RPZ-13/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 21 lipca 2003 r. RPZ-61/10/03/MK DECYZJA Nr RPZ 13/2003 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zw. z art. 23a ust. 2 oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 86, poz. 804) oraz par. 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Polskiej Korporacji Finansowej „Skarbiec” sp. z o.o. z siedzib ą w Gda ń sku, przy ul. Czarny Dwór 8/120 -dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. na podstawie art. 23 c ust. 1 wymienionej na wst ę pie ustawy, uznaje si ę wykorzystywanie przez Polsk ą Korporacj ę Finansow ą „Skarbiec” sp. z o.o. postanowie ń umownych o nast ę puj ą cej tre ś ci : a) „par. 2 pkt 4 „Klient przyjmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z niniejszej umowy” b) „par. 16 pkt 2 „W przypadku, gdy w ci ą gu dwóch kolejnych terminów przydzia ł ów nie zostanie zebrany fundusz grupy, pozwalaj ą cy na jeden przydzia ł , PKF „Skarbiec” upowa ż niony jest do wstrzymania przydzia ł ów i przyst ą pienia do przedterminowej likwidacji programu lub podj ę cia innego rozwi ą zania, które najlepiej pos ł u ż y interesom Klientów i umo ż liwi dalsze funkcjonowanie w Programie Klientów, którzy terminowo wype ł nili swoje zobowi ą zania”. c) „par. 18 pkt 1a i 2a I,II,III, 3 „Rozwi ą zanie umowy nast ę puje w ci ą gu trzech miesi ę cy od terminu zako ń czenia planu ratalnego . Jednocze ś nie PKF „Skarbiec” dokona ostatecznej likwidacji grupy. - par. 18 pkt 1a (...) ś rodki jakie pozostan ą w ramach funduszu po likwidacji zostan ą przeznaczone w kolejno ś ci na : pokrycie star powsta ł ych w programie z powodów niezawinionych przez PKF „Skarbiec”, np. niemo ż no ść wyegzekwowania zad ł u ż enia od poszczególnych Klientów itp. – par. 1 pkt 2a I, wyp ł at ę rat czystych Klientów, którzy nie otrzymali przydzia ł u, a którzy zrezygnowali lub zostali wykluczeni zgodnie z zasadami okre ś lonymi w par. 13 i par. 14, a nie rozwi ą zano a nimi umowy wcze ś niej – par. 18 pkt 2a II. Je ż eli pozostaj ą ce na 2 rachunku bankowym ś rodki finansowe b ę d ą niewystarczaj ą ce dla ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci regulowane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego Klienta – par. 18 pkt 2a III. Jakiekolwiek zmniejszenie si ę funduszu grupy wywo ł ane przez zdarzenia nie przewidziane w niniejszej umowie, a nie zale ż ne od PKF „Skarbiec”, obci ąż a ł o b ę dzie proporcjonalnie wszystkich Klientów”. d) „par. 18 pkt 2c „Klientowi, któremu nie przydzielono jeszcze produktu zostanie zwrócona suma wp ł aconych rat podstawowych, bez waloryzacji o op ł at wst ę pnych z potr ą ceniem op ł aty likwidacyjnej równej 10% warto ś ci wybranego przez Klienta zestawu kwotowego.” e) „par. 19 pkt 2 „W sytuacjach nieprzewidzianych w niniejszej Umowie i w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje si ę wewn ę trzne przepisy PK „Skarbiec”. 2. na podstawie art. 23 c ust. 1 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na prowadzeniu reklamy prasowej w sposób wprowadzaj ą cy w b łą d poprzez: - pomijanie informacji o tym, ż e prowadzona przez Polsk ą Korporacj ę Finansow ą „Skarbiec” sp. z o. o. dzia ł alno ść polega na organizowaniu konsorcjum kapita ł owego, - stwarzanie u czytelnika mylnego wyobra ż enia, ż e oferta przedsi ę biorcy dotyczy mo ż liwo ś ci uzyskania ś rodków finansowych, w postaci po ż yczki lub kredytu, od PKF „Skarbiec” sp. z o.o. i nakazuje zaniechanie jej stosowania. 3. na podstawie art. 23 c ust. 2 wymienionej na wst ę pie ustawy zobowi ą zuje si ę Polsk ą Korporacj ę Finansow ą „Skarbiec” sp. z o.o. do przes ł ania, za potwierdzeniem odbioru, wszystkim swoim klientom, w terminie miesi ą ca od uprawomocnienia si ę decyzji, sentencji decyzji wraz z akapitami 4,5,6,7,8,9 uzasadnienia oraz o ś wiadczenia w formie przynajmniej A5, drukowanego rozmiarze czcionki 14, o tre ś ci: „Polska Korporacja Finansowa „Skarbiec” sp. z .o. z siedziba w Gda ń sku, przy ul. Czarny Dwór 8/120 organizuj ą ca grupy konsumentów, którzy wzajemnie finansuj ą swe zakupy, przyznaje, ż e w stosowanych przez ni ą Ogólnych Warunkach Umowy, w par. 2,16,18 i 19 znajduj ą si ę niedozwolone postanowienie umowne, które obowi ą zek zap ł acenia kary umownej wy łą cznie po stronie konsumenta, ograniczaj ą odpowiedzialno ść Spó ł ki za niewykonanie zobowi ą zania oraz uprawniaj ą do podejmowania arbitralnych decyzji. Wszystkie te postanowienia nie wi ążą konsumentów. Stosowanie tych postanowie ń zosta ł o uznane przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów” 4. na podstawie art. 100 e wymienionej na wst ę pie ustawy decyzji, w cz ęś ci obj ę tej punktem 1 sentencji nadaje si ę rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. 3 Uzasadnienie 1. W zwi ą zku z ukazuj ą c ą w lokalnej prasie (np. G ł os Wielkopolski z 23 wrze ś nia 2002r.) reklam ą dzia ł alno ś ci Polskiej Korporacji Finansowej „Skarbiec” sp. z o. o. (zwana dalej Spó ł k ą ) Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu wszcz ęł a post ę powanie wyja ś niaj ą ce. W ramach tego post ę powania, na podstawie przepisów ustawy z 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, wystosowano do przedsi ę biorcy wezwanie do zaniechania prowadzenia reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d. W reklamie zakwestionowano brak pe ł nej informacji dotycz ą cej rzeczywistego przedmiotu umowy, jakim jest cz ł onkostwo w grupie samofinansuj ą cej si ę . Ponadto wskazano, i ż zwrot „Kredyt w banku jest dla Ciebie nieosi ą galny” i przyk ł adowy plan ratalny sugerowa ć mog ą mo ż liwo ść uzyskania kredytu b ą d ź po ż yczki od Spó ł ki. Na skutek wezwania Spó ł ka zmodyfikowa ł a tre ść og ł osze ń reklamowych, przez pomini ę cie wspomnianego zwrotu. W dalszym ci ą gu jednak nie umie ś ci ł a w reklamie informacji o przedmiocie umowy, któr ą proponuje oraz nie zrezygnowa ł a z planu ratalnego, który sugeruje wysoko ść rat przy sp ł acaniu kredytu. W wyniku zmiany przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz po otrzymaniu w dniu 14 maja upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, udzielonego na podstawie art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, w zw. z par. 3a ust. 3 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), do przeprowadzenia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę to w dniu 4 marca 2003r. post ę powanie wyja ś niaj ą ce. Materia ł y i informacje zgromadzone w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym uprawdopodobni ł y stosowanie bezprawnych praktyk przez Spó ł k ę . W zwi ą zku z powy ż szym 20 maja 2003r. wszcz ę to post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o czym powiadomiono Spó ł k ę . Spó ł ce zarzucono stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na prowadzeniu reklamy oferty Spó ł ki w sposób wprowadzaj ą cy w b łą d oraz stosowanie w Ogólnych Warunkach Umowy postanowie ń wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych. Spó ł ka ustosunkowa ł a si ę do przedstawionych zarzutów. Nie podzieli ł a stanowiska Urz ę du dotycz ą cego bezprawno ś ci reklamy, wnios ł a natomiast o udzielenie pouczenia w jaki sposób zmienione zosta ć powinny niedozwolone klauzule umowne zamieszczone w Ogólnych Warunkach Umowy. Spó ł ka skorzysta ł a z prawa zapoznania si ę z materia ł em dowodowym. W dniu 1 lipca br. drog ą faksow ą nades ł ano do Urz ę du pismo informuj ą ce o gotowo ś ci dokonania zmian niektórych kontrowersyjnych zapisów Ogólnych Warunków Umowy. 2. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Istot ą praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. W ust ę pie 2 tego artyku ł u ogólna definicja praktyki zosta ł a wzbogacona o przyk ł adowe wskazanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W przepisie tym do praktyk zaliczono stosowanie postanowie ń 4 wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du, wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę oraz naruszenie obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wymagane jest spe ł nienie dwóch przes ł anek. Po pierwsze dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne. Po drugie narusza ć musi zbiorowe interesy konsumentów. 3. Bezprawno ść dzia ł ania Spó ł ki w zakresie obj ę tym punktem 1 sentencji przes ą dza stosowanie postanowie ń uznanych wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Niedozwolonym postanowieniem umownym jest to, które kszta ł tuje prawa i obowi ą zki stron umowy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c interesy konsumenta. To w ł a ś nie S ą d ostatecznie rozstrzyga, czy konkretna klauzula jest bezwzgl ę dnie zakazana. Stwierdzenie przez S ą d ra żą cego naruszenia interesu konsumenta w wyniku stosowania konkretnej klauzuli umownej skutkuje wpisaniem takiego postanowienia do rejestru. Na mocy przepisu art. 479 38 k.p.c. wyrok uznaj ą cy dane postanowienie za niedozwolone obowi ą zuje równie ż osoby trzecie (jest skuteczny erga omnes). Wpisanym do rejestru postanowieniem nie mog ą by ć od tej chwili pos ł ugiwa ć si ę inny przedsi ę biorcy. Chroniony wi ę c zostaje interes konsumenta rozumianego jako zbiorowo ść . Ustawodawca nie przyzna ł S ą dowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów uprawnienia do modyfikowania wpisywanego do rejestru postanowienia, w celu nadania mu brzmienia abstrakcyjnego. Z uwagi jednak na rozszerzon ą skuteczno ść niedozwolonych postanowie ń umownych spe ł niaj ą one funkcj ę przepisów prawnych. Do ich interpretacji stosowa ć wi ę c nale ż y regu ł y wypracowane w nauce prawa i orzecznictwie. Drobne ró ż nice w tek ś cie porównywanych postanowie ń nie stanowi ą przeszkody dla uznania kontrolowanego unormowania umownego za niedozwolone. Niedozwolonym postanowieniem jest wi ę c równie ż postanowienie, które mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Spe ł nione wi ę c zosta ł y obie ustawowe przes ł anki. 4. Kwestionowane przez Urz ą d postanowienia to unormowania par. 2 pkt 4, par. 16 pkt 2, par. 18 pkt 1a i 2 i 2a I,II,III, 3, par 19 pkt 2 Ogólnych -Warunków Umowy . 5. Pierwsze z nich o tre ś ci: „Klient przyjmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z tre ś ci niniejszej umowy” zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Antymonopolowego w dniu 27 marca 2002r. (sygn. akt XVII Amc 41/01), w sprawie przeciwko Financial Patners sp. z o.o.. Obci ąż enie konsumenta ogó ł em zobowi ą za ń sprawia, i ż umowa przyjmuje posta ć umowy jednostronnie zobowi ą zuj ą cej, co ogranicza ć mo ż e mo ż liwo ść dochodzenia jakichkolwiek roszcze ń od Spó ł ki. Poj ę cia „ klient” i „uczestnik” (figuruje w rejestrze) s ą to ż same co oznacza, ż e hipoteza klauzuli zamieszczonej w rejestrze w ca ł o ś ci odpowiada wpisanej do rejestru. 6. Drugie z niedozwolonych postanowie ń , to regulacje paragrafu 16 pkt 2. Przewidziano w nim, ż e „W przypadku, gdy w ci ą gu dwóch kolejnych terminów przydzia ł ów nie zostanie zebrany fundusz grupy, pozwalaj ą cy na jeden przydzia ł , PKF „Skarbiec” upowa ż niony jest do wstrzymania przydzia ł ów i przyst ą pienia do przedterminowej likwidacji programu lub do podj ę cia innego rozwi ą zania, które najlepiej pos ł u ż y interesom Klientów i umo ż liwi dalsze 5 funkcjonowanie w Programie Klientom, którzy terminowo wype ł nili swoje zobowi ą zania.” W rejestrze niedozwolonych postanowie ń umownych postanowienie takie zapisano na przyk ł ad pod liczb ą porz ą dkow ą 4, na podstawie orzeczenia SOKiK wydanego w dniu 27 lutego 2003r. w sprawie wzorców stosowanych przez Biuro Po ś rednictwa Handlowo-Finansowego MeCom Sp. z o.o. z siedzib ą w Szczecinie (sygn. akt XVII Amc 27/01). Zadaniem Spó ł ki jest organizowanie i administrowanie programem finansowym, którego celem jest zakup przez konsumenta okre ś lonego towaru lub us ł ugi. Kwestionowane postanowienie zezwala Spó ł ce na podj ę cie szybkiej decyzji, mo ż e nieuzasadnionej dotycz ą cej likwidacji danej grupy (listy). W ś wietle powy ż szego Spó ł ka nie ponosi ż adnej odpowiedzialno ś ci za nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania, a sam kontrahent Spó ł ki ma ograniczony wp ł yw na wykonanie umowy, co sprzeczne jest z dobrymi obyczajami. Drobne ró ż nice w tek ś cie umownym („ inne rozwi ą zania”) odbiegaj ą ce od klauzul wpisanych do rejestru („ inne kroki ”) nie stanowi ą w rzeczywisto ś ci zmiany znaczenia tych postanowie ń . 7. Trzecie postanowienie uznane wyrokiem s ą du za niedozwolone to zapisy paragrafu 18 pkt 1a i 2a I,II,III, 3: „Rozwi ą zanie umowy nast ę puje w ci ą gu trzech miesi ę cy od terminu zako ń czenia Planu ratalnego. Jednocze ś nie PKF „Skarbiec” dokona ostatecznej likwidacji grupy. (par. 18 pkt 1a). (..) ś rodki jakie pozostan ą w ramach funduszu po likwidacji zostan ą przeznaczone w kolejno ś ci na: pokrycie strat powsta ł ych w programie z powodów niezawinionych przez PKF „Skarbiec”, np. niemo ż no ść wyegzekwowania zad ł u ż enia od poszczególnych Klientów itp., (par. 18 pkt 2a I), wyp ł at ę rat czystych Klientom, którzy nie otrzymali przydzia ł u, a którzy zrezygnowali lub zostali wykluczeni zgodnie z zasadami okre ś lonymi w par. 13 i par. 14, a nie rozwi ą zano z nimi umowy wcze ś niej. (par. 18 pkt 2a II) Je ż eli pozostaj ą ce na rachunku bankowym ś rodki finansowe b ę d ą niewystarczaj ą ce dla ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci regulowane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego Klienta. (par. 18 pkt 2a III). Jakiekolwiek zmniejszenie si ę funduszu grupy wywo ł ane przez zdarzenia nie przewidziane w niniejszej umowie, a nie zale ż ne od PKF „Skarbiec”, obci ąż a ł o b ę dzie proporcjonalnie wszystkich Klientów”. W rejestrze odnale źć je mo ż na pod liczb ą 34. Umieszczono je rejestrze na podstawie wyroku s ą du z dnia 27 listopada 2002 o sygn. akt XVII Amc w sprawie przeciwko Towarzystwu Finansowemu Prestige sp. z o.o., z siedzib ą w Katowicach. Poj ę cia „ wyp ł ata rat czystych” oraz „ wyp ł ata rat podstawowych”, „nale ż no ś ci dokonywane b ę d ą ” oraz „ nale ż no ś ci regulowane b ę d ą ” itd. nie wp ł ywaj ą na hipotez ę klauzuli umownej, która jest taka sama jak hipoteza postanowienia niedozwolonego wpisanego do rejestru. Wzgl ę dy celowo ś ci oraz fakt, ż e klauzule wpisane do rejestru s ą zawsze cz ęś ci ą pewnej umowy, wp ł ywaj ą na to, ż e ró ż nice podmiotowe nie stanowi ą przeszkody w uznaniu obu klauzul za to ż same. 8. Kolejne postanowienie przewiduje, ż e „Klientowi, któremu nie przydzielono jeszcze produktu zostanie zwrócona suma wp ł aconych rat podstawowych, bez waloryzacji i op ł at wst ę pnych z potr ą ceniem op ł aty likwidacyjnej równej 10% warto ś ci wybranego przez Klienta zestawu kwotowego ” odpowiada na przyk ł ad postanowieniu o liczbie porz ą dkowej 21 w rejestrze niedozwolonych klauzul umownych. Postanowienie to, stosowane przez Polsk ą Grup ę Kapita ł ow ą „Kredyt” Sp. z o.o. z siedzib ą we Krakowie, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Antymonopolowego w dniu 6 maja 2002r. (Sygn. akt XVII Amc 44/01). Postanowienie powy ż sze sprzeczne jest równie ż z art. 385 3 pkt 12 i 13 k.c. Tre ść zakwestionowanego postanowienia nie jest identyczna z klauzul ą wpisan ą do rejestru. Bior ą c pod uwag ę par. 18 pkt 5 umowy stosowanej przez PKF „Skarbiec”, na podstawie którego op ł ata wst ę pna nie podlega zwrotowi, skutki jakie wywo ł uje przywo ł any, umowny zapis s ą jednak to ż same z tymi, które wynikaj ą z postanowienia uznanego przez S ą d 6 Antymonopolowy za niedozwolone. Na podstawie obu postanowie ń bowiem konsument otrzymuje nale ż ne mu kwoty bez waloryzacji i po potr ą ceniu nale ż nych kosztów administracyjnych, op ł aty wst ę pnej. Dodatkowo w przypadku PKF „Skarbiec” konsument zobowi ą zany jest zap ł aci ć jeszcze 10 % warto ś ci wybranego zestawu kwotowego. 9. Pi ą te postanowienie wpisane do rejestru to zapisy paragrafu 19 pkt 2 wskazuj ą ce, ż e „W sytuacjach nieprzewidzianych w niniejszej Umowie i w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje si ę wewn ę trzne przepisy PKF „Skarbiec”. Postanowienie to wyczerpuje tre ść art. . 385 3 pkt 4 i 10 k.c. Spó ł ka jest bowiem uprawniony do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w umowie. Zwrot „sytuacje nieprzewidziane” jest niedookre ś lony stwarzaj ą c tym samym mo ż liwo ś ci dowolnej interpretacji przedsi ę biorcy. Jednocze ś nie konsumentowi odebrane zosta ł o prawo do zapoznania si ę z tre ś ci ą niektórych postanowie ń umownych i wyra ż enia na nie akceptacji. W rejestrze klauzul niedozwolonych postanowienie, którego hipoteza zawiera si ę w hipotezie powy ż szego unormowania zamieszczone jest pod liczb ą porz ą dkow ą 27. Wpisano je na podstawie wyroku S ą du Antymonopolowego z dnia 12 sierpnia 2002r. w sprawie przeciwko Europejskiemu Funduszowi Budowlanemu sp. z o.o. (sygn. akt XVII Amc 43/01). Poj ę cia „ stosuje si ę wewn ę trzne przepisy PKF „Skarbiec” oraz „podejmuje Zarz ą d EFB w formie zarz ą dzenia” odnosz ą si ę do takich samych sytuacji faktycznych. Wobec powy ż szego, Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł zachowanie przedsi ę biorcy wskazane w punkcie pierwszym sentencji za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. 10. Drug ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, której dopu ś ci ł a si ę Spó ł ka jest prowadzenie reklamy w sposób wprowadzaj ą cy w b łą d. Reklama po ś wi ę cona jest niepowtarzalnej ofercie finansowej PKF „Skarbiec”, dzi ę ki której sprawnie i bez przeszkód sfinansowa ć mo ż na w ł asne potrzeby. Reklama skierowana jest do osób które chc ą podpisa ć umow ę kredytow ą , jednak na warunkach bardziej atrakcyjnych (raty totalne 0% + 4 raty gratis). Zgodnie z art. 16 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. Nr 47, poz.211 ze zm.) reklama wprowadzaj ą ca w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na decyzj ę konsumenta co do nabycia towaru lub us ł ugi jest zakazana. Dla okre ś lenia, kiedy reklama jest reklama wprowadzaj ą c ą w b łą d musz ą by ć brane pod uwag ę wszystkie jej w ł a ś ciwo ś ci. Implementuj ą c dyrektyw ę 84/450/EWG dotycz ą c ą reklamy wprowadzaj ą c ą w b łą d i porównawczej, w ustawi o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji za kryterium oceny reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d przyj ę to w szczególno ś ci przydatno ść i mo ż liwo ść zastosowania reklamowanego towaru u us ł ugi. Wprowadzanie w b łą d przez PKF „Skarbiec” przybiera dwojak ą form ę . 11. Po pierwsze, tworzenie mylnego wyobra ż enia u adresata reklamy polega na pomini ę ciu istotnych dla niego informacji. Brak rzetelnej prezentacji przedmiotu umowy, jakim jest cz ł onkostwo klienta w Programie PKF „Skarbiec” (par. 2 pkt 2 Ogólnych Warunków Umowy), w ramach którego wybrany przez klienta zestaw kwotowy przeznaczany jest na zakup np. materia ł ów budowlanych, maszyn i urz ą dze ń , mieszka ń , samochodów, wype ł nia znamiona reklamy niepe ł nej. Reklama niepe ł na uwa ż ana jest w doktrynie za informacj ę reklamowa wprowadzaj ą c ą w b łą d (por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, pod red. J Szwaji, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2000, str. 460). 7 Po drugie, reklama zawiera przyk ł adowe zestawienia kwotowe z wyszczególnionymi ratami oraz informacj ę o tym, ż e oferta skierowana jest do osób bez zdolno ś ci kredytowych. Analizuj ą c og ł oszenie reklamowe odnosimy wra ż enie, ż e oferta Spó ł ki zbli ż ona jest do oferty bankowej, jednak bez konieczno ś ci spe ł nienia szeregu warunków wymaganych przez instytucje bankowe. Tymczasem propozycja dotyczy przyst ą pienia do grupy (Ewidencja polega na utworzeniu grupy w ramach tych samych lub ró ż nych zestawów kwotowych oferowanych przez PKF „Skarbiec”. Grup ę tworzy si ę w celu nabycia produktu dla klienta” – par. 4 pkt. 1 ) i pozyskiwania ś rodków pieni ęż nych w drodze wzajemnego finansowania „kredytobiorców” ( „Klient zobowi ą zany jest do wp ł acania co najmniej jednej kompletnej raty miesi ę cznej nie pó ź niej do ni ż do dziesi ą tego ka ż dego miesi ą ca” (...) – par. 5 pkt 1 ). Przydzia ł towaru nast ę puje w drodze wniesionego udzia ł u w ł asnego (par. 7 Ogólnych Warunków umowy) albo w drodze zadeklarowanego udzia ł u w ł asnego (par. 8 Ogólnych Warunków Umowy). Termin uzyskania oczekiwanych ś rodków finansowych nie jest wi ę c dla cz ł onka programu znany. Wprowadzenie w b łą d polega na wywo ł aniu u adresata informacji reklamowej mylnego wyobra ż enia, ż e przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest udost ę pnienie ś rodków finansowych w postaci po ż yczki b ą d ź kredytu. Decyduj ą ce znaczenie maj ą przy tym wyobra ż enia adresatów reklamy a nie opinie reklamuj ą cych (por. Polskie Prawo Reklamy, I. Wiszniewska, Warszawa 1998, str. 32). Oczekiwania konsumentów co do rezultatów podpisanej umowy odbiegaj ą niestety od faktycznych zobowi ą za ń umownych, które podejmuje Spó ł ka. Zbiorowy interes konsumentów naruszony przez wskazan ą praktyk ę to interes ekonomiczny ogó ł u konsumentów, bli ż ej nieokre ś lonej liczby konsumentów. Reklama prasowa jest adresowana do ka ż dego, kto si ę ga po tygodnik, do wszystkich czytelników danego wydania tygodnika. Zakazuj ą c stosowania wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy Urz ą d ma na celu ochron ę konsumenta, rozumianego jako zbiorowo ść , przed niekorzystnym dla niego rozporz ą dzeniem w ł asnym mieniem. Ekonomiczne skutki podpisania umowy o uczestnictwo w konsorcjum kapita ł owym, jak wskazano, s ą diametralnie inne od tych, które wynikaj ą z umowy o kredyt. Bark terminu, w którym zrealizowany zostanie przydzia ł , w zasadzie parali ż uje dzia ł alno ść konsumentów. Niejednokrotnie te ż konsument nara ż ony zostaje na dodatkowe koszty zwi ą zane podpisaniem umowy. Konieczno ść uiszczenia op ł aty przygotowawczej przed uzyskaniem zestawu kwotowego od Spó ł ki skutkuje czasami konieczno ś ci ą zapo ż yczenia si ę u innych podmiotów. Realizacja potrzeby dla której zaspokojenia zawarto umow ę ze Spó ł k ą zostaje opó ź niona, a dokonywanie comiesi ę cznych wp ł at generuje kolejne koszty dla konsumenta. Nie mo ż na równie ż wykluczy ć sytuacji, w której po ż yczka w ogóle nie zostanie udzielona uczestnikowi. Ś rodki zgromadzone na wspólnym funduszu cz ł onków programu mog ą si ę bowiem okaza ć niewystarczaj ą ce, na skutek braku b ą d ź nie terminowych wp ł at pozosta ł ych uczestników systemu. 12. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł zachowanie przedsi ę biorcy wskazane w punkcie pierwszym sentencji za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. 13. W ramach prowadzonego post ę powania Spó ł ka podj ęł a wspó ł prac ę z Urz ę dem. 8 14. Na podstawie art. 23 c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwa ł ych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu. W szczególno ś ci mo ż e zobowi ą za ć przedsi ę biorc ę do z ł o ż enia wielokrotnego o ś wiadczenia o okre ś lonej w decyzji tre ś ci i formie. Poinformowanie konsumentów o rzeczywistym charakterze dzia ł alno ś ci prowadzonej przez Spó ł k ę Urz ą d uwa ż a za niezb ę dne. Z chwil ą wpisania niedozwolonego postanowienie do rejestru zyskuje ono skuteczno ść wobec osób trzecich (jest skuteczne erga omnes). Konsumenci mog ą wi ę c w drodze indywidualnych post ę powa ń przed s ą dem dochodzi ć przys ł uguj ą cych im roszcze ń . . 15. Z uwagi na postaw ę Spó ł ki Urz ą d nie skorzysta ł z uprawnienia do nakazania Spó ł ce, na jej koszt, publikacji decyzji w prasie. 16. Stosownie do art. 101e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e nada ć decyzji rygor natychmiastowej wykonalno ś ci w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. Rozstrzygaj ą c spraw ę b ę d ą c ą przedmiotem niniejszego post ę powania Urz ą d uzna ł , ż e zbiorowy interes konsumentów wymaga ochrony. Niewykonanie niezw ł oczne decyzji spowodowa ć mog ł oby nieodwracalne, negatywne skutki dla chronionych ustaw ą interesów konsumentów. Pouczenie Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 par.2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Ochrony Konkurencji i konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki