RŁO-30/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61- 26/07/AK Ł ód ź , dnia 31maja 2007 r. DECYZJA Nr R Ł O 30/2007 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz.1119; Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r., Nr 18, poz. 172, zm. Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Rafa ł owi Juliuszowi Górskiemu, ul. ( tajemnica przedsi ę biorcy ), 25-110 Kielce i Mariuszowi Ryszardowi Górskiemu, ul. ( tajemnica przedsi ę biorcy ), 25-637 Kielce, prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Produkcyjno – Handlowo - Us ł ugowe „SATEL” w Kielcach, ul. Modrzewskiego 2, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Rafa ł a Juliusza Górskiego i Mariusza Ryszarda Górskiego polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Regulamin ś wiadczenia us ł ug przez PPHU SATEL s.c.” postanowie ń o nast ę puj ą cej tre ś ci: - „Zawiadomienie o zmianie wysoko ś ci abonamentu mo ż e wyst ą pi ć poprzez wys ł anie rachunku (ksi ąż eczki abonamentowej) do uwzgl ę dniaj ą cego zmian ę wysoko ś ci abonamentu” , - „Operator z wa ż nych przyczyn technicznych, ekonomicznych, prawnych mo ż e wprowadzi ć zmiany w ofercie programowej. Zmiany te uznane za si łę wy ż sz ą , nie wymagaj ą zmiany umowy”, które s ą to ż same z postanowieniami umowy wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania . Uzasadnienie Na prze ł omie 2006 r. i 2007 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) przeprowadzi ł badanie lokalnych rynków dostarczania konsumentom programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio- wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej na terenie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Ł odzi. W toku badania Prezes Urz ę du ustali ł , ż e Rafa ł Juliusz Górski i Mariusz Ryszard Górski stosuj ą w „Regulaminie ś wiadczenia us ł ug przez PPHU SATEL s.c.” w pkt 1 zdanie drugie Rozdzia ł u V „Zmiana i rozwi ą zanie umowy” postanowienie „Zawiadomienie o zmianie wysoko ś ci abonamentu mo ż e wyst ą pi ć poprzez wys ł anie rachunku (ksi ąż eczki abonamentowej) do uwzgl ę dniaj ą cego zmian ę wysoko ś ci abonamentu” a w pkt 5 zdanie drugie i trzecie Rozdzia ł u V „Zmiana i rozwi ą zanie umowy” postanowienie „Operator z wa ż nych przyczyn technicznych, ekonomicznych, prawnych mo ż e wprowadzi ć zmiany w ofercie programowej. Zmiany te uznane za si łę wy ż sz ą , nie wymagaj ą zmiany umowy”. W wyniku analizy ww. postanowie ń umów ustalono, ż e postanowienia o tre ś ci: 1. „Zawiadomienie o zmianie wysoko ś ci abonamentu mo ż e wyst ą pi ć poprzez wys ł anie rachunku (ksi ąż eczki abonamentowej) do uwzgl ę dniaj ą cego zmian ę wysoko ś ci abonamentu” jest to ż same z postanowieniem o tre ś ci: „O zmianie op ł aty Operator jest zobowi ą zany poinformowa ć Abonenta z czternastodniowym wyprzedzeniem poprzez zamieszczenie informacji na kanale informacyjno – planszowym, w formie og ł osze ń na budynkach lub pisemnie. Za takie powiadomienie uwa ż a si ę równie ż przes ł anie druków op ł at z nadrukowan ą now ą cen ą ” , które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (zwany dalej: „Rejestr”) pod pozycj ą 401, w dniu 5 maja 2005 r. 2. „Operator z wa ż nych przyczyn technicznych, ekonomicznych, prawnych mo ż e wprowadzi ć zmiany w ofercie programowej. Zmiany te uznane za si łę wy ż sz ą , nie wymagaj ą zmiany umowy” jest to ż same z postanowieniem o tre ś ci: „Operator Cyfry + z wa ż nych przyczyn prawnych, technicznych, organizacyjnych lub ekonomicznych mo ż e wprowadzi ć zmiany liczby i rodzaju Programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów wymienionych, odpowiednio w Za łą cznikach nr 2, 3, 4 i 5 do umowy. Wy ż ej wymienione zmiany, wynikaj ą ce z faktu zaistnienia okoliczno ś ci le żą cych poza kontrol ą Operatora Cyfry+, uznane za si łę wy ż sz ą , zast ą pienia danego Programu Programem o porównywalnej tematyce, rezygnacji z danego Programu z uwagi na jego nisk ą ogl ą dalno ść , zaprzestania nadawania Programu z przyczyn obci ąż aj ą cych jego nadawc ę nie wymagaj ą zmiany Umowy”, które zosta ł o wpisane do Rejestru pod pozycj ą 571, w dniu 4 listopada 2005 r. W celu wyeliminowania stwierdzonych nieprawid ł owo ś ci konieczne i uzasadnione by ł o podj ę cie dzia ł a ń administracyjnych chroni ą cych konsumentów. W dniu 19 lutego 2007 r. Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du Postanowieniem Nr 1/61- 26/07 post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Rafa ł a Juliusza Górskiego, ul. ( tajemnica przedsi ę biorcy ), 25-110 Kielce i Mariusza Ryszarda Górskiego, ul. ( tajemnica przedsi ę biorcy ), 25-637 Kielce, prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Handlowo-Us ł ugowe „SATEL” w Kielcach, ul. Modrzewskiego 2, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na 2 stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Regulamin ś wiadczenia us ł ug przez PPHU SATEL s.c.” postanowie ń o nast ę puj ą cej tre ś ci: - „Zawiadomienie o zmianie wysoko ś ci abonamentu mo ż e wyst ą pi ć poprzez wys ł anie rachunku (ksi ąż eczki abonamentowej) do uwzgl ę dniaj ą cego zmian ę wysoko ś ci abonamentu” , - „Operator z wa ż nych przyczyn technicznych, ekonomicznych, prawnych mo ż e wprowadzi ć zmiany w ofercie programowej. Zmiany te uznane za si łę wy ż sz ą , nie wymagaj ą zmiany umowy” , które s ą to ż same z postanowieniami umowy wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego Prezes Urz ę du zawiadomi ł Rafa ł a Juliusza Górskiego i Mariusza Ryszarda Górskiego o wszcz ę ciu post ę powania w dniu 19 lutego 2007 r. (dowód: karta nr 3). Postanowieniem nr 2/61-26/07 z dnia 19 lutego 2007 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów w prowadzonym post ę powaniu dokumenty zebrane w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym t. j. „Za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej” Rafa ł a Juliusza Górskiego, „Za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej” Mariusza Ryszarda Górskiego, wzór umowy „Regulamin ś wiadczenia us ł ug przez PPHU SATEL s.c.” ( dowód: karty nr 4 -7) , o czym zawiadomi ł Rafa ł a Juliusza Górskiego i Mariusza Ryszarda Górskiego w dniu 19 lutego 2007 r. ( dowód : karta nr 8 ). Rafa ł Juliusz Górski i Mariusz Ryszard Górski nie ustosunkowali si ę do zarzutów przedstawionych im w wezwaniu Prezesa Urz ę du. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Rafa ł Juliusz Górski i Mariusz Ryszard Górski s ą osobami fizycznymi wpisanymi do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Kielce. Rafa ł Juliusz Górski wpisany jest do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej pod numerem ewidencyjnym 18598/01/U a Mariusz Ryszard Górski wpisany jest wpisany do ww. ewidencji pod numerem ewidencyjnym 18597/01/U. Prowadz ą oni dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r., Nr 173, poz. 1807, ze zm. – zwana dalej: „ustawa o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej) oraz ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r., Nr 171, poz. 1800, ze zm. – zwana dalej: „Prawo telekomunikacyjne”). Przedmiotem dzia ł alno ś ci Rafa ł a Juliusza Górskiego i Mariusza Ryszarda Górskiego jest us ł uga dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej. Jest to us ł uga telekomunikacyjna w rozumieniu art. 2 pkt 48 Prawa telekomunikacyjnego. Us ł uga ta jest dost ę pna dla ogó ł u u ż ytkowników (w tym konsumentów), tym samym nale ż y przyj ąć , ż e us ł uga ta ma charakter publiczny w rozumieniu art. 2 pkt 31 Prawa telekomunikacyjnego. Rafa ł Juliusz Górski i Mariusz Ryszard Górski ś wiadcz ą us ł ug ę dostarczania konsumentom programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio- wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej na terenie J ę drzejowa i Staszowa. 3 W swojej dzia ł alno ś ci Rafa ł Juliusz Górski i Mariusz Ryszard Górski stosuj ą przy zawieraniu umów na ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych wzorzec umowy pn. „Regulamin ś wiadczenia us ł ug przez PPHU SATEL s.c.” ( dowód: karta nr 7) . Dokument ten stanowi wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Przedsi ę biorcy okre ś lili w nim jednostronnie warunki ś wiadczenia us ł ugi telekomunikacyjnej. Wzorzec ten zosta ł przygotowany z góry, przed zawarciem umowy i zawiera gotowe postanowienia, na tre ść których konsument nie ma wp ł ywu. We wskazanym powy ż ej wzorcu umowy Rafa ł Juliusz Górski i Mariusz Ryszard Górski ustalili jednostronnie nast ę puj ą ce postanowienia: - „Zawiadomienie o zmianie wysoko ś ci abonamentu mo ż e wyst ą pi ć poprzez wys ł anie rachunku (ksi ąż eczki abonamentowej) do uwzgl ę dniaj ą cego zmian ę wysoko ś ci abonamentu” , - „Operator z wa ż nych przyczyn technicznych, ekonomicznych, prawnych mo ż e wprowadzi ć zmiany w ofercie programowej. Zmiany te uznane za si łę wy ż sz ą , nie wymagaj ą zmiany umowy”. Ponadto ustalono, ż e S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: ,,S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów”) w wyroku: - z dnia 19 stycznia 2005 r. (sygnatura akt XVII AmC 2/04) uzna ł za niedozwolone postanowienie umowy o tre ś ci: „O zmianie op ł aty Operator jest zobowi ą zany poinformowa ć Abonenta z czternastodniowym wypowiedzeniem poprzez zamieszczenie informacji w kanale informacyjno – planszowym, w formie og ł osze ń na budynkach lub pisemnie. Za takie powiadomienie uwa ż a si ę równie ż przes ł anie druków op ł at z nadrukowana now ą cen ą ” Postanowienie to zosta ł o wpisane do Rejestru pod pozycj ą nr 401, w dniu 5 maja 2005 r. - z dnia 7 kwietnia 2004 r. (sygnatura akt XVII AmC 15/03) uzna ł za niedozwolone postanowienie umowy o tre ś ci: „Operator Cyfry + z wa ż nych przyczyn prawnych, technicznych, organizacyjnych lub ekonomicznych mo ż e wprowadzi ć zmiany liczby i rodzaju Programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów wymienionych, odpowiednio w Za łą cznikach nr 2, 3, 4 i 5 do umowy. Wy ż ej wymienione zmiany, wynikaj ą ce z faktu zaistnienia okoliczno ś ci le żą cych poza kontrol ą Operatora Cyfry+, uznane za si łę wy ż sz ą , zast ą pienia danego Programu Programem o porównywalnej tematyce, rezygnacji z danego Programu z uwagi na jego nisk ą ogl ą dalno ść , zaprzestania nadawania Programu z przyczyn obci ąż aj ą cych jego nadawc ę nie wymagaj ą zmiany Umowy”. Postanowienie to zosta ł o wpisane do Rejestru pod pozycj ą 571, w dniu 4 listopada 2005 r. Rafa ł Juliusz Górski i Mariusz Ryszard Górski nie ustosunkowali si ę do zarzutów przedstawionych im w wezwaniu przez Prezesa Urz ę du. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz.1119, Dz. U. z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Dz. U. z 2006 r. Nr 249, poz. 1834 - zwana dalej: „ustawa o okik”) przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem 4 konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Ustawodawca wskazuje w tym przepisie, i ż praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Rafa ł Juliusz Górski i Mariusz Ryszard Górski s ą przedsi ę biorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Zgodnie z tym przepisem pod poj ę ciem przedsi ę biorcy – rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178; z 2000 r. Nr 86, poz. 958 i Nr 114, poz. 1193; z 2001 r. Nr 49, poz. 509, Nr 67, poz. 679, Nr 102, poz. 1115 i Nr 147, poz. 1643; z 2002 r. Nr 1, poz. 2, Nr 115, poz. 995 i Nr 130, poz. 1112; z 2003 r. Nr 86, poz. 789, Nr 128, poz. 1176 i Nr 217, poz. 2125; z 2004 r. Nr 54, poz. 535, Nr 91, poz. 870 i Nr 173, poz. 1808; z 2006 r. Nr 144, poz. 1043). Zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808), ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej straci ł a moc z dniem wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Z kolei, przepis art. 86 tej ustawy stanowi, ż e ilekro ć w obowi ą zuj ą cych przepisach jest mowa o przepisach ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej, nale ż y przez to rozumie ć w ł a ś ciwe przepisy ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą - wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Natomiast art. 4 ust 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej podaje, ż e za przedsi ę biorców uznaje si ę tak ż e wspólników spó ł ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. Ponadto zgodnie z art. 15 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej Rafa ł Juliusz Górski i Mariusz Ryszard Górski, jako przedsi ę biorcy telekomunikacyjni, powinni by ć wpisani do rejestru dzia ł alno ś ci regulowanej, to jest do rejestru przedsi ę biorców telekomunikacyjnych. Rafa ł Juliusz Górski i Mariusz Ryszard Górski posiadaj ą zdolno ść prawn ą i zdolno ść do czynno ś ci prawnych i s ą zaewidencjonowani w ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, prowadzonej przez Prezydenta Miasta Kielce oraz s ą wpisani do rejestru przedsi ę biorców telekomunikacyjnych pod numerem 981 ( dowód: karta nr 11) . Tym samym Rafa ł Juliusz Górski i Mariusz Ryszard Górski s ą przedsi ę biorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. W zwi ą zku z tym pierwsza przes ł anka art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad 2) 5 Bezprawno ść jest to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Poj ę cie porz ą dek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikaj ą ce z normy prawnej, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm moralnych i obyczajowych okre ś lanych jako zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przy ocenie bezprawno ś ci rozwa ż enia wymaga kwestia, czy czyn by ł zgodny, czy te ż niezgodny z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego tj. normami prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego a tak ż e z nakazami i zakazami wynikaj ą cymi z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego. Jak zosta ł o wykazane powy ż ej, przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik zawiera przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do ww. przepisu, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru. Na mocy art. 479 45 k.p.c. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowi ą zany przesy ł a ć Prezesowi Urz ę du odpis ka ż dego prawomocnego wyroku uwzgl ę dniaj ą cego powództwo o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urz ę du jest zobowi ą zany do prowadzenia rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasad ę jawno ś ci Rejestru. Jawno ść Rejestru oznacza, ż e jest on dost ę pny dla ka ż dego zainteresowanego, czyli ka ż dy ma do niego prawo wgl ą du. Skutkiem formalnej jawno ś ci Rejestru jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. W Rejestrze przytacza si ę tre ść postanowie ń wzorców umowy uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Wpisanie postanowienia do Rejestru, oznacza, ż e od tej chwili postanowienia te s ą zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowie ń wpisanych do Rejestru dotyczy nie tylko tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców z danej bran ż y. Za takim uj ę ciem przemawia podstawowy cel post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usuni ę cie z obrotu postanowie ń , które S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli nara ż eni na te postanowienia w przysz ł o ś ci w umowach zawieranych z innymi przedsi ę biorcami. Ponadto, zdaniem Prezesa Urz ę du, zakaz stosowania niedozwolonych postanowie ń wpisanych do ww. rejestru dotyczy tak ż e postanowie ń podobnych. Przedsi ę biorcy stosuj ą bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu s ą ró ż ne. W zwi ą zku z tym, zakazane jest te ż stosowanie postanowienia, którego zakres jest to ż samy z zakresem postanowienia wpisanego do Rejestru. Nie jest konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść tych postanowie ń . Stanowisko Prezesa Urz ę du znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskaza ł , i ż stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy uzna ł równie ż , i ż je ż eli S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o okik dopuszcza si ę ka ż dy 6 z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty postanowienia. W ocenie Prezesa Urz ę du stosowanie przez „Rafa ł a Juliusza Górskiego i Mariusza Ryszarda Górskiego we wzorcu umowy pn. „Regulamin ś wiadczenia us ł ug przez PPHU SATEL s.c.” postanowie ń o tre ś ci : a) „Zawiadomienie o zmianie wysoko ś ci abonamentu mo ż e wyst ą pi ć poprzez wys ł anie rachunku (ksi ąż eczki abonamentowej) do uwzgl ę dniaj ą cego zmian ę wysoko ś ci abonamentu” jest to ż same zarówno co do celów jak i skutków, z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod pozycj ą 401, b) „Operator z wa ż nych przyczyn technicznych, ekonomicznych, prawnych mo ż e wprowadzi ć zmiany w ofercie programowej. Zmiany te uznane za si łę wy ż sz ą , nie wymagaj ą zmiany umowy” jest to ż same zarówno co do celów jak i skutków, z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod pozycj ą 571. Kwestionowane w punkcie a) postanowienie stosowane przez Rafa ł a Juliusza Górskiego i Mariusza Ryszarda Górskiego przewiduje, ż e o zmianie op ł aty miesi ę cznej konsument zostanie powiadomiony poprzez wys ł anie rachunku – ksi ąż eczki abonamentowej. Art. 384 1 k.c. przyznaje konsumentowi prawo odst ą pienia od umowy w przypadku jej zmiany. Tym samym wa ż n ą staje si ę kwestia w ł a ś ciwego powiadomienia konsumenta o zmianie tre ś ci umowy, które dawa ł oby mo ż liwo ść rozwi ą zania umowy. Ww. postanowienie takiej mo ż liwo ść nie daje konsumentowi. Postanowienie to umo ż liwia ww. przedsi ę biorcom dowoln ą zmian ę op ł aty bez obawy, ż e konsument w nast ę pstwie tych czynno ś ci wypowie umow ę . Tym samym konsument zostaje pozbawiony przys ł uguj ą cego mu prawa do odst ą pienia od umowy w przypadku zmiany istotnego postanowienia umowy jakim jest cena us ł ugi telekomunikacyjnej. To ż samym celom tj. pozbawieniu konsumenta prawa do odst ą pienia od umowy w przypadku zmiany op ł aty ma s ł u ż y ć postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 401 „O zmianie op ł aty Operator jest zobowi ą zany poinformowa ć Abonenta z czternastodniowym wypowiedzeniem poprzez zamieszczenie informacji w kanale informacyjno – planszowym, w formie og ł osze ń na budynkach lub pisemnie. Za takie powiadomienie uwa ż a si ę równie ż przes ł anie druków op ł at z nadrukowana now ą cen ą ” . Porównanie kwestionowanego zapisu wzorca „Zawiadomienie o zmianie wysoko ś ci abonamentu mo ż e wyst ą pi ć poprzez wys ł anie rachunku (ksi ąż eczki abonamentowej) do uwzgl ę dniaj ą cego zmian ę wysoko ś ci abonamentu” i postanowienia umieszczonego w Rejestrze pod numerem 401 dowodzi, ż e ich tre ść w sposób na tyle to ż samy kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta, i ż mo ż na przyj ąć , ż e oceniane postanowienie umowy mie ś ci si ę w hipotezie zakazanych postanowie ń umowy. Postanowienie wskazane w sentencji decyzji oraz postanowienia wpisane do Rejestru mog ą zosta ć uznane za to ż same co do celu i skutku. Ka ż de z tych postanowie ń pozbawia konsumenta prawa do odst ą pienia od umowy, do którego ma on prawo na podstawie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Kwestionowane w punkcie b) postanowienie „Operator z wa ż nych przyczyn technicznych, ekonomicznych, prawnych mo ż e wprowadzi ć zmiany w ofercie programowej. Zmiany te uznane za si łę wy ż sz ą , nie wymagaj ą zmiany umowy” uprawnia ww. przedsi ę biorców do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w umowie oraz przewiduje wy łą cznie dla ww. przedsi ę biorców jednostronne uprawnienie do 7 zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia. Ich skutkiem jest pozbawienie konsumenta prawa do rozwi ą zania umowy. Oznacza to, ż e przy zmianie programów konsument jest skazany na op ł acanie ś wiadczenia, które nie by ł o przedmiotem umowy i które mu nie odpowiada. Jest on równie ż pozbawiony prawa do wypowiedzenia umowy. To ż samym celom tj. uprawnieniu przedsi ę biorcy do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w umowie lub jednostronnego przyznania uprawnie ń do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia, prowadz ą cych do pozbawienia konsumenta prawa do wypowiedzenia umowy ma s ł u ż y ć postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 571 „Operator Cyfry + z wa ż nych przyczyn prawnych, technicznych, organizacyjnych lub ekonomicznych mo ż e wprowadzi ć zmiany liczby i rodzaju Programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów wymienionych, odpowiednio w Za łą cznikach nr 2, 3, 4 i 5 do umowy. Wy ż ej wymienione zmiany, wynikaj ą ce z faktu zaistnienia okoliczno ś ci le żą cych poza kontrol ą Operatora Cyfry+, uznane za si łę wy ż sz ą , zast ą pienia danego Programu Programem o porównywalnej tematyce, rezygnacji z danego Programu z uwagi na jego nisk ą ogl ą dalno ść , zaprzestania nadawania Programu z przyczyn obci ąż aj ą cych jego nadawc ę nie wymagaj ą zmiany Umowy” . Porównanie kwestionowanego zapisu wzorca „Operator z wa ż nych przyczyn technicznych, ekonomicznych, prawnych mo ż e wprowadzi ć zmiany w ofercie programowej. Zmiany te uznane za si łę wy ż sz ą , nie wymagaj ą zmiany umowy” i postanowienia umieszczonego w Rejestrze pod numerami 571dowodzi, ż e ich tre ść jest podobna i w taki sam sposób kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta, i ż mo ż na przyj ąć , i ż oceniane postanowienie umowy mie ś ci si ę w hipotezie zakazanego postanowienia umowy. Postanowienie wskazane w sentencji decyzji oraz postanowienia wpisane do Rejestru mog ą zosta ć uznane za to ż same co do celu i skutku. Ka ż de z tych postanowie ń uprawnia przedsi ę biorc ę do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w umowie i jednostronnego przyznania sobie uprawnie ń do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia, prowadz ą cych do pozbawienia konsumenta prawa do wypowiedzenia umowy. Konsekwencj ą stosowania przez Rafa ł a Juliusza Górskiego i Mariusza Ryszarda Górskiego postanowienia wpisanego do Rejestru jest wprowadzenie do umowy o ś wiadczenie us ł ug dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej postanowie ń bezwzgl ę dnie zakazanych. Stosownie bowiem do art. 479 42 § 1 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekaj ą c o uznaniu postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jednocze ś nie zakazuje ich wykorzystywania. S ą d Najwy ż szy w cytowanej powy ż ej uchwale zaakceptowa ł stanowisko, zgodnie z którym, wpis postanowienia wzorca umowy do rejestru skutkuje tym, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę wpisan ą klauzul ą we wszystkich wzorcach umów, pod rygorem sankcji z art. 58 k.c. Tym samym, w ocenie Prezesa Urz ę du, stosowanie przez Juliusza Górskiego i Mariusza Ryszarda Górskiego w umowie o ś wiadczenie us ł ug dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej postanowie ń wskazanych w sentencji decyzji jest bezprawne. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e druga przes ł anka art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad 3) Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 23a ust. 1 ustawy o okik stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do 8 czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokre ś lonej liczby konsumentów, którzy zapoznali si ę , b ą d ź mogli zapozna ć si ę z wzorcem umowy o ś wiadczenie us ł ug dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego zawieraj ą cymi postanowienie, który zosta ł wpisany do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i zawarli, b ą d ź mogli zawrze ć umow ę na ś wiadczenie tych us ł ug z Rafa ł em Juliuszem Górskim i Mariuszem Ryszardem Górskim. Oferta ś wiadczenia us ł ug dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego jest adresowana do z góry nieokre ś lonej liczby konsumentów. Z oferty tej skorzystali ju ż konsumenci decyduj ą c si ę na odbiór telewizji kablowej, ale z tych us ł ug w ka ż dej chwili mog ą skorzysta ć inni konsumenci mieszkaj ą cy na terenie Staszowa i J ę drzejowa. Kr ą g osób, który zosta ł ju ż dotkni ę ty stosowan ą praktyk ą i który tak ą praktyk ą mo ż e zosta ć dotkni ę ty jest nieograniczony i niemo ż liwy z góry do okre ś lenia ani zidentyfikowania. Za takim uj ę ciem odbioru ww. us ł ugi ś wiadczy równie ż jej charakter. Zgodnie z Prawem telekomunikacyjnym us ł uga dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio – wizualnego ma charakter publicznie dost ę pnej us ł ugi telekomunikacyjnej, to jest dost ę pnej do ogó ł u u ż ytkowników (art. 2 pkt 31 Prawa telekomunikacyjnego), w tym konsumentów. Poj ę cie u ż ytkownika jest niezwykle szerokie. U ż ytkownikiem jest bowiem nie tylko podmiot korzystaj ą cy z us ł ugi, lecz tak ż e podmiot żą daj ą cy ś wiadczenia tej us ł ugi. U ż ytkownikiem jest zatem ka ż dy podmiot, który na gruncie ww. ustawy mo ż e żą da ć ś wiadczenia us ł ugi. Ogó ł u ż ytkowników, czyli wszystkich podmiotów, które korzystaj ą z us ł ug lub mog ą żą da ć ś wiadczenia tych us ł ug, to najszersze mo ż liwe okre ś lenie potencjalnego zakresu us ł ugobiorców (porównaj; Prawo telekomunikacyjne. Komentarz. dr hab. Stanis ł aw Pi ą tek. Wydawnictwa C.H. BECK Warszawa 2005. s. 93). Stosowanie przez Rafa ł a Juliusza Górskiego i Mariusza Ryszarda Górskiego zarzucanej praktyki wobec nieograniczonej liczby konsumentów wype ł nia przes ł ank ę naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Nie ma tutaj ż adnych w ą tpliwo ś ci, ż e bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny, lecz mog ą narusza ć uprawnienia nieograniczonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy faktycznych lub potencjalnych kontrahentów (abonentów). W zwi ą zku z tym stwierdza si ę , ż e trzecia przes ł anka art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Rafa ł Juliusz Górski i Mariusz Ryszard Górski nie ustosunkowali si ę do zarzutów przedstawionych im przez Prezesa Urz ę du, tym samym nie mo ż na by ł o stwierdzi ć czy dosz ł o do zaniechania stosowania zarzucanej praktyki. W dniu 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) na podstawie której straci ł a moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz.1119; Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834). Jednak ż e zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) do post ę powa ń wszcz ę tych przed dniem 21 kwietna 2007 r. stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. 9 Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona Bielska Otrzymuje: 1. Rafa ł Juliusz Górski ul. Modrzewskiego 2 25-110 Kielce 2. Mariusz Ryszard Górski ul. Dewo ń ska 4/6 25-637 Kielce 10