RPZ-24/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 21 listopada 2003 r. RPZ-61/19/03/MK DECYZJA Nr RPZ 24/03 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zw. z art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. z 2003r., nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i par. 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcy Krystynie Oleksiak prowadz ą cej dzia ł alno ść pod firm ą Instytut Wdra ż ania Nowych Form Edukacji Centrum Edukacji „ALFA” z siedzib ą w Poznaniu, przy ul. Kordeckiego 2/6. - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, prowadzenie reklamy poprzez rozpowszechnianie ulotek reklamowych o tre ś ci wprowadzaj ą cej w b łą d, tj. zawieraj ą cej: - wskazanie, i ż Centrum Edukacji ALFA posiada Certyfikat Instytutu Wdra ż ania Nowych Form Edukacji, - o ś wiadczenie, ż e kursy organizowane przez Centrum Edukacji ALFA s ą rekomendowane przez Ogólnopolskie Zrzeszenie Placówek O ś wiatowych, które s ą niezgodne z rzeczywisto ś ci ą i nakazuje zaniechanie jej stosowania. Uzasadnienie W dniu 24 wrze ś nia br. w pozna ń skim dodatku do Gazety Wyborczej ukaza ł si ę artyku ł zatytu ł owany „Profesor Chochlik”, w którym informowano o nierzetelno ś ci informacji widniej ą cych na ulotkach rozpowszechnianych przez Instytut Wdra ż ania Nowych Form Edukacji Centrum Edukacji „Alfa”. Przedmiotem og ł osze ń reklamowych by ł a zach ę ta do uczestnictwie w kursie przygotowuj ą cym do egzaminu gimnazjalnego, którego organizatorem by ł w ł a ś nie Instytut. W zwi ą zku doniesieniem prasowym, Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu wszcz ął w dniu 25 wrze ś nia post ę powanie wyja ś niaj ą ce. Celem tego post ę powania by ł o ustalenie, czy rzeczywi ś cie ulotki 2 reklamowe rozpowszechnianie przez przedsi ę biorc ę Krystyn ę Oleksiak prowadz ą c ą dzia ł alno ść pod firm ą Instytut z siedzib ą w Poznaniu, przy ul. Kordeckiego 2/6 (zwana dalej Przedsi ę biorc ą ), naruszaj ą przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 1993r., Nr 47, poz. 221 ze zm.). . W ramach tego post ę powania, uzyskano od Przedsi ę biorcy informacje potwierdzaj ą ce w ą tpliwo ś ci Urz ę du co do legalno ś ci prowadzonej reklamy. W zwi ą zku z powy ż szym w dniu 22 pa ź dziernika br. wszcz ę to na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity – Dz. U. z 2003r., Nr 86, poz. 804), post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o czym powiadomiono Przedsi ę biorc ę . Przedsi ę biorcy zarzucono stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na rozpowszechnianiu szczególnie w palcówkach o ś wiatowych reklamy oferty Przedsi ę biorcy sformu ł owanej w sposób wprowadzaj ą cy w b łą d. Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Istot ą praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. W ust ę pie 2 tego artyku ł u ogólna definicja praktyki zosta ł a wzbogacona o przyk ł adowe wskazanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W przepisie tym do praktyk zaliczono w szczególno ś ci wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wymagane jest spe ł nienie dwóch przes ł anek. Po pierwsze dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne. Po drugie narusza ć musi zbiorowe interesy konsumentów. Praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, któr ą zarzucono Przedsi ę biorcy jest prowadzenie reklamy w sposób wprowadzaj ą cy w b łą d. Reklama po ś wi ę cona jest ofercie uczestnictwa w kursie przygotowuj ą cym do egzaminu gimnazjalnego. Zgodnie z art. 16 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. Nr 47, poz.211 ze zm.) reklama wprowadzaj ą ca w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na decyzj ę konsumenta co do nabycia towaru lub us ł ugi jest zakazana. Dla okre ś lenia, kiedy reklama jest reklama wprowadzaj ą c ą w b łą d musz ą by ć brane pod uwag ę wszystkie jej elementy. Implementuj ą c dyrektyw ę 84/450/EWG dotycz ą c ą reklamy wprowadzaj ą c ą w b łą d i porównawczej, w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji za kryterium oceny reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d przyj ę to w szczególno ś ci jako ść towaru albo us ł ugi. Po pierwsze, has ł o: „Posiadamy Certyfikat Instytutu Wdra ż ania Nowych Form Edukacji” ulepsza wizerunek Przedsi ę biorcy. Wyró ż nienie przez Instytut Wdra ż ania Nowych Form Edukacji (nazwa brzmi ą ca do ść powa ż nie, wskazuj ą ca na nowatorskie rozwi ą zania edukacyjne) to niew ą tpliwie istotna informacja, zyskuj ą ca na znaczeniu w momencie podejmowania decyzji przez konsumenta. 3 Z wyja ś nie ń z ł o ż onych przez Przedsi ę biorc ę wynika jednak, ż e dokument, na który powo ł ano si ę og ł oszeniu reklamowym to nic innego jak za ś wiadczenie wydawane przez samego Przedsi ę biorc ę (nazw ę zaczerpni ę to z pe ł nej nazwy Przedsi ę biorcy). Certyfikat wr ę czany jest absolwentom i stanowi potwierdzenie uczestnictwa w kursie. Po drugie, wprowadzaniem w b łą d jest zapewnienie: „Nasze kursy s ą rekomendowane przez Ogólnopolskie Zrzeszenie Placówek O ś wiatowych”. W odpowiedzi na wezwanie Urz ę du, Przedsi ę biorca przyznaje, ż e informacja ta nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Nieprawdziwo ść tej informacji przejawia si ę w dwóch stwierdzeniach. Dzia ł alno ść edukacyjna przedsi ę biorcy nie jest w ogóle rekomendowana, nie istnieje te ż Ogólnopolskie Zrzeszenie Placówek O ś wiatowych. Przedsi ę biorca t ł umaczy, ż e Zrzeszenie to raczej koncepcja zebrania rekomendacji od osób zwi ą zanych z o ś wiat ą oraz placówek o ś wiatowych, w których Przedsi ę biorca organizuje zaj ę cia. Wprowadzanie w b łą d polega na wywo ł ywaniu u adresata reklamy wyobra ż e ń niezgodnych ze stanem rzeczywistym. Przyczyn ą takich b łę dnych wyobra ż e ń o rzeczywisto ś ci s ą informacje prawdziwe ale formu ł owane w sposób wieloznaczny, pó ł prawdy, informacje nieprawdziwe oraz pomini ę cia informacji istotnych dla odbiorcy reklamy. W omawianym przypadku budowanie niezgodnego z prawd ą wizerunku przedsi ę biorcy odbywa ł o si ę w drodze rozpowszechniania informacji nieprawdziwych. Reklama wyczerpuje znamiona czynu nieuczciwej konkurencji – reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, je ż eli jest w stanie wp ł yn ąć na decyzj ę adresata. Decyduj ą ce znaczenie przy ocenie okre ś lonej reklamy maj ą wyobra ż enia adresatów reklamy a nie opinie reklamuj ą cych (por. Polskie Prawo Reklamy, I. Wiszniewska, Warszawa 1998, str. 32). Zdaniem Urz ę du, zapewnienia co do wysokiej jako ść ś wiadczonych us ł ug z powo ł aniem na przyznane wyró ż nienia, stanowi ą istotne kryterium wyboru podmiotu ś wiadcz ą cego us ł ugi edukacyjne. Nie jest jednak konieczne by do takiego wyboru faktycznie dosz ł o, nie jest konieczne podpisanie umowy (por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, pod red. J. Szwaji, Warszawa 2000, str. 465). Jednym z podstawowych prawem konsumenta jest domaganie si ę prawid ł owej informacji o us ł udze, b ę d ą cej podstaw ą dokonania rzeczowo uzasadnionej decyzji. Reklama, rozpowszechniania w formie ulotek adresowana jest do ka ż dego ucznia (rodzica, opiekuna), który zamierza dokszta ł ci ć si ę w zakresie egzaminu gimnazjalnego. Na podstawie tych ulotek oczekiwania konsumenta wzrastaj ą . Konsument sk ł onny b ę dzie zdecydowa ć si ę na kurs organizowany przez Przedsi ę biorc ę , na podstawie niezgodnych z prawd ą danych. Nie istnieje bowiem Ogólnopolskie Zrzeszenie Placówek O ś wiatowych, które rekomenduje dzia ł alno ść Przedsi ę biorcy, ucze ń nie otrzyma równie ż obiecanego Certyfikatu. Zakazuj ą c stosowania wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy Urz ą d ma na celu ochron ę konsumenta, rozumianego jako zbiorowo ść , przed niekorzystnym dla niego rozporz ą dzeniem w ł asnym mieniem. Przy czym, nie oceniamy tu jako ś ci prowadzonych kursów, nie mo ż na bowiem wykluczy ć , ż e us ł ugi edukacyjne prowadzone s ą na bardzo dobrym poziomie. Kursant nie b ę dzie si ę jednak móg ł powo ł a ć na presti ż wybranej placówki. Reklama b ę d ą ca przedmiotem analizy Urz ę du zawiera informacje wskazuj ą ce na szczególne wyró ż nienia przyznane Przedsi ę biorcy. Poprzez nieuczciwe zachwalanie reklama stara si ę nak ł oni ć przysz ł ych gimnazjalistów (a w ł a ś ciwie ich rodziców) do podpisania umowy. Kwestionowana reklama stanowi wi ę c jednocze ś nie czyn nieuczciwej konkurencji okre ś lony w art. 14 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - rozpowszechnianie 4 nieprawdziwych b ą d ź w wprowadzaj ą cych w b łą d informacji o w ł asnych przymiotach lub w ł asnym przedsi ę biorstwie. Poj ę cie reklamy zawiera si ę bowiem w szerszym poj ę ciu rozpowszechniania informacji o przedsi ę biorstwie. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł zachowanie przedsi ę biorcy wskazane w sentencji za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Przedsi ę biorca przyzna ł si ę do uchybie ń , zaniecha ł stosowania nieuczciwej reklamy oraz zobowi ą za ł si ę odpowiedniej korekty sloganów reklamowych w przysz ł o ś ci. W zwi ą zku z tym Urz ą d nie skorzysta ł z prawa okre ś lonego w art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. na ł o ż enia na Przedsi ę biorc ę obowi ą zku publikacji decyzji b ą d ź z ł o ż enia o ś wiadczenia o tre ś ci i formie wskazanej przez Urz ą d. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 par.2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Ochrony Konkurencji i konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu . Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuje: Pani Krystyna Oleksiak Instytut Wdra ż ania Nowych Form Edukacji Centrum Edukacji „Alfa” Ul. Kordeckiego 2/6 60-131 Pozna ń