RPZ-11/2007

1 Pozna ń , dnia 20 lutego 2007r. RPZ – 61/7/06/AC DECYZJA nr RPZ 11/2007 Na podstawie art. 23 e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. z 2005r., nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę dzia ł ania W ł odzimierza Paw ł a P ł u ż y ń skiego, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „TOP CONCEPTIONS” w Poznaniu przy ul. Towarowej 39-43 polegaj ą ce na: 1. nieudzielaniu konsumentom na prowadzonej witrynie internetowej www.albertus.pl pe ł nej i rzetelnej informacji o: a) terminie, w jakim oferta lub informacja o cenie maj ą charakter wi ążą cy, b) miejscu i sposobie sk ł adania reklamacji, najpó ź niej w chwili z ł o ż enia propozycji zawarcia umowy, co stanowi naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 8 i 10 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.); 2. sprzecznym z art. 10 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny regulowaniu warunków odst ą pienia od umowy sprzeda ż y na odleg ł o ść zawieranej za po ś rednictwem witryny internetowej www.albertus.pl (pkt III ust. 1 c regulaminu sklepu) za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów oraz stwierdza si ę zaniechanie stosowania w/w praktyki z dniem 8 grudnia 2006 roku. PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 28 listopada 2006r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urz ę du) wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów , w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez W ł odzimierza Paw ł a P ł u ż y ń skiego, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „TOP CONCEPTIONS” (dalej Przedsi ę biorca) praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez: 1. nieudzielanie konsumentom na prowadzonej witrynie internetowej www.albertus.pl pe ł nej i rzetelnej informacji o: c) terminie, w jakim oferta lub informacja o cenie maj ą charakter wi ążą cy, d) miejscu i sposobie sk ł adania reklamacji, najpó ź niej w chwili z ł o ż enia propozycji zawarcia umowy, co stanowi naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 8 i 10 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.); 2. sprzeczne z art. 10 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny regulowanie na prowadzonej witrynie internetowej www.albertus.pl warunków odst ą pienia od umowy (pkt III ust. 1 c regulaminu sklepu). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania, pismem z dnia 13 grudnia 2006r., Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e „w dniu 8 grudnia 2006r. nast ą pi ł o przej ę cie ksi ę garni Albertus przez firm ę Dr Roman Nowak Nieruchomo ś ci sp. z o.o.” W dniu 27 grudnia 2006 roku na podstawie art. 292 kpc w zw. z art. 81 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dokonano ogl ę dzin witryny internetowej www.albertus.pl i ustalono, ż e widnieje na niej odmienny regulamin, w którym znajduj ą si ę postanowienia okre ś laj ą ce miejsce i sposób sk ł adania reklamacji oraz termin w jakim oferta lub informacja o cenie maj ą charakter wi ążą cy, a jako w ł a ś ciciel ksi ę garni wskazana jest Dr Roman Nowak Nieruchomo ś ci spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą . Ustalono równie ż , ze regulamin nie zawiera postanowienia analogicznego do znajduj ą cego si ę poprzednio w pkt III ust. 1 c regulaminu sklepu. Prezes Urz ę du zwróci ł si ę równie ż do spó ł ki Dr Roman Nowak Nieruchomo ś ci celem wyja ś nienia od kiedy i na jakiej podstawie prowadzi ksi ę garni ę internetow ą Albertus. Pismem z dnia 24 stycznia 2007r. spó ł ka o ś wiadczy ł a, ż e ksi ę garni ę prowadzi od dnia 11 grudnia 2006r. na podstawie umowy sprzeda ż y i przeniesienia autorskich praw maj ą tkowych zawartej z W ł odzimierzem Paw ł em P ł u ż y ń skim w dniu 8 grudnia 2006r. i przedstawi ł a wspomnian ą umow ę . Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cych si ę okre ś li ć , nawet licznej, grupy konsumentów. W art. 23a ust. 2 ww. ustawy zamieszczono przyk ł adowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten nawi ą zuje mi ę dzy innymi do czynów 3 nieuczciwej konkurencji, stosowania klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oraz szeroko ujmowanego przys ł uguj ą cego konsumentowi prawa do informacji. Bezprawno ść , do której odwo ł uje si ę ustawodawca, oznacza sprzeczno ść z prawem, a tak ż e z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego oraz z dobrymi obyczajami. Stanowisko takie znajduje oparcie w uzasadnieniu projektu rz ą dowego ustawy nowelizacyjnej, która wprowadzi ł a do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z którym „same przepisy art. 23a – 23d ustawy nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów.” Umowy zawierane bez jednoczesnej obecno ś ci obu stron, przy wykorzystaniu ś rodków porozumiewania na odleg ł o ść , podlegaj ą re ż imowi ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) zwanej dalej ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów. W odniesieniu do dzia ł a ń Przedsi ę biorcy, ich bezprawno ść mo ż na wywie źć zarówno z przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, jak i z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego oraz z dobrych obyczajów obowi ą zuj ą cych przedsi ę biorc ę w obrocie konsumenckim. Obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , stanowi jedn ą z generalnych zasad prawa umów. Zasada ta wynika z obowi ą zku lojalnego kontraktowania, który mo ż na wyprowadzi ć m.in. z tre ś ci art. 354 k.c. Wymaga podkre ś lenia, i ż kryteria s ł uszno ś ci kontraktowej doznaj ą szczególnego zaostrzenia w przypadku obrotu konsumenckiego, uwzgl ę dniaj ą c postulat ochrony s ł abszej strony umowy. Konsumentom, którym pozbawia si ę dost ę pu do informacji i wiedzy, w sposób istotny ogranicza si ę wolno ść podejmowania ś wiadomych decyzji rynkowych. Obowi ą zek informowania obejmuje ka ż de stadium kontraktowe. Uczciwo ść obrotu nakazuje ponadto udost ę pnienie konsumentom wszystkich tych informacji, które s ą niezb ę dne dla dokonania ś wiadomego, opartego na prawdziwych, rzetelnych i pe ł nych informacjach wyboru, co do zwi ą zania si ę okre ś lonym kontraktem. Obowi ą zek przedsi ę biorcy w zakresie udzielania informacji nabiera szczególnego znaczenia w przypadku umów zawieranych na odleg ł o ść . Niebezpiecze ń stwa zwi ą zane z brakiem jednoczesnej obecno ś ci kontrahentów polegaj ą na utrudnieniu partycypacji konsumenta we wspó ł pracy kontraktowej, utrudnieniu zapoznania si ę z przedmiotem ś wiadczenia, a tak ż e na utrudnieniu realizacji odpowiedzialno ś ci za niewykonanie (nienale ż yte wykonanie) umowy. Momentem granicznym udzielenia konsumentowi informacji jest z ł o ż enie propozycji zawarcia umowy. W „handlu elektronicznym” nast ę puje to przez podanie tych informacji w witrynie internetowej, w taki sposób, ż e ka ż dy mo ż e si ę z nimi zapozna ć , s ą bowiem one integraln ą cz ęś ci ą informacji handlowej sensu stricto albo samej oferty. Przedsi ę biorca nie podawa ł na stronie internetowej informacji o terminie, w jakim oferta lub informacja o cenie maj ą charakter wi ążą cy. Z uwagi na tre ść art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny dzia ł anie takie nale ż a ł o uzna ć za niezgodne z prawem. W ocenie Prezesa Urz ę du, powy ż sze dzia ł anie nale ż y kwalifikowa ć jako praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, gdy ż konsumenci nie byli w sposób 4 nale ż yty informowani o okresie, w którym oferta oraz informacja o cenie utrzymuj ą wi ążą cy charakter, co utrudnia ł o im podj ę cie racjonalnej decyzji co do dokonania zakupu. Przedsi ę biorca nie wskazywa ł tak ż e na miejsce i sposób sk ł adania reklamacji, co by ł o niezgodne z przepisami art. 9 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny . Narusza ł o to zbiorowe interesy konsumentów, gdy ż konsumenci nie byli w sposób nale ż yty informowani o zasadach realizacji ustawowo zagwarantowanych im uprawnie ń . Punkt III ust. 1 c regulaminu ksi ę garni stanowi ł z kolei, ż e „ksi ę garnia Albertus wymienia ksi ąż ki na nowe lub zwraca pieni ą dze, gdy klient zrezygnowa ł z zakupu i odes ł a ł przesy ł k ę w nienaruszonym opakowaniu przed up ł ywem 10 dni (240 godzin) od daty transakcji. Aby w takim przypadku otrzyma ć zwrot pieni ę dzy, klient nie mo ż e rozerwa ć opakowania, w którym ksi ąż ki zosta ł y przes ł ane. Przesy ł ka od klienta musi zawiera ć oryginalne opakowanie ksi ę garni wewn ą trz innego opakowania. Aby otrzyma ć zwrot kwoty, odes ł any towar lub fax z potwierdzeniem dokonania wysy ł ki towaru musz ą zosta ć odebrane przez ksi ę garni ę Albertus przed up ł ywem 240 godzin od momentu dokonania transakcji.” Powy ż sze postanowienia narusza ł y przepisy ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, gdy ż zgodnie z art. 10 ust. 3 pkt 2 tej ustawy ograniczenie mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy w przypadku usuni ę cia przez konsumenta oryginalnego opakowania dotyczy ć mo ż e jedynie sprzeda ż y nagra ń audialnych i wizualnych, a nie ksi ąż ek. Ponadto, zgodnie z w/w ustaw ą konsument mo ż e od umowy zawartej na odleg ł o ść odst ą pi ć w terminie 10 dni od wydania rzeczy , przy czym do zachowania tego terminu wystarczy wys ł anie o ś wiadczenia przed jego up ł ywem. Konsument nie ma zatem obowi ą zku odes ł ania towaru przed up ł ywem 10 dni, czy 240 godzin od momentu dokonania transakcji. Dzia ł anie takie nale ż a ł o zakwalifikowa ć jako naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, gdy ż w sposób bezprawny ogranicza ł o ono konsumentom prawo skorzystania z ustawowo zagwarantowanego im uprawnienia do odst ą pienia od umowy. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowych praktyk niezb ę dne jest wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów dotyczy tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć tzn. klientów Przedsi ę biorcy. Specyfika dzia ł alno ś ci prowadzonej przez Przedsi ę biorc ę przejawia si ę m.in. w tym, ż e oferta przedstawiona w Internecie trafia do nieograniczonego kr ę gu konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y uzna ć , ż e spe ł nione zosta ł y obie przes ł anki uznania dzia ł a ń Przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, tj. bezprawno ść dzia ł a ń oraz naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. W toku post ę powania ustalono, i ż Przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania w/w praktyk. W dniu 8 grudnia 2006r. pomi ę dzy Przedsi ę biorc ą a spó ł k ą Dr Roman Nowak Nieruchomo ś ci dosz ł o do zawarcia umowy sprzeda ż y i przeniesienia autorskich praw maj ą tkowych do poszczególnych elementów ksi ę garni „Albertus.pl”. Przedsi ę biorca przesta ł zatem prowadzi ć dzia ł alno ść polegaj ą c ą na sprzeda ż y towarów za po ś rednictwem witryny internetowej www.albertus.pl, a nabywca zamie ś ci ł na wymienionej stronie nowy regulamin ksi ę garni. 5 Zgodnie z art. 23e ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , je ż eli przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – XVII Wydzia ł u Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Otrzymuje : W ł odzimierz Pawe ł P ł u ż y ń ski TOP CONCEPTIONS Ul. Towarowa 39 – 43, 61 – 896 Pozna ń Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki