RŁO-31/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-26/05/TD Ł ód ź , dnia 14 listopada 2005 r. DECYZJA Nr R Ł O 31/2005 I. Na podstawie art. 23c ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2003 r., nr 86, poz. 804; zm.: Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535; Dz. U. z 2003 r. Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 891; Dz. U. z 2004 r. Nr 96, poz. 959; Dz. U. z 2005 r., Nr 163, poz. 1362) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r., Nr 18, poz. 172, zm.: Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko AP Edukacja Sp. z o.o. z siedzib ą w Ł odzi przy ulicy Piotrkowskiej 66 - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wskazan ą w art. 23a cytowanej powy ż ej ustawy, bezprawne – naruszaj ą ce art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł anie AP Edukacja Sp. z o.o. z siedzib ą w Ł odzi polegaj ą ce na: 1) stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsumentów poprzez zamieszczenie w reklamie prasowej informacji: „czesne 0 z ł ”, 2) stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsumentów poprzez zamieszczenie w reklamie prasowej informacji: „ semestr gratis”, 3) stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsumentów poprzez zamieszczenie w reklamie prasowej informacji: „LO gratis”, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 100e ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, decyzji nadaje si ę rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. Uzasadnienie Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi uzyska ł a wst ę pne informacje dotycz ą ce sposobu reklamowania us ł ug edukacyjnych przez AP Edukacja Sp. z o.o. w Ł odzi (dalej zwana: „AP Edukacja” lub „Spó ł ka”) w trakcie prowadzonej z Urz ę du kontroli przestrzegania praw konsumentów na lokalnym rynku us ł ug edukacyjnych w szko ł ach niepublicznych. Analiza tre ś ci og ł osze ń prasowych (dodatek ł ódzki Gazety Wyborczej z dnia 25 sierpnia 2005 r.) AP Edukacja oraz dokumentów dotycz ą cych cen us ł ug, warunków p ł atno ś ci oraz warunków promocji przedstawionych przez Spó ł k ę w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w niniejszej sprawie dosz ł o do naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej zwana: „ustawa o okik”). Ustalono bowiem, ż e tre ś ci: „czesne 0 z ł ”, „semestr gratis”, „LO gratis” identyfikuj ą promocje, które wg Regulaminu Promocji 2005 (dowód: karta 25) dotycz ą w rzeczywisto ś ci znacznie w ęż szego zakresu przedmiotowego (wybrane kierunki kszta ł cenia) i podmiotowego (s ł uchacze spe ł niaj ą cy okre ś lone warunki), ni ż sugeruje to kwestionowane og ł oszenie prasowe. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwany: „Prezes Urz ę du”) wszcz ął z urz ę du postanowieniem nr 1/61-26/05 z dnia 26 sierpnia 2005 r. post ę powanie w sprawie stosowania przez AP Edukacja Sp. z o.o. z siedzib ą w Ł odzi praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na: 1) stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsumentów poprzez zamieszczenie w reklamie prasowej informacji: „czesne 0 z ł ”, 2) stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsumentów poprzez zamieszczenie w reklamie prasowej informacji: „ semestr gratis”, 3) stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsumentów poprzez zamieszczenie w reklamie prasowej informacji: „LO gratis”, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ustawy okik, o czym zawiadomi ł stron ę pismem z dnia 26 sierpnia 2005 r. (dowód: karty 1-2). W odpowiedzi AP Edukacja w pi ś mie z dnia 12 wrze ś nia 2005 r. (dowód: karty 6-8) odrzuci ł a postawiony zarzut. Spó ł ka opar ł a swoje stanowisko na nast ę puj ą cych argumentach: Po pierwsze, powo ł uj ą c si ę na wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 czerwca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 66/03) Spó ł ka wskaza ł a, ż e do postawienia przedsi ę biorcy zarzutu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest spe ł nienie dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania oraz naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (zwana dalej: „ustawa o ZNK”) okre ś la bezprawno ść dzia ł ania jako czyn nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d klienta i mog ą cy przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę , co do nabycia towaru lub us ł ugi. W zwi ą zku z tym AP Edukacja wskaza ł a, ż e uznanie praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów wymaga m.in. wykazania, i ż dzia ł anie strony mog ł o wp ł yn ąć na decyzje konsumenta co do nabycia towaru lub us ł ugi. Po drugie Spó ł ka podnios ł a, i ż w wyroku z dnia 3 grudnia 2003 r. ( ICK 358/02, Biul. SN 2004/5) S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł , i ż kryteria maj ą ce kszta ł towa ć wzorzec przeci ę tnego klienta i ustalenia dotycz ą ce przes ł anek okre ś lonych w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ZNK, nie mog ą pomija ć mo ż liwo ś ci samodzielnej weryfikacji uzyskanych informacji i wyobra ż e ń przez adresata reklamy o towarze, warunków panuj ą cych na okre ś lonym segmencie rynku. AP Edukacja podkre ś li ł a, ż e na ka ż dym etapie zawierania umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych klient ma mo ż liwo ść samodzielnej weryfikacji jej warunków i skonfrontowania 2 ich z uzyskan ą za pomoc ą prasy informacj ą . Ponadto, jak wskaza ł a Spó ł ka, jedynie w przypadku, gdyby w reklamie prasowej znajdowa ł y si ę zapisy, które w ogóle nie mia ł yby odniesienia do rzeczywisto ś ci lub których rzeczywistej tre ś ci konsument nie móg ł by ustali ć w procesie samodzielnej weryfikacji, mo ż na by ł oby mówi ć o naruszeniu przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Taka sytuacja, wed ł ug Spó ł ki, w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje, a tym samym brak jest mo ż liwo ś ci postawienia stronie zarzutu wprowadzania w b łą d klientów. Spó ł ka podnios ł a ponadto, ż e oferta jej jest skierowana do osób ze ś rednim wykszta ł ceniem, które winny zachowa ć pewn ą doz ę krytycyzmu przy jej ocenianiu. Zdaniem Spó ł ki fakt, ż e wiele innych placówek edukacyjnych dzia ł a podobnie powoduje, ż e w ś ród klientów upowszechnia si ę ś wiadomo ść tego, ż e w celu uzyskania szczegó ł owych informacji o promocjach nale ż y skorzysta ć z dodatkowego ź ród ł a informacji. W ko ń cowej cz ęś ci pisma AP Edukacja podnios ł a tak ż e, i ż w przedmiotowej sprawie nie przys ł uguje jej status przedsi ę biorcy i nie mo ż e by ć za takiego traktowana. Wskazuje na to przepis art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty, z którego wynika, i ż prowadzenie szko ł y niepublicznej nie jest dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą . Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: AP Edukacja Sp. z o.o. z siedzib ą w Ł odzi przy ulicy Piotrkowskiej 66 jest wpisana do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000218625 (dowód: odpis pe ł ny z rejestru przedsi ę biorców; karty 40 - 48). Przedmiotem prowadzonej przez AP Edukacja dzia ł alno ś ci gospodarczej jest mi ę dzy innymi: szkolnictwo na poziomie wy ż szym ni ż podstawowe, szkolnictwo na poziomie wy ż szym ni ż ś rednie, kszta ł cenie ustawiczne doros ł ych i inne formy kszta ł cenia (dowód: odpis pe ł ny z rejestru przedsi ę biorców; karty 40 - 48). Us ł ugi edukacyjne ś wiadczone przez AP Edukacja s ą odp ł atne (dowód: cenniki; karty 9 - 24). Zasady promocji, w tym promocji cenowych okre ś la dokument „Promocje 2005. Regulamin” (dowód: „Promocje 2005. Regulamin”; karta 25). Og ł oszenia prasowe b ę d ą ce przedmiotem oceny zawieraj ą informacje: „czesne 0 z ł ” „semestr gratis” oraz „LO rok gratis” i by ł y publikowane w okresie od 4 maja 2005 r. do 12 wrze ś nia 2005 r. w gazetach: „Gazeta Krakowska”, „Dziennik Ba ł tycki”, „Dziennik Zachodni”, „Dziennik Polski”, „G ł os Wielkopolski”, „Gazeta Pozna ń ska”, „Express Ilustrowany”’ „ Dziennik Ł ódzki”, „ Gazeta Wyborcza” (dowód: pismo AP Edukacja wraz z odpowiednimi za łą cznikami, karty 6 oraz 49 - 75; kopia og ł oszenia prasowego, karty 78-79). Informacja „czesne 0 z ł ” dotyczy kierunku technik administracji - we wszystkich miastach dzia ł ania Spó ł ki s ł uchacz nie p ł aci czesnego w pierwszym semestrze nauki (dowód: „Promocje 2005. Regulamin”; karta 25). Informacja „semestr gratis” dotyczy sytuacji, w której s ł uchacz przyprowadzi do szko ł y znajomego, który podpisze umow ę i wp ł aci pierwsz ą rat ę . W takim przypadku s ł uchaczowi zostaje anulowana jednomiesi ę czna rata czesnego (ostatnia w danym semestrze). Je ż eli s ł uchacz przyprowadzi 5 znajomych nie p ł aci za ca ł y semestr. Fakt ten musi by ć 3 odnotowany na jego podaniu: „poleci ł nas: Janowi Nowakowi,…” (dowód: „Promocje 2005. Regulamin”; karta 25). Informacja „LO rok gratis” dotyczy odp ł atno ś ci za nauk ę w trybie zaocznym w liceach ogólnokszta ł c ą cych prowadzonych przez AP Edukacja, promocja dotyczy osób bezrobotnych, którzy po ś wiadcz ą swój status za ś wiadczeniem z Urz ę du Pracy; wszyscy pozostali s ł uchacze ww. szkó ł zwolnieni s ą z odp ł atno ś ci za pierwszy semestr nauki. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny i prawny Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: I. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o okik przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ą : 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1 AP Edukacja jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Spó ł ka jest wpisana do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000218625. Przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi szkolnictwo w zakresie wymienionym wy ż ej. W odpowiedzi na zarzut Spó ł ki, i ż w przedmiotowej sprawie nie przys ł uguje jej status przedsi ę biorcy, nale ż y równie ż przywo ł a ć wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 lutego 2003 r., sygn. akt XVII Ama 36/02, w uzasadnieniu którego S ą d stwierdza m.in., ż e przedmiotem dzia ł ania szko ł y niepublicznej s ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, tj. edukacja. Ta wyk ł adnia odpowiada z kolei przepisowi art. 4 ust. 1 lit a definiuj ą cego na u ż ytek ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poj ę cie przedsi ę biorcy. Warto równie ż zauwa ż y ć , ż e w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego wielokrotnie kwalifikowano uczelni ę niepa ń stwow ą jako przedsi ę biorc ę lub podmiot prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą (por. wyroki S ą du Najwy ż szego z dnia 14 lipca 1999 r., II CKN 451/98, OSNC 2000, nr 2, poz. 36; z dnia 29 maja 2001 r., I CKN 1217/98, OSNC 2002, nr 1, poz. 13; postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2002 r., IV CKN 1667/00, OSNC 2003, nr 5, poz. 65; uchwa ł a SN z dnia 6 listopada 2002 r., III CZP67/02, OSNC2003 Nr 7-8, poz. 102). Ad 2 Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. W ś ród praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca wymieni ł nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Zakaz stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d zawarty zosta ł w przepisach ustawy o ZNK. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wskazuje, i ż 4 czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Analizuj ą c tre ść reklamy prasowej Spó ł ki, w której znajduje si ę informacja „czesne 0 z ł ” Prezes Urz ę du zwróci ł uwag ę na fakt, i ż oferta ta dotyczy tylko jednego semestru i jedynie kierunku technik administracji. Reklamie takiej mo ż na zarzuci ć mo ż liwo ść wprowadzenia w b łą d co do istotnych warunków oferty Spó ł ki. Odbiorcy reklamy mog ą bowiem oceniaj ą c tre ść og ł oszenia doj ść do wniosku, ż e w placówkach edukacyjnych prowadzonych przez AP Edukacja czesne, niezale ż nie od kierunku, przez ca ł y okres kszta ł cenia wynosi 0 z ł . W wyroku z dnia 23 czerwca 2004 r. S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów sygn. akt XVII Ama 66/03, wskaza ł , i ż „wprowadzenie w b łą d polega ć mo ż e na pomini ę ciu w reklamie istotnych dla konsumenta informacji lub zawarciu w reklamie sformu ł owa ń k ł amliwych”. Maj ą c na uwadze stan faktyczny Prezes Urz ę du uzna ł , i ż w niniejszym przypadku nast ą pi ł o pomini ę cie istotnych dla konsumenta informacji w ten sposób, ż e nie wskazano, i ż promocja „czesne 0 z ł ” odnosi si ę tylko do jednego kierunku oraz, ż e trwa tylko przez jeden semestr. Oceniaj ą c informacj ę „semestr gratis” Prezes Urz ę du podkre ś li ł fakt, i ż i w tym przypadku AP Edukacja wprowadzi ł a warunek, który musi spe ł ni ć s ł uchacz by zosta ł obj ę ty promocj ą . Warunkiem tym jest przyprowadzenie 5 osób, które podpisz ą umow ę ze Spó ł k ą oraz wp ł ac ą pierwsz ą rat ę . Zgodnie z tre ś ci ą regulaminu promocji s ł uchaczowi, który przyprowadzi znajomego, który podpisze umow ę z AP Edukacja i wp ł aci pierwsz ą rat ę anulowana zostaje jednomiesi ę czna rata czesnego. Informacja zawarta w og ł oszeniu prasowym nie wskazuje w ż aden sposób na istnienie dodatkowego warunku. Tym samym konsument zapoznaj ą c si ę z jej tre ś ci ą mo ż e nabra ć uzasadnionego przekonania, ż e w ka ż dym przypadku nie zap ł aci za jeden semestr nauki Podobnie, tre ść og ł oszenia „LO rok gratis”, w ocenie Prezesa Urz ę du, wprowadza konsumentów w b łą d. Szczegó ł owe informacje uzyskane od Spó ł ki, zaw ęż aj ą ofert ę promocyjn ą do liceów ogólnokszta ł c ą cych prowadzonych wy łą cznie w trybie zaocznym; dodatkowym warunkiem uzyskania zwolnienia z op ł at za nauk ę w ci ą gu pierwszego roku jest przedstawienie przez kandydata za ś wiadczenia o statusie bezrobotnego. Pozostali s ł uchacze mog ą zosta ć zwolnieni z op ł aty czesnego jedynie w pierwszym semestrze nauki w ww. szko ł ach. Informacja zawarta w og ł oszeniu prasowym nie wskazuje w ż aden sposób na istnienie dodatkowych warunków promocji. Spó ł ka w odpowiedzi na zarzut powo ł a ł a si ę na wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 3 grudnia 2003 r. (I CK 358/02, Biul. SN 2004/5). W orzeczeniu tym S ą d stwierdzi ł , ż e „kryteria maj ą ce kszta ł towa ć wzorzec przeci ę tnego klienta i ustalenia dotycz ą ce przes ł anek okre ś lonych w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ZNK, nie mog ą pomija ć mo ż liwo ś ci samodzielnej weryfikacji uzyskanych informacji i wyobra ż e ń przez adresata reklamy o towarze, warunków panuj ą cych na okre ś lonym segmencie rynku.” AP Edukacja nie przytacza jednak stanowiska S ą du zawartego w uzasadnieniu do powy ż szego wyroku, nie odnosi si ę równie ż do faktu, i ż sprawa, w zwi ą zku z któr ą wydany zosta ł ten ż e wyrok, dotyczy ł a specyficznego segmentu rynku, jakim jest rynek motoryzacyjny. S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł mi ę dzy innymi, co nast ę puje: „Na rynku motoryzacyjnym, zw ł aszcza w odniesieniu do nabywców samochodów, odrzuci ć nale ż y lansowany w doktrynie model ma ł o krytycznego, je ż eli nie wr ę cz, nierozwa ż nego konsumenta wykazuj ą cego brak edukacji rynkowej i do ś wiadcze ń w tym zakresie b ę d ą cych nast ę pstwem specyfiki krajowego marketingu. Sama wysoko ść ceny nabywanego samochodu wyklucza potraktowanie nabywcy jako nieostro ż nego konsumenta 5 bezkrytycznie odnosz ą cego si ę do hase ł reklamowych i nie posiadaj ą cego podstawowych informacji”. Jest jasne, ż e rynek us ł ug edukacyjnych w swej charakterystyce jest nieporównywalny z rynkiem motoryzacyjnym. Orzecznictwo Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci doprowadzi ł o wprawdzie do ukszta ł towania wzorca konsumenta przeci ę tnie poinformowanego, przeci ę tnie uwa ż nego i przeci ę tnie podejrzliwego - uj ę cie to okre ś la wymagania wzgl ę dem konsumenta domagaj ą c si ę od niego rozs ą dku i uwagi, ale daje mu jednocze ś nie prawo do rzetelnej informacji, nie wprowadzaj ą cej w b łą d, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia towaru czy us ł ugi. Tym samym, nawet je ż eli z ostro ż no ś ci procesowej przyj ąć model konsumenta „krytycznego i uwa ż nego”, nie nale ż y pomija ć czy umniejsza ć wagi obowi ą zku udzielania konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji, w szczególno ś ci gdy dotyczy ona ceny, któr ą konsument musi zap ł aci ć przedsi ę biorcy za okre ś lony towar - jest to jeden z podstawowych obowi ą zków na ł o ż onych na przedsi ę biorc ę z mocy regulacji ustawowych. Szczegó ł owe regulacje dotycz ą ce obowi ą zków informacyjnych zawarte zarówno w aktach prawa wspólnotowego, jak równie ż w ustawodawstwie poszczególnych pa ń stw cz ł onkowskich powoduj ą przesuni ę cie akcentów w modelu konsumenta - z oceny jego rozs ą dku na ocen ę odpowiednio ś ci poinformowania. Brak podawania rzetelnych, pe ł nych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia konsumentom dokonanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug, co mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów. Dlatego nie mo ż na si ę zgodzi ć z argumentami Spó ł ki zmierzaj ą cymi w kierunku uzasadnienia, i ż szczegó ł owe informowanie konsumenta o warunkach promocji i zni ż ek przy podpisywaniu umowy, czy te ż po zg ł oszeniu si ę do Spó ł ki wyczerpuje zobowi ą zanie profesjonalisty do udzielenia pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji. Odnosz ą c si ę do twierdzenia Spó ł ki, i ż uznanie praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów wymaga mi ę dzy innymi wykazania, i ż dzia ł anie strony mog ł o wp ł yn ąć na decyzje konsumenta co do nabycia towaru lub us ł ugi, nale ż y zwróci ć uwag ę na definicj ę samej reklamy. W Dyrektywie Rady Unii Europejskiej Nr 84/450/EWG z dnia 10 wrze ś nia 1984 r. w sprawie ujednolicenia przepisów prawnych i administracyjnych Pa ń stw Cz ł onkowskich dotycz ą cych reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d za „reklam ę ” uznaje si ę ka ż d ą wypowied ź zwi ą zan ą z wykonywaniem dzia ł alno ś ci handlowej, przemys ł owej, rzemie ś lniczej lub przy wolnych zawodach, maj ą c ą na celu zwi ę kszenie zbytu towarów lub ś wiadczonych us ł ug (w łą czaj ą c w to nieruchomo ś ci, prawa i zobowi ą zania) - art. 2 cytowanej dyrektywy. Z podobnym stanowiskiem spotykamy si ę w literaturze. Reklam ę okre ś la si ę mi ę dzy innymi jako „ ś wiadomie podejmowane w sferze gospodarczej dzia ł ania, zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug poprzez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby wywo ł a ć lub wzmocni ć okre ś lone potrzeby u klientów, steruj ą c ich wyborem” (Ewa Nowi ń ska Zwalczanie nieuczciwej reklamy - zagadnienia cywilno prawne, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 1997, s. 24). Z przytoczonych definicji reklamy wynika, ż e podstawow ą i najwa ż niejsz ą funkcj ą reklamy jest jej funkcja agitacyjna. W ł a ś ciwe wype ł nienie funkcji agitacyjnej (perswazyjnej) przez dan ą reklam ę odnosi ten skutek, i ż doprowadza do dokonania przez klienta po żą danego wyboru, a przedsi ę biorca osi ą ga tym samym zamierzone korzy ś ci ekonomiczne, zwi ę kszaj ą c obroty (por. Ewa Nowi ń ska op. cit. , s. 28). Wobec powy ż szego nale ż y przyj ąć , ż e dzia ł anie Spó ł ki polegaj ą ce na zastosowaniu w reklamie prasowej stwierdze ń wprowadzaj ą cych konsumentów w b łą d mog ł o wp ł ywa ć na ich decyzje co do nabycia us ł ug edukacyjnych. Prezes Urz ę du w ca ł o ś ci odrzuci ł wyja ś nienia AP Edukacja. Fakt, i ż reklama prasowa nie stanowi oferty dla konsumenta do zawarcia umowy ze stron ą post ę powania, w ż aden 6 sposób nie wp ł ywa na mo ż liwo ść dokonywania kontroli w zakresie jej prawdziwo ś ci i rzetelno ś ci. Reklama bowiem ze swej natury nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 k.c. Prezes Urz ę du odrzuci ł równie ż argument, ż e konsumenci s ą na ka ż dym etapie podpisywania umowy na bie żą co informowani o jej warunkach, w tym warunkach promocji. Przedmiotem kontroli dokonanej w toku niniejszego post ę powania nie jest funkcjonowanie Szko ł y, a jedynie tre ść reklamy prasowej. Fakt, ż e pracownicy udzielaj ą informacji jest dla jej oceny ca ł kowicie nieistotny. Spó ł ka swoich dzia ł a ń nie mo ż e równie ż opiera ć na okoliczno ś ciach takich, jak fakt stosowania przez inne podmioty podobnych reklam. Dzia ł ania takie w ka ż dym przypadku stanowi ą naruszenie przepisów ustawy okik, a fakt powszechno ś ci takich praktyk nie b ę dzie ich z pewno ś ci ą legitymizowa ł . Tym samym AP Edukacja nie mo ż e w ten sposób usprawiedliwia ć swoich dzia ł a ń . Bior ą c pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci nale ż y stwierdzi ć , i ż reklama stosowana przez AP Edukacja mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów co do rzeczywistej tre ś ci oferty skierowanej do nich przez Spó ł k ę . Skutkiem tego jest naruszenie interesów ekonomicznych konsumentów. Tym samym przes ł anka bezprawno ś ci zosta ł a spe ł niona. Ad 3 Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli zapozna ć si ę z tre ś ci ą og ł oszenia prasowego. Przemawia za tym fakt, i ż zakwestionowane og ł oszenia prasowe publikowane by ł y w okresie od 4 maja 2005 r. do 12 wrze ś nia 2005 r. w gazetach codziennych w kilku miastach w Polsce. Konsumenci zapoznaj ą cy si ę z tre ś ci ą tych og ł osze ń mog ą nabra ć uzasadnionego przekonania, ż e w ka ż dej sytuacji mog ą , b ą d ź nie zap ł aci ć za jeden semestr nauki, b ą d ź korzysta ć bezp ł atnie z us ł ug ś wiadczonych przez Spó ł k ę . Prowadzi ć to mo ż e do naruszenia ich interesów ekonomicznych w ten sposób, ż e zach ę ceni tre ś ci ą reklamy podejm ą czynno ś ci maj ą ce na celu kontakt ze Spó ł k ą (np. przejazd do placówki, kontakt telefoniczny), a w skrajnych przypadkach zawr ą umow ę , na mocy której zobowi ą zani zostan ą do ponoszenia kosztów nauki. Powy ż szy fakt decyduje o tym, i ż trzecia przes ł anka zosta ł a spe ł niona. Wobec łą cznego spe ł nienia wszystkich trzech przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 23a ustawy o okik, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt I sentencji. II. Stosownie do art. 100e ustawy o okik Prezes Urz ę du mo ż e nada ć decyzji rygor natychmiastowej wykonalno ś ci w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. Rozstrzygaj ą c spraw ę b ę d ą c ą przedmiotem niniejszego post ę powania Prezes Urz ę du uzna ł , ż e ochrony wymagaj ą wa ż ne interesy konsumentów. Po pierwsze Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę tre ść informacji zawartych w reklamie prasowej oraz mo ż liwo ść wprowadzenia w b łą d konsumentów. Czynnikiem jednak wa ż niejszym w niniejszej sprawie jest moment ukazywania si ę zakwestionowanych reklam. Okres wakacyjny, w tym w szczególno ś ci koniec sierpnia to okres, w którym konsumenci zainteresowani podj ę ciem nauki w tego typu placówkach musz ą podj ąć ostateczn ą decyzj ę dotycz ą c ą wyboru szko ł y. Przemawia za tym równie ż fakt, ż e szko ł y niepubliczne staraj ą c si ę pozyska ć klientów-s ł uchaczy kontynuuj ą 7 najcz ęś ciej proces rekrutacyjny w odniesieniu do semestru zimowego tak ż e w miesi ą cach wrze ś niu i pa ź dzierniku. Tym samym dalsze publikowanie og ł osze ń prasowych zawieraj ą cych informacje wskazane w sentencji decyzji mo ż e stanowi ć istotne zagro ż enie dla interesów konsumentów. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona Bielska Otrzymuje: AP Edukacja Sp. z o.o. ul. Piotrkowska 66 90-105 Ł ód ź 8