RŁO-9/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-7/06/BR 11 Ł ód ź , dnia 28 lutego 2007 r. DECYZJA Nr R Ł O 9/2007 I. Na podstawie art. 23e ust. 1 i ust. 2 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080, zm. Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz. 1119 i Nr 170, poz. 1217) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r., Nr 18, poz. 172, zm. Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Ewie Kurasik i Andrzejowi Kurasik prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Ferma Niosek Prawda w miejscowo ś ci Prawda 60a, 95-030 Rzgów - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie Ewy Kurasik i Andrzeja Kurasik polegaj ą ce na naruszeniu obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez: 1) wprowadzenie do obrotu jaj kurzych konsumpcyjnych klasy „A” o kategoriach wagowych „M” i „L” pakowanych po 6 lub 10 sztuk w opakowaniu detalicznym, na którym brak jest informacji o metodzie chowu, ilo ś ci sztuk w opakowaniu, numerze odró ż niaj ą cym zak ł ad pakowania oraz zalece ń odno ś nie do w ł a ś ciwego przechowywania jaj, co stanowi naruszenie art. 10 ust. 1 litera a, b, d i ust. 2 litera d rozporz ą dzenia Rady Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej Nr 1907/90 z dnia 26 czerwca 1990 r. w sprawie niektórych norm handlowych w odniesieniu do jaj (Dz. U. WE, L 173, str. 5, ze zm.), 2) wprowadzenie do obrotu towarowego jaj kurzych konsumpcyjnych klasy „A” pod nazw ą handlow ą „Jaja Vitea Omega 3” pakowanych po 6 sztuk w opakowaniu detalicznym, na którym umieszczono informacj ę o tre ś ci: „obni ż ona zawarto ść cholesterolu”, „wi ę cej witaminy A i E”, „wysoki poziom WNKT OMEGA 3” bez podania ich ilo ś ciowej zawarto ś ci, co stanowi naruszenie § 9 ust. 1 pkt 1 rozporz ą - dzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie oznakowania ś rodków spo ż ywczych i dozwolonych substancji dodatkowych (Dz. U. Nr 220, poz. 1856, ze zmianami w Dz. U. 2004 r. Nr 58, poz. 563, Nr 162, poz. 1703, Nr 257, poz. 2577; 2005 r. Nr 210, poz. 1751, Nr 180, poz. 1499, Nr 229, poz. 1953; 2006 r. Nr 194, poz. 1435), 3) wprowadzenie do obrotu towarowego jaj kurzych konsumpcyjnych klasy „A” pakowanych po 10 sztuk w opakowaniu detalicznym, na którym umieszczono du żą czcionk ą napis „Rozmiar XXL” przy jednoczesnej deklaracji na opakowaniu kategorii wagowej ,,XL” (ma łą czcionk ą ), co stanowi naruszenie art. 7 ust. 1 i 2 rozporz ą dzenia Komisji Wspólnot Europejskich Nr 2295/2003 z dnia 23 grudnia 2003 r. wprowa- dzaj ą cego szczegó ł owe zasady wykonywania rozporz ą dzenia Rady Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej Nr 1907/90 w sprawie niektórych norm handlowych w odniesieniu do jaj (Dz. U. WE, L 340, str. 16), 4) wprowadzenie do obrotu towarowego jaj kurzych konsumpcyjnych klasy „A” w kategorii wagowej „XL” pakowanych po 6 sztuk, w opakowaniu detalicznym, na którym umieszczono napis „6 ekstra du ż ych jaj” i dat ę minimalnej trwa ł o ś ci, zamiast daty zniesienia lub zapakowania, co stanowi naruszenie art. 20 rozporz ą dzenia Komisji Wspólnot Europejskich Nr 2295/2003 z dnia 23 grudnia 2003 r. wprowadzaj ą cego szczegó ł owe zasady wykonywania rozporz ą dzenia Rady Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej Nr 1907/90 w sprawie niektórych norm handlowych w odniesieniu do jaj (Dz. U. WE, L 340, str. 16) i stwierdza si ę zaniechanie stosowania tej praktyki z dniem 21 wrze ś nia 2006 r . II. Na podstawie art. 23d w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080, zm. Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz. 1119 i Nr 170, poz. 1217) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r., Nr 18, poz. 172, zm. Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Ewie Kurasik i Andrzejowi Kurasik prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Ferma Niosek Prawda w miejscowo ś ci Prawda 60a, 95-030 Rzgów w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na naruszeniu obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez wprowadzenie do obrotu jaj kurzych konsumpcyjnych klasy „A” pod nazw ą handlow ą „Jaja Vitea Omega 3” w opakowaniu detalicznym, na którym umieszczono napis „Polski Produkt Proekologiczny”, przy jednoczesnej deklaracji chowu klatkowego - 3, a nie chowu ekologicznego - 0 − dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: stwierdza si ę , ż e opisana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów . Uzasadnienie Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwany: „Prezes Urz ę du”) wp ł yn ęł o zawiadomienie G ł ównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej o wynikach kontroli przeprowadzonej w sklepach detalicznych przez Wojewódzkie Inspektoraty Inspekcji Handlowej w Ł odzi i w Katowicach, w czasie których ujawniono nieprawid ł owo ś ci w oznakowaniu opakowa ń detalicznych jaj kurzych konsumpcyjnych klasy ,,A” wprowadzonych do obrotu przez Ew ę Kurasik i Andrzeja Kurasik, zam. w miejscowo ś ci Prawda 60a, 95-030 Rzgów (dalej zwani ,,Przedsi ę biorca”), prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Ferma Niosek Prawda w miejscowo ś ci Prawda 60a, 95-030 Rzgów (dalej zwana: „Ferma Prawda” ) - (dowód: karty nr 6 i 7). Po przeprowadzeniu post ę powania wyja ś niaj ą cego, w toku którego ustalono, ż e mog ł o nast ą pi ć naruszenie zbiorowych interesów konsumentów, Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du w dniu 18 sierpnia 2006 r. na mocy postanowienia Nr R Ł O-1/61-7/06 post ę powanie w sprawie 2 podejrzenia stosowania przez Przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na naruszeniu obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez: − wprowadzenie do obrotu towarowego jaj kurzych konsumpcyjnych klasy „A” (zwane dalej: „jaja klasy A” lub ,,jaja” ) w kategoriach wagowych „M” i „L” pakowanych po 6 lub 10 sztuk w opakowaniach detalicznych, na których brak informacji o metodzie chowu, ilo ś ci sztuk jaj w opakowaniu, numerze odró ż niaj ą cym zak ł ad pakowania oraz zaleceniach odno ś nie w ł a ś ciwego przechowywania jaj, − wprowadzenie do obrotu towarowego jaj klasy „A” pod nazw ą handlow ą „Jaja Vitea Omega 3” pakowanych po 6 sztuk w opakowaniach detalicznych, na których umieszczono informacj ę o tre ś ci: „obni ż ona zawarto ść cholesterolu 1 ”, „wi ę cej witaminy A 2 i E 3 ” i „wysoki poziom WNKT OMEGA 3 4 ”, bez jednoczesnego podania ich ilo ś ciowej zawarto ś ci, − wprowadzenie do obrotu towarowego jaj klasy „A” pakowanych po 10 sztuk w opakowaniach detalicznych, na których umieszczono du żą czcionk ą napis „Rozmiar XXL” przy jednoczesnej deklaracji na opakowaniu kategorii wagowej XL (ma łą czcionk ą ), − wprowadzenie do obrotu towarowego jaj klasy „A” w kategorii wagowej „XL”, pakowanych po 6 sztuk w opakowaniach detalicznych, na których umieszczono napis „6 ekstra du ż ych jaj” i dat ę minimalnej trwa ł o ś ci, zamiast daty zniesienia lub zapakowania jaj, − wprowadzenie do obrotu towarowego jaj klasy „A” pod nazw ą handlow ą „Jaja Vitea Omega 3” w opakowaniach detalicznych, na których umieszczono napis „Polski Produkt Proekologiczny”, przy jednoczesnej deklaracji chowu klatkowego - 3, a nie chowu ekologicznego - 0, 1 Potocznie "cholesterolem" nazywa si ę pokrewne substancje lipidowe wyst ę puj ą ce w osoczu krwi, w sk ł ad których, mi ę dzy innymi wchodz ą grupy cholesterolowe. Udowodniono, ż e zaburzenia gospodarki lipidowej, którego miar ą jest wzrost st ęż enia cholesterolu w surowicy krwi, jest istotnym czynnikiem ryzyka wyst ą pienia mia ż d ż ycy i chorób uk ł adu sercowo-naczyniowego takich jak choroba wie ń cowa i zawa ł serca , udar mózgu i mia ż d ż yca zarostowa ko ń czyn dolnych. Ź ród ł o : http://pl.wikipedia.org/wiki/cholesterol. 2 Funkcj ą witaminy A jest m.in.: wspó ł tworzenie purpury wzrokowej, zapewnienie normalnego wzrostu ko ś ci i z ę bów przez regulacj ę aktywno ś ci komórek tkanki kostnej, regulowanie wzrostu i funkcjonowania tkanki nab ł onkowej. Ź ród ł o : http://pl.wikipedia.org/wiki/Witamina_A. 3 Witamina E chroni komórki przed utleniaczami , bierze udzia ł w dostarczaniu sk ł adników od ż ywczych do komórek, wzmacnia ś cian ę naczy ń krwiono ś nych oraz chroni czerwone krwinki przed przedwczesnym rozpadem. Wykorzystywana jest te ż do leczenia m ę skiej bezp ł odno ś ci , zaburze ń mi ęś niowych, mia ż d ż ycy oraz chorób serca. Ź ród ł o : http://pl.wikipedia.org/wiki/Witamina_E. 4 Liczba raportów potwierdzaj ą cych znaczenie omega 3 WNKT w zapobieganiu chorobie niedokrwiennej serca stale ro ś nie pocz ą wszy o drugiej polowy lat 70 - tych. W tym okresie zbadano nawyki ż ywieniowe Eskimosów grenlandzkich, tworz ą cych populacje o ma ł ej umieralno ś ci z powodu choroby niedokrwiennej serca. Wyniki analizy sk ł adu diety wspomnianej grupy etnicznej wykaza ł y, ż e Eskimosi wcale nie stosuj ą diety ubogot ł uszczowej i ż e oko ł o 40 % ich potrzeb energetycznych (kalorycznych) pokrywane jest z t ł uszczów. Obserwowano bardzo ma ł e spo ż ycie nasyconych kwasów t ł uszczowych a du ż e omega - 3 WNKT, które maj ą dzia ł anie antyarytmiczne poprzez stabilizacj ę aktywno ś ci elektrycznej komórek mi ęś nia serca, co powoduje spadek cz ę sto ś ci gro ź nych dla ż ycia arytmii (migota ń komór), dzia ł aj ą tak ż e przeciwzakrzepowo, co powoduje zmniejszenie agregacji p ł ytek krwi i skurczu naczy ń wie ń cowych. Kwasy omega 3 WNKT wp ł ywaj ą tak ż e pozytywnie na metabolizm t ł uszczów. Ź ród ł o: http://www.linia.com.pl/indeks.php?d=20&w=211&p=00 . Artyku ł „T ł uszcze ż ycia” autorstwa lekarza medycyny Piotra Banasiaka. 3 co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dowód: karta nr 1 i nr 1 odwrót). Postanowieniem Nr R Ł O-2/61-7/06 z dnia 21 sierpnia 2006 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet materia ł u dowodowego zebrane w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym pisma G ł ównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej datowane 8 lipca 2005 r. i 25 lipca 2005 r. wraz z za łą cznikami zawieraj ą cymi protoko ł y z kontroli przeprowadzonych przez Wojewódzkie Inspektoraty Inspekcji Handlowej w Katowicach i w Ł odzi oraz pisma Przedsi ę biorcy datowane na dzie ń 1 wrze ś nia 2005 r. i 26 wrze ś nia 2005 r. wraz z za łą cznikami (dowód: karta nr 4). Prezes Urz ę du zawiadomi ł Przedsi ę biorc ę o wszcz ę ciu post ę powania w dniu 21 sierpnia 2006 r.( dowód: karta nr 2, nr 2 odwrót i nr 3). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania, w pi ś mie z dnia 31 sierpnia 2006 r., Przedsi ę biorca zgodzi ł si ę z przedstawionymi zarzutami i z ł o ż y ł wyja ś nienia w sprawie. Przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e natychmiast po zg ł oszeniu zastrze ż e ń pokontrolnych przez wojewódzkie inspektoraty inspekcji handlowej podj ął dzia ł ania zmierzaj ą ce do wyeliminowania stwierdzonych nieprawid ł owo ś ci. Wprowadzone zosta ł y nast ę puj ą ce zmiany w oznaczeniu opakowa ń jaj: − na opakowaniach detalicznych jaj klasy ,,A” o kategoriach wagowych „M” i „L” pakowanych po 6 i 10 sztuk, oznaczona zosta ł a metoda chowu, ilo ść sztuk w opakowaniu, numer odró ż niaj ą cy zak ł ad pakowania oraz podane zosta ł y zalecenia odno ś nie do przechowywania jaj; informacje te zosta ł y uzupe ł nione dora ź nie, przez zastosowanie etykiet samoprzylepnych natychmiast po zakwestionowaniu braku oznakowania przez wojewódzki inspektorat inspekcji handlowej, a nast ę pnie w sposób trwa ł y, przez wprowadzenie do obrotu nowych opakowa ń w dniu 2 maja 2006 r. - do pisma Przedsi ę biorca do łą czy ł aktualnie stosowane etykiety (dowód: karta nr 51); − „Jaja Vitea Omega 3” s ą przeznaczone dla szczególnie wymagaj ą cych klientów, gdy ż maj ą one wyj ą tkowe walory, b ę d ą ce wynikiem d ł ugotrwa ł ych prac badawczych polegaj ą cych na umiej ę tnym wykorzystaniu reakcji organizmu kury na specjalne zabiegi ż ywieniowe, prowadzonych pod przewodnictwem prof. dr. hab. Tadeusza Trziszki 5 , we wspó ł pracy z Akademi ą Rolnicz ą we Wroc ł awiu; do ka ż dego opakowania zawieraj ą cego „Jaja Vitea Omega 3” do łą czana jest obecnie ulotka informacyjna zawieraj ą ca porównanie ilo ś ciowej zawarto ś ci niektórych sk ł adników w „normalnym” jaju kurzym i w „Jaju Vitea Omega 3”, co jest poparte wynikami wspomnianych wy ż ej bada ń - do pisma Przedsi ę biorca do łą czy ł ulotk ę informacyjn ą (dowód: karta nr 52; − nieprawid ł owa informacja na opakowaniach jaj klasy ,,A” pakowanych po 10 sztuk o tre ś ci „Rozmiar XXL” by ł a korygowana dora ź nie, od 15 lipca 2005 r. przez zaklejenie pierwszej litery „X” i w sposób trwa ł y od 1 grudnia 2005 r. przez wprowadzenie do obrotu nowych opakowa ń z napisem „Rozmiar XL” - do pisma Przedsi ę biorca do łą czy ł etykiet ę aktualnie stosowan ą na tych opakowaniach (dowód: karta nr 53; − opakowania jaj klasy ,,A” z napisem ”6 extra du ż ych jaj” zosta ł y wycofane z obrotu do dnia 15 pa ź dziernika 2005 r. i po tym terminie stosowane s ą opakowania z napisem „6 du ż ych jaj” - do pisma Przedsi ę biorca do łą czy ł aktualn ą etykiet ę na tych opakowaniach (dowód: karta nr 54) . Nie wprowadzono natomiast zmian do tre ś ci napisu „Polski Produkt Proekologiczny” na opakowaniach „Jaj Vitea Omega 3”. Jaja te nie spe ł niaj ą wymaga ń okre ś lonych dla 5 Prof. dr hab. Tadeusz Trziszka jest Kierownikiem Katedry Technologii Surowców Zwierz ę cych Wydzia ł u Nauk o Ż ywno ś ci Akademii Rolniczej we Wroc ł awiu (dowód: karta nr 33) 4 produktów rolnictwa ekologicznego i nie s ą jajami ekologicznymi, a u ż yty na opakowaniu zwrot „proekologiczny” odnosi si ę do ulepszonego sposobu ż ywienia kur znosz ą cych „Jaja Vitea Omega 3”, co jest poparte wspomnianymi wy ż ej badaniami (dowód: karta nr 49). Uzupe ł niaj ą co, w pi ś mie z dnia 21 wrze ś nia 2006 r. Przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e obecnie stosowane s ą wy łą cznie nowe, prawid ł owo oznaczone opakowania (dowód: karta nr 57). Prezes Urz ę du w dniu 16 listopada 2006 r. zawiadomi ł Przedsi ę biorc ę o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego i poinformowa ł o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami post ę powania. Przedsi ę biorca nie skorzysta ł z prawa do uzupe ł nienia materia ł u dowodowego po tym terminie. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Ewa Kurasik i Andrzej Kurasik zamieszkali w miejscowo ś ci Prawda 60A, 95-030 Rzgów s ą wpisani do Krajowego Rejestru Urz ę dowego Podmiotów Gospodarki Narodowej prowadzonego przez G ł ówny Urz ą d Statystyczny w Warszawie, pod numerem identyfikacyjnym REGON 470606454. Prowadz ą oni dzia ł alno ść produkcyjn ą w zakresie dzia ł ów specjalnych produkcji rolnej wg PKD 0124Z - chów i hodowla drobiu i s ą podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych z tytu ł u prowadzenia dzia ł ów specjalnych produkcji rolnej ( dowód: karta nr 8). Przedmiotem dzia ł alno ś ci gospodarczej Przedsi ę biorcy jest chów kur niosek jaj klasy ,,A”, sortowanie i pakowanie jaj. Produkcja jaj odbywa si ę metod ą chowu klatkowego. Sortowanie oraz pakowanie jaj odbywa si ę w wyodr ę bnionym organizacyjnie oraz lokalowo budynku na Fermie Prawda. Weterynaryjny numer identyfikacyjny Fermy Prawda to 3-PL- 10061301, natomiast numer pakowni to PL-10065901( dowód: karta nr 27) . Przedsi ę biorca wprowadza do obrotu jaja w opakowaniach detalicznych na rynku na obszarze ca ł ego kraju. Kontrole przeprowadzone przez wojewódzkie inspektoraty inspekcji handlowej w sklepach detalicznych w Ł odzi i w Katowicach wykaza ł y, ż e opakowania te s ą niew ł a ś ciwie oznakowane. Jak wskazano na wst ę pie na poszczególnych rodzajach opakowa ń brakowa ł o oznacze ń dotycz ą cych istotnych cech jaj klasy ,,A”, takich jak: − metoda chowu, która okre ś la sposób ż ywienia kur i decyduje o jako ś ci jaj, − ilo ść sztuk w opakowaniu wskazuj ą ca na wielko ść oferowanej do sprzeda ż y partii jaj, − numer odró ż niaj ą cy zak ł ad pakowania, który identyfikuje miejsce wykonania prac, − zalecenia odno ś nie do w ł a ś ciwego przechowywania jaj, okre ś laj ą ce przydatno ść i mo ż liwo ść zastosowania, − ilo ś ciowa zawarto ść poszczególnych sk ł adników jaj, w tym cholesterolu, witaminy A i E i poziomu WNKT OMEGA 3, tj. substancji decyduj ą cych o warto ś ciach od ż ywczych i ryzyku zwi ą zanym z ich spo ż yciem, − data zniesienia lub zapakowania jaj okre ś laj ą ca przydatno ść produktu do spo ż ycia lub przetworzenia, a ponadto: − opakowania oznaczone symbolem kategorii wagowej jaj XXL zawiera ł y jaja o kategorii wagowej XL, − opakowania „Jaja Vitea Omega 3” mia ł y napis „Polski Produkt Proekologiczny”, gdy jak ustalono Przedsi ę biorca nie mia ł certyfikatu uprawniaj ą cego do stosowania metody chowu ekologicznego. Ustalono, ż e celem wyeliminowania stwierdzonych nieprawid ł owo ś ci Przedsi ę biorca wprowadzi ł dora ź nie samoprzylepne etykiety uzupe ł niaj ą ce brakuj ą ce informacje na 5 stosowanych opakowaniach jaj oraz podj ął dzia ł ania maj ą ce na celu uzyskanie wiarygodnych danych dotycz ą cych zawarto ś ci sk ł adników wskazanych na opakowaniach „Jaja Vitea Omega 3”. Badania zlecono Katedrze Technologii Surowców Zwierz ę cych Wydzia ł u Nauk o Ż ywno ś ci Akademii Rolniczej we Wroc ł awiu. Ustalono nast ę puj ą cy sk ł ad chemiczny jaj Vitea Omega 3 klasy A: − zawarto ść witaminy „A” wynosi 0,36 mg/jajo, a po obróbce termicznej 0,32 mg/jajo i jest 2-krotnie wy ż sza od zwarto ś ci tej witaminy w typowych jajach kurzych konsumpcyjnych, − zawarto ść witaminy „E” wynosi 1,36 mg/jajo, a po obróbce termicznej 1,23 mg/jajo i jest 3-krotnie wy ż sza od zawarto ś ci tej witaminy w typowych jajach kurzych konsumpcyjnych, − zawarto ść cholesterolu wynosi 182 mg/jajo, a po obróbce termicznej 173,5 mg/jajo, podczas gdy standardowe jajo kurze zawiera od 210 - 250 mg/jajo cholesterolu, − zawarto ść nienasyconych kwasów t ł uszczowych zachowuje ci ą gle wysoki poziom, tj. oko ł o 4 razy wy ż szy ni ż wynika to z danych literaturowych. W dniu 21 wrze ś nia 2006 r. Przedsi ę biorca poinformowa ł o wprowadzeniu do obrotu wy łą cznie nowych, trwale oznaczonych opakowa ń , które zawieraj ą wszystkie brakuj ą ce informacje. Ponadto poinformowa ł , ż e do ka ż dego opakowania „Jaja Vitea Omega 3” do łą czana jest ulotka informacyjna zawieraj ą ca porównanie udzia ł u sk ł adników w normalnym jaju kurzym i jaju Vitea Omega 3. Prezes Urz ę du zwa ż y ł co nast ę puje : Ad I. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w przewa ż aj ą cej mierze maj ą charakter procesowy. Normy materialno-prawne istotne z punktu widzenia stwierdzenia praktyki znajduj ą si ę natomiast w innych ustawach. Prezes Urz ę du dokonuje analizy dopuszczalno ś ci zachowania przedsi ę biorcy w ś wietle przepisów innych ustaw, stosuj ą c za ś art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stwierdza, czy zachowanie takie, je ż eli nosi cechy bezprawno ś ci, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1) dzia ł ania s ą stosowane przez przedsi ę biorc ę , 2) dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą bezprawne, 3) dzia ł ania przedsi ę biorcy godz ą w zbiorowe interesy konsumentów. Ad 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej ((Dz. U. Nr 101, poz. 1178; z 2000 r. Nr 86, poz. 958 i Nr 114, poz. 1193; z 2001 r. Nr 49, poz. 509, Nr 67, poz. 679, Nr 102, poz. 1115 i Nr 147, poz. 1643; z 2002 r. Nr 1, poz. 2, Nr 115, poz. 995 i Nr 130, poz. 1112; z 2003 r. Nr 86, poz. 789, Nr 128, poz. 1176 i Nr 217, poz. 2125; z 2004 r. Nr 54, poz. 535, Nr 91, poz. 870 i Nr 173, poz. 1808; z 2006 r. Nr 144, poz. 1043) – 6 obecnie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 ze zmianami wprowadzonymi w Dz. U. z 2004 r. Nr 281, poz. 2777; z 2005 r. Nr 33, poz. 289, Nr 94, poz. 788, Nr 143, poz. 1199, Nr 175, poz. 1460, Nr 177, poz. 1468, Nr 178, poz. 1480, Nr 179, poz. 1485, Nr 180, poz. 1494, Nr 183, poz. 1538; z 2006 r. Nr 17, poz. 127, Nr 144, poz. 1043 i 1045, Nr 158, poz. 1121 i Nr 171, poz. 1225)-(zwana dalej: „ ustawa o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej ”). Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Za przedsi ę biorców uznaje si ę tak ż e wspólników spó ł ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przepis art. 2 tej ustawy definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , budowlan ą , handlow ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Ewa Kurasik i Andrzej Kurasik, zam. w miejscowo ś ci Prawda 60a, 95-030 Rzgów s ą osobami fizycznymi, które prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Ferma Niosek Prawda w miejscowo ś ci Prawda 60a, 95-030 Rzgów. Jak wskazano wcze ś niej Ewa Kurasik i Andrzej Kurasik s ą wpisani do ewidencji Krajowego Rejestru Urz ę dowego Podmiotów Gospodarki Narodowej prowadzonego przez w ł a ś ciwy organ, a przedmiotem prowadzonej przez nich dzia ł alno ś ci jest chów kur niosek jaj klasy A, sortowanie i pakowanie jaj. Dzia ł alno ść ta wykonywana jest w sposób zorganizowany i ci ą g ł y, na w ł asny rachunek. W zwi ą zku z tym Ewa Kurasik i Andrzej Kurasik s ą przedsi ę biorc ą w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej, na podstawie art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Tym samym Ewa Kurasik i Andrzej Kurasik zam. w miejscowo ś ci Prawda 60a, 95- 030 Rzgów s ą przedsi ę biorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku z tym stwierdza si ę , ż e pierwsza przes ł anka art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Ad 2) Dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby mia ł o ono charakter bezprawny. Zgodnie z uzasadnieniem projektu rz ą dowego ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. nowelizuj ą cej ustaw ę o ochronie konkurencji i konsumentów ,, Same przepisy art. 23a nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów.” 6 . W Ma ł ej Encyklopedii Prawa bezprawno ść zosta ł a zdefiniowana jako niezgodno ść z jakimkolwiek obowi ą zuj ą cym przepisem prawa 7 . Zatem bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Istotnym jest równie ż fakt, ż e bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, i ż za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania 6 Druk sejmowy nr 366, s. 20 7 Ź ród ł o : Ma ł a Encyklopedia Prawa, PWN, Warszawa 1980, s. 46 i 47 . 7 cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Obowi ą zki producenta w odniesieniu do zasad oznaczania opakowa ń jaj wprowadzanych do obrotu okre ś laj ą przepisy prawa polskiego i prawa Wspólnoty Europejskiej, które obowi ą zuj ą na mocy traktatu o przyst ą pieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. Traktat ten zosta ł og ł oszony w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 kwietnia 2004 r. Nr 90, poz. 864. Natomiast z og ł oszenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie stosowania prawa Unii Europejskiej (M.P. Nr 20 poz. 359) wydanego w oparciu o art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 200 r. o og ł aszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 190, poz. 1606, ze zmianami w Dz. U. z 2005 r. Nr 64, poz. 565, Nr 267, poz. 2253; z 2006 r. Nr 73, poz. 501, Nr 104, poz. 708 i Nr 145, poz. 1050) wynika, ż e podstawow ą zasad ą prawa wspólnotowego, ustalon ą w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci, jest zasada nadrz ę dno ś ci, która przewiduje, ż e prawo pierwotne oraz akty wydane na jego podstawie b ę d ą stosowane przed prawem krajowym. Jak wykazano wcze ś niej jaja produkowane na Fermie Prawda wprowadzane by ł y do obrotu w sklepach detalicznych w ca ł ym kraju w opakowaniach jednostkowych nie oznakowanych co do istotnych cech produktu. Na opakowaniach brakowa ł o nast ę puj ą cych informacji: 1) metody chowu, ilo ś ci sztuk jaj w opakowaniu, numeru odró ż niaj ą cego zak ł ad pakowania, zalece ń dotycz ą cych w ł a ś ciwego przechowywania jaj – dotyczy jaj o kategoriach wagowych „M” i „L” pakowanych po 6 i 10 sztuk, 2) ilo ś ciowej zawarto ś ci podanych na opakowaniu sk ł adników: cholesterolu, vitaminy A i E i WNKT OMEGA 3” – dotyczy jaj pakowanych po 6 sztuk pod nazw ą handlow ą „Jaja Vitea Omega 3, 3) daty zniesienia lub zapakowania jaj oznaczonych jako „Ekstra du ż e jaja”, a ponadto: 4) opakowania jaj o kategorii wagowej ,,XL” oznaczono w taki sposób, ż e du żą czcionk ą umieszczono napis „Rozmiar XXL” przy jednoczesnej deklaracji na opakowaniu kategorii ,,XL” (ma łą czcionk ą ). Wprowadzenie do obrotu towarowego jaj klasy ,,A” o kategoriach wagowych „M” i „L” pakowanych po 6 i 10 sztuk w opakowaniach detalicznych, na których brak informacji o metodzie chowu, ilo ś ci sztuk jaj w opakowaniu, numeru odró ż niaj ą cego zak ł ad pakowania oraz zalece ń odno ś nie do w ł a ś ciwego przechowywania jaj narusza zasady oznaczania tych produktów okre ś lone w art. 10 ust. 1 lit. a, b, d i ust. 2 lit. d rozporz ą dzenia Rady Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej Nr 1907/90 z dnia 26 czerwca 1990 r. w sprawie niektórych norm handlowych w odniesieniu do jaj (Dz. U. WE, L 173, str. 5, ze zm. – dalej zwane: „ rozporz ą dzenie Rady EWG Nr 1907/90 ”). Zgodnie z art.10 ust.1, lit. a rozporz ą dzenia Rady EWG Nr 1907/90 „opakowania transportowe i opakowania jednostkowe, nawet umieszczone w opakowaniach transport- towych, opatrzone s ą na zewn ę trznej stronie wyra ź nie i czytelnie pismem drukowanym: nazw ą , firm ą lub znakiem handlowym zak ł adu, który mo ż e by ć wspólnym znakiem handlowym stosowanym przez kilka zak ł adów, a który mo ż e zosta ć wskazany je ż eli nie zawiera wyra ż e ń niezgodnych z niniejszym rozporz ą dzeniem, odnosz ą cych si ę do jako ś ci lub ś wie ż o ś ci jaj, sposobu hodowli stosowanej do ich produkcji lub pochodzenia jaj;”. Prezes Urz ę du ustali ł , ż e Przedsi ę biorca stosuje na opakowaniach detalicznych (jednostkowych) jaj nazw ę „Ferma Niosek Prawda”. Nazw ę t ę nale ż y uzna ć za znak 8 handlowy 8 Przedsi ę biorcy. Znak ten mo ż e by ć umieszczony na opakowaniach detalicznych jaj, je ż eli nie zawiera wyra ż e ń niezgodnych z rozporz ą dzeniem Rady EWG Nr 1907/90 odnosz ą cych si ę mi ę dzy innymi do stosowanego do ich produkcji sposobu hodowli kur niosek. Jaja kurze konsumpcyjne mog ą by ć produkowane przy zastosowaniu kilku ró ż ni ą cych si ę od siebie metod chowu kur niosek – od chowu ekologicznego po chów klatkowy. Stosowana metoda chowu decyduje o walorach jaj i poza cen ą jest czynnikiem, który konsument bierze pod uwag ę przy dokonywaniu zakupu. Konsument ma prawo do zakupu tych jaj, które by ł y wyprodukowane przy zastosowaniu preferowanej przez niego metody chowu. U ż yty przez Przedsi ę biorc ę znak handlowy zawieraj ą cy wyra ż enie „Ferma Niosek Prawda”, bez jednoczesnego okre ś lenia stosowanego sposobu chowu kur na tej fermie oznacza, ż e jaja znajduj ą ce si ę w tak oznaczonym opakowaniu mog ą by ć wyprodukowane przy zastosowaniu którejkolwiek metody chowu. Poniewa ż Przedsi ę biorca stosuje wy łą cznie jedn ą metod ę chowu – chów klatkowy, wobec tego znak handlowy „Ferma Niosek Prawda” jest niezgodny z art. 10 ust. 1, lit. a rozporz ą dzenia Rady EWG Nr 1907/90 i wymaga uzupe ł nienia o okre ś lenie metody chowu kur lub rezygnacji z jego stosowania na opakowaniach detalicznych . Zgodnie z art. 10 ust. 1, litera b rozporz ą dzenia Rady EWG Nr 1907/90 na opakowaniu powinien by ć umieszczony numer odró ż niaj ą cy zak ł ad pakowania a zgodnie z art. 10, ust. 1, lit. d rozporz ą dzenia - liczba zapakowanych jaj. Przepis art. 10, ust. 2, litera d rozporz ą dzenia Rady EWG Nr 1907/90 nak ł ada te ż na producenta obowi ą zek umieszczania na opakowaniach danych o szczególnych warunkach sk ł adowania jaj . Brak wy ż ej wymienionych wymaganych oznacze ń na opakowaniach detalicznych jaj klasy ,,A” pochodz ą cych z Fermy Prawda, jest niezgodny z tymi przepisami. Wprowadzanie jaj w tak oznaczonych opakowaniach narusza obowi ą zek udzielenia konsumentowi rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji co do sposobu produkcji, zak ł adu pakowania, ilo ś ci oraz sposobu przechowywania produktu, co narusza powo ł ane przepisy rozporz ą dzenia Rady EWG Nr 1907/90 . Wprowadzenie do obrotu jaj klasy ,,A” pakowanych po 6 sztuk pod nazw ą handlow ą „Jaja Vitea Omega 3”, w opakowaniach detalicznych, na których umieszczono informacj ę o tre ś ci „obni ż ona zawarto ść cholesterolu”, „wi ę cej witaminy A i E” i „wysoki poziom WNKT OMEGA 3”, bez jednoczesnego podania ich ilo ś ciowej zawarto ś ci, jest niezgodne z § 9 ust. 1 pkt 1 rozporz ą dzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie oznakowania ś rodków spo ż ywczych i dozwolonych substancji dodatkowych (Dz. U. Nr 220, poz. 1856, ze zmianami w Dz. U. 2004 r. Nr 58, poz. 563, Nr 162, poz. 1703, Nr 257, poz. 2577; 2005 r. Nr 210, poz. 1751, Nr 180, poz. 1499, Nr 229, poz. 1953; 2006 r. Nr 194, poz. 1435) - (dalej zwane: „ rozporz ą dzenie w sprawie oznakowania ś rodków spo ż ywczych i dozwolonych substancji dodatkowych ”). Stosownie do § 9 ust. 1 pkt 1 tego przepisu w oznakowaniu ś rodka spo ż ywczego przeznaczonego bezpo ś rednio dla konsumenta producent podaje ilo ś ciow ą zawarto ść sk ł adnika lub kategorii sk ł adników tego ś rodka spo ż ywczego , je ż eli nazwa sk ł adnika lub kategorii sk ł adników wyst ę puje w nazwie ś rodka spo ż ywczego lub nazwa tego ś rodka spo ż ywczego jest zazwyczaj kojarzona przez konsumenta z zawarto ś ci ą sk ł adnika lub kategorii sk ł adników w tym ś rodku spo ż ywczym. Jaja zwyczajowo uwa ż ane s ą przez 8 W polskim ustawodawstwie nie funkcjonuje poj ę cie „znak handlowy”. Z uzasadnienia do wyroku Trybuna ł u Konstytucyjnego K -24/2000 wydanego dnia 21 marca 2001 r. wynika, ż e w historycznym znaczeniu „znak handlowy” s ł u ż y ł „indywidualizacji podmiotu (odr ę bnego od wytwórcy - producenta) wprowadzaj ą cego towar do obrotu”. 9 konsumentów za produkt zawieraj ą cy z jednej strony znaczne ilo ś ci cholesterolu jako sk ł adnika „niezdrowego”, ale jednocze ś nie zawieraj ą cy inne „zdrowe” sk ł adniki m.in. witaminy (np. „A” i „E”) oraz wielonienasycone kwasy t ł uszczone (WNKT Omega 3). Brak oznaczenia na opakowaniach jaj klasy ,,A” pochodz ą cych z Fermy Prawda znajduj ą cych si ę w obrocie detalicznym informacji o ilo ś ciowej zawarto ś ci podanych na opakowaniu sk ł adników cholesterolu, witaminy A i E i poziomu WNKT OMEGA 3, jest niezgodny z ww. przepisem prawa. U ż ywanie takich okre ś le ń jak: „obni ż ona zawarto ść cholesterolu”, „wi ę cej witaminy A i E” i „wysoki poziom WNKT OMEGA 3” bez podania zawarto ś ci tych sk ł adników i porównania do typowego jaja kurzego konsumpcyjnego, narusza obowi ą zek oznakowania ilo ś ciowej zawarto ś ci ww. sk ł adników w jajach, co jest sprzeczne z przepisem §9 ust. 1 pkt 1 rozporz ą dzenia w sprawie oznakowania ś rodków spo ż ywczych i dozwolonych substancji dodatkowych. Wprowadzenie do obrotu towarowego jaj klasy ,,A” pakowanych po 10 szt. w opakowaniach detalicznych, na których umieszczono du żą czcionk ą napis „Rozmiar XXL” przy jednoczesnej deklaracji na opakowaniu kategorii „XL” (ma łą czcionk ą ) jest niezgodne z rozporz ą dzeniem Komisji Wspólnot Europejskich Nr 2295/2003 z dnia 23 grudnia 2003 r. wprowadzaj ą cego szczegó ł owe zasady wykonywania rozporz ą dzenia Rady Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej Nr 1907/90 w sprawie niektórych norm handlowych w odniesieniu do jaj (Dz. U. WE, L 340, str. 6) – (zwane dalej: ,,rozporz ą dzenie Komisji WE Nr 2295/2003 ”). Stosownie do art. 7 ust. 1 i 2 tego rozporz ą dzenia jaja klasy „A” klasyfikowane s ą wed ł ug wagi i oznaczone symbolami w nast ę puj ą cy, jednolity sposób: - „XL” – jaja klasy „A” bardzo du ż e o wadze 73 gram i wi ę cej, - „L” – jaja klasy „A” du ż e, o wadze od 63 gram do 73 gram; - „M” – jaja klasy „A” ś rednie, o wadze od 53 gram do 63 gram; - „S” – jaja klasy „A” ma ł e, o wadze poni ż ej 53 gram. Najwy ż szy przedzia ł wagowy w tej normie jest oznaczony symbolem „XL”. Rozporz ą dzenie nie przewiduje mo ż liwo ś ci stosowania przez producenta jaj innych podzia ł ów, u ż ywania innych symboli do oznaczania kategorii wagowej ni ż podane w tym przepisie. Oznaczenie kategorii wagowej jaj klasy ,,A” pochodz ą cych z Fermy Prawda na opakowaniach znajduj ą cych si ę w obrocie detalicznym symbolem ,,Rozmiar XXL” nie ma uzasadnienia w ww. normie handlowej i tym samym stanowi naruszenie art. 7 ust. 1 i 2 rozporz ą dzenia Komisji WE Nr 2295/2003 . Wprowadzenie do obrotu towarowego jaj klasy ,,A” i kategorii wagowej „XL” pakowanych po 6 sztuk, w opakowaniach detalicznych, na których umieszczono napis „6 ekstra du ż ych jaj” i dat ę minimalnej trwa ł o ś ci, zamiast daty zniesienia lub zapakowania , jest niezgodne z art. 20 rozporz ą dzenia Komisji WE Nr 2295/2003 . Przepis ten stanowi, ż e jaja klasy „A” oznaczone jako „ekstra” mog ą znajdowa ć si ę w obrocie 9 dni od daty zniesienia lub 7 dni od daty zapakowania, a po up ł ywie tego terminu z opakowania musi zosta ć usuni ę ta w sposób trwa ł y, informacja o „extra ś wie ż o ś ci jaj”. W przypadku, gdy informacja ta nie da si ę usun ąć z opakowania, jaja musz ą zosta ć przepakowane. Umieszczenie na opakowaniach jednostkowych jaj napisu „6 ekstra du ż ych jaj”, zgodnie z cytowanym wy ż ej przepisem, oznacza obowi ą zek umieszczenia na tych opakowaniach informacji dotycz ą cej daty zniesienia lub zapakowania jaj. Obowi ą zek umieszczenia na opakowaniach detalicznych produktu w ł a ś ciwych informacji dotycz ą cych towaru wprowadzanego do obrotu towarowego ci ąż y na producencie. Do niego adresowane s ą przepisy prawa ż ywno ś ciowego – w tym norm handlowych dotycz ą cych jaj. Przedsi ę biorca prowadz ą cy Ferm ę Prawda jako producent i jednocze ś nie zak ł ad sortuj ą cy i pakuj ą cy jaja jest odpowiedzialny za wprowadzenie do obrotu towarowego jaj klasy ,,A” w opakowaniach detalicznych oznaczonych zgodnie ze wskazanymi wy ż ej 10 normami handlowymi. Jako producent i jednocze ś nie zak ł ad sortuj ą cy i pakuj ą cy jaja Przedsi ę biorca ma obowi ą zek wcze ś niejszego weryfikowania kompletno ś ci, wiarygodno ś ci i prawdziwo ś ci danych na opakowaniu produktów, które zamierza wprowadzi ć do obrotu towarowego. Jako profesjonalista zajmuj ą cy si ę produkcj ą jaj obowi ą zany jest do zastosowania si ę do zasad i norm handlowych obowi ą zuj ą cych przy znakowaniu tego rodzaju produktów. Jednym z podstawowych praw konsumentów jest prawo do bezpiecze ń stwa ekonomicznego, którego podstawowym elementem jest mo ż liwo ść ś wiadomego podejmowania decyzji w sprawie dokonywania wyboru towarów i us ł ug. Prawo konsumenta do informacji, do uzyskania wiedzy o przedmiocie i warunkach transakcji (a nawet szerzej o warunkach uczestnictwa na rynku), do uzyskania w ten sposób podstaw oceny sytuacji rynkowej i swobodnego podj ę cia decyzji, a wi ę c ś wiadomego odgrywania na nim roli „biernego podmiotu ekonomicznego” – jest prawem zasadniczym konsumenta. Obowi ą zek informowania partnera o istotnych (z jego punktu widzenia) okoliczno ś ciach dotycz ą cych kontraktu, jego przedmiotu i tre ś ci, przedmiotu ś wiadczenia, a tak ż e powinno ść czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny – jest cech ą generaln ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kontraktowania, dotycz ą cego zarówno stadium przedkontraktowego, jak i wszelkich dalszych faz ju ż istniej ą cego stosunku prawnego 9 . Z kolei Europejski Trybuna ł Sprawiedliwo ś ci w sprawie Spó ł ki INNO stwierdzi ł , ż e prawo konsumenta do informacji jest jednym z jego zasadniczych praw, bowiem brak pe ł nej wiedzy uniemo ż liwia konsumentowi swobod ę oceny i wyboru, ograniczaj ą c wolno ść jego decyzji rynkowych 10 . B rak na opakowaniach detalicznych jaj klasy ,,A” informacji nakazanych przepisami prawa, a tak ż e podawanie informacji dotycz ą cych kategorii wagowych jaj niezgodnie z normami handlowymi okre ś lonymi w tych przepisach powoduje, ż e konsument jest pozbawiony mo ż liwo ś ci dokonania prawid ł owej oceny towaru pod k ą tem zgodno ś ci jego cech wynikaj ą cych ze stosowania przez producentów ró ż nych metod chowu, a tym samym jako ś ci i ilo ś ci sk ł adników jaj, ilo ś ci sztuk jaj, jak ą konsument zamierza naby ć , sposobu i terminu przechowywania jaj w warunkach domowych. Dodatkowo pozbawienie konsumenta informacji o numerze odró ż niaj ą cym zak ł ad pakowania jaj stanowi znaczne utrudnienie, a czasem nawet uniemo ż liwia wniesienie reklamacji. Stanowi to naruszenie interesów ekonomicznych konsumenta i mo ż e wp ł yn ąć na wybór towaru, który zostanie przez konsumenta zakupiony, w ten sposób, ż e nab ę dzie on produkt odmienny od tego, jaki pierwotnie zamierza ł naby ć . Podsumowuj ą c nale ż y uzna ć , ż e wprowadzenie do obrotu detalicznego jaj klasy ,,A” w opakowaniach detalicznych oznaczonych w sposób wskazany w punktach I.1), I.2), I.3) i I.4) sentencji narusza przepisy prawa i jest tym samym bezprawne. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę stwierdza si ę , ż e druga przes ł anka art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Ad 3) Stwierdzenie przez Prezesa Urz ę du stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowy interes konsumentów wymaga tak ż e wykazania, ż e interesy konsumentów, w które godz ą zakwestionowane dzia ł ania przedsi ę biorcy, maj ą charakter zbiorowy. Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów, wskazuj ą c jednak w art. 23 a ust. 1, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes 9 Ź ród ł o : E. Łę towska: „Prawo umów konsumenckich”, Wydawnictwo C.H. BECK 2002 r . 10 Ź ród ł o : wyrok z dnia 7 marca 1990 r., w sprawie nr C-362/88, Zbiór Orzecznictwa tom I s. 667 11 dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę do ko ń ca zidentyfikowa ć , poniewa ż produkty pochodz ą ce z Fermy Prawda s ą powszechnie dost ę pne. Potencjalny konsument mo ż e zosta ć nabywc ą jaj klasy ,,A” wprowadzanych do obrotu przez Przedsi ę biorc ę i tym samym zosta ć adresatem zakwestionowanych w przedmiotowej decyzji praktyk. Zatem dzia ł ania Przedsi ę biorcy s ą podejmowane w stosunku do nieoznaczonego z góry i bardzo licznego kr ę gu konsumentów, którzy s ą poddawani dzia ł aniom podejmowanym przez tego przedsi ę biorc ę . Potwierdzeniem tej tezy s ą wyniki kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzkie Inspektoraty Inspekcji Handlowej w Katowicach i w Ł odzi. W oparciu o dokonane ustalenia Prezes Urz ę du uzna ł , ż e interesy konsumentów, w które godz ą bezprawne dzia ł ania Przedsi ę biorcy maj ą charakter zbiorowy. Wobec powy ż szego Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e trzecia przes ł anka art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Wobec łą cznego spe ł nienia wszystkich przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du orzek ł jak w punkcie I sentencji. Zgodnie z ar. 23 e ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23 a ustawy. Prezes Urz ę du uzna ł , ż e Przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów z dniem 21 wrze ś nia 2006 r., tj. dat ą , w której Przedsi ę biorca poinformowa ł Prezesa Urz ę du o wprowadzeniu do obrotu jaj klasy A wy łą cznie w nowych opakowaniach detalicznych oznaczonych w taki sposób, ż e zawieraj ą brakuj ą ce informacje dotycz ą ce: metody chowu, ilo ś ci sztuk jaj w opakowaniu, numeru odró ż niaj ą cy zak ł ad pakowania, zalecenia odno ś nie do w ł a ś ciwego przechowywania jaj, a tak ż e w ł a ś ciwe oznaczenie nazwy i symbolu kategorii wagowej jaj, co eliminuje nieprawid ł owo ś ci wymienione w pkt-ach I.1), I.2), I.3) i I.4) sentencji decyzji. Ad II. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1/ dzia ł ania s ą stosowane przez przedsi ę biorc ę , 2/ dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą bezprawne, 3/ dzia ł ania przedsi ę biorcy godz ą w zbiorowe interesy konsumentów. Fakt, ż e Ewa Kurasik i Andrzej Kurasik s ą jest przedsi ę biorc ą zosta ł udowodniony wy ż ej. 12 W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e pierwsza przes ł anka art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów precyzuje klauzul ę generaln ą wskazan ą w art. 23a ust. 1 ww. ustawy poprzez wymienienie najcz ęś ciej wyst ę puj ą cych postaci praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, przepis art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w my ś l wymienionego przepisu uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. W toku prowadzonego post ę powania Prezes Urz ę du oceni ł wprowadzanie do obrotu towarowego jaj klasy ,,A” pod nazw ą handlow ą „Jaja Vitea Omega 3” w opakowaniach detalicznych z napisem „Polski Produkt Proekologiczny”, przy jednoczesnej deklaracji chowu klatkowego - 3, a nie chowu ekologicznego - 0. W prawie Unii Europejskiej i prawie polskim nie funkcjonuje poj ę cie produkt proekologiczny. Z definicji zawartych w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 93 poz. 898) – (zwanej dalej „ ustawa o rolnictwie ekologicznym ”) i zwi ą zanych z ni ą ww. rozporz ą dze ń , wynika, ż e produkt rolnictwa ekologicznego to p ł ody rolne nieprzetworzone oraz produkty z nich powsta ł e, w tym tak ż e zwierz ę ta oraz produkty i przetwory pochodzenia zwierz ę cego, które zosta ł y wyprodukowane metodami ekologicznymi a produkcja prowadzona metodami ekologicznymi jest okre ś lana jako sposób uzyskania produktu rolnictwa ekologicznego, w którym zastosowano w mo ż liwie najwi ę kszym stopniu naturalne metody produkcji, nie naruszaj ą ce równowagi przyrodniczej. Zdaniem prof. dr hab. Zbigniewa Dobrza ń skiego – Kierownika Zak ł adu Higieny Zwierz ą t i Ś rodowiska oraz prof. dr hab. Tadeusza Trziszka – Kierownika Katedry Technologii Surowców Zwierz ę cych Akademii Rolniczej we Wroc ł awiu nie mo ż na uto ż samia ć nazwy produktów proekologicznych 11 z ekologicznymi. W opinii ww. ekspertów produkt proekologiczny, w tym przypadku „jaja proekologiczne” powstaj ą wówczas, gdy producent d ąż y do naturalizacji procesu produkcyjnego jaj w warunkach chowu intensywnego. Dzia ł ania producenta „jaj proekologicznych” polegaj ą np. na powi ę kszaniu klatek, z mo ż liwo ś ci ą stosowania grz ę d, k ą pieli piaskowych, itp., lecz przede wszystkim najwa ż niejsze w procesie produkcji tych jaj jest ż ywienie wnosz ą ce specyficzne dodatki. W przypadku „jaj proekologicznych” jest to dodatek specjalnych (naturalnego pochodzenia) preparatów do pasz, m.in. Humokarbowitu, zawieraj ą cego zwi ą zki huminowe i glinokrzemianowe, a wi ę c substancje obecne w glebie, to jest takie jakie s ą pobierane podczas ż erowania w warunkach chowu ekstensywnego i ekologicznego (dowód: karta nr 61 odwrót). Prezes Urz ę du ustali ł , ż e na Fermie Prawda stosuje si ę system ż ywienia niosek opracowany i przygotowany przez dr in ż . Waldemara Drymela (Wytwórnia Pasz 11 Przedrostek „pro” (pochodz ą cy z greki i ł aciny) wyst ę puje jako pierwszy cz ł on wyrazów z ł o ż onych łą cz ą cy si ę z przymiotnikami – okre ś la wtedy pozytywny, przychylny stosunek do tego, co oznacza cz ł on drugi, np. proameryka ń ski, prorz ą dowy, prospo ł eczny lub łą cz ą cy si ę z rzeczownikami oraz przymiotnikami odrzeczownikowymi – wskazuje wtedy na zast ę pcz ą funkcj ę w stosunku do tego co oznacza cz ł on drugi, np. prodziekan – prodzieka ń ski, prorektor- prorektorski, albo te ż wskazuje na wst ę pn ą , przygotowawcz ą faz ę , ni ż szy stopie ń tego co oznacza cz ł on drugi, np. proseminarium - proseminaryjny. Ź ród ł o : S ł ownik J ę zyka polskiego pod redakcj ą prof. dr. Mieczys ł awa Szymczaka, Polskie Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1990 r. wydanie IV, tom II, strona 924 i 925. 13 i Koncentratów „Tasomix”) na podstawie programu Przedsi ę biorstwa Hodowlano- Wdro ż eniowego dr. weterynarii Stanis ł awa Tronina przy wspó ł pracy pracowników naukowych Akademii Rolniczej we Wroc ł awiu (dowód: karta nr 62). Nioski obj ę te tym programem s ą karmione wy łą cznie mieszank ą paszow ą zawieraj ą c ą Humokarbowit 12 . Pasza zawieraj ą ca ten sk ł adnik powoduje : − ograniczenie stosowania chemioprofilaktyków i chemioterapeutyków 13 , − ograniczenie rozwoju niekorzystnych drobnoustrojów, − zmniejszenie emisji szkodliwych gazów, py ł ów i drobnoustrojów do ś rodowiska naturalnego, − zmniejszenie zanieczyszczenia gleb, wód gruntowych szkodliwymi substancjami odchodów zwierz ę cych poprzez ich biokonserwacj ę 14 . Jaja wyprodukowane przy zastosowaniu tak opracowanego programu zachowuj ą znacznie wy ż szy poziom higieniczny, a tym samym s ą artyku ł em ż ywno ś ciowym bardziej bezpiecznym pod wzgl ę dem zdrowotnym. Zdaniem ww. ekspertów program, o którym mowa wy ż ej daje wszelkie podstawy naukowe, aby wyprodukowane w oparciu o ten program jaja nosi ł y nazw ę „proekologiczne”. Przedsi ę biorca umieszczaj ą c na opakowaniach jaj klasy ,,A”, wprowadzanych do obrotu pod nazw ą handlow ą „Jaja Vitea Omega 3”, informacj ę o metodzie chowu klatkowego „3” nie naruszy ł ustawy o rolnictwie ekologicznym , poniewa ż jaja te s ą produkowane metod ą chowu klatkowego. Przedsi ę biorca stosuje wy łą cznie ten rodzaju chowu. Jak wykazano wcze ś niej jaja klasy A nazwane przez Przedsi ę biorc ę „Polskim Produktem Proekologicznym” nie mog ą by ć uto ż samiane z jajami wyprodukowanymi w chowie ekologicznym, z tego te ż powodu umieszczenie na opakowaniu tych jaj informacji o metodzie chowu klatkowego - 3 nie stanowi równie ż naruszenia rozporz ą dzenia Rady EWG w sprawie niektórych norm handlowych w odniesieniu do jaj. W oparciu o dokonane ustalenia Prezes Urz ę du uzna ł , ż e dzia ł anie Przedsi ę biorcy polegaj ą ce na umieszczeniu na opakowaniach detalicznych jaj klasy A napisu „Polski Produkt Proekologiczny” przy jednoczesnej deklaracji chowu klatkowego - 3 nie jest dzia ł aniem bezprawnym. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e druga przes ł anka art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie zosta ł a spe ł niona. Wobec niespe ł nienia przes ł anki bezprawno ś ci dzia ł a ń Przedsi ę biorcy Prezes Urz ę du uzna ł , ż e dzia ł ania Przedsi ę biorcy polegaj ą ce na wprowadzeniu do obrotu towarowego jaj klasy A, pod nazw ą handlow ą „Jaja Vitea Omega 3” w opakowaniach detalicznych, na których umieszczono napis „Polski Produkt Proekologiczny” przy jednoczesnej deklaracji 12 Humokarbowit wi ąż e do 70 % amoniaku i hamuje rozwój niekorzystnej mikroflory w pomieszczeniach dla zwierz ą t. Ź ród ł o : http://www.tronina.pl/zywienie_drobiu.html. 13 Chemioprofilaktyki i chemioterapeutyki s ą to ś rodki chemiczne zapobiegaj ą ce chorobom ro ś lin i zwierz ą t lub wspomagaj ą ce ich leczenie poprzez wprowadzanie do tkanek substancji uodparniaj ą cych(tzw. immunizatorów) lub substancji niszcz ą cych czynnik chorobotwórczy. Immunizatory SA to ś rodki stosowane w ochronie ro ś lin lub zwierz ą t jako substancja chemiczna ł atwo pobierana przez ro ś liny i podnosz ą ca w nich odporno ść na czynniki chorobotwórcze. Ź ród ł o: Nowa Encyklopedia Powszechna, Pa ń stwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1997 r. wydanie I, tom II strona 694 i tom III strona 20. 14 Biokonserwacja – przedrostek „bio” (z greckiego) pierwszy cz ł on wyrazów z ł o ż onych, wskazuj ą cy na zwi ą zek z ż yciem, z procesami ż yciowymi tego co wyra ż a cz ł on drugi, np. biografia, biologia, biosfera; konserwacja – to utrzymywanie czego ś w dobrym stanie, dbanie o co ś , piel ę gnowanie czego ś w celu zabezpieczenia przez szybkim zniszczeniem lub zepsuciem. Ź ród ł o : Nowa Encyklopedia Powszechna, Pa ń stwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1997 r. wydanie I, tom I strona 166 i strona 993. 14 chowu klatkowego „3” nie godz ą w zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec nie spe ł nienia dwóch z trzech przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 23 a ust. 1 i ust. 2 ustawy o ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt II sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona Bielska Otrzymuj ą : Ewa Kurasik i Andrzej Kurasik zam. Prawda 60a, 95-030 Rzgów Ferma Niosek Prawda 15