RPZ-1/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 9 lutego 2005r. RPZ – 61/11/05/AC DECYZJA nr RPZ 1/2005 Na podstawie art. 100b ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. z 2003r., nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Koninie, w sprawie uznania za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł a ń Amica Wronki S.A. z siedzib ą we Wronkach, przy ulicy Mickiewicza 52 polegaj ą cych na naruszaniu w warunkach udzielanej gwarancji bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cego przepisu art. 581 k.c. Uzasadnienie W dniu 24 stycznia 2005r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Koninie o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Amica Wronki S.A. z siedzib ą we Wronkach (zwanej dalej Producentem) pod zarzutem naruszania zbiorowych interesów konsumentów, poprzez stosowanie w warunkach gwarancji postanowienia naruszaj ą cego bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy przepis art. 581 k.c. Podstaw ą do wyst ą pienia z wnioskiem sta ł si ę przypadek konsumentów – Jolanty i Tomasza B ł aszczyk, którzy 18 pa ź dziernika 1999 roku zakupili ch ł odziarko zamra ż ark ę Producenta. Na w/w towar konsumpcyjny Producent udzieli ł trzyletniej gwarancji (punkt 1 umowy gwarancji). W toku eksploatacji ch ł odziarko – zamra ż arka by ł a czterokrotnie naprawiana w ramach umowy gwarancji, a ostatnia naprawa zosta ł a dokonana 3 pa ź dziernika 2002 roku. W jej wyniku Producent dokona ł istotnej naprawy wymieniaj ą c komor ę lodówki. Naprawa okaza ł a si ę nieskuteczna i po up ł ywie roku od ostatniej naprawy konsumenci, powo ł uj ą c si ę na przepis art. 581 k.c., zwrócili si ę do Producenta o dokonanie nieodp ł atnej naprawy w ramach gwarancji. Producent odmówi ł dokonania naprawy powo ł uj ą c si ę na up ł yw rocznego terminu przewidzianego w punkcie 5 umowy gwarancji o tre ś ci: „ W przypadku wymiany wadliwej cz ęś ci, której warto ść przekracza 5% warto ś ci sprz ę tu, okres gwarancji na wymienion ą cz ęść rozpoczyna si ę od dnia wymiany i trwa 12 miesi ę cy. ” 1 Z uwagi na powy ż sze, konsumenci zwrócili si ę o pomoc do Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Koninie, który dzia ł aj ą c na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w pismach z dnia 4 pa ź dziernika 2004r., 29 pa ź dziernika 2004r. oraz 16 grudnia 2004r. zwróci ł si ę do Producenta o uwzgl ę dnienie roszcze ń Jolanty i Tomasza B ł aszczyk. W odpowiedzi na powy ż sze pisma Rzecznika, Producent wskaza ł , i ż nie znajduje podstaw do uwzgl ę dnienia roszcze ń konsumentów. W uzasadnieniu wniosku o wszcz ę cie post ę powania w sprawie naruszania zbiorowych interesów konsumentów Rzecznik podniós ł , i ż postanowienie punktu 5 warunków gwarancji udzielanej przez Producenta narusza bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy przepis art. 581 k.c. Ponadto w ocenie wnioskodawcy sprawa nie ma charakteru incydentalnego, bowiem odpowiedniki punktu 5 warunków gwarancji znajduj ą si ę w wi ę kszo ś ci umów gwarancji zawieranych przez Producenta z konsumentami. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cych si ę okre ś li ć , nawet licznej, grupy konsumentów. W art. 23a ust. 2 ww. ustawy zamieszczono przyk ł adowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten nawi ą zuje mi ę dzy innymi do czynów nieuczciwej konkurencji, stosowania klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oraz szeroko ujmowanego przys ł uguj ą cego konsumentowi prawa do informacji. W ocenie wnioskodawcy bezprawno ść dzia ł ania Producenta w przedmiotowej sprawie polega ć mog ł aby na naruszeniu przepisu art. 581 k.c. stanowi ą cego, ż e je ż eli w wykonaniu swoich obowi ą zków gwarant dostarczy ł uprawnionemu z gwarancji zamiast rzeczy wadliwej rzecz woln ą od wad albo dokona ł istotnych napraw rzeczy obj ę tej gwarancj ą , termin gwarancji biegnie na nowo od chwili dostarczenia rzeczy wolnej od wad lub zwrócenia rzeczy naprawionej. Je ż eli gwarant wymieni ł cz ęść rzeczy, przepis stosuje si ę odpowiednio do cz ęś ci wymienionej. Dla oceny bezprawno ś ci dzia ł ania Producenta najistotniejsze znaczenie ma analiza aktualnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawnych w zakresie gwarancji. 1 stycznia 2003 roku wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 27 lipca 2002 roku o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 ze zm.). Ustaw ę t ę stosuje si ę do dokonywanej w zakresie dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstwa sprzeda ż y rzeczy ruchomej osobie fizycznej, która nabywa t ę rzecz w celu niezwi ą zanym z dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą . W niniejszej sprawie przedmiotem analizy jest w ł a ś nie sytuacja nabycia towaru konsumpcyjnego przez osob ę fizyczn ą w celu niezwi ą zanym z dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą . Z art. 1 ust 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz art. 535 1 k.c. wynika, ż e do sprzeda ż y konsumenckiej maj ą zastosowanie ogólne przepisy kodeksu cywilnego o sprzeda ż y oraz o poszczególnych rodzajach sprzeda ż y, z wyj ą tkiem art. 556 – 2 581 k.c. Wskazywany zatem przez wnioskodawc ę przepis art. 581 k.c. nie ma aktualnie zastosowania do sprzeda ż y konsumenckiej. Ustawa o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej wprowadzi ł a tzw. gwarancj ę komercjaln ą , która - w odró ż nieniu od niezgodno ś ci towaru z umow ą - jest instytucj ą umown ą . Przepis art. 13 w/w ustawy okre ś la tre ść i sposób sporz ą dzenia dokumentu gwarancyjnego oraz obowi ą zki sprzedawcy w zwi ą zku z udzieleniem gwarancji na towar konsumpcyjny. Unormowanie to jest znacznie szczuplejsze ni ż istniej ą ce w Kodeksie cywilnym, a odnosz ą ce si ę do gwarancji jako ś ci. Ci ęż ar regulacji praw i obowi ą zków stron gwarancji komercjalnej spoczywa w tej sytuacji na gwarancie. Gwarant ma zatem swobod ę w okre ś leniu tre ś ci gwarancji kupuj ą cemu. Tre ść gwarancji komercjalnej mo ż e, ale nie musi odpowiada ć tre ś ci gwarancji jako ś ci. Ustawa stanowi, ż e w dokumencie gwarancyjnym nale ż y zamie ś ci ć podstawowe dane potrzebne do dochodzenia roszcze ń z gwarancji, w szczególno ś ci nazw ę i adres gwaranta lub jego przedstawiciela w Rzeczpospolitej Polskiej, czas trwania i terytorialny zasi ę g ochrony gwarancyjnej. Ponadto powinno by ć w nim zawarte stwierdzenie, ż e gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą . Wyk ł adnia celowo ś ciowa art. 13 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej prowadzi do wniosku, ż e równie ż w przypadku, gdy tre ść o ś wiadczenia gwarancyjnego nie zawiera wskazanych wy ż ej danych, brak ten nie ma wp ł ywu na wa ż no ść gwarancji i nie pozbawia kupuj ą cego mo ż liwo ś ci wykonywania wynikaj ą cych z niej uprawnie ń . Gwarancja komercjalna stanowi zatem dodatkowe zobowi ą zanie zaci ą gni ę te przez sprzedawc ę czy producenta, a kupuj ą cemu przys ł uguje prawo wyboru pomi ę dzy uprawnieniami przyznanymi mu w ustawie w razie stwierdzenia niezgodno ś ci towaru konsumpcyjnego z umow ą sprzeda ż y i uprawnieniami wynikaj ą cymi z udzielonej mu gwarancji komercjalnej. Z uwagi na powy ż sze, jak równie ż na fakt dobrowolno ś ci stosunku obligacyjnego jakim jest gwarancja, nie ma podstaw do uznania, i ż stosowanie przez Producenta postanowienia, i ż „ W przypadku wymiany wadliwej cz ęś ci, której warto ść przekracza 5% warto ś ci sprz ę tu, okres gwarancji na wymienion ą cz ęść rozpoczyna si ę dnia wymiany i trwa 12 miesi ę cy ” jest bezprawne. Ponadto, zwa ż ywszy na fakt, i ż gwarant mo ż e swobodnie okre ś li ć czas trwania gwarancji, nie mo ż na uzna ć przyznania rocznego terminu gwarancji na wymienion ą cz ęść za sprzeczn ą z dobrymi obyczajami. Co za tym idzie nie jest wype ł niona przes ł anka do uznania, i ż dzia ł ania Producenta stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Z uwagi na powy ż sze bezprzedmiotowa staje si ę analiza, czy zachodzi w niniejszej sprawie druga z przes ł anek wymienionych w art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a dotycz ą ca naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Na marginesie tylko mo ż na wskaza ć , i ż ustawa o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej nie zawiera przepisów intertemporalnych, a jedynie stanowi, ż e wchodzi w ż ycie z dniem 1 stycznia 2003 roku (art. 15 ustawy). Czasowy zakres zastosowania ustawy nale ż y zatem ocenia ć na podstawie stosowanych w drodze analogii przepisów ustawy wprowadzaj ą cej Kodeks cywilny. Zgodnie z t ą regulacj ą do umów zawartych przed dniem jej wej ś cia w ż ycie powinno si ę stosowa ć przepisy dotychczasowe (art. XLIX § 1 PWKC) 1 . 1 J. Rajski, System Prawa Prywatnego Tom 7 , wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 163 3 Co za tym idzie do umowy gwarancji zawartej pomi ę dzy Producentem a Jolant ą i Tomaszem B ł aszczyk nie stosuje si ę przepisów ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej, a obowi ą zuj ą ce w dniu zawarcia umowy przepisy Kodeksu cywilnego dotycz ą ce gwarancji jako ś ci. Zmiana re ż imu prawnego dotycz ą cego gwarancji towaru konsumpcyjnego przes ą dza o braku mo ż liwo ś ci uznania dzia ł a ń Producenta za bezprawne, a co za tym idzie - domagania si ę ochrony prawnej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 100 b ust.1 w/w ustawy stanowi, ż e Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania, je ż eli z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e zbiorowe interesy nie uleg ł y naruszeniu. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuje : Powiatowy Rzecznik Konsumentów ul. 1 – go Maja 9 62 – 510 Konin 4