ą (tj. stanowi ć dolegliwo ść za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a tak ż e prewencyjn ą , dyscyplinuj ą c ą (tj. zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci). W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . W punkcie I sentencji niniejszej decyzji organ antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Rybniku praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o 21 ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawy do na ł o ż enia na Spó ł k ę kary pieni ęż nej okre ś lonej w art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy antymonopolowej. Poniewa ż w 2007 roku PWiK Rybnik uzyska ł o przychód w wysoko ś ci 50 395 494,31 PLN maksymalna kara pieni ęż na, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę w oparciu o ww. przepis wynosi 5 039 549,43 PLN. Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej organ antymonopolowy wzi ął w pierwszej kolejno ś ci pod uwag ę , ż e PWiK Rybnik jako profesjonalista o d ł ugoletnim do ś wiadczeniu rynkowym formu ł uj ą c tre ść umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych w obrocie z konsumentami powinien wykaza ć si ę odpowiedni ą dba ł o ś ci ą tak, aby nie zosta ł y naruszone interesy najs ł abszych uczestników rynku i powszechnie obowi ą zuj ą ce przepisy prawa. Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i poszanowania prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak PWiK Rybnik zw ł aszcza bior ą c pod uwag ę , ż e Spó ł ka dzia ł a w warunkach monopolu naturalnego. Dlatego w ocenie organu antymonopolowego zachowanie przedsi ę biorcy podlegaj ą ce ocenie w niniejszej decyzji jest efektem niedo ł o ż enia staranno ś ci, jakiej nale ż a ł oby oczekiwa ć od profesjonalnego i do ś wiadczonego uczestnika obrotu rynkowego ś wiadcz ą cego us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Przy okre ś laniu wymiaru kary pieni ęż nej organ antymonopolowy uwzgl ę dni ł równie ż d ł ugotrwa ł o ść stwierdzonych narusze ń tj. ponad 5,5-letni okres stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów stwierdzonych w pkt I.1. i I.2. niniejszej decyzji oraz ponad 2- letni okres stosowania praktyki stwierdzonej w Pkt I.3. Decyzji, liczony od dat wej ś cia w ż ycie na terenie Gmin obj ę tych terytorialnym zasi ę giem dzia ł alno ś ci Spó ł ki aktualnie obowi ą zuj ą cych Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Wzi ę to tak ż e pod uwag ę charakter stwierdzonych narusze ń ; na skutek niedope ł nienia wynikaj ą cych z art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę obowi ą zków informacyjnych wzgl ę dem konsumentów oraz na skutek pos ł ugiwania si ę w obrocie postanowieniami reguluj ą cymi termin p ł atno ś ci w sposób sprzeczny z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf zagro ż one zosta ł y interesy prawne i ekonomiczne najs ł abszych uczestników rynku. W efekcie stosowania stwierdzonych narusze ń konsumenci pozbawieni zostali wiedzy koniecznej do ich w pe ł ni czynnego i ś wiadomego uczestniczenia w rynku, a tak ż e nara ż eni zostali na negatywne konsekwencje o charakterze finansowym. Na wysoko ść kary wp ł yn ęł a te ż okoliczno ść , ż e stwierdzone praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów nie zosta ł y zaniechane, a tak ż e okoliczno ść , i ż kwestionowane zachowania PWiK Rybnik skutkuj ą znacznym stopniem zagro ż enia interesu publicznoprawnego, co wynika z powszechnego charakteru stosowanych przez Spó ł k ę praktyk. Jednocze ś nie przy ustalaniu wymiaru kary wzi ę to pod uwag ę geograficzny zasi ę g dzia ł alno ś ci PWiK Rybnik, a w zwi ą zku z tym fakt, i ż stwierdzone naruszenia ujawniaj ą si ę w wymiarze lokalnym (na terenie trzech Gmin), a zatem maj ą ograniczony terytorialnie zasi ę g oddzia ł ywania. Uwzgl ę dniono równie ż jako ł agodz ą c ą okoliczno ść , i ż w stosunku do Spó ł ki nie stwierdzono wcze ś niej prawomocnym orzeczeniem naruszenia przepisów ustawy ochronie konkurencji i konsumentów. Miarkuj ą c kar ę wzi ę to tak ż e pod uwag ę , i ż do organu antymonopolowego nie wp ł yn ęł y ż adne skargi odbiorców ś wiadczonych przez przedsi ę biorc ę us ł ug, które mia ł yby zwi ą zek z postawionymi w niniejszej sprawie zarzutami. Ponadto jako czynnik ł agodz ą co wp ł ywaj ą cy na wymiar na ł o ż onej kary postanowiono potraktowa ć okoliczno ść , i ż PWiK Rybnik nie utrudnia ł o organowi antymonopolowemu prowadzenia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów dostarczaj ą c dokumentów i wyja ś nie ń istotnych dla rozstrzygni ę cia sprawy. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą organ antymonopolowy mia ł równie ż na wzgl ę dzie fakt, i ż w tre ś ci aktualnie stosowanych przez Spó ł k ę wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poczynione zosta ł y pewne zmiany, które cz ęś ciowo czyni ą zado ść postawionym w niniejszej sprawie zarzutom i które organ antymonopolowy postrzega jako przejaw dobrej woli ze strony przedsi ę biorcy. Uwzgl ę dniono jednak równocze ś nie, ż e poczynione w tre ś ci wzorców modyfikacje nie doprowadzi ł y do wyeliminowania z obrotu stwierdzonych narusze ń . 22 Przy ustalaniu wymiaru kary organ antymonopolowy wzi ął równie ż pod uwag ę wyja ś nienia Spó ł ki wskazuj ą ce na to, jak w praktyce przebiega dor ę czanie faktur konsumentom. Uwzgl ę dniono zatem, i ż w obrocie konsumenckim – dzi ę ki zastosowaniu przeno ś nych zestawów komputerowych PSION – faktury co do zasady s ą wr ę czane konsumentom bezpo ś rednio po ich wystawieniu, a wi ę c na 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci wskazan ą na rachunku (dowód: karta nr 67). Oznacza to, i ż pomimo pos ł ugiwania si ę w obrocie postanowieniami, które w sposób sprzeczny z prawem okre ś laj ą termin p ł atno ś ci, skutki stwierdzonych narusze ń maj ą w du ż ej mierze charakter hipotetyczny. Wzi ę to tak ż e pod uwag ę przedstawione przez Spó ł k ę wyja ś nienia oraz dokumenty dotycz ą ce praktycznych aspektów rozpatrywania reklamacji konsumenckich oraz udzielania konsumentom odpowiedzi na wnoszone zapytania (dowód: karty nr 66, 112-127, 136, 156-159, 162, 176). Równie ż wskazuj ą one na to, i ż w przedmiotowym zakresie Spó ł ka post ę puje zgodnie z zasadami okre ś lonymi w Regulaminach dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Nale ż y podkre ś li ć jednak równocze ś nie, i ż powy ż sza okoliczno ść nie zmienia oceny zakwestionowanych w pkt I.3. niniejszej decyzji praktyk Spó ł ki jako godz ą cych w interesy najs ł abszych uczestników rynku, co wynika z niezapewnienia konsumentom w tre ś ci zawieranych umów pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków stron umowy. Ponadto przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej wzi ę to pod uwag ę wysoko ść przychodu, jaki PWiK Rybnik osi ą gn ęł o z tytu ł u sprzeda ż y us ł ug maj ą cych bezpo ś redni zwi ą zek ze stwierdzonymi naruszeniami tj. tytu ł u us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków, który stanowi ł ponad […]% ca ł ego uzyskanego przez Spó ł k ę w 2007 r. przychodu. Uwzgl ę dniono tak ż e, ż e w 2007 roku Spó ł ka uzyska ł a zysk netto w wysoko ś ci 406 451,41 PLN (dowód: karty nr 209- 210). W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 10 000 PLN (s ł ownie z ł otych: dziesi ęć tysi ę cy). W ocenie organu antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci oko ł o 0,02% przychodu uzyskanego przez PWiK Rybnik w 2007 r. i stanowi ą ca oko ł o 0,2% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i wspó ł mierna do mo ż liwo ś ci finansowych Spó ł ki. Organ antymonopolowy kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna pe ł ni ć funkcj ę zarówno represyjn ą , jak i dyscyplinuj ą c ą tak, aby zapobiec w przysz ł o ś ci stosowaniu podobnych narusze ń . Niniejsza kara powinna zatem podkre ś la ć naganno ść zakwestionowanego w niniejszym post ę powaniu zachowania przedsi ę biorcy, stanowi ć przestrog ę dla przedsi ę biorcy na przysz ł o ść oraz reperkusj ę za naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej zw ł aszcza bior ą c pod uwag ę , i ż stwierdzone praktyki nie zosta ł y przez przedsi ę biorc ę zaprzestane. Poza wymiarem indywidualnym na ł o ż onej kary nale ż y podkre ś li ć równie ż jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. Wobec powy ż szego orzeczono jak w pkt II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Kar ę nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. III. Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli w wyniku post ę powania organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 80 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W punkcie I niniejszej decyzji organ antymonopolowy w wyniku przeprowadzonego przeciwko Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rybniku post ę powania w 23 sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów stwierdzi ł naruszenie przez ww. przedsi ę biorc ę art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem przes ł anka wynikaj ą ca z art. 77 ust. 1 ustawy antymonopolowej pozwalaj ą ca na obci ąż enie PWiK Rybnik kosztami przeprowadzonego post ę powania, którymi s ą dla organu antymonopolowego wydatki w kwocie 65 PLN zwi ą zane z prowadzon ą w toku tego post ę powania korespondencj ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć PWiK Rybnik kosztami post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wysoko ś ci 65 PLN (s ł ownie z ł otych: sze ść dziesi ą t pi ęć ). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt III niniejszej decyzji, stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn 24