RŁO-28/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-9/06/MN- …… Ł ód ź , dnia 3 listopada 2006 r. DECYZJA Nr R Ł O 28/2006 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080, ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002 r., Nr 18, poz. 172, ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Markowi Mirkowi zam. w Ł odzi ul. Odrza ń ska 33, 93-472 Ł ód ź prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Delta” Firma Budowlana w Ł odzi, ul. Kopernika 67/69, 90-533 Ł ód ź - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie ww. przedsi ę biorcy polegaj ą ce na: − naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.), − stosowaniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.), poprzez umieszczanie w reklamach cen netto sprzedawanych domów oraz nakazuje si ę zaniechania jej stosowania. Uzasadnienie W dniach od 22 czerwca 2006 r. do dnia 4 sierpnia 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, którego celem by ł o wst ę pne ustalenie czy dzia ł ania przedsi ę biorcy – Marka Mirka prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Delta” Firma Budowlana w Ł odzi (zwany dalej: „Marek Mirek” lub „przedsi ę biorca”) w zakresie stosowanej reklamy, której 2 adresatami s ą konsumenci nie naruszaj ą okre ś lonego w art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080, ze zm.) – zwana dalej „ustaw ą o okik” zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku powy ż szego post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , i ż Marek Mirek stosuje w obrocie z udzia ł em konsumentów reklamy, w których podaje wy łą cznie ceny netto oferowanych przez siebie do sprzeda ż y domów. Reklamy domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej przy ul. Cebertowicza w Ł odzi zawiera ł y sformu ł owanie „Cena 1m 2 : domu 2500 z ł netto, gara ż u 1800 z ł netto” i ukazywa ł y si ę m.in. w lokalnej prasie tj. „Dziennik Ł ódzki”, „Express Ilustrowany”, „Gratka”, „Gazeta Wyborcza”, a tak ż e specjalnych dodatkach tematycznych wydawanych z okazji targów nieruchomo ś ci. Analiza dokumentów i informacji zebranych od Marka Mirka da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o okik, w zwi ą zku z czym wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania takiej praktyki przez Marka Mirka sta ł o si ę konieczne i uzasadnione. W zwi ą zku z powy ż szym Postanowieniem Nr 1/61-9/06 z dnia 20 wrze ś nia 2006 r. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania przez Marka Mirka praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na: − naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.), − stosowaniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.), poprzez umieszczanie w reklamach cen netto sprzedawanych domów, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23 a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik (karta Nr 1). Na mocy Postanowienia Nr 2/61-9/06 z dnia 20 wrze ś nia 2006 r. (karta Nr 4) Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów pismo Marka Mirka z dnia 27 lipca 2006 r. ( data wp ł ywu do Urz ę du 4 sierpnia 2006 r.) wraz z za łą cznikami - sygn. akt R Ł O/400-43/MN- 8 (karty od Nr 5 do Nr 16). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta Nr 3) ustosunkowuj ą c si ę do postawionego zarzutu w pi ś mie z dnia 9 pa ź dziernika 2006 r. Marek Mirek o ś wiadczy ł , co nast ę puje (karty od Nr 19 do Nr 20). Przedsi ę biorca przyzna ł , i ż w stosowanych przez siebie materia ł ach reklamowych podaje cen ę netto domów w zabudowie szeregowej przy ul. Cebertowicza w Ł odzi, a tak ż e w ten sam sposób prezentowana jest cena gara ż u. Wed ł ug Marka Mirka takie oznaczanie cen nie narusza obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, co wynika z nast ę puj ą cych wymieniowych przez przedsi ę biorc ę powodów: − niezmienno ś ci cen stosowanych przez przedsi ę biorc ę od momentu opublikowania pierwszych reklam do czasu podpisania ostatniej umowy w odniesieniu do 3 mo ż liwej zmiany wysoko ś ci podatku VAT. Z tego wzgl ę du podatek ten zosta ł zdaniem przedsi ę biorcy wyodr ę bniony jako element ceny, − specyfiki oferty, która wi ąż e si ę z konieczno ś ci ą podpisania umowy przedwst ę pnej wybudowania domu i sprzeda ż y nieruchomo ś ci w formie aktu notarialnego, co wi ą za ł o si ę z precyzyjnym okre ś leniem ceny domu i gara ż u w ww. dokumentach. Z tego faktu wynika zdaniem Marka Mirka, i ż konsument nie móg ł zosta ć wprowadzony w b łą d co do ceny domu czy gara ż u, a charakter ca ł ej transakcji wyklucza ł zawarcie umowy na skutek nierzetelnej informacji przekazanej w reklamie. Wszelkie informacje zawarte w reklamie by ł y rzetelne i prawdziwe, co sprawia, i ż zarzut naruszenia art. 16 ust.1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest nieuzasadniony, − przedsi ę biorca wskaza ł równie ż , i ż nie naruszy ł art. 3 ustawy o cenach, gdy ż przepis ten stanowi jedynie zbiór definicji ustawowych u ż ytych w ustawie i nie zawiera dyspozycji i sankcji. Zdaniem przedsi ę biorcy nie mog ł o równie ż doj ść do naruszenia art. 12 ust. 2 tej ustawy, gdy ż oznaczenie ceny domu w miejscu sprzeda ż y detalicznej jest w ogóle niemo ż liwe, − Marek Mirek o ś wiadczy ł , i ż cena domu w reklamie nie wskazywa ł a liczbowo sprecyzowanej warto ś ci, a jedynie cen ę netto z zastrze ż eniem, i ż zostanie ona podwy ż szona o obowi ą zuj ą c ą w dniu wystawienia faktury stawk ę podatku VAT, co jak przyzna ł przedsi ę biorca nie odpowiada ł o warunkom okre ś lonym w § 7 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Finansów w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y. Uchybienie takie by ł o spowodowane nieznajomo ś ci ą powo ł anego przepisu, lecz w opinii przedsi ę biorcy nie poci ą gn ęł o za sob ą naruszenia interesów konsumentów, którzy zostali zapoznani ze wszystkimi warunkami umów. Zdaniem Marka Mirka nale ż y równie ż podkre ś li ć , i ż podpisywane umowy by ł y poddane ocenie instytucji kredytuj ą cych inwestycje, udzielaj ą cych kredytów bankowych poszczególnym klientom, notariuszy sporz ą dzaj ą cych akty notarialne, a tak ż e prawników wynaj ę tych przez potencjalnych nabywców w celu zabezpieczenia ich interesów. W dniu 13 pa ź dziernika 2006 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Marka Mirka o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego w sprawie i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami post ę powania. Przedsi ę biorca nie skorzysta ł z tej mo ż liwo ś ci. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Marek Mirek zam. w Ł odzi przy ul. Odrza ń skiej 33, 93-472 Ł ód ź jest przedsi ę biorc ą wpisanym do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi pod numerem 51292 (karta Nr 9) i prowadzi dzia ł alno ś ci gospodarcz ą pod nazw ą „Delta” Firma Budowlana w Ł odzi, ul. Kopernika 67/69, 90-533 Ł ód ź . Przedmiotem dzia ł alno ś ci tego przedsi ę biorcy jest m.in. budownictwo ogólne i in ż ynieria l ą dowa oraz wykonywanie ró ż nego rodzaju robót budowlanych. Z materia ł ów zgromadzonych przez Prezesa Urz ę du ju ż w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wynika ł o, i ż w stosowanych reklamach Marek Mirek podaje wy łą cznie ceny netto oferowanych przez siebie do sprzeda ż y domów. Reklamy domów jednorodzinnych w 4 zabudowie szeregowej przy ul. Cebertowicza w Ł odzi zawiera ł y sformu ł owanie „Cena 1m 2 : domu 2500 z ł netto, gara ż u 1800 z ł netto” i ukazywa ł y si ę m.in. w lokalnej prasie, a tak ż e specjalnych dodatkach tematycznych wydawanych z okazji targów nieruchomo ś ci. Z informacji przekazanych przez przedsi ę biorc ę wynika ł o, i ż og ł oszenie reklamowe zawieraj ą ce cen ę netto sprzedawanego domu i gara ż u (karta Nr 12) ukazywa ł o si ę w dodatku reklamowym „Gratka” do „Dziennika Ł ódzkiego” co tydzie ń tj. w ka ż dym wydaniu tego dodatku w okresie maj-czerwiec 2006 r. Ponadto przedsi ę biorca ten reklamowa ł si ę intensywnie w „Gazecie Wyborczej”, gdzie w tym samym okresie czasu opublikowanych zosta ł o a ż 11 kolorowych og ł osze ń modu ł owych (karta Nr 6). Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 23 a ust. 1 ustawy o okik stanowi, i ż przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Zgodnie z ww. przepisem przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ą : 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 2) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o okik ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 roku – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2001 r. Nr 101 poz. 1178, ze zm.) - obecnie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807, ze zm.). Art. 2 wymienionej ustawy definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , handlow ą , budowlan ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacj ę zasobów naturalnych, a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą - wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Marek Mirek jest przedsi ę biorc ą wpisanym do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi pod numerem 51292 i pod nazw ą „Delta” Firma Budowlana prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą z zakresu budownictwa ogólnego i in ż ynierii l ą dowej oraz wykonywania ró ż nego rodzaju robót budowlanych. Prezes Urz ę du stwierdzi ł zatem, ż e Marek Mirek jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik stanowi, i ż za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy, uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania administracyjnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe 5 interesy konsumentów. Ponadto zakaz stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d zawarty zosta ł w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1 503, ze zm.) - zwana dalej „ustaw ą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji”. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Na Marku Mirku jako na profesjonali ś cie – podobnie jak na innych przedsi ę biorcach - ci ążą szczególne obowi ą zki informacyjne w przypadku, gdy kontrahentami tego przedsi ę biorcy s ą konsumenci. Obowi ą zki te dotycz ą w szczególno ś ci, jak wskazuje bezpo ś rednio art. 23 a ust. 2 ustawy o okik takiego przekazywania informacji, aby mia ł y one charakter rzetelny, prawdziwy i pe ł ny. Pozbawienie konsumentów w ł a ś ciwej informacji dotycz ą cej cen oferowanych towarów uniemo ż liwia podejmowanie ś wiadomych i w pe ł ni suwerennych decyzji w sprawie oferowanych przez Marka Mirka do sprzeda ż y domów i gara ż y w ramach realizowanej inwestycji przy ul. Cebertowicza w Ł odzi. Obowi ą zki informacyjne profesjonalisty wobec konsumenta dotycz ą tak ż e zakresu informacji zawartych w reklamie stosowanej przez przedsi ę biorc ę . Nierzetelna informacja stosowana w reklamach stosowanych przez Marka Mirka mo ż e by ć oceniana pod k ą tem mo ż liwo ś ci stosowania nieuczciwej, wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, w zakresie zwi ą zanym z cenami domów umieszczonymi w reklamach prasowych. Poj ę cie ceny zosta ł o zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) – zwana dalej „ustaw ą o cenach”, w ś wietle którego cena to warto ść wyra ż ona w jednostkach pieni ęż nych, któr ą kupuj ą cy jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorcy za towar lub us ł ug ę . W cenie powinien by ć uwzgl ę dniony podatek od towarów i us ł ug oraz podatek akcyzowy, je ż eli na podstawie odr ę bnych przepisów sprzeda ż towaru (us ł ugi) podlega obci ąż eniu podatkiem od towarów i us ł ug oraz podatkiem akcyzowym. Ponadto art. 12 ust. 2 ww. ustawy nak ł ada na sprzedawców i us ł ugodawców obowi ą zek podawanie cen w sposób prosty i nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci co do ich wysoko ś ci. Powy ż sze obowi ą zki zosta ł y okre ś lone równie ż w Rozporz ą dzeniu Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.) – zwanym dalej: „rozporz ą dzaniem w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen”. W § 3 ust. 1 tego rozporz ą dzenia sprzedawca zosta ł zobowi ą zany do opatrywania towarów oferowanych kupuj ą cym w miejscu sprzeda ż y wywieszkami zawieraj ą cymi informacje wskazuj ą ce ich ceny oraz jednostki miar, do których odnosz ą si ę uwidocznione ceny. Ponadto § 10 ust. 2 przywo ł anego rozporz ą dzenia wprowadza nakaz okre ś lania cen w taki sposób, aby zawiera ł y one wszystkie elementy sk ł adowe ceny. Dodatkowo § 7 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporz ą dzenia nak ł ada na sprzedawc ę reklamuj ą cego swój towar min. w czasopismach, gazetach, prospektach, katalogach i afiszach - obowi ą zek uwidaczniania cen jednostkowych towaru lub us ł ugi, terminu obowi ą zywania podanej ceny oraz w przypadku promocji umieszczania, obok, ceny dotychczasowej, ceny promocyjnej lub obni ż onej, uwzgl ę dniaj ą cej rabat. Z analizy przywo ł anych powy ż ej przepisów wynika, i ż cena podawana lub uwidaczniana przez sprzedawc ę , powinna by ć cen ą brutto, tj. cen ą zawieraj ą c ą podatek od towarów i us ł ug, który stanowi jeden z elementów sk ł adowych ceny. Obowi ą zek podawania cen brutto dotyczy zarówno takiego ich uwidaczniania w miejscu sprzeda ż y jak i umieszczania w jakichkolwiek przekazach reklamowych pochodz ą cych od przedsi ę biorcy. Nie wywi ą zywanie si ę przedsi ę biorcy z tego obowi ą zku poprzez podawanie w reklamie wy łą cznie ceny netto stanowi naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciw ą , wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Zachowanie 6 takie jest naruszeniem art. 23 a ust. 2 ustawy o okik. Z uwagi na fakt, i ż przywo ł ane przepisy prawne maj ą charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy, podawanie wy łą cznie cen netto sprzedawanych towarów jest bezprawnym dzia ł aniem przedsi ę biorcy, co stanowi naruszenie art. 23 ust. 1 ustawy o okik. Warto podkre ś li ć , i ż obowi ą zek rzetelnego informowania konsumentów obejmuje wszystkie etapy sprzeda ż y, pocz ą wszy od przekazów reklamowych, których celem jest zainteresowanie potencjalnych nabywców ofert ą handlow ą przedsi ę biorcy, a ż do momentu zawarcia umowy, której przedmiotem b ę dzie nabycie reklamowanego towaru lub us ł ugi. Szczególn ą uwag ę ustawodawca przywi ą zuje do w ł a ś ciwego informowania konsumentów w pocz ą tkowej fazie sprzeda ż y, gdy ż w ł a ś nie na tym etapie stosowana przez profesjonalistów reklama i nierzetelna informacja wp ł yn ąć mo ż e na decyzje konsumentów w zakresie zakupu towarów. Z tego powodu ustawodawca podj ął dzia ł ania chroni ą ce s ł absz ą stron ę kontraktu przez nieuczciwymi przekazami reklamowymi. Art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Zgodnie z art. 16 ust. 2 przywo ł anej ustawy przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d nale ż y uwzgl ę dni ć wszystkie jej elementy, zw ł aszcza dotycz ą ce ilo ś ci, jako ś ci sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy lub konserwacji reklamowanych towarów lub us ł ug, a tak ż e zachowanie si ę klienta. Pomimo, i ż przywo ł any przepis nie wymienia ceny jako elementu reklamy, bior ą c pod uwag ę fakt, i ż zawiera on klauzule generaln ą , uzna ć nale ż y ż e cena, a tak ż e informacja o sposobie jej wyliczenia jest elementem reklamy. W wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 maja 2005 r.(sygn. akt XVII Ama 11/04) stwierdzono, i ż „informacja o cenie towaru w wysoko ś ci (warto ś ci) nie uwzgl ę dniaj ą cej podatku jest informacj ą nierzeteln ą , nieprawdziw ą i niepe ł n ą bo to na przedsi ę biorcy le ż y obowi ą zek oznaczania cen towaru zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa za ś konsument ma prawo zna ć cen ę towaru, a nie oblicza ć j ą sam, bez wzgl ę du na to czy przy cenie umieszczono ogólnikow ą informacj ę – cena netto, cena + VAT itp.” Przy ocenie dzia ł a ń Marka Mirka Prezes Urz ę du posi ł kowa ł si ę równie ż rozwi ą zaniami wypracowanymi na gruncie prawa europejskiego. W ś wietle art. 2 lit. a dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom cena sprzeda ż y oznacza cen ę ko ń cow ą za jednostk ę produktu, lub dan ą ilo ść produktu, w łą cznie z podatkiem VAT i wszystkimi pozosta ł ymi podatkami. Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 1 tej dyrektywy cena sprzeda ż y i cena jednostkowa musz ą by ć jednoznaczne, ł atwo dostrzegalne oraz czytelne. Warto tak ż e zwróci ć uwag ę na fakt, i ż stanowisko ukszta ł towane w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci (dalej zwany: „ETS”) daje konsumentowi prawo do rzetelnej informacji, nie wprowadzaj ą cej w b łą d, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia towaru czy us ł ugi (por. na przyk ł ad sprawa GB-Inno- BM, ETS 13.12.1991 r., C-18/88, Zb. Orz. I-5941). ETS podkre ś la wag ę obowi ą zku udzielania konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji ju ż na etapie promocji czy reklamy. Brak podawania rzetelnych, pe ł nych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia konsumentom dokonanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug, co mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów. Ponadto wskazanie konsumentom mo ż liwo ś ci weryfikacji przedstawianych informacji poprzez zamieszczenie w og ł oszeniu prasowym adresu pocztowego czy internetowego czy numeru telefonu nie wyczerpuje zobowi ą zania strony do udzielenia pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji. 7 Dodatkowo w Dyrektywie Rady Unii Europejskiej Nr 84/450/EWG z dnia 10 wrze ś nia 1984 r. w sprawie ujednolicenia przepisów prawnych i administracyjnych Pa ń stw Cz ł onkowskich dotycz ą cych reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d za „reklam ę ” uznaje si ę ka ż d ą wypowied ź zwi ą zan ą z wykonywaniem dzia ł alno ś ci handlowej, przemys ł owej, rzemie ś lniczej lub przy wolnych zawodach, maj ą c ą na celu zwi ę kszenie zbytu towarów lub ś wiadczonych us ł ug (w łą czaj ą c w to nieruchomo ś ci, prawa i zobowi ą zania) - art. 2 cytowanej dyrektywy. Dlatego reklam ę okre ś la si ę mi ę dzy innymi jako „ ś wiadomie podejmowane w sferze gospodarczej dzia ł ania, zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug poprzez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby wywo ł a ć lub wzmocni ć okre ś lone potrzeby u klientów, steruj ą c ich wyborem” 1 . Z przytoczonych definicji reklamy wynika, ż e podstawow ą i najwa ż niejsz ą funkcj ą reklamy jest jej funkcja agitacyjna. W ł a ś ciwe wype ł nienie funkcji agitacyjnej (perswazyjnej) przez dan ą reklam ę odnosi ten skutek, i ż doprowadza do dokonania przez klienta po żą danego wyboru, a przedsi ę biorca osi ą ga tym samym zamierzone korzy ś ci ekonomiczne, zwi ę kszaj ą c obroty 2 . Podsumowuj ą c uzna ć nale ż y, i ż podawanie w reklamie wy łą cznie ceny netto oferowanych towarów lub us ł ug stanowi naruszenie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Prezes Urz ę du nie móg ł uzna ć za usprawiedliwione wyja ś nie ń przedsi ę biorcy, z których wynika ł o, i ż jednym z powodów stosowania cen netto w przekazie reklamowym by ł a mo ż liwo ść zmiany przez ustawodawc ę stawki podatku VAT. Z przywo ł anych przepisów jednoznacznie wynika, i ż cena zawarta w reklamie winna by ć cen ą brutto, tj. cen ą zawieraj ą c ą podatek od towarów i us ł ug, a ewentualna zmiana jego wysoko ś ci nie mo ż e usprawiedliwia ć niezgodnych z prawem dzia ł a ń sprzedawcy. Prezes Urz ę du pragnie podkre ś li ć , i ż ewentualno ść zmiany stawki podatkowej dotyczy w takim samym stopniu wszystkich przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść podobn ą do Marka Mirka, a sposób wprowadzania w polskim systemie prawnym zmian w ustawach podatkowych umo ż liwia dostosowanie si ę podmiotów gospodarczych do zmienionych warunków, w tym dokonanie ewentualnej korekty m.in. tre ś ci og ł osze ń reklamowych. Prezes Urz ę du nie móg ł równie ż zgodzi ć si ę z argumentami przedsi ę biorcy, który odwo ł ywa ł si ę do specyfiki swojej oferty, wi ążą cej si ę z konieczno ś ci ą podpisywania umów i sporz ą dzania aktów notarialnych, w których jednoznacznie podana by ł a cena kupowanego przez konsumenta domu i/lub gara ż u. Istot ą dzia ł a ń kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du w niniejszej decyzji nie jest w ż adnej mierze kwestia tre ś ci umów stosowanych przez przedsi ę biorc ę , ani te ż ich akceptowanie przez banki udzielaj ą ce kredytów, notariuszy czy prawników wynajmowanych przez potencjalnych klientów, lecz oddzia ł ywanie przedsi ę biorcy na konsumenta w fazie poprzedzaj ą cej podpisanie umowy i za ł atwienie innych formalno ś ci na etapie oddzia ł ywania przekazu reklamowego opracowanego przez profesjonalist ę . Prezes Urz ę du odrzuca równie ż argumenty Marka Mirka dotycz ą ce nienaruszenia przez niego art. 3 ustawy o cenach, z uwagi na fakt, i ż przywo ł any przepis zawiera ustawow ą definicj ę ceny, nie za ś dyspozycj ę i sankcj ę za z ł amanie tego przepisu. Ze wspomnianego przepisu w sposób jednoznaczny wynika, i ż podawana cena powinna zawiera ć tak ż e podatek od towarów i us ł ug, a ocena niezgodnego z tym przepisem zachowania Marka Mirka dokonywana jest na gruncie przepisów ustawy o okik dotycz ą cych stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Przywo ł ane w uzasadnieniu niniejszej 1 Ewa Nowi ń ska Zwalczanie nieuczciwej reklamy - zagadnienia cywilno prawne, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 1997, s. 24 2 por. Ewa Nowi ń ska op. cit. , s. 28 8 decyzji uregulowania prawne zawarte w ustawie o cenach i rozporz ą dzeniu w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen mia ł y na celu przedstawienie szczególnych rozwi ą za ń wprowadzonych przez ustawodawc ę , które wi ążą si ę z opatrywaniem cen ą towarów w miejscu ich sprzeda ż y, a tak ż e reklamach, gazetkach, afiszach w celu zapewnienia, i ż m.in. konsumentom zostanie udzielona rzetelna, prawdziwa i pe ł na informacja, a stosowany przekaz reklamowy nie b ę dzie mia ł cech reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d. Prezes Urz ę du pragnie równie ż podkre ś li ć , i ż nie mo ż e zgodzi ć si ę z twierdzeniami Marka Mirka, dotycz ą cymi tego, i ż jego zdaniem w stosowanych reklamach wyodr ę bniono podatek VAT jako element ceny, a podanie ceny netto zawiera ł o zastrze ż enie, i ż cena ta b ę dzie podwy ż szona o obwi ą zuj ą c ą w dniu wystawienia faktury stawk ę podatku VAT. W kwestionowanym przekazie reklamowym przedsi ę biorca wskaza ł tylko cen ę netto domu jako 2500 z ł oraz cen ę netto gara ż u jako 1800 z ł . W reklamie tej brak jakiejkolwiek informacji o tym, i ż do podanych cen nale ż y doliczy ć podatek VAT, ani te ż informacji o jego aktualnej wysoko ś ci. Prezes Urz ę du nie przyjmuje równie ż jako usprawiedliwiaj ą cych wyja ś nie ń przedsi ę biorcy, i ż nie by ł on ś wiadomy, i ż narusza § 7 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen, co by ł o zwi ą zane z nieznajomo ś ci ą tego przepisu i w opinii Marka Mirka nie poci ą gn ęł o za sob ą naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Nieznajomo ść przepisów prawa nie mo ż e w ż aden sposób t ł umaczy ć zachowania przedsi ę biorcy, a ocena, czy w wyniku prezentowania cen netto domów w reklamie dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nale ż y do Prezesa Urz ę du, który czyni to w niniejszej decyzji. Ad. 2. Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli zetkn ąć si ę z reklam ą stosowan ą przez Marka Mirka w lokalnej prasie. Przedsi ę biorca prowadzi ł intensywn ą kampani ę reklamow ą w „Gratce” – dodatku reklamowym do „Dziennika Ł ódzkiego” oraz w „Gazecie Wyborczej”, która polega ł a na kilku- lub kilkunastokrotnym zamieszczaniu kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du og ł oszenia w okresie maj-czerwiec 2006 r. Konsumenci zapoznaj ą cy si ę z zawarto ś ci ą przekazu reklamowego stosowanego przez Marka Mirka zostali wprowadzeni w b łą d co do rzeczywistych kosztów zakupu domu i/lub gara ż u znajduj ą cych si ę w ofercie tego przedsi ę biorcy, poprzez wywo ł anie mylnego wra ż enia, i ż podawane ceny maj ą charakter ostatecznych warto ś ci koniecznych do zap ł acenia za kupowany towar. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Marka Mirka jest w tym przypadku sprzeda ż domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej. Towary te maj ą charakter dóbr trwa ł ego u ż ytku, o bardzo du ż ej warto ś ci, które nie s ą nabywane cz ę sto, a tym samym wymagaj ą szczególnie precyzyjnej informacji o rzeczywistych kosztach. Taki sposób reklamowania domów powodowa ł , i ż konsumenci zach ę ceni cenow ą atrakcyjno ś ci ą reklamy dopiero w biurach sprzeda ż y, czy przy podpisywaniu umowy dowiadywali si ę o rzeczywistym koszcie zakupu. Reklama docieraj ą ca do nich znacznie wcze ś niej, gdy brak by ł o innych ź róde ł weryfikacji jej prawdziwo ś ci np. cenników dost ę pnych u sprzedawców, sugerowa ł a, i ż Marek Mirek sprzedaje domy po bardziej konkurencyjnych cenach ni ż inne podmioty dzia ł aj ą ce na tym rynku. Poprzez podanie wprowadzaj ą cych w b łą d informacji dotycz ą cych prawdziwej 9 ceny budowanego domu kwestionowana reklama wywo ł ywa ł a u konsumentów mylne wyobra ż enie o rzeczywistych kosztach, które b ę d ą musieli ponie ść , a tym samym podejmowane przez nich decyzje opiera ł y si ę na mylnych wyobra ż eniach, a nie rzeczywistym kszta ł cie oferty cenowej tego przedsi ę biorcy. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du wzi ął równie ż pod uwag ę ogóln ą nisk ą ś wiadomo ść prawn ą spo ł ecze ń stwa oraz fakt, i ż przeci ę tny konsument niekoniecznie wie jakie prawa mu przys ł uguj ą oraz jak z nich korzysta ć . W ś wietle orzecznictwa S ą du Apelacyjnego w Warszawie (wyrok z dnia 2 grudnia 2005 r. sygn. akt VI ACa 600/05) przeci ę tny konsument nie musi zna ć obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, co oznacza, i ż nie dysponuje on wiedz ą z zakresu prawa podatkowego, w cz ęś ci dotycz ą cej w szczególno ś ci aktualnie stosowanych stawek podatku VAT dla ró ż nych grup towarów. W przywo ł anym wcze ś niej wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 11/04) wyra ź nie stwierdzono, i ż konsument nie ma obowi ą zku samodzielnego obliczania cen towarów, szczególnie w przypadku, gdy przekaz reklamowy stosowany przez Marka Mirka ogranicza si ę wy łą cznie do informacji o cenie netto, a konieczna do zastosowania przy obliczeniach procentowa stawka podatku nie zosta ł a nawet podana w og ł oszeniu prasowym. Wobec łą cznego spe ł nienia wszystkich trzech przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 23a ustawy o okik, Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Z uwagi na fakt, i ż przedsi ę biorca nie podj ął w toku prowadzonego post ę powania jakichkolwiek dzia ł a ń , które zmierza ć by mog ł y do wycofania si ę ze stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów art. 23e ustawy o okik nie móg ł mie ć zastosowania. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 i § 3 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona BIELSKA Otrzymuje: Marek Mirek ul. Odrza ń ska 33 93-472 Ł ód ź