RŁO-29/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61- 24 /07/AK Ł ód ź , dnia 31 maja 2007 r. DECYZJA Nr R Ł O 29/2007 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz.1119; Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r., Nr 18, poz. 172, zm. Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Krzysztofowi Makowskiemu, zam. w Tomaszowie Mazowieckim, ul. ( tajemnica przedsi ę biorcy ) i Arkadiuszowi Micha ł owi Ł onowi zam. w Inow ł odzu, ul.( tajemnica przedsi ę biorcy ) prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Automatyki i Telekomunikacji Arkadiusz Ł on, Krzysztof Makowski w Tomaszowie Mazowieckim - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Krzysztofa Makowskiego i Arkadiusza Micha ł a Ł ona polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Umowa o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych” postanowie ń o nast ę puj ą cej tre ś ci: - „W celu wszcz ę cia post ę powania reklamacyjnego Abonent w nieprzekraczalnym terminie pi ę ciu dni od dnia wyst ą pienia usterki zobowi ą zany jest zawiadomi ć Dostawc ę us ł ug o jej wyst ą pieniu pod rygorem utraty prawa do dochodzenia roszcze ń z tytu ł u wyst ą pienia usterki”, - „Dostawca zastrzega sobie mo ż liwo ść dokonywania zmian w ofercie programowej, łą cznie z prawem do wy łą czenia programu”, - „Zawiadomienie Abonenta nast ę puje w drodze komunikatów telewizyjnych oraz informacji pisemnej na tablicach og ł osze ń ”, które s ą to ż same z postanowieniami umowy wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania . Uzasadnienie Na prze ł omie 2006 r. i 2007 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) przeprowadzi ł badanie lokalnych rynków dostarczania konsumentom programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio- wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej na terenie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Ł odzi. W toku badania Prezes Urz ę du ustali ł , ż e Krzysztof Makowski i Arkadiusz Micha ł Ł on prowadz ą cy wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Automatyki i Telekomunikacji Arkadiusz Ł on, Krzysztof Makowski w Tomaszowie Mazowieckim (zwani dalej: „Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on”) w „Umowie o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych” stosowali w § 14 postanowienie o tre ś ci: „W celu wszcz ę cia post ę powania reklamacyjnego Abonent w nieprzekraczalnym terminie pi ę ciu dni od dnia wyst ą pienia usterki zobowi ą zany jest zawiadomi ć Dostawc ę us ł ug o jej wyst ą pieniu pod rygorem utraty prawa do dochodzenia roszcze ń z tytu ł u wyst ą pienia usterki”, w § 4 ust. 4 postanowienie o tre ś ci: „Dostawca zastrzega sobie mo ż liwo ść dokonywania zmian w ofercie programowej, łą cznie z prawem do wy łą czenia programu” a w § 7 ust. 3 rozdzia ł u dotycz ą cego op ł aty abonamentowej postanowienie o tre ś ci: „Zawiadomienie Abonenta nast ę puje w drodze komunikatów telewizyjnych oraz informacji pisemnej na tablicach og ł osze ń .”. W wyniku analizy ww. postanowie ń umów ustalono, ż e postanowienia o tre ś ci: 1. „W celu wszcz ę cia post ę powania reklamacyjnego Abonent w nieprzekraczalnym terminie pi ę ciu dni od dnia wyst ą pienia usterki zobowi ą zany jest zawiadomi ć Dostawc ę us ł ug o jej wyst ą pieniu pod rygorem utraty prawa do dochodzenia roszcze ń z tytu ł u wyst ą pienia usterki” jest to ż same z postanowieniem „Reklamacje winny by ć wnoszone w formie pisemnej pod rygorem niewa ż no ś ci do 7 dnia od daty zako ń czenia imprezy” wpisanym do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (zwany dalej: „Rejestr”) pod pozycj ą 414, w dniu 5 maja 2005 r. 2. „Dostawca zastrzega sobie mo ż liwo ść dokonywania zmian w ofercie programowej, łą cznie z prawem do wy łą czenia programu” jest to ż same z postanowieniem „Operator zastrzega sobie prawo do zmiany programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów” wpisanym do Rejestru pod pozycj ą 399, w dniu 5 maja 2005 r., 3. „Zawiadomienie Abonenta nast ę puje w drodze komunikatów telewizyjnych oraz informacji pisemnej na tablicach og ł osze ń ” jest to ż same z postanowieniem „O zmianie op ł aty Operator jest zobowi ą zany poinformowa ć Abonenta z czternastodniowym wypowiedzeniem poprzez zamieszczenie informacji na kanale informacyjno-planszowym, w formie og ł osze ń na budynkach lub pisemnie. Za takie powiadomienie uwa ż a si ę równie ż przes ł anie druków op ł at z nadrukowan ą now ą cen ą ” wpisanym do Rejestru pod pozycj ą 401, w dniu 5 maja 2005 r. W celu wyeliminowania stwierdzonych nieprawid ł owo ś ci konieczne i uzasadnione by ł o podj ę cie dzia ł a ń administracyjnych chroni ą cych konsumentów. W dniu 19 lutego 2007 r. Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du Postanowieniem Nr 1/61- 24/07 post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Krzysztofa Makowskiego i Arkadiusza Ł ona prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą 2 Przedsi ę biorstwo Automatyki i Telekomunikacji Arkadiusz Ł on, Krzysztof Makowski w Tomaszowie Mazowieckim, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Umowa o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych” postanowie ń o nast ę puj ą cej tre ś ci: - „W celu wszcz ę cia post ę powania reklamacyjnego Abonent w nieprzekraczalnym terminie pi ę ciu dni od dnia wyst ą pienia usterki zobowi ą zany jest zawiadomi ć Dostawc ę us ł ug o jej wyst ą pieniu pod rygorem utraty prawa do dochodzenia roszcze ń z tytu ł u wyst ą pienia usterki”, - „Dostawca zastrzega sobie mo ż liwo ść dokonywania zmian w ofercie programowej, łą cznie z prawem do wy łą czenia programu” , - „Zawiadomienie Abonenta nast ę puje w drodze komunikatów telewizyjnych oraz informacji pisemnej na tablicach og ł osze ń ”, które s ą to ż same z postanowieniami umowy wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Krzysztofa Makowskiego i Arkadiusza Ł ona o wszcz ę ciu post ę powania w dniu 19 lutego 2007 r. (dowód: karta nr 3). Postanowieniem nr 2/61-24/07 z dnia 19 lutego 2007 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów w prowadzonym post ę powaniu dokumenty zebrane w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym t. j. pismo Krzysztofa Makowskiego i Arkadiusza Ł ona z dnia 3 stycznia 2007 r., „Za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej” Krzysztofa Makowskiego, „Za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej” Arkadiusza Ł ona, wzór umowy „Umow ę o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych” ( dowód: - karty nr 5-13 ), o czym zawiadomi ł Krzysztofa Makowskiego i Arkadiusza Ł ona w dniu 19 lutego 2007 r. ( dowód : karta nr 14 ). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on w dniu 9 marca 2007 r. zobowi ą zali si ę opracowa ć do ko ń ca miesi ą ca marca nowy wzór umowy abonenckiej zgodny z prawem konsumenckim i prawem telekomunikacyjnym. W dniu 25 kwietnia 2007 r. (data wp ł ywu do Urz ę du) Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on przes ł ali wzór nowej „Umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych”, który nie zawiera ł kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń umowy. Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on nie przedstawili dowodów potwierdzaj ą cych zmian ę dotychczas obowi ą zuj ą cych umów telekomunikacyjnych ( dowód: - karty nr 20-25 ). Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on s ą osobami fizycznymi wpisanymi do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej prowadzonej dla Krzysztofa Makowskiego przez Prezydenta Miasta Tomaszowa Mazowieckiego, dla Arkadiusza Ł ona przez Wójta Gminy Inow ł ódz. Krzysztof Makowski wpisany jest do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej pod numerem ewidencyjnym 12210 a Arkadiusz Ł on jest wpisany do ww. ewidencji pod numerem ewidencyjnym 634. Prowadz ą oni dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r., Nr 173, poz. 1807, ze zm. – zwana dalej: „ustawa o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej) oraz ustawy z dnia 16 3 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r., Nr 171, poz. 1800, ze zm. – zwana dalej: „Prawo telekomunikacyjne”). Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on prowadz ą wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Automatyki i Telekomunikacji Arkadiusz Ł on, Krzysztof Makowski w Tomaszowie Mazowieckim Przedmiotem dzia ł alno ś ci Krzysztofa Makowskiego i Arkadiusza Ł ona jest us ł uga dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej. Jest to us ł uga telekomunikacyjna w rozumieniu art 2 pkt 48 Prawa telekomunikacyjnego. Us ł uga ta jest dost ę pna dla ogó ł u u ż ytkowników (w tym konsumentów). W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y przyj ąć , ż e us ł uga ta ma charakter publiczny w rozumieniu art. 2 pkt 31 Prawa telekomunikacyjnego. W swojej dzia ł alno ś ci Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on stosuj ą przy zawieraniu umów na ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych umow ę pn. ,,Umowa o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych” ( dowód: karty nr 9-13) . Dokument ten stanowi wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on okre ś lili w nim jednostronnie warunki ś wiadczenia us ł ugi telekomunikacyjnej. Jest on przygotowany z góry, przed zawarciem umowy i zawiera gotowe postanowienia, na tre ść których konsument nie ma wp ł ywu. We wskazanym powy ż ej wzorcu umowy Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on ustalili jednostronnie nast ę puj ą ce postanowienia: - „W celu wszcz ę cia post ę powania reklamacyjnego Abonent w nieprzekraczalnym terminie pi ę ciu dni od dnia wyst ą pienia usterki zobowi ą zany jest zawiadomi ć Dostawc ę us ł ug o jej wyst ą pieniu pod rygorem utraty prawa do dochodzenia roszcze ń z tytu ł u wyst ą pienia usterki”, - „Dostawca zastrzega sobie mo ż liwo ść dokonywania zmian w ofercie programowej, łą cznie z prawem do wy łą czenia programu”, - „Zawiadomienie Abonenta nast ę puje w drodze komunikatów telewizyjnych oraz informacji pisemnej na tablicach og ł osze ń ”, które zgodnie ze swoim umiejscowieniem we wzorcu umowy odnosi si ę do op ł aty abonamentowej. Ponadto ustalono, ż e S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: ,,S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów”) w wyroku: - z dnia 2 lutego 2005 r. (sygnatura akt XVII AmC 104/04) uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne o tre ś ci: „Reklamacje winny by ć wnoszone w formie pisemnej pod rygorem niewa ż no ś ci do 7 dnia od daty zako ń czenia imprezy”. Postanowienie to zosta ł o wpisane do Rejestru pod pozycj ą 414 w dniu 5 maja 2005 r., - z dnia 19 stycznia 2005 r. (sygnatura akt XVII AmC 2/04) uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne o tre ś ci: „Operator zastrzega sobie prawo do zmiany programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów”. Postanowienie to zosta ł o wpisane do Rejestru pod pozycj ą 399 w dniu 5 maja 2005 r., - z dnia 19 stycznia 2005 r. (sygnatura akt XVII AmC 2/04) uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne o tre ś ci: „O zmianie op ł aty Operator jest zobowi ą zany poinformowa ć Abonenta z czternastodniowym wypowiedzeniem poprzez zamieszczenie informacji na kanale informacyjno-planszowym, w formie og ł osze ń 4 na budynkach lub pisemnie. Za takie powiadomienie uwa ż a si ę równie ż przes ł anie druków op ł at z nadrukowan ą now ą cen ą ”. Postanowienie to zosta ł o wpisane do Rejestru pod pozycj ą 401 w dniu 5 maja 2005 r. Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on ś wiadcz ą us ł ug ę dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej na terenie miejscowo ś ci: Wola Krzysztoporska, W ł oszczowa i Opatów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on w dniu 25 kwietnia 2007 r. przes ł ali nowy wzór „Umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych” oraz zobowi ą zali si ę , po zaakceptowaniu ww. projektu Umowy przez Prezesa Urz ę du, sukcesywne zawiera ć nowe umowy z abonentami. Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on nie przedstawili dowodów pozwalaj ą cych na stwierdzenie zaniechania stosowania zarzucanej praktyki ( dowód: karty nr 20-25) . Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz.1119, Dz. U. z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Dz. U. z 2006 r. Nr 249, poz. 1834 - zwana dalej: „ustawa o okik”) przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Ustawodawca wskazuje w tym przepisie, i ż praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on s ą przedsi ę biorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Zgodnie z tym przepisem pod poj ę ciem przedsi ę biorcy – rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178; z 2000 r. Nr 86, poz. 958 i Nr 114, poz. 1193; z 2001 r. Nr 49, poz. 509, Nr 67, poz. 679, Nr 102, poz. 1115 i Nr 147, poz. 1643; z 2002 r. Nr 1, poz. 2, Nr 115, poz. 995 i Nr 130, poz. 1112; z 2003 r. Nr 86, poz. 789, Nr 128, poz. 1176 i Nr 217, poz. 2125; z 2004 r. Nr 54, poz. 535, Nr 91, poz. 870 i Nr 173, poz. 1808; z 2006 r. Nr 144, poz. 1043). Zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808), ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej straci ł a moc z dniem wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Z kolei, przepis art. 86 tej ustawy stanowi, ż e ilekro ć w obowi ą zuj ą cych przepisach jest mowa o przepisach ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej, nale ż y przez to rozumie ć w ł a ś ciwe przepisy ustawy 5 o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą - wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Ponadto art. 4 ust. 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej podaje, ż e za przedsi ę biorców uznaje si ę tak ż e wspólników spó ł ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. Natomiast zgodnie z art. 15 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on, jako przedsi ę biorcy telekomunikacyjni, powinni by ć wpisani do rejestru dzia ł alno ś ci regulowanej, to jest do rejestru przedsi ę biorców telekomunikacyjnych. Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on maj ą zdolno ść prawn ą i zdolno ść do czynno ś ci prawnych i s ą zarejestrowani w Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej oraz s ą wpisani do rejestru przedsi ę biorców telekomunikacyjnych pod numerem 1211 ( dowód: karta nr 19) . Tym samym Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on s ą przedsi ę biorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. W zwi ą zku z tym pierwsza przes ł anka art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad 2) Bezprawno ść jest to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Poj ę cie porz ą dek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikaj ą ce z normy prawnej, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm moralnych i obyczajowych okre ś lanych jako zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przy ocenie bezprawno ś ci rozwa ż enia wymaga kwestia, czy czyn by ł zgodny, czy te ż niezgodny z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego tj. normami prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego a tak ż e z nakazami i zakazami wynikaj ą cymi z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego. Jak zosta ł o wykazane powy ż ej, przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik zawiera przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do ww. przepisu, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru. Na mocy art. 479 45 k.p.c. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowi ą zany przesy ł a ć Prezesowi Urz ę du odpis ka ż dego prawomocnego wyroku uwzgl ę dniaj ą cego powództwo o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urz ę du jest zobowi ą zany do prowadzenia rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasad ę jawno ś ci Rejestru. Jawno ść Rejestru oznacza, ż e jest on dost ę pny dla ka ż dego zainteresowanego, czyli ka ż dy ma do niego prawo wgl ą du. Skutkiem formalnej jawno ś ci Rejestru jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. W rejestrze tym przytacza si ę tre ść postanowie ń wzorców umowy uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Wpisanie postanowienia do Rejestru, oznacza, ż e od tej chwili postanowienia te s ą zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowie ń wpisanych do Rejestru dotyczy nie tylko tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców z danej bran ż y. Za takim uj ę ciem przemawia podstawowy cel post ę powania w sprawach o 6 uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usuni ę cie z obrotu postanowie ń , które S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli nara ż eni na te postanowienia w przysz ł o ś ci w umowach zawieranych z innymi przedsi ę biorcami. Ponadto, zdaniem Prezesa Urz ę du, zakaz stosowania niedozwolonych postanowie ń wpisanych do ww. rejestru dotyczy tak ż e postanowie ń podobnych. Przedsi ę biorcy stosuj ą bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu s ą ró ż ne. W zwi ą zku z tym, zakazane jest te ż stosowanie postanowienia, którego zakres jest to ż samy z zakresem postanowienia wpisanego do Rejestru. Nie jest konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść tych postanowie ń . Stanowisko Prezesa Urz ę du znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskaza ł , i ż stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy uzna ł równie ż , i ż je ż eli S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do Rejestru, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o okik dopuszcza si ę ka ż dy z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty postanowienia. W ocenie Prezesa Urz ę du stosowanie przez Krzysztofa Makowskiego i Arkadiusza Ł ona we wzorcu umowy pn. „Umowa o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych” postanowie ń o tre ś ci : a) „W celu wszcz ę cia post ę powania reklamacyjnego Abonent w nieprzekraczalnym terminie pi ę ciu dni od dnia wyst ą pienia usterki zobowi ą zany jest zawiadomi ć Dostawc ę us ł ug o jej wyst ą pieniu pod rygorem utraty prawa do dochodzenia roszcze ń z tytu ł u wyst ą pienia usterki.”, jest to ż same zarówno co do celów jak i skutków, z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod pozycj ą 414, b) „Dostawca zastrzega sobie mo ż liwo ść dokonywania zmian w ofercie programowej, łą cznie z prawem do wy łą czenia programu” , jest to ż same zarówno co do celów jak i skutków, z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod pozycj ą 399, c) „Zawiadomienie Abonenta nast ę puje w drodze komunikatów telewizyjnych oraz informacji pisemnej na tablicach og ł osze ń .”, jest to ż same zarówno co do celów jak i skutków, z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod pozycj ą 401. Kwestionowane w punkcie a postanowienie „W celu wszcz ę cia post ę powania reklamacyjnego Abonent w nieprzekraczalnym terminie pi ę ciu dni od dnia wyst ą pienia usterki zobowi ą zany jest zawiadomi ć Dostawc ę us ł ug o jej wyst ą pieniu pod rygorem utraty prawa do dochodzenia roszcze ń z tytu ł u wyst ą pienia usterki”, ogranicza uprawnienia konsumenta (abonenta) do wniesienia reklamacji z powodu nienale ż ytego wykonania umowy przez przedsi ę biorc ę . Nale ż y nadmieni ć , ż e zgodnie z § 6 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 pa ź dziernika 2004 r. w sprawie trybu post ę powania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiada ć reklamacja us ł ugi telekomunikacyjnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 226, poz. 2291) reklamacja mo ż e by ć z ł o ż ona w terminie 12 miesi ę cy od ostatniego dnia okresu rozliczeniowego, w którym zako ń czy ł a si ę przerwa w ś wiadczeniu 7 us ł ugi telekomunikacyjnej, lub od dnia, w którym us ł uga zosta ł a nienale ż ycie wykonana lub mia ł a by ć wykonana, lub od dnia dor ę czenia faktury zawieraj ą cej nieprawid ł owe obliczenie nale ż no ś ci z tytu ł u ś wiadczenia us ł ugi telekomunikacyjnej. To ż samym celom tj. ograniczeniu uprawnie ń konsumenta (abonenta) do wniesienia reklamacji z powodu nienale ż ytego wykonania umowy przez przedsi ę biorc ę ma s ł u ż y ć postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 414 „Reklamacje winny by ć wnoszone w formie pisemnej pod rygorem niewa ż no ś ci do 7 dnia od daty zako ń czenia imprezy”. Porównanie kwestionowanego zapisu wzorca pn. „W celu wszcz ę cia post ę powania reklamacyjnego Abonent w nieprzekraczalnym terminie pi ę ciu dni od dnia wyst ą pienia usterki zobowi ą zany jest zawiadomi ć Dostawc ę us ł ug o jej wyst ą pieniu pod rygorem utraty prawa do dochodzenia roszcze ń z tytu ł u wyst ą pienia usterki” i postanowienia umieszczonego w Rejestrze pod numerami 414 dowodzi, ż e ich tre ść jest podobna i w taki sam sposób kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta, i ż mo ż na przyj ąć , i ż oceniane postanowienie umowy mie ś ci si ę w hipotezie zakazanego postanowienia umowy. Postanowienie wskazane w sentencji decyzji oraz postanowienie wpisane do Rejestru mog ą zosta ć uznane za to ż same co do celu i skutku. Ka ż de z tych postanowie ń ogranicza prawo konsumenta do dochodzenia odszkodowania z tytu ł u nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania do bardzo krótkiego okresu czasu, po którym nie b ę dzie on móg ł dochodzi ć roszcze ń odszkodowawczych. Kwestionowane w punkcie b postanowienie „Dostawca zastrzega sobie mo ż liwo ść dokonywania zmian w ofercie programowej, łą cznie z prawem do wy łą czenia programu” uprawnia Krzysztofa Makowskiego i Arkadiusza Ł ona do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w umowie oraz przewiduje wy łą cznie dla nich jednostronne uprawnienie do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia jakim jest oferta programowa. Ich skutkiem jest pozbawienie konsumenta prawa do rozwi ą zania umowy. Oznacza to, ż e przy zmianie programów konsument jest skazany na korzystanie ze ś wiadczenia, które nie by ł o przedmiotem umowy i które mu nie odpowiada. Jest on równie ż pozbawiony prawa do wypowiedzenia umowy. To ż samym celom tj. uprawnieniu przedsi ę biorcy do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w umowie lub jednostronnego przyznania uprawnie ń do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia, prowadz ą cych do pozbawienia konsumenta prawa do wypowiedzenia umowy ma s ł u ż y ć postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 399 „Operator zastrzega sobie prawo do zmiany programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów.” Porównanie kwestionowanego zapisu wzorca umowy i postanowienia umieszczonego w Rejestrze pod numerem 399 dowodzi, ż e ich tre ść jest podobna i w taki sam sposób kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta, i ż mo ż na przyj ąć , i ż oceniane postanowienie umowy mie ś ci si ę w hipotezie zakazanego postanowienia umowy. Postanowienie wskazane w sentencji decyzji oraz postanowienia wpisane do Rejestru mog ą zosta ć uznane za to ż same co do celu i skutku. Ka ż de z tych postanowie ń uprawnia przedsi ę biorc ę do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w umowie i jednostronnego przyznania sobie uprawnie ń do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia – oferty programowej, prowadz ą cych do pozbawienia konsumenta prawa do wypowiedzenia umowy. Kwestionowane w punkcie c postanowienie stosowane przez Krzysztofa Makowskiego i Arkadiusza Ł ona o tre ś ci: „Zawiadomienie Abonenta nast ę puje w drodze komunikatów telewizyjnych oraz informacji pisemnej na tablicach og ł osze ń .” (które zgodnie tre ś ci ą umowy dotyczy op ł aty miesi ę cznej) przewiduje, ż e o zmianie op ł aty miesi ę cznej konsument zostanie powiadomiony za po ś rednictwem informacji przekazywanych za 8 po ś rednictwem telewizji lub og ł osze ń na tablicy og ł osze ń . Art. 384 1 k.c. przyznaje konsumentowi prawo odst ą pienia od umowy w przypadku jej zmiany. Tym samym wa ż n ą staje si ę kwestia w ł a ś ciwego powiadomienia konsumenta o zmianie tre ś ci umowy, które dawa ł oby mo ż liwo ść rozwi ą zania umowy. Ww. postanowienie takiej mo ż liwo ść nie daje konsumentowi. Postanowienie to umo ż liwia ww. przedsi ę biorcy dowoln ą zmian ę op ł aty bez obawy, ż e konsument w nast ę pstwie tej czynno ś ci wypowie umow ę . Tym samym konsument zostaje pozbawiony przys ł uguj ą cego mu prawa do odst ą pienia od umowy w przypadku zmiany istotnego postanowienia umowy, jakim jest cena us ł ugi telekomunikacyjnej. To ż samym celom tj. pozbawieniu konsumenta prawa do odst ą pienia od umowy w przypadku zmiany op ł aty ma s ł u ż y ć postanowienie wpisane do rejestru pod numerem 401 „O zmianie op ł aty Operator jest zobowi ą zany poinformowa ć Abonenta z czternastodniowym wypowiedzeniem poprzez zamieszczenie informacji w kanale informacyjno – planszowym, w formie og ł osze ń na budynkach lub pisemnie. Za takie powiadomienie uwa ż a si ę równie ż przes ł anie druków op ł at z nadrukowan ą now ą cen ą ” . Porównanie kwestionowanego zapisu wzorca o tre ś ci: „Zawiadomienie Abonenta nast ę puje w drodze komunikatów telewizyjnych oraz informacji pisemnej na tablicach og ł osze ń .” i postanowienia umieszczonego w Rejestrze pod numerem 401 dowodzi, ż e ich tre ść w sposób na tyle to ż samy kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta, i ż mo ż na przyj ąć , ż e oceniane postanowienie umowy mie ś ci si ę w hipotezie zakazanych postanowie ń umowy. Postanowienie wskazane w sentencji decyzji oraz postanowienia wpisane do rejestru, o którym mowa wy ż ej, mog ą zosta ć uznane za to ż same co do celu i skutku. Ka ż de z tych postanowie ń pozbawia konsumenta prawa do odst ą pienia od umowy, do którego ma on prawo na podstawie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Konsekwencj ą stosowania przez Krzysztofa Makowskiego i Arkadiusza Ł ona postanowienia wpisanego do Rejestru jest wprowadzenie do umowy o ś wiadczenie us ł ug dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej postanowie ń bezwzgl ę dnie zakazanych. Stosownie bowiem do art. 479 42 § 1 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekaj ą c o uznaniu postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jednocze ś nie zakazuje ich wykorzystywania. S ą d Najwy ż szy w cytowanej powy ż ej uchwale zaakceptowa ł stanowisko, zgodnie z którym, wpis postanowienia wzorca umowy do rejestru skutkuje tym, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę wpisan ą klauzul ą we wszystkich wzorcach umów, pod rygorem sankcji z art. 58 k.c. Tym samym, w ocenie Prezesa Urz ę du, stosowanie przez Krzysztofa Makowskiego i Arkadiusza Ł ona w umowie o ś wiadczenie us ł ug dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej postanowie ń wskazanych w sentencji decyzji jest bezprawne. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e druga przes ł anka art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad 3) Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 23a ust. 1 ustawy o okik stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . 9 W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokre ś lonej liczby konsumentów, którzy zapoznali si ę , b ą d ź mogli zapozna ć si ę z wzorcem umowy o ś wiadczenie us ł ug dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego zawieraj ą cymi postanowienie, który zosta ł wpisany do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i zawarli, b ą d ź mogli zawrze ć umow ę na ś wiadczenie tych us ł ug przez Krzysztofa Makowskiego i Arkadiusza Ł ona. Oferta ś wiadczenia us ł ug dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego jest adresowana do z góry nieokre ś lonej liczby konsumentów. Z oferty tej skorzystali ju ż konsumenci decyduj ą c si ę na odbiór telewizji kablowej, ale z tych us ł ug w ka ż dej chwili mog ą skorzysta ć inni konsumenci mieszkaj ą cy na terenie Woli Krzysztoporskiej, W ł oszczowej i Opatowa. Kr ą g osób, który zosta ł ju ż dotkni ę ty stosowan ą praktyk ą i który tak ą praktyk ą mo ż e zosta ć dotkni ę ty jest nieograniczony i niemo ż liwy z góry do okre ś lenia ani zidentyfikowania. Za takim uj ę ciem odbioru ww. us ł ugi ś wiadczy równie ż jej charakter. Zgodnie z Prawem telekomunikacyjnym us ł uga dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio – wizualnego ma charakter publicznie dost ę pnej us ł ugi telekomunikacyjnej, to jest dost ę pnej do ogó ł u u ż ytkowników (art. 2 pkt 31 Prawa telekomunikacyjnego), w tym konsumentów. Poj ę cie u ż ytkownika jest niezwykle szerokie. U ż ytkownikiem jest bowiem nie tylko podmiot korzystaj ą cy z us ł ugi, lecz tak ż e podmiot żą daj ą cy ś wiadczenia tej us ł ugi. U ż ytkownikiem jest zatem ka ż dy podmiot, który na gruncie ww. ustawy mo ż e żą da ć ś wiadczenia us ł ugi. Ogó ł u ż ytkowników, czyli wszystkich podmiotów, które korzystaj ą z us ł ug lub mog ą żą da ć ś wiadczenia tych us ł ug, to najszersze mo ż liwe okre ś lenie potencjalnego zakresu us ł ugobiorców (porównaj; Prawo telekomunikacyjne. Komentarz. dr hab. Stanis ł aw Pi ą tek. Wydawnictwa C.H. BECK Warszawa 2005. s. 93). Stosowanie przez Krzysztofa Makowskiego i Arkadiusza Ł ona zarzucanej praktyki wobec nieograniczonej liczby konsumentów wype ł nia przes ł ank ę naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Nie ma tutaj ż adnych w ą tpliwo ś ci, ż e bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny, lecz mog ą narusza ć uprawnienia nieograniczonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy faktycznych lub potencjalnych konsumentów (abonentów). W zwi ą zku z tym stwierdza si ę , ż e trzecia przes ł anka art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Krzysztof Makowski i Arkadiusz Ł on nie zmienili w trakcie niniejszego post ę powania kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń „Umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych” w obowi ą zuj ą cych dotychczas umowach o ś wiadczenie us ł ug dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej, tym samym nie mo ż na stwierdzi ć , ż e dosz ł o do zaniechania stosowania zarzucanej praktyki. W dniu 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) na podstawie której straci ł a moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz.1119; Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834). Jednak ż e zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) do post ę powa ń wszcz ę tych przed dniem 21 kwietna 2007 r. stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. 10 Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona Bielska Otrzymuje: 11