RŁO-29/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-25/05/PJ Ł ód ź , dnia 14 wrze ś nia 2005 r. DECYZJA Nr R Ł O 29 / 2005 I. Na podstawie art. 23e ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2003 r., nr 86, poz. 804; Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 891; Nr 96, poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172; Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Mazowieckiej Szko ł y Wy ż szej w Warszawie – Centrum Kszta ł cenia Mened ż erów Niepublicznej Szko ł y Policealnej w Ł odzi przy ul. Ko ś ciuszki 22 - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wskazan ą w art. 23a cytowanej powy ż ej ustawy, bezprawne – naruszaj ą ce art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł anie Mazowieckiej Szko ł y Wy ż szej w Warszawie – Centrum Kszta ł cenia Mened ż erów Niepublicznej Szko ł y Policealnej w Ł odzi przy ul. Ko ś ciuszki 22 polegaj ą ce na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsumentów poprzez zamieszczenie w reklamie prasowej informacji: „czesne 0 z ł ” i stwierdza si ę jej zaniechanie z dniem 25 sierpnia 2005 r. Uzasadnienie Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi uzyska ł a wst ę pne informacje dotycz ą ce sposobu reklamowania us ł ug edukacyjnych przez Mazowieck ą Szko łę Wy ż sz ą w Warszawie – Centrum Kszta ł cenia Mened ż erów Niepubliczn ą Szko łę Policealn ą w Ł odzi przy ul. Ko ś ciuszki 22 (dalej zwana: „Szko ł a” lub „Uczelnia”) w trakcie prowadzonej z Urz ę du kontroli przestrzegania praw konsumentów na lokalnym rynku us ł ug edukacyjnych w szko ł ach niepublicznych. Analiza tre ś ci reklamy prasowej oraz informacji i dokumentów, dotycz ą cych cen us ł ug, warunków p ł atno ś ci oraz warunków promocji, przedstawionych przez Szko łę w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w niniejszej sprawie dosz ł o do naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej zwana: ustawa o okik). W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwany: „Prezes Urz ę du”) wszcz ął z urz ę du postanowieniem nr 1/61-25/05 z dnia 11 lipca 2005 r. post ę powanie w sprawie stosowania przez Mazowieck ą Szko łę Wy ż sz ą w Warszawie – Centrum Kszta ł cenia Mened ż erów Niepubliczn ą Szko łę Policealn ą w Ł odzi przy ul. Ko ś ciuszki 22 praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsumentów poprzez zamieszczenie w reklamie prasowej informacji: „czesne 0 z ł ”. W odpowiedzi Szko ł a w pi ś mie z dnia 25 lipca 2005 r. odrzuci ł a postawiony zarzut. Uczelnia swoje stanowisko opar ł a na fakcie, i ż „konsument podejmuj ą cy decyzj ę w sprawie podniesienia wykszta ł cenia w ramach szko ł y policealnej w zawodzie technik administracji w Ł odzi nie ponosi ł ż adnych kosztów dotycz ą cych czesnego w pierwszym semestrze nauki, w zwi ą zku z powy ż szym stwierdzenie uj ę te w og ł oszeniu „czesne 0 z ł ” nie wprowadza ł o w b łą d oraz nie narusza ł o zbiorowych interesów konsumentów” ( dowód: pismo Mazowieckiej Szko ł y Wy ż szej w Warszawie z dnia 25 lipca 2005 r., karta 15). Szko ł a przekaza ł a informacj ę , i ż przedmiotowa reklama zosta ł a opublikowana w ł ódzkim dodatku Gazety Wyborczej w dniach: 3, 7, 10, 14, 21, 24, 28, 31 stycznia, 4, 7, 11, 14 – 26, 28 lutego, 1 – 12, 14 – 26, 29 – 31 marca, 1, 2, 4 – 7, 9, 11 – 16 kwietnia 2005 r. ( dowód: pismo Mazowieckiej Szko ł y Wy ż szej w Warszawie z dnia 25 lipca 2005 r., karta 15, za łą czniki do pisma Mazowieckiej Szko ł y Wy ż szej w Warszawie z dnia 25 lipca 2005 r., karty: 16 – 19). W pi ś mie z dnia 31 sierpnia 2005 r. Szko ł a poinformowa ł a Prezesa Urz ę du o tym, ż e po dniu 25 lipca 2005 r. nie by ł y publikowane reklamy zawieraj ą ce informacj ę „czesne 0 z ł ” ( dowód: pismo Mazowieckiej Szko ł y Wy ż szej w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2005 r., karta 22-23). Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Centrum Kszta ł cenia Mened ż erów – Niepubliczna Szko ł a Policealna w Ł odzi jest szko łą niepubliczn ą wpisan ą ewidencji szkó ł niepublicznych prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi. Podmiotem prowadz ą cym jest Wy ż sza Szko ł a Mazowiecka w Warszawie, Al. Niepodleg ł o ś ci 52, 02-646 Warszawa ( dowód: za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji szkó ł niepublicznych, karta 26). Us ł ugi edukacyjne ś wiadczone przez Centrum Kszta ł cenia Mened ż erów – Niepubliczn ą Szko łę Policealn ą w Ł odzi s ą odp ł atne ( dowód: tabela wysoko ś ci op ł at obowi ą zuj ą ca w sem. I roku szk. 2005/2006 w Ł odzi, karta 24). Promocje stosowane przez Szko łę polegaj ą na: niepobieraniu op ł aty wpisowej, zniesieniu op ł aty na kierunku technik administracji, obni ż eniu I raty czesnego do 20 z ł . ( dowód: pismo Mazowieckiej Szko ł y Wy ż szej w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2005 r., karta 9). W reklamie prasowej Szko ł y publikowanej w Gazecie Wyborczej zamieszczono informacj ę o tre ś ci „czesne 0 z ł ” ( dowód: Gazeta Wyborcza z dnia 14 stycznia 2005 r., karta 13, Gazeta Wyborcza z dnia 15 kwietnia 2005 r., karta 14, Gazeta Wyborcza z dnia 16-17 kwietnia 2005 r., karta 34). 2 Informacja „czesne 0 z ł ” dotyczy kierunku technik administracji ( dowód: pismo Mazowieckiej Szko ł y Wy ż szej w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2005 r., karty 8 – 9, tabela wysoko ś ci op ł at obowi ą zuj ą ca w sem. I roku szk. 2005/2006 w Ł odzi, karta 24). Reklama zosta ł a opublikowana w ł ódzkim dodatku Gazety Wyborczej w dniach: 3, 7, 10, 14, 21, 24, 28, 31 stycznia, 4, 7, 11, 14 – 26, 28 lutego, 1 – 12, 14 – 26, 29 – 31 marca, 1, 2, 4 – 7, 9, 11 – 16 kwietnia 2005 r. ( dowód: pismo Mazowieckiej Szko ł y Wy ż szej w Warszawie z dnia 25 lipca 2005 r., karta 15, za łą czniki do pisma Mazowieckiej Szko ł y Wy ż szej w Warszawie z dnia 25 lipca 2005 r., karty: 16 – 19). W dniu 25 sierpnia 2005 r. w Ł ódzkim dodatku Gazety Wyborczej opublikowana zosta ł a reklama Szko ł y nie zawieraj ą ca informacji: „czesne 0 z ł ” ( dowód: notatka s ł u ż bowa z dnia 1 wrze ś nia 2005 r. z za łą cznikiem, karty 38 – 39). Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny i prawny Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: I. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o okik przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1 Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1a ustawy o okik ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej. Szko ł a posiada osobowo ść prawn ą i wykonuje us ł ugi edukacyjne polegaj ą ce na kszta ł ceniu s ł uchaczy, we w ł asnym imieniu, zawodowo, odp ł atnie, w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Prezes Urz ę du stwierdzi ł zatem, ż e Szko ł a jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1a ustawy o okik. Ad. 2 Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. W ś ród praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca wymieni ł nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Zakaz stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d zawarty zosta ł w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. 1993 r. Nr 47, poz. 211 ze zm.). Przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. 3 Analizuj ą c tre ść reklamy prasowej, w której znajduje si ę informacja „czesne 0 z ł ” Prezes Urz ę du zwróci ł uwag ę na fakt, i ż oferta ta dotyczy jedynie kierunku technik administracji. Reklamie takiej mo ż na zarzuci ć mo ż liwo ść wprowadzenia w b łą d co do istotnych warunków oferty Szko ł y. Odbiorcy reklamy mog ą bowiem oceniaj ą c tre ść ulotki doj ść do wniosku, ż e w placówkach edukacyjnych prowadzonych przez Mazowieck ą Szko łę Wy ż sz ą w Warszawie – Centrum Kszta ł cenia Mened ż erów Niepubliczn ą Szko łę Policealn ą czesne, niezale ż nie od kierunku, przez ca ł y okres kszta ł cenia wynosi 0 z ł . S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wskaza ł w wyroku z dnia 23 czerwca 2004 r. – sygn. akt XVII Ama 66/03, i ż „wprowadzenie w b łą d polega ć mo ż e na pomini ę ciu w reklamie istotnych dla konsumenta informacji lub zawarciu w reklamie sformu ł owa ń k ł amliwych”. W niniejszym przypadku nast ą pi ł o pomini ę cie istotnych dla konsumenta informacji w ten sposób, ż e nie wskazano, i ż promocja „czesne 0 z ł ” odnosi si ę tylko do jednego kierunku – kierunku technik administracji. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci nale ż y stwierdzi ć , i ż reklama stosowana przez Szko łę mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów co do rzeczywistej tre ś ci oferty skierowanej do nich przez przedsi ę biorc ę . Skutkiem tego jest naruszenie interesów ekonomicznych konsumentów. Tym samym przes ł anka bezprawno ś ci zosta ł a spe ł niona. Ad. 3 Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli zetkn ąć si ę z reklam ą zamieszczon ą w Gazecie Wyborczej. Konsumenci zapoznaj ą c si ę z tre ś ci ą reklamy mog ą nabra ć uzasadnionego przekonania, ż e w ka ż dej sytuacji mog ą korzysta ć bezp ł atnie z us ł ug ś wiadczonych przez Szko łę . Prowadzi ć to mo ż e do naruszenia ich interesów ekonomicznych w ten sposób, ż e zach ę ceni tre ś ci ą reklamy podejm ą czynno ś ci maj ą ce na celu kontakt z przedsi ę biorc ą (np. przejazd do placówki, kontakt telefoniczny), a w skrajnych przypadkach zawr ą umow ę , na mocy której zobowi ą zani zostan ą do ponoszenia kosztów nauki. Powy ż szy fakt decyduje o tym, i ż trzecia przes ł anka zosta ł a spe ł niona. W toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Szko ł a podnios ł a, i ż od dnia 25 lipca 2005 r. nie by ł y publikowane reklamy zawieraj ą ce informacj ę : „czesne 0 z ł ” ( dowód: pismo Mazowieckiej Szko ł y Wy ż szej w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2005 r., karta 22-23). Szko ł a nie przedstawi ł a jednak ż adnych dowodów uzasadniaj ą cych mo ż liwo ść uznania, ż e zaniechanie nast ą pi ł o w tym w ł a ś nie czasie. W dniu 25 sierpnia 2005 r. w Ł ódzkim dodatku Gazety Wyborczej opublikowana zosta ł a reklama Szko ł y nie zawieraj ą ca informacji: „czesne 0 z ł ” ( dowód: notatka s ł u ż bowa z dnia 1 wrze ś nia 2005 r. z za łą cznikiem, karty 38 – 39). Oznacza ł o to de facto zaniechanie stosowania zarzucanej praktyki. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż zaniechanie nast ą pi ł o w dniu 25 sierpnia 2005 r. Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (...) oraz przes ł anek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą cej zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 23e ustawy o ochronie (...) organ antymonopolowy orzek ł jak w sentencji. 4 Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona BIELSKA Otrzymuje: Mazowiecka Szko ł a Wy ż sza w Warszawie Centrum Kszta ł cenia Mened ż erów Niepubliczna Szko ł a Policealna al. Ko ś ciuszki 22 90-419 Ł ód ź 5