RLU-8/2009

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-012 Lublin, ul. Ochotnicza 10 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, 743-77-30, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 18 czerwca 2009 r. RLU-61-14/08/IM p.o. Decyzja RLU Nr 8/2009 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ż e ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 powo ł anej wy ż ej ustawy, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcom: Jadwidze Marciniak i Janinie Zieli ń skiej, prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą jako wspólnicy spó ł ki cywilnej pod nazw ą Biuro Podró ż y „Alex” w B., - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę w/w przedsi ę biorców, polegaj ą c ą na zamieszczeniu w stosowanych, w obrocie z konsumentami „Ogólnych warunkach uczestnictwa BP Alex s.c.”, nast ę puj ą cych postanowie ń wzorca umownego: 1. „…Wzrost cen o wi ę cej ni ż 10% upowa ż nia Uczestnika do odst ą pienia od umowy w terminie 3 dni od daty zawiadomienia, bez ponoszenia kosztów okre ś lonych w pkt 7 (koszty rezygnacji)”; 2. Koszty rezygnacji powy ż ej 30 dni przed imprez ą – 50 z ł do 30 dni przed imprez ą – 10% ceny imprezy do 20 dni przed imprez ą – 50% ceny imprezy do 10 dni przed imprez ą – 75% ceny imprezy 2 do 3 dni przed imprez ą – 100% ceny imprezy”; 3. „…Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć natychmiast po zaistnieniu sytuacji b ę d ą cej ź ród ł em reklamacji na pi ś mie w recepcji sanatorium lub recepcji hotelu /dotyczy imprezy pobytowej/ lub faxem, e-mailem do Organizatora w przypadku imprez objazdowych…” 4. „BP ALEX nie zwróci ś wiadcze ń , które nie zosta ł y wykorzystane z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika – spó ź nienie si ę na zbiórk ę , skrócenie pobytu”; stanowi ą cych postanowienia wzorców umów, to ż same z wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 26 ust. 1 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ż e ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 powo ł anej wy ż ej ustawy, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcom: Jadwidze Marciniak i Janinie Zieli ń skiej, prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą jako wspólnicy spó ł ki cywilnej pod nazw ą Biuro Podró ż y „Alex” w B., - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę w/w przedsi ę biorców, polegaj ą c ą na zamieszczeniu w stosowanych, w obrocie z konsumentami „Ogólnych warunkach uczestnictwa BP Alex s.c.”, postanowie ń wzorca umownego o tre ś ci: 1. „BP ALEX zastrzega sobie prawo zmiany ceny imprezy najpó ź niej na 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy…” 2. „BP ALEX zastrzega sobie prawo zmiany ceny imprezy najpó ź niej na 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, w przypadku wzrostu kosztów transportu, podatków, kursów walut itp.” b ę d ą cych bezprawnymi w ś wietle, odpowiednio: art. 17 ust. 2, art. 17 ust. 1 oraz art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2004r. Nr 223 poz. 2268, zm.: Dz.U. z 2004r. Nr 273 poz. 2703, Dz.U. z 2005r. Nr 175 poz.1462, Dz.U. z 2006r. Nr 220 poz.1600, Dz.U. z 2008r. Nr 180 poz.1112), naruszaj ą c tym samym art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. 3 III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ż e ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 powo ł anej wy ż ej ustawy, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcom: Jadwidze Marciniak i Janinie Zieli ń skiej, prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą jako wspólnicy spó ł ki cywilnej pod nazw ą Biuro Podró ż y „Alex” w B., - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę w/w przedsi ę biorców, polegaj ą c ą na zamieszczeniu w stosowanych, w obrocie z konsumentami „Ogólnych warunkach uczestnictwa BP Alex s.c.”, nast ę puj ą cego postanowienia wzorca umownego: „BP ALEX nie ponosi odpowiedzialno ś ci za baga ż klientów przypadku: zagubienia, kradzie ż y, zapomnienia, zamiany”. stanowi ą cego postanowienie wzorców umów, to ż same z wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania, pocz ą wszy od miesi ą ca czerwca 2008r. IV. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ż e ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 powo ł anej wy ż ej ustawy, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcom: Jadwidze Marciniak i Janinie Zieli ń skiej, prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą jako wspólnicy spó ł ki cywilnej pod nazw ą Biuro Podró ż y „Alex” w B., - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę w/w przedsi ę biorców, polegaj ą c ą na zamieszczeniu w stosowanych, w obrocie z konsumentami „Ogólnych warunkach uczestnictwa BP Alex s.c.”, nast ę puj ą cego postanowienia wzorca umownego: 4 „BP ALEX nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zaistnia ł e niedogodno ś ci w trakcie realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych np.: warunki atmosferyczne, dzia ł anie si ł y wy ż szej, decyzje pa ń stwowe, awaria ś rodków transportu”. b ę d ą cego bezprawnym w ś wietle: art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2004r. Nr 223 poz. 2268, zm.: Dz.U. z 2004r. Nr 273 poz. 2703, Dz.U. z 2005r. Nr 175 poz.1462, Dz.U. z 2006r. Nr 220 poz.1600, Dz.U. z 2008r. Nr 180 poz.1112), naruszaj ą c tym samym art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania, pocz ą wszy od miesi ą ca czerwca 2008r. V. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ż e ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Jadwig ę Marciniak, wspólnika spó ł ki cywilnej Biuro Podró ż y „Alex” s.c. w B. kary pieni ęż ne: 1) w zwi ą zku z dopuszczeniem si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, w wysoko ś ci 549 z ł (s ł ownie: pi ęć set czterdzie ś ci dziewi ęć z ł otych), za zap ł at ę której odpowiada ona solidarnie wraz z Janin ą Zieli ń sk ą , p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa; 2) w zwi ą zku z dopuszczeniem si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt II sentencji niniejszej decyzji, w wysoko ś ci 275 z ł (s ł ownie: dwie ś cie siedemdziesi ą t pi ęć z ł otych), za zap ł at ę której odpowiada ona solidarnie wraz z Janin ą Zieli ń sk ą , p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa; 3) w zwi ą zku z dopuszczeniem si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt III sentencji niniejszej decyzji, w wysoko ś ci 77 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ą t siedem z ł otych), za zap ł at ę której odpowiada ona solidarnie wraz z Janin ą Zieli ń sk ą , p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa; 4) w zwi ą zku z dopuszczeniem si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt IV sentencji niniejszej decyzji, w wysoko ś ci 102 z ł (s ł ownie: sto dwa z ł ote), za zap ł at ę której odpowiada ona solidarnie wraz z Janin ą Zieli ń sk ą , p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa VI. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie 5 do art. 33 ust. 6 tej ż e ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Janin ę Zieli ń sk ą , wspólnika spó ł ki cywilnej Biuro Podró ż y „Alex” s.c. w B.. kary pieni ęż ne: 1) w zwi ą zku z dopuszczeniem si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, w wysoko ś ci 2196 z ł (s ł ownie: dwa tysi ą ce sto dziewi ęć dziesi ą t sze ść z ł otych), za zap ł at ę której odpowiada ona solidarnie wraz z Jadwig ą Marciniak, p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa; 2) w zwi ą zku z dopuszczeniem si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt II sentencji niniejszej decyzji, w wysoko ś ci 1098 z ł (s ł ownie: jeden tysi ą c dziewi ęć dziesi ą t osiem z ł otych), za zap ł at ę której odpowiada ona solidarnie wraz z Jadwig ą Marciniak, p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa; 3) w zwi ą zku z dopuszczeniem si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt III sentencji niniejszej decyzji, w wysoko ś ci 308 z ł (s ł ownie: trzysta osiem z ł otych), za zap ł at ę której odpowiada ona solidarnie wraz z Jadwig ą Marciniak, p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa; 4) w zwi ą zku z dopuszczeniem si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt IV sentencji niniejszej decyzji, w wysoko ś ci 410 z ł (s ł ownie: czterysta dziesi ęć z ł otych), za zap ł at ę której odpowiada ona solidarnie wraz z Jadwig ą Marciniak, p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów dokona ł analizy wzorów umów i regulaminów stosowanych przez przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi turystyczne. Jadwiga Marciniak zam. w B., ul. Lawendowa 8 i Janina Zieli ń ska zam. w B., ul. Bacieczki 225 m 4, prowadz ą dzia ł alno ść jako Biuro Podró ż y „Alex” s.c. (dalej BP Alex) Analiza dokumentów w postaci „Ogólnych warunkach uczestnictwa BP Alex s.c.” (dalej: Warunki) wykaza ł a, ż e Warunki zawieraj ą postanowienia, które mog ą stanowi ć niedozwolone postanowienia umowne wpisane do Rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych prowadzonego przez Prezesa UOKiK oraz mog ą by ć niezgodne z przepisami ustawy o us ł ugach turystycznych. W zwi ą zku z tym, Postanowieniem Nr 121/08 z dnia 14 kwietnia 2008 r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie administracyjne przeciwko w/w przedsi ę biorcom (dalej: BP Alex lub Przedsi ę biorcy), pod zarzutem stosowania 6 praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów opisanej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez zamieszczenie w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorze Warunków postanowie ń , to ż samych z wpisanymi do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone oraz postanowie ń niezgodnych z zapisami ustawy o us ł ugach turystycznych. W odpowiedzi na wszcz ę cie post ę powania administracyjnego Przedsi ę biorcy nie odnie ś li si ę do zarzutów sformu ł owanych w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania z zakresu ochrony zbiorowych interesów konsumentów. Prezes UOKiK ustali ł , co nast ę puje: Jadwiga Marciniak zam. w B., ul. Lawendowa 8 prowadz ą ca (jako wspólnik) dzia ł alno ść jako Biuro Podró ż y „Alex” s.c. jest wpisana do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, prowadzonej przez Prezydenta Miasta Bia ł ystok pod numerem 73993. Janina Zieli ń ska zam. w B., ul. Bacieczki 225 m 4 prowadz ą ca (jako wspólnik) dzia ł alno ść jako Biuro Podró ż y „Alex” s.c. jest wpisana do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, prowadzonej przez Prezydenta Miasta Bia ł ystok pod numerem 73992. Przedsi ę biorcy ci prowadz ą biuro podró ż y, w tym organizuj ą wyjazdy do sanatoriów na Litwie. W zwi ą zku z t ą dzia ł alno ś ci ą jest stosowany wzorzec umowny: „Ogólne warunki uczestnictwa BP Alex s.c.”. W oparciu o ten wzorzec zawierane s ą umowy cywilnoprawne („Umowa – Zg ł oszenie”). Z us ł ug tych przedsi ę biorców korzystaj ą osoby fizyczne- konsumenci, którzy decyduj ą si ę na wzi ę cie udzia ł u jako uczestnik w imprezach turystycznych, organizowanych przez BP Alex. Nast ę puj ą ce zapisy wzorca „Ogólnych warunków uczestnictwa BP Alex s.c.”, mog ą ce by ć to ż samymi z postanowieniami wpisanymi ju ż do rejestru klauzul niedozwolonych, zosta ł y zakwestionowane przez Prezesa UOKiK: • Pkt 4 Warunków „…Wzrost cen o wi ę cej ni ż 10% upowa ż nia Uczestnika do odst ą pienia od umowy w terminie 3 dni od daty zawiadomienia, bez ponoszenia kosztów okre ś lonych w pkt 7 (koszty rezygnacji)” • Pkt 6 Warunków „Koszty rezygnacji powy ż ej 30 dni przed imprez ą – 50 z ł do 30 dni przed imprez ą – 10% ceny imprezy do 20 dni przed imprez ą – 50% ceny imprezy do 10 dni przed imprez ą – 75% ceny imprezy do 3 dni przed imprez ą – 100% ceny imprezy” • Pkt 14 Warunków „…Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć natychmiast po zaistnieniu sytuacji b ę d ą cej ź ród ł em reklamacji na pi ś mie w recepcji sanatorium lub recepcji hotelu /dotyczy imprezy pobytowej/ lub faxem, e- mailem do Organizatora w przypadku imprez objazdowych…” • Pkt 18 „BP ALEX nie zwróci ś wiadcze ń , które nie zosta ł y wykorzystane z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika – spó ź nienie si ę na zbiórk ę , skrócenie pobytu” 7 • Pkt 19 „BP ALEX nie ponosi odpowiedzialno ś ci za baga ż klientów przypadku: zagubienia, kradzie ż y, zapomnienia, zamiany”. Nast ę puj ą ce zapisy wzorca „Ogólnych warunków uczestnictwa BP Alex s.c.”, mog ą ce by ć sprzecznymi z uregulowaniami ustawy dnia 29 sierpnia 1997 roku o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268), zosta ł y zakwestionowane przez Prezesa UOKiK: • Pkt 4 Warunków „BP ALEX zastrzega sobie prawo zmiany ceny imprezy najpó ź niej na 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy…” • Pkt 4 Warunków „BP ALEX zastrzega sobie prawo zmiany ceny imprezy najpó ź niej na 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, w przypadku wzrostu kosztów transportu, podatków, kursów walut itp.” • Pkt 17 „BP ALEX nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zaistnia ł e niedogodno ś ci w trakcie realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych np.: warunki atmosferyczne, dzia ł anie si ł y wy ż szej, decyzje pa ń stwowe, awaria ś rodków transportu” Prezes UOKiK ustali ł , na podstawie z ł o ż onego przez przedsi ę biorc ę o ś wiadczenia, w warunkach ustawowej (art. 106 ust. 2 pkt 2 powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) odpowiedzialno ś ci z udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzaj ą cych w b łą d oraz na podstawie przed ł o ż onych kopii umów, zawartych z konsumentami, i ż BP Alex zaprzesta ł o od miesi ą ca czerwca 2008r. stosowania postanowie ń punktów 17 i 19 Warunków, ograniczaj ą cych odpowiedzialno ść BP Alex za „niedogodno ś ci w trakcie imprezy” oraz za baga ż klientów, w formie, jak ą zakwestionowa ł Prezes UOKiK w postanowieniu nr 121/08 o wszcz ę ciu post ę powania pod zarzutem stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Oba te postanowienia zosta ł y z Warunków usuni ę te. Jednocze ś nie Prezes UOKiK ustali ł , ż e BP Alex dokona ł zmian tak ż e pozosta ł ych, zakwestionowanych w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania postanowie ń . Zamiany te mia ł y charakter j ę zykowy i porz ą dkowy, mianowicie przedmiotowe postanowienia zosta ł y zmodyfikowane poprzez u ż ycie innych s ł ów lub innego szyku zdania do wyra ż enia danego postanowienia, zosta ł a równie ż zmieniona numeracja tych ż e postanowie ń w ramach Warunków. Wskazane powy ż ej postanowienia, to ż same w opinii Prezesa UOKiK z klauzulami wpisanymi do Rejestru, Warunków zosta ł y zmodyfikowane w sposób nast ę puj ą cy: • Pkt 4 (w zakresie mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy je ś li wzrost ceny imprezy jest wi ę kszy ni ż 10%) zosta ł zmieniony na zapis II. Pkt 2 w postaci: Uczestnikowi przys ł uguje zwrot wp ł aconej nale ż no ś ci je ż eli rezygnacja lub niemo ż no ść wzi ę cia udzia ł u w imprezie le ż y po stronie BP Alex. Mog ą to by ć : znaczny powy ż ej 10% wzrost ceny imprezy (…); • Pkt 6 (ustalaj ą cy rycza ł towo koszty rezygnacji) zosta ł zmieniony na zapis II. Pkt 4 w postaci: (…) BP Alex dokonuje zwrotu wp ł aconej kwoty po 8 potr ą ceniu poniesionych przez niego kosztów w zale ż no ś ci od terminu rezygnacji i wynosi: powy ż ej 20 dni przed impreza 50 z ł ; Pomi ę dzy 20, a 10 dniem przed rozpocz ę ciem imprezy - 10% ceny imprezy; Pomi ę dzy 10, a 3 dniem przed rozpocz ę ciem imprezy – 50% ceny imprezy; Na trzy dni przed imprez ą – 90% ceny imprezy. • Pkt 14 (ustalaj ą cy sposób sk ł adania reklamacji) zosta ł zmieniony na zapis III. Pkt 8 w postaci: (…) Ewentualne reklamacje nale ż y sk ł ada ć w trakcie trwania imprezy na pi ś mie do pilota lub rezydenta. • Pkt 18 (ustalaj ą cy brak zwrotu z tytu ł u niewykorzystanych ś wiadcze ń ) zosta ł zmieniony na zapis III. Pkt 7 w postaci: BP Alex nie b ę dzie dokonywa ł zwrotu warto ś ci ś wiadcze ń , które nie zosta ł y w cz ęś ci lub w ca ł o ś ci wykorzystane z przyczyn le żą cych po stronie Uczestnika. Wskazane powy ż ej postanowienia, niezgodne w opinii Prezesa UOKiK z przepisami powo ł anej ustawy o us ł ugach turystycznych Warunków zosta ł y zmodyfikowane w sposób nast ę puj ą cy: • Pkt 4 (w zakresie prawa zmiany ceny imprezy na 20 dni przed jej rozpocz ę ciem) zosta ł zmieniony na zapis I. Pkt 7 w postaci: (…) Cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szona w okresie krótszym ni ż 20 dni przed terminem imprezy. • Pkt 4 (w zakresie przyczyn uzasadniaj ą cych zmian ę ceny imprezy) zosta ł zmieniony na zapis I. Pkt 7 w postaci: BP Alex zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany cen imprez w przypadku znacznego wzrostu cen np. u kontrahentów zagranicznych, cen paliw, transportu, podatków, kursów walut. W roku 2008 ca ł kowity przychód przedsi ę biorcy Janiny Zieli ń skiej wyniós ł … z ł , a przedsi ę biorcy Jadwigi Marciniak … z ł . Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Wszczynaj ą c wobec przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych jako BP Alex post ę powanie administracyjne, organ antymonopolowy postawi ł przedsi ę biorcom zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z tre ś ci ą art. 24 ust. 1 ustawy antymonopolowej, zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 pkt 1 stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. W niniejszej sprawie postawione przedsi ę biorcom zarzuty, aby mog ł y by ć skutecznie ocenione w ramach art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1, musz ą spe ł nia ć poni ż sze przes ł anki: 1. narusza ć zbiorowy interes konsumentów, 2. by ć dzia ł aniem bezprawnym, 9 Pierwsza przes ł anka jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci, gdy ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy nieograniczonej z góry liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , jest to zjawisko o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszym post ę powaniu administracyjnym. Dzia ł ania BP Alex skierowane s ą do nieokre ś lonej z góry liczby osób poprzez skierowanie do nich oferty us ł ugowej organizowania i wykonania imprez turystycznych. W tym celu przedsi ę biorca pos ł uguje si ę przygotowanym przez siebie wzorcem Umowy – Zg ł oszenia oraz „Ogólnymi warunkami uczestnictwa BP Alex s.c”, które wi ążą strony - przedsi ę biorc ę i konsumenta, okre ś laj ą c wzajemne prawa i obowi ą zki stron. Z oferty mog ł y skorzysta ć osoby bior ą ce udzia ł w imprezach turystycznych, w tym wyjazdach do sanatoriów, organizowanych przez BP Alex. W zwi ą zku z tym kr ą g osób, które mog ł y zosta ć dotkni ę te stosowan ą praktyk ą jest formalnie nieograniczony, nie mo ż liwy z góry do okre ś lenia, a tym samym spe ł nia warunki zbiorowego interesu konsumentów. Nale ż y zatem uzna ć , ż e w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka warunkuj ą ca ocen ę tej sprawy pod k ą tem art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Drug ą przes ł ank ą jest bezprawno ść , tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym. Poj ę cie porz ą dek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikaj ą ce z normy prawnej, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm moralnych i obyczajowych okre ś lanych, jako zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga kwestia, czy czyn sprawcy by ł zgodny, czy te ż niezgodny z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. Ź ród ł em tych zasad s ą normy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego oraz nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego (dobre obyczaje). O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego. Zakwestionowanym dzia ł aniem BP Alex w ramach prowadzonego post ę powania administracyjnego w niniejszej sprawie jest: pos ł ugiwanie si ę w stosunku do konsumentów zapisem, to ż samym pod wzgl ę dem tre ś ci z zapisami uznanymi ju ż przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone klauzule umowne i wpisanymi do Rejestru niedozwolonych klauzul umownych oraz stosowanie postanowie ń w brzmieniu niezgodnym z powo ł an ą ustaw ą o us ł ugach turystycznych. Z tre ś ci art. 479 42 k.p.c. wynika, ż e S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w razie uwzgl ę dnienia powództwa o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone w sentencji wyroku przytacza tre ść postanowienia wzorca uznanego za niedozwolony i zakazuje jego stosowania. Z brzmienia art. 479 43 k.p.c. wynika równie ż , ż e wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Stanowisko Prezesa Urz ę du zawarte w niniejszej decyzji zosta ł o poparte orzecznictwem SOKiK. Z wyroku SOKiK z dnia 25.03.2004 r. – sygn. akt XVII AmA 51/03 wynika, ż e wprowadzenie przez przedsi ę biorc ę do obrotu wzorca umownego zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul 10 abuzywnych stanowi przes ł ank ę uznania bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy, o czym stanowi art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznacza to, ż e bezprawnym dzia ł aniem jest stosowanie w obrocie z konsumentami postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru, nawet je ż eli postanowienia te stosuj ą przedsi ę biorcy nie pozwani w procesie przed SOKiK na podstawie art. 479 36-45 k.p.c. Kwestia rozszerzonej prawomocno ś ci wyroku SOKiK na podstawie którego dokonany zosta ł wpis postanowienia do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. zosta ł a ostatecznie rozstrzygni ę ta w uchwale S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006 r. w sprawie o sygn. akt III SZP 3/06. W ś lad za tym nale ż y przyj ąć , ż e orzeczenie s ą du w danej sprawie ma skutek równie ż wobec osób trzecich, czyli w przypadku, gdy zakazana jest ju ż jedna klauzula, jako niezgodna z prawem, a w obrocie gospodarczym w stosunku do konsumentów funkcjonuje zapis o tre ś ci analogicznej, jak ten w klauzuli zakazanej, celowe jest uznanie, ż e zapis stosowany przez przedsi ę biorców innych ani ż eli ci, których dotyczy ł wyrok b ę d ą cy podstaw ą wpisu do Rejestru, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w postaci stosowania klauzul umownych wpisanych do rejestru klauzul uznanych za niedozwolone. Nie jest przy tym konieczne by tre ść badanego postanowienia wzorca umowy by ł a literalnie identyczna jak tre ść postanowienia wpisanego do rejestru. Wystarczy by kwestionowane i porównywane postanowienie mie ś ci ł o si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, by mog ł o korzysta ć z jej rozszerzonej prawomocno ś ci. Zatem, dla stwierdzenia stosowania praktyki polegaj ą cej na bezprawnym naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń umowy uznanych za niedozwolone, konieczne jest wykazanie, ż e stosowane przez przedsi ę biorc ę w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umownego s ą to ż same (mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru) z tre ś ci ą wpisanego do rejestru postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolony na mocy stosownego orzeczenia SOKiK. Z kolei ustalenie bezprawno ś ci postanowie ń wzorca umownego, niezgodnych z przepisami powo ł anej ustawy o us ł ugach turystycznych nast ę puje poprzez odniesienie i porównanie tre ś ci tych postanowie ń do odpowiednich przepisów tej ż e ustawy. Ad pkt I sentencji decyzji: W ocenie Prezesa UOKiK zapis Pkt 4 Warunków „…Wzrost cen o wi ę cej ni ż 10% upowa ż nia Uczestnika do odst ą pienia od umowy w terminie 3 dni od daty zawiadomienia, bez ponoszenia kosztów okre ś lonych w pkt 7 (koszty rezygnacji) ”, nale ż y uzna ć za to ż samy z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod nr 1048: „ Wzrost cen do 10 %, uzasadniony przyczynami wymienionymi w pkt. 5.1 nie stanowi zmiany istotnych warunków Umowy i nie daje podstawy klientowi do odst ą pienia od umowy ”. Postanowienie o tym numerze zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8 stycznia 2007 r., sygn. akt XVII AmC 22/06. W ocenie Prezesa UOKiK kwestionowany zapis Warunków mie ś ci si ę w 11 hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru. Zarówno w przypadku klauzuli wpisanej do Rejestru, jak i w przypadku zapisu wzorca umownego BP Alex ma miejsce ograniczenie mo ż liwo ś ci wypowiedzenia umowy przez us ł ugobiorc ę w sytuacji istotnej zmiany jej tre ś ci (ceny). W obu przypadkach zmiana ceny do 10% jej wielko ś ci nie daje konsumentowi prawa do odst ą pienia od umowy. Przedmiotowy zapis jest sprzeczny z art.385 1 § 1 k.c. i art.385 3 pkt 10 k.c., gdy ż uprawnia kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w tej umowie. Zapis taki powoduje, ż e zawarta w umowie cena nie ma charakteru definitywnie wi ążą cego strony. Cena imprezy turystycznej stanowi istotny czynnik wp ł ywaj ą cy na wybór przez konsumenta konkretnej oferty i kontrahenta. Powy ż sza klauzula daje mo ż liwo ść pobierania ceny wy ż szej ni ż okre ś lona w dacie zawarcia umowy i odbiera faktycznie konsumentowi prawo odst ą pienia od umowy z przyczyn le żą cych po stronie us ł ugodawcy. Zmiana przedmiotowego postanowienia przez BP Alex w trakcie post ę powania administracyjnego nie usun ęł a warunku zmiany ceny imprezy turystycznej o wi ę cej ni ż 10%, dopiero która to wielko ść umo ż liwia ć ma odst ą pienie od umowy i odzyskanie ca ł ej wp ł aconej nale ż no ś ci. W ocenie Prezesa UOKiK zapis Pkt 6 Warunków „Koszty rezygnacji powy ż ej 30 dni przed imprez ą – 50 z ł do 30 dni przed imprez ą – 10% ceny imprezy do 20 dni przed imprez ą – 50% ceny imprezy do 10 dni przed imprez ą – 75% ceny imprezy do 3 dni przed imprez ą – 100% ceny imprezy” nale ż y uzna ć za to ż samy z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod nr 1056: „ Organizator z uwagi na poniesione koszty ma prawo dokonania potr ą ce ń , z wniesionych przez Klienta op ł at wg. poni ż szych zasad: a) 90 PLN od osoby op ł aty manipulacyjnej, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie krótszym ni ż 45 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b) 10% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie od 44 do 31 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c) 35% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie od 30 do 22 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d) 50% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie od 21 do 15 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e)75% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie od 14 do 8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy f) 95% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie krótszym ni ż 8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy ”. Postanowienie to zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 grudnia 2006r., sygn. akt XVII AmC 152/05. W ocenie Prezesa UOKiK kwestionowany zapis Warunków mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru. W przypadku obu klauzul ma miejsce rycza ł towe, nie zwi ą zane z faktycznie poniesionymi kosztami, na ł o ż enie na konsumenta sui generis kary za rezygnacj ę z wykonania umowy. Potr ą cenia ze zwracanej konsumentowi ceny imprezy turystycznej powinny znajdowa ć uzasadnienie w daj ą cych si ę wykaza ć kosztach ze strony organizatora. SOKiK w swoich wyrokach uznawa ł bowiem za niedozwolone postanowienia, które w sposób niezgodny z obowi ą zuj ą cymi przepisami uprawniaj ą organizatora turystyki do pobierania sta ł ej, z góry okre ś lonej (zrycza ł towanej) op ł aty – na wypadek 12 rozwi ą zania umowy przez konsumenta - tytu ł em odst ę pnego lub zwrotu ewentualnych kosztów, które poniós ł w zwi ą zku z zawarciem umowy. Oceniaj ą c te postanowienia jako klauzule niedozwolone, SOKIK stwierdzi ł , ż e „postanowienie to jest sprzeczne z art. 385 1 § 1 oraz art. 385 3 pkt 12 i 16 k.c.(…), a zatrzymanie rycza ł towo okre ś lonych kwot na wypadek rezygnacji klienta z udzia ł u w imprezie turystycznej, narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń (…), a ponadto op ł aty te zosta ł y ustalone w sposób arbitralny, w oderwaniu od faktycznie poniesionych, w zwi ą zku z faktem rezygnacji klienta z imprezy, strat przez pozwanego” (wyrok z dnia 8.12.2006r., sygn. akt XVII Amc 41/06). W wyroku z dnia 20.02.2007r. (sygn. XVII Amc 50/06) SOKiK uzna ł z kolei, i ż „przedsi ę biorca ma prawo do potr ą cenia kosztów w przypadku rezygnacji konsumenta z umowy. Kwota podlegaj ą ca potr ą ceniu powinna jednak zosta ć ustalona w oparciu o indywidualne rozliczenia z konsumentem z uwzgl ę dnieniem rzeczywistej straty poniesionej przez pozwanego”. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 80/03) S ą d uzna ł abuzywno ść takiego postanowienia, podkre ś laj ą c, ż e takie zapisy umowne przyznaj ą organizatorowi prawo do potr ą cania w dowolny sposób ca ł o ś ci lub cz ęś ci ś wiadczenia uiszczonego przez konsumenta, w zwi ą zku z jego rezygnacj ą z umowy oraz zwróci ł uwag ę na naruszenie zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy poprzez nierównomierne roz ł o ż enie ich praw i obowi ą zków, skoro organizator uprawniony jest do zatrzymania cz ęś ci lub ca ł o ś ci ś wiadczenia konsumenta, a sam zwolniony jest z w ł asnego ś wiadczenia. Zmiana przedmiotowego postanowienia przez BP Alex w trakcie post ę powania administracyjnego pozostawi ł a jednak w mocy zasad ę rycza ł towego rozliczenia kosztów poniesionych przez touroperatora, a wi ę c istot ę zakwestionowanego przez Prezesa UOKiK postanowienia Warunków. W ocenie Prezesa UOKiK zapis Pkt 14 Warunków „…Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć natychmiast po zaistnieniu sytuacji b ę d ą cej ź ród ł em reklamacji na pi ś mie w recepcji sanatorium lub recepcji hotelu /dotyczy imprezy pobytowej/ lub faxem, e-mailem do Organizatora w przypadku imprez objazdowych…” nale ż y uzna ć za to ż samy z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod nr: 1112: „ Okoliczno ś ci podnoszone w reklamacji powinny by ć potwierdzone w czasie trwania imprezy przez przedstawiciela Organizatora (pilota wycieczki lub rezydenta) w miejscu realizacji imprezy poprzez adnotacji przyj ę to do wiadomo ś ci pod rygorem niewa ż no ś ci ”. Postanowienie o tym numerze zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 lutego 2007r., sygn. akt XVII AmC 174/05. W ocenie Prezesa UOKiK kwestionowany zapis Warunków mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru. Obie w/w klauzule istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść organizatora imprezy turystycznej wzgl ę dem konsumenta, utrudniaj ą c mu mo ż liwo ść z ł o ż enia reklamacji poprzez ograniczenie okresu, kiedy mo ż e by ć reklamacja z ł o ż ona tylko do czasu trwania imprezy turystycznej i wymaganie nadmiernie uci ąż liwych formalno ś ci. Te formalno ś ci to konieczno ść pisemnego z ł o ż enia reklamacji w trakcie imprezy turystycznej, czyli zachowanie wype ł niaj ą ce znamiona art. 385 3 pkt 21 k.c., m.in. uzale ż niaj ą ce odpowiedzialno ść kontrahenta od spe ł nienia przez konsumenta uci ąż liwych formalno ś ci. Zmiana przedmiotowego postanowienia 13 przez BP Alex w trakcie post ę powania administracyjnego, polegaj ą ca g ł ównie na skróceniu przedmiotowego postanowienia, nie usun ęł a utrudnie ń zwi ą zanych ze sk ł adaniem ewentualnych reklamacji. W dalszym ci ą gu reklamacje mog ą by ć sk ł adane tylko w trakcie imprezy turystycznej oraz na pi ś mie. W ocenie Prezesa UOKiK zapis Pkt 18 Warunków „ BP ALEX nie zwróci ś wiadcze ń , które nie zosta ł y wykorzystane z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika – spó ź nienie si ę na zbiórk ę , skrócenie pobytu ” nale ż y uzna ć za to ż samy z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod nr 980: „Klientowi nie przys ł uguje zwrot warto ś ci ś wiadcze ń , których nie wykorzysta ł z przyczyn nie le żą cych po stronie organizatora lub z powodu przerwania jego udzia ł u w imprezie przez s ł u ż by graniczne lub policj ę ” . Postanowienie o tym numerze zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 1 czerwca 2006r., sygn. akt XVII AmC 95/05. W ocenie Prezesa UOKiK kwestionowany zapis Warunków mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru. W przypadku obu klauzul wy łą czony jest obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci. Sformu ł owanie kwestionowanego zapisów Warunków nie spe ł nia w oczywisty sposób wymogu precyzyjnego uj ę cia warunków, które mog ł yby uzasadnia ć zatrzymania warto ś ci ś wiadczenia przez BP Alex i mo ż e prowadzi ć do dowolnej interpretacji, dokonywanej przez us ł ugodawc ę . Mo ż e ona obejmowa ć mianowicie sytuacje, za które konsument nie ponosi odpowiedzialno ś ci, s ą przez niego niezawinione lub wr ę cz od konsumenta niezale ż ne. Z orzecznictwa SOKiK wynika, ż e brak zró ż nicowania przyczyn niewykorzystania ś wiadczenia obj ę tego umow ą na realizacj ę imprezy turystycznej jest nadu ż yciem (np. wyroki SOKiK: z dnia 19.10.2004r. sygn. akt XVIIAmc 76/03, 29.01.2007r. sygn. akt XVIIAmc 160/05). Przedmiotowy zapis Warunków takiego zró ż nicowania nie zawiera. Takie kategoryczne wy łą czenie mo ż liwo ś ci zwrotu konsumentowi warto ś ci niewykorzystanych ś wiadcze ń narusza dobre obyczaje i ra żą co godzi w interesy konsumentów. Zmiana przedmiotowego postanowienia przez BP Alex w trakcie post ę powania administracyjnego, polegaj ą ca wy łą cznie na usuni ę ciu przyk ł adowego wyliczenia okre ś lonych ogólnie okoliczno ś ci kiedy ś wiadczenia nie s ą zwracane, pozostawi ł a t ę regulacj ę w dalszym ci ą gu i w taki sam sposób niekorzystn ą dla konsumentów. Ad pkt II sentencji decyzji: W ocenie Prezesa UOKiK zapis znajduj ą cy si ę w Pkt 4 Warunków „ BP ALEX zastrzega sobie prawo zmiany ceny imprezy najpó ź niej na 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy… ” nale ż y uzna ć za bezprawny ś wietle art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych. Ze wskazanego przepisu wynika, ż e w okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szana. Skrócenie tego okresu w Warunkach przez BP Alex, co prawda tylko o jeden dzie ń , by ł o wi ę c bezprawne naruszaj ą c, zagwarantowane w powo ł anej ustawie o us ł ugach turystycznych, bezwzgl ę dne prawo konsumenta do 14 zagwarantowanej ceny imprezy turystycznej w ci ą gu 20 dni przed jej rozpocz ę ciem. Zmiana przedmiotowego postanowienia przez BP Alex w trakcie post ę powania administracyjnego, polega ł a wy łą cznie na innej redakcji tego ż postanowienia. W dalszym ci ą gu Przedsi ę biorcy rezerwuj ą sobie prawo zmiany ceny imprezy na 20 dni, przed jej rozpocz ę ciem. W ocenie Prezesa UOKiK zapis znajduj ą cy si ę w Pkt 4 Warunków „ BP ALEX zastrzega sobie prawo zmiany ceny imprezy najpó ź niej na 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, w przypadku wzrostu kosztów transportu, podatków, kursów walut itp .” nale ż y uzna ć za bezprawny ś wietle art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Ze wskazanego przepisu wynika, ż e istnieje zamkni ę ty, ustawowy katalog przyczyn, które mog ą umo ż liwia ć zmian ę ceny imprezy turystycznej przez turoperatora. Cena taka mo ż e ulec zmianie, ale mo ż e to nast ą pi ć wy łą cznie pod warunkiem zaistnienia nast ę puj ą cych okoliczno ś ci: wzrost kosztów transportu, wzrost op ł at urz ę dowych (podatki, op ł aty zwi ą zane z podró żą ), wzrost kursów walut. W omawianym przepisie brak jest mo ż liwo ś ci podniesienia ceny z przyczyn innych ni ż wymienione, co sugeruje w cz ęś ci ko ń cowej („itp.”) zakwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienie wzorca. Zmiana przedmiotowego postanowienia przez BP Alex w trakcie post ę powania administracyjnego, polega ł a okre ś leniu wzrostu kosztów, jaki mia ł by uzasadnia ć zmian ę ceny imprezy, jako „znaczny”. W dalszym ci ą gu wyliczenie podstaw do zmiany ceny imprezy nie ma charakteru zamkni ę tego (przed wyliczeniem znajduje si ę skrót „np.”), przez co w dalszym ci ą gu pozostaje bezprawnym w ś wietle powo ł anego zapisu ustawy o us ł ugach turystycznych. Ad pkt III sentencji decyzji: W ocenie Prezesa UOKiK zapis Pkt 19 Warunków „ BP ALEX nie ponosi odpowiedzialno ś ci za baga ż klientów przypadku: zagubienia, kradzie ż y, zapomnienia, zamiany ” nale ż y uzna ć za to ż samy z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod nr 1412: „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za baga ż Uczestników imprezy w przypadku jego zamiany, zagubienia czy kradzie ż y”. Postanowienie o tym numerze zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 grudnia 2007r., sygn. akt XVII AmC 243/07. W ocenie Prezesa UOKiK kwestionowany zapis Warunków mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru. Zarówno w przypadku klauzuli wpisanej do Rejestru, jak i w przypadku zapisu wzorca umownego, stosowanego przez BP Alex, ma miejsce ograniczenie odpowiedzialno ś ci organizatora us ł ug turystycznych wobec us ł ugobiorców. W przedmiotowym zapisie nie dokonano ż adnego rozró ż nienia kategorii baga ż u (baga ż podr ę czny, baga ż powierzony), a w przypadku baga ż u powierzonego osobie dzia ł aj ą cej w imieniu organizatora (podwykonawcy) odpowiedzialno ść turoperatora opiera si ę na zasadzie ryzyka i nie mo ż e od tej odpowiedzialno ś ci uwalnia ć go np. brak winy. Konstrukcja odpowiedzialno ś ci turoperatora opiera si ę na przepisie art. 474 KC w zwi ą zku z art. 3853 pkt 2 KC i by ł a ona potwierdzana wieloma orzeczeniami S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, np. wyrok 15 SOKiK z 4 sierpnia 2004r., sygn. akt XVII AmC 40/03. W trakcie post ę powania administracyjnego, pocz ą wszy od czerwca 2008r. przedmiotowe postanowienie zosta ł o z Warunków przez BP Alex usuni ę te. Ad pkt IV sentencji decyzji: W ocenie Prezesa UOKiK zapis znajduj ą cy si ę w Pkt 17 Warunków „ BP ALEX nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zaistnia ł e niedogodno ś ci w trakcie realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych np.: warunki atmosferyczne, dzia ł anie si ł y wy ż szej, decyzje pa ń stwowe, awaria ś rodków transportu ” nale ż y uzna ć za bezprawny ś wietle art. 11a ust. 1 powo ł anej ustawy o us ł ugach turystycznych. Z tego przepisu wynika za ś , ż e odpowiedzialno ść us ł ugodawcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych mo ż e by ć wy łą czona tylko w przypadku, gdy niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie przedmiotowej us ł ugi zosta ł o spowodowane wy łą cznie: dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta, dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonaniu us ł ug, a tych dzia ł a ń i zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć , ani unikn ąć oraz si łą wy ż sz ą . W omawianym przepisie brak jest, wymienionej jako okoliczno ść wy łą czaj ą ca odpowiedzialno ść us ł ugodawcy: decyzji organów administracji pa ń stwowej, awarii ś rodków transportu oraz niesprzyjaj ą cych warunków atmosferycznych. Ponadto ustawowy katalog okoliczno ś ci umo ż liwiaj ą cy wy łą czenie odpowiedzialno ś ci jest zamkni ę ty, a BP Alex poprzez umieszczenie w zakwestionowanym postanowieniu skrótu „itp.” da ł o sobie mo ż liwo ść zastosowania jeszcze innych, w Warunkach niesprecyzowanych, okoliczno ś ci wy łą czaj ą cych odpowiedzialno ść . W trakcie post ę powania administracyjnego, pocz ą wszy od czerwca 2008r. przedmiotowe postanowienie zosta ł o z Warunków przez BP Alex usuni ę te. Ad pkt V.1) sentencji decyzji: Prezes UOKiK na ł o ż y ł na Jadwig ę Marciniak, wspólnika BP Alex, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 549 z ł . W my ś l art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy antymonopolowej, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Fakt na ł o ż enia kary podkre ś la ć ma naganno ść zachowania podmiotu, który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym naruszy ł ustaw ę o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara pieni ęż na nak ł adana przez Prezesa Urz ę du pe ł ni funkcj ę represyjn ą , prewencyjn ą oraz edukacyjn ą . Funkcja represyjna ma stanowi ć dolegliwo ść dla przedsi ę biorcy ł ami ą cego prawo oraz ma na celu przymuszenie go do powstrzymania si ę od podobnych dzia ł a ń . Funkcja prewencyjna oraz edukacyjna maj ą na celu powstrzymanie przedsi ę biorcy stosuj ą cego praktyk ę oraz 16 innych przedsi ę biorców przed stosowaniem w przysz ł o ś ci tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest wysoko ść kar nak ł adanych na przedsi ę biorców. Artyku ł 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, nale ż y w szczególno ś ci uwzgl ę dni ć „okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy.” Podstaw ą obliczenia wysoko ś ci kary jest przychód przedsi ę biorcy osi ą gni ę ty w roku poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary tj. kwota … z ł . W przedmiotowej sprawie negatywnie ocenione dzia ł anie przedsi ę biorcy polega ł o stosowaniu praktyki opieraj ą cej si ę na opracowaniu wzorca Warunków, który zawiera w swojej tre ś ci zapisy sprzeczne z obowi ą zuj ą cymi regulacjami prawnymi. Konsument podejmuj ą c decyzj ę o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez przedsi ę biorc ę wzorzec zawieraj ą cy bezprawne zapisy nie ma mo ż liwo ś ci rzeczywistego wp ł ywu na istnienie i tre ść zawartych w nim postanowie ń . Strona zawieraj ą ca umow ę wed ł ug narzuconego wzorca jest nim zwi ą zana z chwil ą zawarcia umowy. Na przedsi ę biorcy prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą , jako na profesjonali ś cie ci ąż y obowi ą zek dzia ł ania zgodnie z obowi ą zuj ą cymi normami prawa. Odsetek okre ś lony w celu dalszego obliczania kary to …% przychodu przedsi ę biorcy. Kwota uzyskana w wyniku przeprowadzonych oblicze ń stanowi tzw. kwot ę bazow ą , która wynosi 549 z ł . Przedsi ę biorca dzia ł aj ą c na rynku us ł ug turystycznych ma obowi ą zek zna ć podstawowe regulacje prawne dotycz ą ce ochrony konsumentów w Polsce, a tak ż e regulacje bran ż owe dotycz ą ce us ł ug turystycznych. Przedsi ę biorca nie dochowuj ą c staranno ś ci w prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej stosowa ł wzorzec zawieraj ą cy w swojej tre ś ci bezprawne zapisy. Zarzucana praktyka polega na stosowaniu niedozwolonych postanowie ń umownych to ż samych co do celu i skutku z postanowieniami wpisanymi do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK. BP Alex stosowa ł w obrocie gospodarczym wzorzec zawieraj ą cy postanowienia skutkuj ą ce lub mog ą ce skutkowa ć pogorszeniem warunków ekonomicznych i prawnych konsumentów, którzy: • nie mogli odst ą pi ć od „Umowy Zg ł oszenia” w przypadku wzrostu ceny imprezy do 10% bez ponoszenia kosztów rezygnacji; • byli zmuszeni do ponoszenia kosztów rezygnacji z imprezy, obliczonych w sposób rycza ł towy; • byli ograniczeni co do czasu i formy sk ł adania reklamacji; • nie mogli liczy ć na zwrot warto ś ci ś wiadcze ń niewykorzystanych niezale ż nie od przyczyn, które to spowodowa ł y. Prezes UOKiK nie znalaz ł w sprawie zarówno okoliczno ś ci ł agodz ą cych, jak i obci ąż aj ą cych przedsi ę biorc ę . Podj ę ta przez przedsi ę biorc ę próba zmiany Warunków nie spowodowa ł a faktycznego zaniechania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, wskazanej w pkt I niniejszej 17 decyzji. Brzmienie zmodyfikowanych postanowie ń wskazuje, ż e praktyka jest kontynuowana. Ad pkt V.2) sentencji decyzji: Prezes UOKiK na ł o ż y ł na Jadwig ę Marciniak, wspólnika BP Alex, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 275 z ł . Na ł o ż eniu kary pieni ęż nej przy ś wieca ł y za ł o ż enia (podstawa na ł o ż enia kary oraz funkcje na ł o ż onej kary) takie jak ju ż opisane w uzasadnieniu do pkt V.1) niniejszej decyzji. Odsetek wysoko ś ci kary (w stosunku do przychodu przedsi ę biorcy), w odniesieniu do etapu zawierania kontraktu, w celu jej dalszego obliczania to …% przychodu przedsi ę biorcy. Kwota uzyskana w wyniku przeprowadzonych oblicze ń stanowi tzw. kwot ę bazow ą , która wynosi 275 z ł . Przedsi ę biorca dzia ł aj ą c na rynku us ł ug turystycznych ma obowi ą zek zna ć podstawowe regulacje prawne dotycz ą ce ochrony konsumentów w Polsce, a tak ż e regulacje bran ż owe dotycz ą ce us ł ug turystycznych. Przedsi ę biorca nie dochowuj ą c staranno ś ci w prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej stosowa ł wzorzec zawieraj ą cy w swojej tre ś ci bezprawne zapisy. Zarzucana praktyka polega na stosowaniu postanowie ń Warunków niezgodnych z przepisami ustawy o us ł ugach turystycznych. BP Alex stosowa ł o w obrocie gospodarczym wzorzec zawieraj ą cy postanowienia skutkuj ą ce lub mog ą ce skutkowa ć pogorszeniem warunków ekonomicznych i prawnych konsumentów, wobec których: • mog ł a by ć dokonana zmiana ceny imprezy turystycznej na nawet na 20 dni przed jej rozpocz ę ciem, podczas gdy ostatnim momentem takiej zmiany jest 21 dzie ń przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej; • mog ł a by ć dokonana zmiana ceny imprezy turystycznej z powodów innych (przedsi ę biorca stworzy ł otwarty katalog takich powodów) ni ż dopuszczaj ą przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych; Prezes UOKiK nie znalaz ł w sprawie zarówno okoliczno ś ci ł agodz ą cych, jak i obci ąż aj ą cych przedsi ę biorc ę . Podj ę ta przez przedsi ę biorc ę próba zmiany Warunków nie spowodowa ł a faktycznego zaniechania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, wskazanej w pkt II niniejszej decyzji. Brzmienie zmodyfikowanych postanowie ń wskazuje, ż e praktyka jest kontynuowana. Ad pkt V.3) sentencji decyzji: Prezes UOKiK na ł o ż y ł na Jadwig ę Marciniak, wspólnika BP Alex, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 77 z ł . Na ł o ż eniu kary pieni ęż nej przy ś wieca ł y za ł o ż enia (podstawa na ł o ż enia kary oraz funkcje na ł o ż onej kary) takie jak ju ż opisane w uzasadnieniu do pkt V.1) niniejszej decyzji. Odsetek wysoko ś ci kary (w stosunku do przychodu przedsi ę biorcy), w celu jej dalszego obliczania to … % przychodu przedsi ę biorcy. Kwota uzyskana w 18 wyniku przeprowadzonych oblicze ń stanowi tzw. kwot ę bazow ą , która wynosi 110 z ł . Przedsi ę biorca dzia ł aj ą c na rynku us ł ug turystycznych ma obowi ą zek zna ć podstawowe regulacje prawne dotycz ą ce ochrony konsumentów w Polsce, a tak ż e regulacje bran ż owe dotycz ą ce us ł ug turystycznych. Przedsi ę biorca nie dochowuj ą c staranno ś ci w prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej stosowa ł wzorzec zawieraj ą cy w swojej tre ś ci bezprawne zapisy. Zarzucana praktyka polega na stosowaniu niedozwolonych postanowie ń umownych to ż samych co do celu i skutku z postanowieniami wpisanymi do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Przedsi ę biorca stosowa ł za ś w obrocie gospodarczym wzorzec zawieraj ą cy postanowienie skutkuj ą ce lub mog ą ce skutkowa ć istotnym ograniczeniem odpowiedzialno ś ci touroperatora za baga ż konsumenta – osoby korzystaj ą cej z us ł ug turystycznych. Prezes UOKiK nie znalaz ł w sprawie okoliczno ś ci obci ąż aj ą cych, natomiast za okoliczno ść ł agodz ą c ą nale ż y uzna ć fakt zaniechania stosowania przedmiotowego postanowienia, poprzez jego usuni ę cie z Warunków. Przedsi ę biorca udowodni ł zarówno fakt, jak i dat ę tego ż zaniechania. Zastosowanie tej przes ł anki ł agodz ą cej wp ł yn ęł o na obni ż enie kary pieni ęż nej o 30%, tj. do kwoty 77 z ł . Ad pkt V.4) sentencji decyzji: Prezes UOKiK na ł o ż y ł na Jadwig ę Marciniak, wspólnika BP Alex, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 102 z ł . Na ł o ż eniu kary pieni ęż nej przy ś wieca ł y za ł o ż enia (podstawa na ł o ż enia kary oraz funkcje na ł o ż onej kary) takie jak ju ż opisane w uzasadnieniu do pkt V.1) niniejszej decyzji. Odsetek wysoko ś ci kary (w stosunku do przychodu przedsi ę biorcy), w odniesieniu do etapu zawierania kontraktu, w celu jej dalszego obliczania to …% przychodu przedsi ę biorcy. Kwota uzyskana w wyniku przeprowadzonych oblicze ń stanowi tzw. kwot ę bazow ą , która wynosi 146 z ł . Przedsi ę biorca dzia ł aj ą c na rynku us ł ug turystycznych ma obowi ą zek zna ć podstawowe regulacje prawne dotycz ą ce ochrony konsumentów w Polsce, a tak ż e regulacje bran ż owe dotycz ą ce us ł ug turystycznych. Przedsi ę biorca nie dochowuj ą c staranno ś ci w prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej stosowa ł wzorzec zawieraj ą cy w swojej tre ś ci bezprawne zapisy. Zarzucana praktyka polega na stosowaniu postanowie ń Warunków niezgodnych z przepisami ustawy o us ł ugach turystycznych. BP Alex stosowa ł o w obrocie gospodarczym wzorzec zawieraj ą cy postanowienie skutkuj ą ce lub mog ą ce skutkowa ć pogorszeniem warunków ekonomicznych i prawnych konsumentów. Przedmiotowe postanowienie rozszerza ł o katalog (poza ustawowo zdefiniowany) okoliczno ś ci, które uzasadniaj ą uwolnienie si ę od odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorcy wzgl ę dem konsumenta z tytu ł u obni ż onej jako ś ci us ł ug turystycznych. Prezes UOKiK nie znalaz ł w sprawie okoliczno ś ci obci ąż aj ą cych, natomiast za okoliczno ść ł agodz ą c ą nale ż y uzna ć fakt zaniechania stosowania przedmiotowego postanowienia, poprzez jego usuni ę cie z Warunków. 19 Przedsi ę biorca udowodni ł zarówno fakt, jak i dat ę tego ż zaniechania. Zastosowanie tej przes ł anki ł agodz ą cej wp ł yn ęł o na obni ż enie kary pieni ęż nej o 30%, tj. do kwoty 102 z ł . Ad pkt VI.1) sentencji decyzji: Prezes UOKiK na ł o ż y ł na Janin ę Zieli ń sk ą , wspólnika BP Alex, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 2196 z ł . W my ś l art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy antymonopolowej, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Fakt na ł o ż enia kary podkre ś la ć ma naganno ść zachowania podmiotu, który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym naruszy ł ustaw ę o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara pieni ęż na nak ł adana przez Prezesa Urz ę du pe ł ni funkcj ę represyjn ą , prewencyjn ą oraz edukacyjn ą . Funkcja represyjna ma stanowi ć dolegliwo ść dla przedsi ę biorcy ł ami ą cego prawo oraz ma na celu przymuszenie go do powstrzymania si ę od podobnych dzia ł a ń . Funkcja prewencyjna oraz edukacyjna maj ą na celu powstrzymanie przedsi ę biorcy stosuj ą cego praktyk ę oraz innych przedsi ę biorców przed stosowaniem w przysz ł o ś ci tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest wysoko ść kar nak ł adanych na przedsi ę biorców. Artyku ł 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, nale ż y w szczególno ś ci uwzgl ę dni ć „okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy.” Podstaw ą obliczenia wysoko ś ci kary jest przychód przedsi ę biorcy osi ą gni ę ty w roku poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary tj. kwota … z ł . W przedmiotowej sprawie negatywnie ocenione dzia ł anie przedsi ę biorcy polega ł o stosowaniu praktyki opieraj ą cej si ę na opracowaniu wzorca Warunków, który zawiera w swojej tre ś ci zapisy sprzeczne z obowi ą zuj ą cymi regulacjami prawnymi. Konsument podejmuj ą c decyzj ę o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez przedsi ę biorc ę wzorzec zawieraj ą cy bezprawne zapisy nie ma mo ż liwo ś ci rzeczywistego wp ł ywu na istnienie i tre ść zawartych w nim postanowie ń . Strona zawieraj ą ca umow ę wed ł ug narzuconego wzorca jest nim zwi ą zana z chwil ą zawarcia umowy. Na przedsi ę biorcy prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą , jako na profesjonali ś cie ci ąż y obowi ą zek dzia ł ania zgodnie z obowi ą zuj ą cymi normami prawa. Odsetek okre ś lony w ramach etapu zawierania kontraktu w celu dalszego obliczania kary to …% przychodu przedsi ę biorcy. Kwota uzyskana w wyniku przeprowadzonych oblicze ń stanowi tzw. kwot ę bazow ą , która wynosi 2196 z ł . Przedsi ę biorca dzia ł aj ą c na rynku us ł ug turystycznych ma obowi ą zek zna ć podstawowe regulacje prawne dotycz ą c ochrony konsumentów w Polsce, a tak ż e regulacje bran ż owe dotycz ą ce us ł ug turystycznych. Przedsi ę biorca nie 20 dochowuj ą c staranno ś ci w prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej stosowa ł wzorzec zawieraj ą cy w swojej tre ś ci bezprawne zapisy. Zarzucana praktyka polega na stosowaniu niedozwolonych postanowie ń umownych to ż samych co do celu i skutku z postanowieniami wpisanymi do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK. BP Alex stosowa ł w obrocie gospodarczym wzorzec zawieraj ą cy postanowienia skutkuj ą ce lub mog ą ce skutkowa ć pogorszeniem warunków ekonomicznych i prawnych konsumentów, którzy: • nie mogli odst ą pi ć od „Umowy Zg ł oszenia” w przypadku wzrostu ceny imprezy do 10% bez ponoszenia kosztów rezygnacji; • byli zmuszeni do ponoszenia kosztów rezygnacji z imprezy, obliczonych w sposób rycza ł towy; • byli ograniczeni co do czasu i formy sk ł adania reklamacji; • nie mogli liczy ć na zwrot warto ś ci ś wiadcze ń niewykorzystanych niezale ż nie od przyczyn, które to spowodowa ł y. Prezes UOKiK nie znalaz ł w sprawie zarówno okoliczno ś ci ł agodz ą cych, jak i obci ąż aj ą cych przedsi ę biorc ę . Podj ę ta przez przedsi ę biorc ę próba zmiany Warunków nie spowodowa ł a faktycznego zaniechania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, wskazanej w pkt I niniejszej decyzji. Brzmienie zmodyfikowanych postanowie ń wskazuje, ż e praktyka jest kontynuowana. Ad pkt VI.2) sentencji decyzji: Prezes UOKiK na ł o ż y ł na Janin ę Zieli ń sk ą , wspólnika BP Alex, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1098 z ł . Na ł o ż eniu kary pieni ęż nej przy ś wieca ł y za ł o ż enia (podstawa na ł o ż enia kary oraz funkcje na ł o ż onej kary, jak i przychód przedsi ę biorcy) takie jak ju ż opisane w uzasadnieniu do pkt VI.1) niniejszej decyzji. Odsetek wysoko ś ci kary (w stosunku do przychodu przedsi ę biorcy), w odniesieniu do etapu zawierania kontraktu, w celu jej dalszego obliczania to …% przychodu przedsi ę biorcy. Kwota uzyskana w wyniku przeprowadzonych oblicze ń stanowi tzw. kwot ę bazow ą , która wynosi 1098 z ł . Przedsi ę biorca dzia ł aj ą c na rynku us ł ug turystycznych ma obowi ą zek zna ć podstawowe regulacje prawne dotycz ą ce ochrony konsumentów w Polsce, a tak ż e regulacje bran ż owe dotycz ą ce us ł ug turystycznych. Przedsi ę biorca nie dochowuj ą c staranno ś ci w prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej stosowa ł wzorzec zawieraj ą cy w swojej tre ś ci bezprawne zapisy. Zarzucana praktyka polega na stosowaniu postanowie ń Warunków niezgodnych z przepisami ustawy o us ł ugach turystycznych. BP Alex stosowa ł o w obrocie gospodarczym wzorzec zawieraj ą cy postanowienia skutkuj ą ce lub mog ą ce skutkowa ć pogorszeniem warunków ekonomicznych i prawnych konsumentów, wobec których: • mog ł a by ć dokonana zmiana ceny imprezy turystycznej na nawet na 20 dni przed jej rozpocz ę ciem, podczas gdy ostatnim momentem takiej zmiany jest 21 dzie ń przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej; 21 • mog ł a by ć dokonana zmiana ceny imprezy turystycznej z powodów innych (przedsi ę biorca stworzy ł otwarty katalog takich powodów) ni ż dopuszczaj ą przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych; Prezes UOKiK nie znalaz ł w sprawie zarówno okoliczno ś ci ł agodz ą cych, jak i obci ąż aj ą cych przedsi ę biorc ę . Podj ę ta przez przedsi ę biorc ę próba zmiany Warunków nie spowodowa ł a faktycznego zaniechania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, wskazanej w pkt II niniejszej decyzji. Brzmienie zmodyfikowanych postanowie ń wskazuje, ż e praktyka jest kontynuowana. Ad pkt VI.3) sentencji decyzji: Prezes UOKiK na ł o ż y ł na Janin ę Zieli ń sk ą , wspólnika BP Alex, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 308 z ł . Na ł o ż eniu kary pieni ęż nej przy ś wieca ł y za ł o ż enia (podstawa na ł o ż enia kary oraz funkcje na ł o ż onej kary jak i przychód przedsi ę biorcy) takie jak ju ż opisane w uzasadnieniu do pkt VI.1) niniejszej decyzji. Odsetek wysoko ś ci kary (w stosunku do przychodu przedsi ę biorcy), w celu jej dalszego obliczania to … % przychodu przedsi ę biorcy. Kwota uzyskana w wyniku przeprowadzonych oblicze ń stanowi tzw. kwot ę bazow ą , która wynosi 439 z ł . Przedsi ę biorca dzia ł aj ą c na rynku us ł ug turystycznych ma obowi ą zek zna ć podstawowe regulacje prawne dotycz ą ce ochrony konsumentów w Polsce, a tak ż e regulacje bran ż owe dotycz ą ce us ł ug turystycznych. Przedsi ę biorca nie dochowuj ą c staranno ś ci w prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej stosowa ł wzorzec zawieraj ą cy w swojej tre ś ci bezprawne zapisy. Zarzucana praktyka polega na stosowaniu niedozwolonych postanowie ń umownych to ż samych co do celu i skutku z postanowieniami wpisanymi do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Przedsi ę biorca stosowa ł za ś w obrocie gospodarczym wzorzec zawieraj ą cy postanowienie skutkuj ą ce lub mog ą ce skutkowa ć istotnym ograniczeniem odpowiedzialno ś ci touroperatora za baga ż konsumenta – osoby korzystaj ą cej z us ł ug turystycznych. Prezes UOKiK nie znalaz ł w sprawie okoliczno ś ci obci ąż aj ą cych, natomiast za okoliczno ść ł agodz ą c ą nale ż y uzna ć fakt zaniechania stosowania przedmiotowego postanowienia, poprzez jego usuni ę cie z Warunków. Przedsi ę biorca udowodni ł zarówno fakt, jak i dat ę tego ż zaniechania. Zastosowanie tej przes ł anki ł agodz ą cej wp ł yn ęł o na obni ż enie kary pieni ęż nej o 30%, tj. do kwoty 308 z ł . Ad pkt VI.4) sentencji decyzji: Prezes UOKiK na ł o ż y ł na Janin ę Zieli ń sk ą , wspólnika BP Alex, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 410 z ł . Na ł o ż eniu kary pieni ęż nej przy ś wieca ł y za ł o ż enia (podstawa na ł o ż enia kary oraz funkcje na ł o ż onej kary) takie jak ju ż opisane w uzasadnieniu do pkt V.1) niniejszej decyzji. Odsetek wysoko ś ci kary (w stosunku do przychodu przedsi ę biorcy), w odniesieniu do etapu zawierania kontraktu, w celu jej dalszego obliczania to …% 22 przychodu przedsi ę biorcy. Kwota uzyskana w wyniku przeprowadzonych oblicze ń stanowi tzw. kwot ę bazow ą , która wynosi 586 z ł . Przedsi ę biorca dzia ł aj ą c na rynku us ł ug turystycznych ma obowi ą zek zna ć podstawowe regulacje prawne dotycz ą ce ochrony konsumentów w Polsce, a tak ż e regulacje bran ż owe dotycz ą ce us ł ug turystycznych. Przedsi ę biorca nie dochowuj ą c staranno ś ci w prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej stosowa ł wzorzec zawieraj ą cy w swojej tre ś ci bezprawne zapisy. Zarzucana praktyka polega na stosowaniu postanowie ń Warunków niezgodnych z przepisami ustawy o us ł ugach turystycznych. BP Alex stosowa ł o w obrocie gospodarczym wzorzec zawieraj ą cy postanowienie skutkuj ą ce lub mog ą ce skutkowa ć pogorszeniem warunków ekonomicznych i prawnych konsumentów. Przedmiotowe postanowienie rozszerza ł o katalog (poza ustawowo zdefiniowany) okoliczno ś ci, które uzasadniaj ą uwolnienie si ę od odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorcy wzgl ę dem konsumenta z tytu ł u obni ż onej jako ś ci us ł ug turystycznych. Prezes UOKiK nie znalaz ł w sprawie okoliczno ś ci obci ąż aj ą cych, natomiast za okoliczno ść ł agodz ą c ą nale ż y uzna ć fakt zaniechania stosowania przedmiotowego postanowienia, poprzez jego usuni ę cie z Warunków. Przedsi ę biorca udowodni ł zarówno fakt, jak i dat ę tego ż zaniechania. Zastosowanie tej przes ł anki ł agodz ą cej wp ł yn ęł o na obni ż enie kary pieni ęż nej o 30%, tj. do kwoty 410 z ł . Odpowiedzialno ść przedsi ę biorców Jadwigi Marciniak i Janiny Zieli ń skiej, prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą jako wspólnicy spó ł ki cywilnej pod nazw ą Biuro Podró ż y „Alex” w B., za zobowi ą zanie w postaci kary pieni ęż nej, nale ż nej bud ż etowi Pa ń stwa (powinno ść o charakterze publiczno-prawnym), ma na zasadzie art. 864 KC charakter solidarny. Oznacza to, w przypadku konieczno ś ci podj ę cia post ę powania egzekucyjnego, mo ż liwo ść żą dania uiszczenia na ł o ż onych niniejsz ą decyzj ą Prezesa UOKiK wszystkich kar pieni ęż nych przez obu wspólników łą cznie lub ka ż dego z nich z osobna. Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż a ł o orzec, jak w punktach I - VI sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy antymonopolowej kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na rachunek Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., przys ł uguje stronom odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia decyzji. 23 Otrzymuj ą : Jadwiga Marciniak Janina Zieli ń ska Decyzja podpisana przez P. Ew ę Wiszniewsk ą , Dyrektora Delegatury UOKiK w Lublinie w dniu 18.06.2009r.