RKR-17/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE 31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5, Tel/fax (012) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-3/08/DN- /08 Kraków dn. 5 sierpnia 2008 r. DECYZJA NR RKR -17 /2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 w zwi ą zku z art.24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę stosowan ą przez Uniwersyteck ą Szko łę Kszta ł cenia Indywidualnego Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, przy ul. Ł adnej 2, polegaj ą c ą na stosowaniu we wzorcu umownym pod nazw ą „ Zg ł oszenie na kurs prowadzony przez Uniwersyteck ą Szko łę Kszta ł cenia Indywidualnego - Umowa” postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., w brzmieniu: 1. „Nierozpocz ę cie lub przerwanie nauki przez uczestnika kursu nie wp ł ywa na obowi ą zki P ł atnika okre ś lone w § 2 ust. 3 umowy nie pomniejsza warto ś ci kursu okre ś lonej w zg ł oszeniu na kurs oraz nie powoduje wyga ś ni ę cia innych roszcze ń finansowych ze strony Uniwersyteckiej Szko ł y Kszta ł cenia Indywidualnego wobec P ł atnika”; 2. ”(…) W przypadku nie doj ś cia przez strony do porozumienia, s ą dem w ł a ś ciwym do rozstrzygania wszelkich sporów b ę dzie s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby Uniwersyteckiej Szko ł y Kszta ł cenia Indywidualnego”; i nakazuje zaniechania jej stosowania. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Uniwersyteck ą Szko łę Kszta ł cenia Indywidualnego Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, przy ul. Ł adnej 2 kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 69 925 z ł . (s ł ownie: sze ść dziesi ą t dziewi ęć tysi ę cy dziewi ęć set dwadzie ś cia pi ęć z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. U z a s a d n i e n i e W dniu 28.11.2007 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury Urz ę du w Krakowie (dalej „Prezes UOKiK”) wp ł yn ęł o pismo Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Nowym Targu (uzupe ł nione w dniu 27.12.2007 r.), w którym Rzecznik zarzuci ł Indywidualnej Szkole Kszta ł cenia Indywidualnego Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, przy ul. Ł adnej 2 (dalej „Szko ł a”) stosowanie we wzorcu umowy zawieranej 2 z konsumentami postanowie ń wpisanych do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Dokumentuj ą c powy ż sze Rzecznik przed ł o ż y ł kopi ę umowy zawartej przez Szko łę z konsumentem w dniu 30 czerwca 2007 r. (karta nr 14 w aktach sprawy), zawieraj ą cej m.in. postanowienia w brzmieniu: 1. „Nierozpocz ę cie lub przerwanie nauki przez uczestnika kursu nie wp ł ywa na obowi ą zki P ł atnika okre ś lone w § 2 ust. 3 umowy nie pomniejsza warto ś ci kursu okre ś lonej w zg ł oszeniu na kurs oraz nie powoduje wyga ś ni ę cia innych roszcze ń finansowych ze strony Uniwersyteckiej Szko ł y Kszta ł cenia Indywidualnego wobec P ł atnika” - § 7 wzoru umowy; 2. ”(…) W przypadku nie doj ś cia przez strony do porozumienia, s ą dem w ł a ś ciwym do rozstrzygania wszelkich sporów b ę dzie s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby Uniwersyteckiej Szko ł y Kszta ł cenia Indywidualnego” – zdanie drugie § 14 wzoru umowy. W dniu19.02.2008 r. do Prezesa UOKiK wp ł yn ęł o zawiadomienie Powiatowego Rzecznika Konsumentów z Otwocka o podejrzeniu stosowania przez Szko łę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Do zawiadomienia do łą czono kopi ę umowy zawartej przez Szko łę z konsumentem w dniu 11 sierpnia 2007 r. (karty nr 4-5). Przedstawione przez Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Otwocku zarzuty s ą analogiczne do zarzutów postawionych przez Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Nowym Targu. Równie ż do łą czone kopie umów s ą , co do tre ś ci, umowami zawartymi w oparciu o jeden wzór. Prezes UOKiK zwróci ł uwag ę , i ż wzorzec umowy stosowany przez Szko łę by ł ju ż przedmiotem jego kontroli, w wyniku której z ł o ż ony zosta ł do S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów pozew o uznanie wy ż ej cytowanych postanowie ń za niedozwolone. Wyrokiem z dnia 11 maja 2006 r. (sygn. akt XVII Amc 176/05) S ą d uzna ł stanowisko Prezesa UOKiK, czego skutkiem by ł o wpisanie w dniu 3 sierpnia 2006 r. ww. klauzul do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone w pozycjach nr 800 i nr 801. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, postanowieniem nr RKR-71/2008 z dnia 26 lutego 2008 r. Prezes UOKiK wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania przez Uniwersyteck ą Szko łę Kszta ł cenia Indywidualnego Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, przy ul. Ł adnej 2 praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcu umowy ww. postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Odpowiadaj ą c na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania (karty nr 20-31 oraz 74-78) Szko ł a wyja ś ni ł a, co nast ę puje: 1. Odno ś nie stosowania zapisu § 7 wzoru umowy Szko ł a zwróci ł a uwag ę , i ż w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego (przeprowadzonego przez Prezesa UOKiK w 2005 r. – przyp. UOKiK) dokona ł a zmian w tre ś ci wzorca umowy, w sposób zaaprobowany przez Prezesa UOKiK. Zmiany polega ł y na wprowadzeniu do wzorca postanowie ń uprawniaj ą cych konsumentów do wypowiedzenia umowy w ka ż dym czasie, z mo ż liwo ś ci ą proporcjonalnego do trwania umowy rozliczenia wniesionej op ł aty. Ponadto, Szko ł a zwróci ł a uwag ę , i ż we wzorcu umowy znajduje si ę równie ż postanowienie umo ż liwiaj ą ce odst ą pienie od umowy, nie poci ą gaj ą ce za sob ą 3 konieczno ś ci uiszczania jakichkolwiek op ł at 1 . W ocenie Szko ł y nie mo ż na ocenia ć tre ś ci § 7 wzorca umowy bez uwzgl ę dnienia wprowadzonych na etapie ww. post ę powania wyja ś niaj ą cego zmian. 2. Odno ś nie zdania drugiego § 14 wzoru umowy Szko ł a zwróci ł a uwag ę na przepis art. 385 3 pkt 23 k.c., zgodnie z którym za niedozwolone postanowienie umowne, w razie w ą tpliwo ś ci, uwa ż a si ę to, które narzuca rozpoznanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy. Szko ł a powo ł a ł a si ę równie ż na tre ść art. 454 §1 k.c., w my ś l którego je ż eli miejsce spe ł nienia ś wiadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z w ł a ś ciwo ś ci zobowi ą zania, ś wiadczenie powinno by ć spe ł nione w miejscu, gdzie w chwili powstania zobowi ą zania d ł u ż nik mia ł zamieszkanie lub siedzib ę . Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, i ż je ż eli zobowi ą zanie ma zwi ą zek z przedsi ę biorstwem d ł u ż nika lub wierzyciela, o miejscu spe ł nienia ś wiadczenia rozstrzyga siedziba przedsi ę biorstwa. Szko ł a podnios ł a, i ż miejsce spe ł nienia ś wiadczenia nie zosta ł o w umowie oznaczone, ani nie wynika z w ł a ś ciwo ś ci zobowi ą zania. W ocenie Szko ł y ś wiadczenie powinno by ć spe ł nione w miejscu, gdzie w chwili powstania zobowi ą zania d ł u ż nik mia ł siedzib ę , tj. w Krakowie. Na potwierdzenie powy ż szych okoliczno ś ci Szko ł a poda ł a, i ż umowa o us ł ug ę doskonalenia pami ę ci i b ł yskawicznego czytania, jak ą zawiera z konsumentami, jest ca ł kowicie, poprzez opiek ę dydaktyczn ą ś wiadczon ą telefonicznie, wykonywana w Krakowie. Nadto Szko ł a wskaza ł a, i ż w sporach rozstrzyganych przez s ą d w ł a ś ciwo ść miejscow ą jej siedziby w Krakowie wyznaczaj ą przepisy traktuj ą ce o ogólnej w ł a ś ciwo ś ci d ł u ż nika. Zatem, w ocenie Szko ł y, przepis art. 34 k.p.c. w praktyce nie znajduje zastosowania. Jednocze ś nie Szko ł a przed ł o ż y ł a m.in. druk wzoru „ Zg ł oszenia na kurs prowadzony przez Uniwersyteck ą Szko łę Kszta ł cenia Indywidualnego” , którego integraln ą cz ęść stanowi wzór „Umowy”. Przed ł o ż ony wzorzec umowy zawiera § 7 o tre ś ci identycznej do postanowienia wskazanego przez Prezesa UOKiK w postanowieniu o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania. Natomiast zdanie drugie § 14 przed ł o ż onego przez Szko łę wzorca ró ż ni si ę od zakwestionowanego i sformu ł owane jest w nast ę puj ą cy sposób: „(…) W przypadku nie doj ś cia przez strony do porozumienia, spór b ę dzie rozstrzygany przed w ł a ś ciwym S ą dem”. W poczet dowodów w przedmiotowym post ę powaniu Prezes UOKiK zaliczy ł zawiadomienia Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Suwa ł kach (karty nr 33-56), który przed ł o ż y ł m.in. kopie dwie umów zawartych prze Szko łę z konsumentami w dniach:31 sierpnia 2007 r. i jedn ą umow ę zawart ą w dniu 24 sierpnia 2008 r. Do dowodów zaliczono tak ż e zawiadomienie Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Koninie (karty nr 57-68) wraz z kopi ą umowy zawartej przez Szko łę z konsumentem w dniu 24 lipca 2007 r. Kolejnym dowodem w łą czonym do akt sprawy jest pismo Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Opolu z za łą czon ą kopia umowy zawartej przez Szko łę z konsumentem w dniu 25 sierpnia 2008 r. Wszystkie z wymienionych wy ż ej umów zawieraj ą w § 7 i § 14 postanowienia w brzmieniu zakwestionowanym przez Prezesa UOKiK. 1 § 8 ust. 1 wzoru umowy, stanowi ą cy o mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy w ci ą gu 10 dni od jej zawarcia, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22 poz. 271 ze zm.) – przyp. UOKiK. 4 Prezes UOKiK ustali ł , co nast ę puje: Szko ł a prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000136505 (karty nr 23-28). Zgodnie z wpisem jest spó ł k ą prawa handlowego, której przedmiot dzia ł alno ś ci to pozaszkolne formy kszta ł cenia, gdzie indziej nie sklasyfikowane. Szko ł a organizuje i prowadzi kursy metod ą korespondencyjn ą w systemie samokszta ł cenia. W strukturze Szko ł y dzia ł aj ą , obok g ł ównej siedziby w Krakowie, równie ż dwa biura regionalne w Ł odzi i w Poznaniu. Oferta Szko ł y skierowana jest do klientów z obszaru ca ł ej Polski. W okresie od 31 sierpnia 2006 r. do 31 marca 2008 r. nauk ę na kursach prowadzonych przez Szko łę podj ęł o 6 752 osób. Rejestracja osób podejmuj ą cych nauk ę odbywa si ę poprzez kontakt osobisty b ą d ź on-line. W pierwszym przypadku odbywa si ę rozmowa z tzw. Konsultantem O ś wiatowym, który prezentuje bezp ł atn ą lekcj ę pokazow ą . Osoby zainteresowane mog ą równie ż wype ł ni ć i wys ł a ć formularz zg ł oszeniowy poczt ą elektroniczn ą . W przypadku osób niepe ł noletnich zawarcie umowy odbywa si ę w obecno ś ci obojga rodziców. Za ś wiadczone us ł ugi Szko ł a przewiduje dwie mo ż liwo ś ci zap ł aty: w formie gotówkowej b ą d ź w formie kredytu zawartego na kurs BC (b ł yskawicznego czytania). W obrocie z konsumentami Szko ł a pos ł uguje si ę wzorcem pod nazw ą „ Zg ł oszenie na kurs prowadzony przez Uniwersyteck ą Szko łę Kszta ł cenia Indywidualnego - Umowa” , który okre ś la ich prawa i obowi ą zki. Wy ż ej wskazany wzorzec by ł przedmiotem kontroli Prezesa UOKiK w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym, przeprowadzonym w okresie 18.01.-16.06.2005 r. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego Prezes UOKiK zakwestionowa ł wy ż ej cytowane postanowienia § 7 i § 14 zdanie drugie wzorca umowy. Na skutek wezwa ń Szko ł a podejmowa ł a próby modyfikacji zapisów wzorca umowy, w sposób który równie ż budzi ł w ą tpliwo ś ci. Ostatecznie, Prezes UOKiK wyst ą pi ł do S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z pozwem o uznanie ww. klauzul za niedozwolone. Wyrokiem z dnia 11 maja 2006 r. (sygn. akt XVII Amc 176/05) S ą d uzna ł stanowisko Prezesa UOKiK. I tak: ¾ klauzula w brzmieniu: „Nierozpocz ę cie lub przerwanie nauki przez uczestnika kursu nie wp ł ywa na obowi ą zki P ł atnika okre ś lone w § 2 ust. 3 umowy nie pomniejsza warto ś ci kursu okre ś lonej w zg ł oszeniu na kurs oraz nie powoduje wyga ś ni ę cia innych roszcze ń finansowych ze strony Uniwersyteckiej Szko ł y Kszta ł cenia Indywidualnego wobec P ł atnika” zosta ł a, w dniu 3 sierpnia 2006 r., wpisana do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone w pozycji nr 800; ¾ klauzula w brzmieniu: ”W przypadku nie doj ś cia przez strony do porozumienia, s ą dem w ł a ś ciwym do rozstrzygania wszelkich sporów b ę dzie s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby Uniwersyteckiej Szko ł y Kszta ł cenia Indywidualnego”; zosta ł a, w dniu 3 sierpnia 2006 r., wpisana do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone w pozycji nr 801. 5 Maj ą c powy ż sze na uwadze, Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Interes publiczny Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Zatem, warunkiem koniecznym do uruchomienia instrumentów okre ś lonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym dzia ł ania przedsi ę biorców naruszaj ą jej przepisy i jednocze ś nie stanowi ą zagro ż enie dla interesu publicznego b ą d ź te ż naruszaj ą ten interes. Niniejsze post ę powanie dotyczy stosowania przez Szko łę wzorca umowy zawieraj ą cego niedozwolone klauzule. Wzorzec umowny, o którym mowa ma zastosowanie przy zawieraniu umów ze konsumentami. Dotycz ą one zatem obecnych i wszystkich potencjalnych uczestników kursów organizowanych przez Szko łę , co oznacza, ż e mog ą mie ć zastosowanie do nieokre ś lonego z góry kr ę gu adresatów. Zatem nale ż y uzna ć , i ż niniejsze post ę powanie prowadzone by ł o w interesie publicznym. Punktem wyj ś cia do rozstrzygni ę cia w niniejszej sprawie jest zatem ustalenie, czy dzia ł ania Szko ł y nosz ą znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 24 ust. 1 zakazuje stosowania takich praktyk. Naruszenie tego przepisu nast ę puje wówczas, gdy spe ł nione s ą łą cznie nast ę puj ą ce kryteria: - dzia ł ania przedsi ę biorcy nosz ą znamiona bezprawno ś ci, - dzia ł ania te naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów. Przes ł anka bezprawno ś ci Poj ę cie bezprawno ś ci nie jest poj ę ciem prawnie zdefiniowanym. Nale ż y zatem przyj ąć , zgodnie z jego literalnym brzmieniem, ż e „dzia ł anie bezprawne” to zachowanie sprzeczne z nakazem lub zakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tj. niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy te ż zamiaru po stronie przedsi ę biorcy dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Jak wy ż ej wskazano, Prezes UOKiK zakwestionowa ł stosowanie przez Szko łę wzorca umowy zawieraj ą cego dwie niedozwolone klauzule. Art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Zgodnie z kolejnymi punktami tego przepisu za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 k.p.c., naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. 6 Art. 24 ust. 2 precyzuje zatem klauzul ę generaln ą zawart ą w ust. 1, poprzez egzemplifikacj ę najcz ęś ciej wyst ę puj ą cych form zjawiskowych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Jednak, w jednym przypadku, przepis z ust. 2 pkt 1 wprost uznaje za jedn ą z praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów stosowanie postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone. Zgodnie z art. 479 42 k.p.c. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w razie uwzgl ę dnienia powództwa o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone w sentencji wyroku przytacza tre ść postanowie ń wzorca uznanych za niedozwolone i zakazuje ich stosowania. Z brzmienia art.479 43 k.p.c. wynika równie ż , ż e wyrok prawomocny ma skutek wobec przedsi ę biorców pozwanych, a tak ż e wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, o którym mowa w art.479 45 §2 k.p.c. Oznacza to, ż e stosowanie w obrocie z konsumentami postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru jest dzia ł aniem bezprawnym. W okoliczno ś ciach faktycznych rozstrzyganej sprawy bezspornym jest, i ż wskazane w sentencji niniejszej decyzji dwie klauzule zosta ł y, na mocy prawomocnego wyroku s ą dowego, wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone w pozycjach nr 800 i 801. Nie podlega równie ż dyskusji, i ż po dniu 3 sierpnia 2006 r. tj. po dacie wpisania tych postanowie ń do rejestru Szko ł a stosowa ł a je w umowach zawieranych z konsumentami na terenie ca ł ej Polski. Ś wiadcz ą o tym kopie umów przed ł o ż onych przez rzeczników konsumentów z Nowego Targu, Otwocka, Suwa ł k, Konina i Opola. W tym miejscu nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż Prezes UOKiK nie uzna ł za udokumentowane zaprzestanie stosowania przez Szko łę zapisu § 14 wzoru umowy traktuj ą cego o w ł a ś ciwo ś ci s ą du w rozstrzyganiu sporów. Wprawdzie Szko ł a przed ł o ż y ł a wzorzec, w którym tre ść § 14 zosta ł a zmodyfikowana w ten sposób, ż e zrezygnowano ze wskazania s ą du w ł a ś ciwego wedle siedziby Szko ł y. Jednak ż e we wszystkich kopiach umów przed ł o ż onych przez rzeczników konsumentów tre ść zarówno § 7 jak i § 14 figuruje w brzmieniu klauzul wpisanych w rejestrze postanowie ń uznanych za niedozwolone. Ponadto, na uwag ę zas ł uguje, i ż Prezes UOKiK nie podejmuje w niniejszej decyzji polemiki ze stanowiskiem Szko ł y argumentuj ą cym zasadno ść stosowania zapisu o w ł a ś ciwo ś ci s ą du uznaj ą c, i ż w przedmiotowej sprawie dzia ł a zasada res iudicata . Szko ł a mia ł a mo ż liwo ść przedstawienia swojego stanowiska na etapie post ę powania s ą dowego i skoro nie zosta ł o ono uwzgl ę dnione, to uznanie przez s ą d kwestionowanych klauzul za niedozwolone i ich wpis do rejestru nale ż y traktowa ć z powag ą sprawy ju ż os ą dzonej. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze Prezes UOKiK uzna ł , i ż pierwsza przes ł anka, niezb ę dna do uznania dzia ł a ń Szko ł y za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł a spe ł niona. Przes ł anka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzaj ą c jedynie w art. 24 ust. 3, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W ś wietle art. 1 ust. 1 ustawy nale ż y przyj ąć , ż e ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą powszechne i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego konsumenta b ę d ą cego kontrahentem przedsi ę biorcy. W orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji 7 i Konsumentów utrwali ł si ę pogl ą d, i ż naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa antymonopolowego dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska (wyrok SA z 24.01.1991 r., XV Amr 8/90; 4.07.2001 r. XVII Ama 108/00; 23.20.2002 r. XVII Ama 133/2001). Stanowisko to potwierdzone zosta ł o równie ż w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 wrze ś nia 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdzi ł , i ż : „nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy antymonopolowej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów” . W ocenie Prezesa UOKiK zakwestionowane w przedmiotowej decyzji zachowania Szko ł y polegaj ą ce na stosowaniu w obrocie konsumentami wzoru umowy, zawieraj ą cego niedozwolone postanowienia godz ą w zbiorowe interesy konsumentów. Stron ą umowy zawieranej przez Szko łę s ą zarówno wszyscy aktualni jak i wszyscy przyszli (potencjalni) kursanci. Zatem kr ą g adresatów takiego wzorca nie jest z góry okre ś lony. Bior ą c pod uwag ę , ż e konsument nie ma wp ł ywu na zapisy zawieranej z nim umowy, gdy ż nie jest ona z nim indywidualnie negocjowana, nale ż y uzna ć , ż e wszelkie zawarte w niej bezprawne zapisy, godz ą w jego interes. Wobec powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , ż e obie przes ł anki zasta ł y spe ł nione, co oznacza, i ż Szko ł a dopu ś ci ł a si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów nakazuje jej zaniechania. Maj ą c powy ż sze na uwadze, postanowiono, jak w pkt I sentencji. Kara pieni ęż na Zgodnie z art.106 ust.1 pkt.4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 . Z tre ś ci przepisu wynika, i ż ww. kara ma charakter fakultatywny. W zwi ą zku z tym Prezes UOKiK w ramach uznania administracyjnego decyduje, czy zasadne jest w danej sprawie na ł o ż enie kary. Ustawa nie zawiera katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest decyzja o na ł o ż eniu kary. W art. 111 ww. ustawy wskazano jedynie, i ż ustalaj ą c wysoko ść kary Prezes UOKiK winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. W rozpatrywanej sprawie, w punkcie I sentencji decyzji stwierdzono, ż e Szko ł a naruszy ł a zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zakaz ten ma charakter bezwzgl ę dny, zatem nie istniej ą przes ł anki natury prawnej, które umo ż liwia ł by zalegalizowanie tych praktyk. Spe ł niona jest zatem podstawowa przes ł anka warunkuj ą ca na ł o ż enie kary pieni ęż nej. Prezes UOKiK uzna ł wi ę c 8 za uzasadnione w niniejszej sprawie na ł o ż enie na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej (po zaokr ą gleniu do 1 z ł ) w wysoko ś ci 69 925 z ł (s ł ownie: sze ść dziesi ą t dziewi ęć tysi ę cy dziewi ęć set dwadzie ś cia pi ęć z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, co stanowi 0,67 % przychodu Szko ł y za rok 2007 r. (dane wg dokumentów CIT-8 za rok 2007) czyli 6,7 % kary jaka mog ł aby by ć w tym przypadku na ł o ż ona. Na ustalenie wysoko ś ci kary w ww. wysoko ś ci wp ł yn ęł a ocena ca ł okszta ł tu okoliczno ś ci sprawy dokonana na podstawie art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis ten stanowi, ż e przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106-108, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ść naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Okoliczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą jest fakt, ż e Szko ł a, nie zmieni ł a wzorca umowy pomimo prawomocnego wyroku s ą dowego i mimo, i ż wskazane wy ż ej klauzule zosta ł y uznane przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Szko ł a nie mo ż e t ł umaczy ć si ę nie ś wiadomo ś ci ą bezprawno ś ci swojego dzia ł ania poniewa ż w rozprawie przed S ą dem wyst ę powa ł a w charakterze pozwanego. Nale ż y te ż uwzgl ę dni ć , i ż Szko ł a nie zmieni ł a kwestionowanych klauzul równie ż po wszcz ę ciu niniejszego post ę powania, podejmuj ą c jedynie próby polemiki ze stanowiskiem Prezesa UOKiK. W dzia ł aniach Szko ł y nie mo ż na si ę zatem doszuka ć okoliczno ś ci ł agodz ą cych. Poniewa ż , w ś wietle powy ż szego orzeczona kara winna równie ż spe ł nia ć rol ę represyjno-wychowawcz ą , a nadto pozostawa ć we w ł a ś ciwej proporcji do mo ż liwo ś ci karanego przedsi ę biorcy, ustalaj ą c wysoko ść kary wzi ę to pod uwag ę zdolno ść p ł atnicz ą przedsi ę biorcy. Przyjmuj ą c wspomniane ww. wcze ś niej okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kara winna by ć orzekana na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, ale równocze ś nie pozwalaj ą cym mu na dalsze prowadzenie dzia ł alno ś ci, Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć kar ę w wysoko ś ci 69 925 z ł (po zaokr ą gleniu do 1 z ł ), co odpowiada 6,7 % kary maksymalnej. W ocenie Prezesa UOKiK uiszczenie kary w wy ż ej okre ś lonej wysoko ś ci spe ł ni zarówno funkcj ę prewencyjn ą , jak i represyjn ą oraz nie spowoduje istotnego uszczuplenia zysku wypracowanego przez Szko łę w roku 2007. W opinii Prezesa UOKiK powy ż sza kara spe ł nia zarówno funkcj ę prewencyjn ą , jak i represyjn ą . Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes UOKiK orzek ł , jak w punkcie II sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 9 Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Krakowie, 31 – 011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5. z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Leszek Piekarz Otrzymuj ą : 1. Uniwersytecka Szko ł a Kszta ł cenia Indywidualnego Sp. z o.o. ul. Ł adna 2 31-444 Kraków, 2. RKR a/a.