RŁO-40/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-10/06/MN- …… Ł ód ź , dnia 27 grudnia 2006 r. DECYZJA Nr R Ł O 40/2006 Na podstawie art. 23e ust. 1 i ust. 2 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, z 2006 r. Nr 157 poz. 1119 i Nr 170 poz. 1217) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172, z 2003 r. Nr 6 poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Arturowi Le ś niakowi zam. w Ł odzi przy ul. Wyszy ń skiego 97 m. 22, 94-050 Ł ód ź i Rafa ł owi Le ś niakowi zam. w Ł odzi przy ul. Gra ż yny Bacewicz 105, 92-413 Ł ód ź – wspólnikom spó ł ki cywilnej „Budomal” Przedsi ę biorstwo Remontowo-Budowlane s.c. Artur Le ś niak, Rafa ł Le ś niak w Ł odzi, Al. W ł ókniarzy 221/225 - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie ww. przedsi ę biorców polegaj ą ce na: − naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.), − stosowaniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.), poprzez umieszczanie w reklamach cen netto sprzedawanych mieszka ń oraz stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 10 pa ź dziernika 2006 r. Uzasadnienie W dniach od 22 czerwca 2006 r. do 3 sierpnia 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, którego celem by ł o wst ę pne ustalenie czy dzia ł ania przedsi ę biorców – Artura Le ś niaka zam. w Ł odzi przy ul.Wyszy ń skiego 97 m.22 i Rafa ł a Le ś niaka zam. w Ł odzi przy 2 ul. Gra ż yny Bacewicz 105 – wspólników spó ł ki cywilnej „Budomal” Przedsi ę biorstwo Remontowo-Budowlane w Ł odzi (zwani dalej: „przedsi ę biorcami” lub „wspólnikami spó ł ki cywilnej Budomal”) w zakresie reklamy mieszka ń stosowanej w obrocie z udzia ł em konsumentów nie naruszaj ą okre ś lonego w art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, z 2006 r. Nr 157 poz. 1119 i Nr 170 poz. 1217) – zwana dalej: „ustawa o okik” zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku powy ż szego post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , i ż ww. przedsi ę biorcy stosuj ą w obrocie z udzia ł em konsumentów reklamy, w których podaj ą wy łą cznie ceny netto oferowanych przez siebie do sprzeda ż y mieszka ń . Reklamy apartamentów „Pod B łę kitnym S ł o ń cem” w Pabianicach zawiera ł y has ł o reklamowe o tre ś ci „Ceny od 1900 z ł netto za m 2 ” i ukazywa ł y si ę w lokalnych gazetach tj. „ Ż ycie Pabianic”, dodatku „Nieruchomo ś ci” do „Gazety Wyborczej”, dodatku „Gratka” do „Dziennika Ł ódzkiego” i dodatku „Pilot” do „Expressu Ilustrowanego” (karty od Nr 11 do Nr 15). Analiza dokumentów i informacji zebranych od wspomnianych przedsi ę biorców da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o okik. Wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania takiej praktyki przez wspólników spó ł ki cywilnej Budomal sta ł o si ę konieczne i uzasadnione. Postanowieniem Nr 1/61-10/06 z dnia 22 wrze ś nia 2006 r. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania przez ww. przedsi ę biorców praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na: − naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.), − stosowaniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.), poprzez umieszczanie w reklamach cen netto sprzedawanych mieszka ń , co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23 a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik (karta Nr 1). Na mocy Postanowienia Nr 2/61-10/06 z dnia 22 wrze ś nia 2006 r. (karta Nr 4) Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów pismo wspólników spó ł ki cywilnej Budomal z dnia 5 lipca 2006 r. zarejestrowane pod numerem R Ł O/400-41/06/MN-3 wraz z za łą cznikami (karty od Nr 5 do Nr 15) oraz drugie pismo ww. przedsi ę biorców z dnia 18 lipca 2006 r. zarejestrowane pod numerem R Ł O/400-41/06/MN- 5 wraz z za łą cznikami (karty od Nr 16 do Nr 18). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta Nr 3) ustosunkowuj ą c si ę do postawionego zarzutu w pi ś mie z dnia 10 pa ź dziernika 2006 r. (karty od Nr 23 od Nr 25) przedsi ę biorcy o ś wiadczyli co nast ę puje. Zdaniem przedsi ę biorców w sprawie nie dosz ł o do naruszenia art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 2 Rozporz ą dzenia Ministra Finansów 3 z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y, gdy ż przywo ł ane przepisy odnosz ą si ę do miejsc sprzeda ż y detalicznej, a zarzut sformu ł owany przez Prezesa Urz ę du odnosi si ę do reklam prasowych. Z tego wzgl ę du nie ma podstaw aby s ą dzi ć , i ż w lokalu Spó ł ki cena jednostkowa mieszka ń nie by ł a uwidaczniania w sposób zapewniaj ą cy prost ą i niebudz ą c ą w ą tpliwo ś ci informacj ę o jej wysoko ś ci. Z powy ż szych wzgl ę dów nie mog ł o doj ść do naruszenia § 3 ww. rozporz ą dzenia. Przedsi ę biorcy wskazali równie ż , i ż w zamieszczanych reklamach nie podawali informacji o tym, i ż cena ma charakter promocyjny lub obni ż ony, o czym mowa w § 7 ust. 2 wspomnianego rozporz ą dzenia, co wskazywa ł oby, i ż przy sprzeda ż y mieszka ń udzielane s ą jakiekolwiek rabaty lub obni ż ki. Wspólnicy spó ł ki cywilnej Budomal podkre ś lili tak ż e, i ż stosowane przez nich reklamy nie stanowi ł y oferty w rozumieniu art. 71 kodeksu cywilnego, lecz zaproszenie do zawarcia umowy, w którym zamieszczone by ł y jedynie wst ę pne informacje handlowe. Nie mo ż na wi ę c uzna ć , i ż wspólnicy zamie ś cili w og ł oszeniach cen ę , która jest istotnym warunkiem umowy, lecz jedynie informacj ę o przyk ł adowych warto ś ciach netto za 1 m 2 mieszka ń , co nie pozwala na zastosowanie w tej sprawie ustawy o cenach i rozporz ą dzenia wydanego w oparciu o t ę ustaw ę . Ponadto przedsi ę biorcy podnie ś li, i ż trudno jest uzna ć , i ż klient podejmuj ą c decyzj ę o zakupie mieszkania wartego niejednokrotnie kilkaset tysi ę cy z ł otych kieruje si ę wy łą cznie reklam ą zawart ą w gazetach. Z uwagi na d ł ugo ść procesu negocjacji przed podpisaniem umowy mo ż na przyj ąć , i ż przy zawieraniu umowy klient ma pe ł n ą ś wiadomo ść dok ł adnej wysoko ś ci ceny, jej wszystkich sk ł adników i obowi ą zuj ą cych go terminów p ł atno ś ci. Dokonuj ą c oceny reklamy nale ż y bra ć pod uwag ę , i ż w tym przypadku przedmiot sprzeda ż y jakim jest mieszkanie ma specyficzny charakter, co wyklucza podj ę cie decyzji pod wp ł ywem chwilowego impulsu i przeczytanego w gazecie og ł oszenia. Dodatkowo przedsi ę biorcy podnie ś li, i ż w stosowanych przez nich reklamach znajdowa ł a si ę wyra ź na informacja, i ż podawane tam warto ś ci s ą warto ś ciami netto, co oznacza, i ż powinna by ć do nich dodana kwota podatku VAT. Zdaniem wspólników, bior ą c pod uwag ę ś wiadomo ść przeci ę tnego klienta o wysoko ś ci obowi ą zuj ą cych podatków oraz fakt, i ż reklamy kierowane by ł y do osób zainteresowanych kupnem mieszkania, mo ż na przyj ąć , i ż klienci mieli ś wiadomo ść w zakresie wysoko ś ci obowi ą zuj ą cego podatku, a w konsekwencji i finalnej ceny. To za ś oznacza, i ż nie dosz ł o do naruszenia ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W pi ś mie z dnia 10 pa ź dziernika 2006 r. wspólnicy spó ł ki cywilnej Budomal o ś wiadczyli, i ż zaprzestali stosowania reklamy, która wskazywa ł aby warto ś ci netto za metr kwadratowy, na dowód czego przedstawili wydruk ze strony internetowej Spó ł ki wskazuj ą cy na dokonane zmiany (karta Nr 27 i Nr 28). Ponadto Wspólnicy zobowi ą zali si ę do przedstawienia Prezesowi Urz ę du w kolejnym pi ś mie kserokopii reklam prasowych, które uka żą si ę ze zmienion ą tre ś ci ą . W pi ś mie z dnia 12 pa ź dziernika 2006 r. pe ł nomocnik przedsi ę biorców przedstawi ł na okoliczno ść zaprzestania stosowania reklamy w poprzednim kszta ł cie og ł oszenie prasowe zamieszczone 10 pa ź dziernika 2006 r. w „ Ż yciu Pabianic” (karta Nr 30) oraz w dniu 12 pa ź dziernika 2006 r. w „Dzienniku Ł ódzkim” (karta Nr 31). Nowe og ł oszenia zawiera ł y informacj ę o cenie brutto za 1m 2 mieszkania. W dniu 17 pa ź dziernika 2006 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł wspólników spó ł ki cywilnej Budomal o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego w sprawie i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami post ę powania (karta Nr 32). Pe ł nomocnik przedsi ę biorców skorzysta ł z tej mo ż liwo ś ci w dniu 23 pa ź dziernika 2006 r. (karta Nr 34). 4 Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Artur Le ś niak zam. w Ł odzi przy ul. Wyszy ń skiego 97 m. 22, 94-050 Ł ód ź jest przedsi ę biorc ą wpisanym do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi pod numerem 44174 (karta Nr 17). Rafa ł Le ś niak zam. w Ł odzi przy ul. Gra ż yny Bacewicz 105, 92-413 Ł ód ź jest przedsi ę biorc ą wpisanym do prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej pod numerem 18882 (karta Nr 18). Wymienieni przedsi ę biorcy prowadz ą spó ł k ę cywiln ą „Budomal” Przedsi ę biorstwo Remontowo-Budowlane s.c. Artur Le ś niak, Rafa ł Le ś niak w Ł odzi, Al. W ł ókniarzy 221/225. Zgodnie z wpisami do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej przedmiotem dzia ł alno ś ci wspólników jest m.in. wykonywanie robót ogólnobudowlanych zwi ą zanych ze wznoszeniem budynków, zagospodarowywanie i sprzeda ż nieruchomo ś ci na w ł asny rachunek oraz wynajem nieruchomo ś ci na w ł asny rachunek. Ju ż na etapie post ę powania wyja ś niaj ą cego Prezes Urz ę du ustali ł , i ż ww. przedsi ę biorcy stosuj ą w obrocie z udzia ł em konsumentów reklamy, w których podaj ą wy łą cznie ceny netto oferowanych przez siebie do sprzeda ż y mieszka ń . Reklamy apartamentów „Pod B łę kitnym S ł o ń cem” w Pabianicach zawiera ł y has ł o reklamowe o tre ś ci „Ceny od 1900 z ł netto za m 2 ” i ukazywa ł y si ę w lokalnych gazetach tj. „ Ż ycie Pabianic”, dodatku „Nieruchomo ś ci” do „Gazety Wyborczej”, dodatku „Gratka” do „Dziennika Ł ódzkiego” i dodatku „Pilot” do „Expressu Ilustrowanego” (karty od Nr 11 do Nr 15). W pi ś mie z dnia 12 pa ź dziernika 2006 r. wspólnicy spó ł ki cywilnej Budomal przedstawili Prezesowi Urz ę du dowody, z których wynika ł o, i ż zaprzestali stosowania zarzucanej im praktyki. W dniu 10 pa ź dziernika 2006 r. w „ Ż yciu Pabianic” (karta Nr 30) oraz w dniu 12 pa ź dziernika 2006 r. w „Dzienniku Ł ódzkim” (karta Nr 31) ukaza ł y si ę zmodyfikowane og ł oszenia prasowe wspólników, w których cena 1m 2 podana by ł a w warto ś ciach brutto. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 23 a ust. 1 ustawy o okik stanowi, i ż przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Zgodnie z ww. przepisem przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ą : 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 2) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o okik ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 roku – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2001 r. Nr 101 poz. 1178, ze zm.) - obecnie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807, ze zm.) – zwana dalej „ustaw ą o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej”. Jak wskazano wcze ś niej Artur Le ś niak i Rafa ł Le ś niak s ą przedsi ę biorcami wpisanymi do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez w ł a ś ciwy organ. Przedsi ę biorcy ci s ą wspólnikami spó ł ki cywilnej Budomal w Ł odzi, a przedmiotem prowadzonej przez nich 5 dzia ł alno ś ci jest m.in. wykonywanie robót ogólnobudowlanych zwi ą zanych ze wznoszeniem budynków, zagospodarowywanie i sprzeda ż nieruchomo ś ci na w ł asny rachunek oraz wynajem nieruchomo ś ci na w ł asny rachunek. Na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej za przedsi ę biorców uznaje si ę wspólników spó ł ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du ustali ł , i ż Artur Le ś niak i Rafa ł Le ś niak s ą przedsi ę biorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Natomiast przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik stanowi, i ż za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy, uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Ponadto zakaz stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d zawarty zosta ł w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1 503, ze zm.) - zwana dalej „ustaw ą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji”. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Na wspólnikach spó ł ki cywilnej Budomal jako na profesjonalistach – podobnie jak na innych przedsi ę biorcach - ci ążą szczególne obowi ą zki informacyjne w przypadku, gdy kontrahentami tych przedsi ę biorców s ą konsumenci. Obowi ą zki te dotycz ą w szczególno ś ci, jak wskazuje bezpo ś rednio art. 23 a ust. 2 ustawy o okik takiego przekazywania informacji, aby mia ł y one charakter rzetelny, prawdziwy i pe ł ny. Pozbawienie konsumentów w ł a ś ciwej informacji dotycz ą cej cen oferowanych towarów uniemo ż liwia podejmowanie ś wiadomych i w pe ł ni suwerennych decyzji w sprawie oferowanych przez spó ł k ę do sprzeda ż y mieszka ń . Obowi ą zki informacyjne profesjonalistów wobec konsumenta dotycz ą tak ż e zakresu informacji zawartych w reklamie stosowanej przez przedsi ę biorców. Nierzetelna informacja stosowana w reklamach stosowanych przez Artura Le ś niaka i Rafa ł a Le ś niaka mo ż e by ć oceniana pod k ą tem mo ż liwo ś ci stosowania nieuczciwej, wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, w zakresie zwi ą zanym z cenami mieszka ń umieszczonymi w reklamach prasowych. Poj ę cie ceny zosta ł o zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) – zwana dalej „ustaw ą o cenach”, w ś wietle którego cena to warto ść wyra ż ona w jednostkach pieni ęż nych, któr ą kupuj ą cy jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorcy za towar lub us ł ug ę . W cenie powinien by ć uwzgl ę dniony podatek od towarów i us ł ug oraz podatek akcyzowy, je ż eli na podstawie odr ę bnych przepisów sprzeda ż towaru (us ł ugi) podlega obci ąż eniu podatkiem od towarów i us ł ug oraz podatkiem akcyzowym. Ponadto art. 12 ust. 2 ww. ustawy nak ł ada na sprzedawców i us ł ugodawców obowi ą zek podawania cen w sposób prosty i nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci co do ich wysoko ś ci. Powy ż sze obowi ą zki zosta ł y okre ś lone równie ż w Rozporz ą dzeniu Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.) – zwanym dalej: „rozporz ą dzaniem w 6 sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen”. W § 3 ust. 1 tego rozporz ą dzenia sprzedawca zosta ł zobowi ą zany do opatrywania towarów oferowanych kupuj ą cym w miejscu sprzeda ż y wywieszkami zawieraj ą cymi informacje wskazuj ą ce ich ceny oraz jednostki miar, do których odnosz ą si ę uwidocznione ceny. Dodatkowo § 7 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporz ą dzenia nak ł ada na sprzedawc ę reklamuj ą cego swój towar min. w czasopismach, gazetach, prospektach, katalogach i afiszach - obowi ą zek uwidaczniania cen jednostkowych towaru lub us ł ugi, terminu obowi ą zywania podanej ceny oraz w przypadku promocji umieszczania, obok, ceny dotychczasowej, ceny promocyjnej lub obni ż onej, uwzgl ę dniaj ą cej rabat. Z analizy przywo ł anych powy ż ej przepisów wynika, i ż cena podawana lub uwidaczniana przez sprzedawc ę , powinna by ć cen ą brutto, tj. cen ą zawieraj ą c ą podatek od towarów i us ł ug, który stanowi jeden z elementów sk ł adowych ceny. Obowi ą zek podawania cen brutto dotyczy zarówno takiego ich uwidaczniania w miejscu sprzeda ż y jak i umieszczania w jakichkolwiek przekazach reklamowych pochodz ą cych od przedsi ę biorcy. Nie wywi ą zywanie si ę przedsi ę biorcy z tego obowi ą zku poprzez podawanie w reklamie wy łą cznie ceny netto stanowi naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciw ą , wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Zachowanie takie jest naruszeniem art. 23 a ust. 2 ustawy o okik. Z uwagi na fakt, i ż przywo ł ane przepisy prawne maj ą charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy, podawanie wy łą cznie cen netto sprzedawanych towarów jest bezprawnym dzia ł aniem przedsi ę biorcy, co stanowi naruszenie art. 23 a ust. 1 ustawy o okik. Warto podkre ś li ć , i ż obowi ą zek rzetelnego informowania konsumentów obejmuje wszystkie etapy sprzeda ż y, pocz ą wszy od przekazów reklamowych, których celem jest zainteresowanie potencjalnych nabywców ofert ą handlow ą przedsi ę biorcy, a ż do momentu zawarcia umowy, której przedmiotem b ę dzie nabycie reklamowanego towaru lub us ł ugi. Szczególn ą uwag ę ustawodawca przywi ą zuje do w ł a ś ciwego informowania konsumentów w pocz ą tkowej fazie sprzeda ż y, gdy ż w ł a ś nie na tym etapie stosowana przez profesjonalistów reklama i nierzetelna informacja wp ł yn ąć mo ż e na decyzje konsumentów w zakresie zakupu towarów. Z tego powodu ustawodawca podj ął dzia ł ania chroni ą ce s ł absz ą stron ę kontraktu przed nieuczciwymi przekazami reklamowymi. Art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Zgodnie z art. 16 ust. 2 przywo ł anej ustawy przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d nale ż y uwzgl ę dni ć wszystkie jej elementy, zw ł aszcza dotycz ą ce ilo ś ci, jako ś ci sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy lub konserwacji reklamowanych towarów lub us ł ug, a tak ż e zachowanie si ę klienta. Pomimo, i ż przywo ł any przepis nie wymienia ceny jako elementu reklamy, bior ą c pod uwag ę fakt, i ż zawiera on klauzule generaln ą , uzna ć nale ż y ż e cena, a tak ż e informacja o sposobie jej wyliczenia jest elementem reklamy. W wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 11/04) stwierdzono, i ż „informacja o cenie towaru w wysoko ś ci (warto ś ci) nie uwzgl ę dniaj ą cej podatku jest informacj ą nierzeteln ą , nieprawdziw ą i niepe ł n ą bo to na przedsi ę biorcy le ż y obowi ą zek oznaczania cen towaru zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa za ś konsument ma prawo zna ć cen ę towaru, a nie oblicza ć j ą sam, bez wzgl ę du na to czy przy cenie umieszczono ogólnikow ą informacj ę – cena netto, cena + VAT itp.” Przy ocenie dzia ł a ń wspólników spó ł ki cywilnej Budomal Prezes Urz ę du posi ł kowa ł si ę równie ż rozwi ą zaniami wypracowanymi na gruncie prawa europejskiego. W ś wietle art. 2 lit. a dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom 7 cena sprzeda ż y oznacza cen ę ko ń cow ą za jednostk ę produktu, lub dan ą ilo ść produktu, w łą cznie z podatkiem VAT i wszystkimi pozosta ł ymi podatkami. Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 1 tej dyrektywy cena sprzeda ż y i cena jednostkowa musz ą by ć jednoznaczne, ł atwo dostrzegalne oraz czytelne. Warto tak ż e zwróci ć uwag ę na fakt, i ż stanowisko ukszta ł towane w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci (dalej zwany: „ETS”) daje konsumentowi prawo do rzetelnej informacji, nie wprowadzaj ą cej w b łą d, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia towaru czy us ł ugi (por. na przyk ł ad sprawa GB-Inno- BM, ETS 13.12.1991 r., C-18/88, Zb. Orz. I-5941). ETS podkre ś la wag ę obowi ą zku udzielania konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji ju ż na etapie promocji czy reklamy. Brak podawania rzetelnych, pe ł nych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia konsumentom dokonanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug, co mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów. Ponadto wskazanie konsumentom mo ż liwo ś ci weryfikacji przedstawianych informacji poprzez zamieszczenie w og ł oszeniu prasowym adresu pocztowego czy internetowego czy numeru telefonu nie wyczerpuje zobowi ą zania strony do udzielenia pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji. Dodatkowo w Dyrektywie Rady Unii Europejskiej Nr 84/450/EWG z dnia 10 wrze ś nia 1984 r. dotycz ą cej reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d i reklamy porównawczej za „reklam ę ” uznaje si ę ka ż d ą wypowied ź zwi ą zan ą z wykonywaniem dzia ł alno ś ci handlowej, przemys ł owej, rzemie ś lniczej lub przy wolnych zawodach, maj ą c ą na celu zwi ę kszenie zbytu towarów lub ś wiadczonych us ł ug (w łą czaj ą c w to nieruchomo ś ci, prawa i zobowi ą zania) - art. 2 cytowanej dyrektywy. Dlatego reklam ę okre ś la si ę mi ę dzy innymi jako „ ś wiadomie podejmowane w sferze gospodarczej dzia ł ania, zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug poprzez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby wywo ł a ć lub wzmocni ć okre ś lone potrzeby u klientów, steruj ą c ich wyborem” 1 . Z przytoczonych definicji reklamy wynika, ż e podstawow ą i najwa ż niejsz ą funkcj ą reklamy jest jej funkcja agitacyjna. W ł a ś ciwe wype ł nienie funkcji agitacyjnej (perswazyjnej) przez dan ą reklam ę odnosi ten skutek, i ż doprowadza do dokonania przez klienta po żą danego wyboru, a przedsi ę biorca osi ą ga tym samym zamierzone korzy ś ci ekonomiczne, zwi ę kszaj ą c obroty 2 . Podsumowuj ą c uzna ć nale ż y, i ż podawanie w reklamie wy łą cznie ceny netto oferowanych towarów lub us ł ug stanowi naruszenie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Prezes Urz ę du nie podziela stanowiska wspólników spó ł ki cywilnej Budomal opieraj ą cego si ę na przekonaniu, i ż w sprawie nie dosz ł o do naruszenia ustawy o cenach i rozporz ą dzenia wykonawczego do tej ustawy. Przywo ł ane przez Prezesa Urz ę du uregulowania prawne dotycz ą ce sposobu oznaczania cen ą towarów w miejscu sprzeda ż y, a tak ż e w reklamach i og ł oszeniach prasowych w sposób jednoznaczny nak ł adaj ą na przedsi ę biorców obowi ą zek podawania cen w sposób prosty i niebudz ą cy w ą tpliwo ś ci co do ich wysoko ś ci, z uwzgl ę dnieniem wszystkich elementów sk ł adowych ceny, a wi ę c tak ż e podatku od towarów i us ł ug. Bezspornym pozostaje fakt, i ż przedsi ę biorcy sformu ł owali swoj ą reklam ę prasow ą w sposób nie czyni ą cy zado ść wspomnianym wcze ś niej uregulowaniom. Wprowadzenie za ś wymienionych przepisów przez ustawodawc ę do polskiego porz ą dku prawnego jest wyrazem troski o zapewnienie przekazywania rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o cenach. 1 Ewa Nowi ń ska Zwalczanie nieuczciwej reklamy - zagadnienia cywilno prawne, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 1997, s. 24 2 por. Ewa Nowi ń ska op. cit. , s. 28 8 Usprawiedliwianie dzia ł a ń przedsi ę biorców przepisami kodeksu cywilnego dotycz ą cymi oferty oraz istotnego warunku umowy kupna-sprzeda ż y jakim jest cena towaru, nie mo ż e mie ć ż adnego wp ł ywu na merytoryczne rozstrzygni ę cie zawarte w niniejszej decyzji. Prezes Urz ę du podkre ś la, i ż istot ą rozstrzygni ę cia nie jest ocena czy informacje zawarte w reklamie s ą nie ofert ą , a zaproszeniem do zawarcia umowy w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, lecz ocena stosowanej reklamy pod k ą tem jej zgodno ś ci z art. 23 a ustawy o okik, w którym wprost sprecyzowano, i ż praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów s ą bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy, które w szczególno ś ci mog ą przyjmowa ć posta ć naruszania obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Trudno te ż zgodzi ć si ę z t ł umaczeniem przedsi ę biorców, i ż podana w og ł oszeniu cena stanowi ł a „informacj ę o przyk ł adowych warto ś ciach netto za 1m 2 ”, skoro celem reklamy by ł o zainteresowanie potencjalnych klientów ich ofert ą handlow ą , a w efekcie zawarcie stosownej umowy. Argumentacja wspólników cywilnej Budomal w zakresie zwi ą zanym z udzielaniem pe ł nej informacji o kosztach zakupu w biurze sprzeda ż y, d ł ugo ś ci ą procesu negocjowania umowy, czy te ż zamieszczaniem wa ż nych informacji na stronach internetowych nie mo ż e mie ć ż adnego znaczenia dla rozstrzygni ę cia zawartego w niniejszej decyzji. Prezes Urz ę du podda ł w prowadzonym post ę powaniu ocenie reklam ę prasow ą stosowan ą przez przedsi ę biorców, nie za ś sposób zamieszczanie informacji w internecie czy te ż procedur ę post ę powania pracowników biura sprzeda ż y w zakresie przekazywania rzetelnych informacji o pe ł nych kosztach zakupu mieszka ń . Istot ą praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest w tym przypadku oddzia ł ywanie profesjonalistów na konsumentów (poprzez og ł oszenia prasowe zawieraj ą ce tylko i wy łą cznie cen ę netto) na etapie poprzedzaj ą cym bezpo ś redni kontakt ze sprzedawc ą apartamentu „Pod B łę kitnym S ł o ń cem”, gdzie pozbawienie ich pe ł nej i prawdziwej informacji wywo ł uje mylne wyobra ż enia dotycz ą ce oferty cenowej. Fakt, i ż zakup mieszkania jest powa ż n ą inwestycj ą wymagaj ą c ą przemy ś lenia i zaanga ż owania bardzo du ż ych ś rodków finansowych, nie tylko nie mo ż e usprawiedliwia ć bezprawnych dzia ł a ń wspólników spó ł ki cywilnej Budomal, ale stanowi ć winien szczególn ą motywacj ę do rzetelnego informowania o cenach w reklamie prasowej, której tre ść musi by ć zgodna z przywo ł anymi wcze ś niej regulacjami prawnymi. Prezes Urz ę du nie podziela równie ż przekonania wspólników spó ł ki cywilnej Budomal, i ż klienci zainteresowani zakupem mieszkania zawsze posiadaj ą wiedz ę o aktualnych stawkach podatku VAT na zakup mieszkania, w zwi ą zku z czym podawanie w reklamach ceny netto (bez okre ś lenia procentowej stawki podatku od towarów i us ł ug) nie wprowadza ich w b łą d i bez jakichkolwiek niedomówie ń informuje o finalnej cenie 1m 2 apartamentu. Z przytoczonych przepisów prawa jednoznacznie wynika, i ż sprzedawca zobowi ą zany jest do podawania w reklamach cen brutto oferowanych do sprzeda ż y towarów, konsument za ś nie jest zobowi ą zany do samodzielnego wyliczania ko ń cowej ceny. Ad. 2. Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli zetkn ąć si ę z reklam ą stosowan ą przez wspólników spó ł ki cywilnej Budomal w lokalnej prasie. Przedsi ę biorcy prowadzili kampani ę reklamow ą w kilku ró ż nych gazetach tj. „ Ż ycie Pabianic”, dodatek „Nieruchomo ś ci” do „Gazety Wyborczej”, dodatek „Gratka” do „Dziennika Ł ódzkiego” oraz dodatek „Pilot” do „Expressu 9 Ilustrowanego”, która polega ł a na wielokrotnym zamieszczeniu kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du og ł oszenia w okresie maj-lipiec 2006 r. Konsumenci zapoznaj ą cy si ę z zawarto ś ci ą przekazu reklamowego stosowanego przez wspomnianych przedsi ę biorców zostali wprowadzeni w b łą d co do rzeczywistych kosztów zakupu mieszkania, poprzez wywo ł anie mylnego wra ż enia, i ż podawane ceny maj ą charakter ostatecznych warto ś ci koniecznych do zap ł acenia za kupowany towar. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Artura Le ś niaka i Rafa ł a Le ś niaka jest w tym przypadku sprzeda ż mieszka ń . Towary te maj ą charakter dóbr trwa ł ego u ż ytku, o bardzo du ż ej warto ś ci, które nie s ą nabywane cz ę sto, a tym samym wymagaj ą szczególnie precyzyjnej informacji o rzeczywistych kosztach. Taki sposób ich reklamowania powodowa ł , i ż konsumenci zach ę ceni cenow ą atrakcyjno ś ci ą reklamy dopiero w biurach sprzeda ż y, czy przy podpisywaniu umowy dowiadywali si ę o rzeczywistym koszcie zakupu. Reklama docieraj ą ca do nich znacznie wcze ś niej, gdy brak by ł o innych ź róde ł weryfikacji jej prawdziwo ś ci np. cenników dost ę pnych u sprzedawców, sugerowa ł a, i ż wspólnicy spó ł ki cywilnej Budomal sprzedaj ą mieszkania po bardziej konkurencyjnych cenach ni ż inne podmioty dzia ł aj ą ce na tym rynku. Poprzez podanie wprowadzaj ą cych w b łą d informacji dotycz ą cych prawdziwej ceny apartamentów „Pod B łę kitnym S ł o ń cem” kwestionowana reklama wywo ł ywa ł a u konsumentów mylne wyobra ż enie o rzeczywistych kosztach, które b ę d ą musieli ponie ść , a tym samym podejmowane przez nich decyzje opiera ł y si ę na b łę dnych wyobra ż eniach, a nie rzeczywistym kszta ł cie oferty cenowej tych przedsi ę biorców. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du wzi ął równie ż pod uwag ę ogóln ą nisk ą ś wiadomo ść prawn ą spo ł ecze ń stwa oraz fakt, i ż przeci ę tny konsument niekoniecznie wie, jakie prawa mu przys ł uguj ą oraz jak z nich korzysta ć . W ś wietle orzecznictwa S ą du Apelacyjnego w Warszawie (wyrok z dnia 2 grudnia 2005 r. sygn. akt VI ACa 600/05) przeci ę tny konsument nie musi zna ć obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, co oznacza, i ż nie dysponuje on wiedz ą z zakresu prawa podatkowego, w cz ęś ci dotycz ą cej w szczególno ś ci aktualnie stosowanych stawek podatku VAT dla ró ż nych grup towarów. W przywo ł anym wcze ś niej wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 11/04) wyra ź nie stwierdzono, i ż konsument nie ma obowi ą zku samodzielnego obliczania cen towarów, szczególnie w przypadku, gdy przekaz reklamowy stosowany przez Artura Le ś niaka i Rafa ł a Le ś niaka ogranicza si ę wy łą cznie do informacji o cenie netto, a konieczna do zastosowania przy obliczeniach procentowa stawka podatku nie zosta ł a nawet podana w og ł oszeniu prasowym. Wobec łą cznego spe ł nienia obydwu przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 23a ustawy o okik, Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Zgodnie z art. 23 e ust. 1 ustawy o okik nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23 a ustawy. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż wspólnicy spó ł ki cywilnej Budomal zaniechali stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów z dniem 10 pa ź dziernika 2006 r. tj. dat ą , kiedy ukaza ł o si ę og ł oszenie prasowe o zmodyfikowanej tre ś ci, w którym cena zosta ł a okre ś lona w sposób prawid ł owy, czyli podana w warto ś ciach brutto. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za 10 po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona BIELSKA Otrzymuje: Radca Prawny Artur Wasilewski Kancelaria Radcy Prawnego ul. Skarbowa 27 91-473 Ł ód ź pe ł nomocnik Artura i Rafa ł a Le ś niaków - wspólników spó ł ki cywilnej Budomal w Ł odzi