RŁO-27/2009

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (0 42) 636 36 89, fax (0 42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO-61- 25/09/AK Łódź, dnia 9 października 2009 r. DECYZJA Nr RŁO 27/2009 . I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko Przemysławowi Bartosikowi zam. ul. Rajdowa 22 m. 43, 94-003 Łódź, prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą „SKIPPER” AGENCJA ŻEGLARSKA w Łodzi - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów : 1. o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 cytowanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, bezprawne działanie Przemysława Bartosika zam. Rajdowa 22 m. 43, 94-003 Łódź prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „SKIPPER” AGENCJA ŻEGLARSKA w Łodzi, polegające na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do „Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone”, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), poprzez stosowanie we wzorcu umowy pod nazwą „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH ORGANIZOWANYCH PRZEZ AGENCJĘ ŻEGLARSKĄ „SKIPPER” (SZKOLENIA, OBOZY, REJSY, KOLONIE)” postanowień o następującej treści: a) „ Wzrost ceny więcej niż o 10% upoważnia Uczestnika do rezygnacji z imprezy bez kosztów, pod warunkiem poinformowania o tym fakcie Organizatora nie później 2 niż 7 dni od otrzymania informacji o do-płacie” , b) „ Organizator wyłącza odpowiedzialność z tytułu nieszczęśliwych wypadków, utraty zdrowia w zakresie przekraczającym kwoty gwarantowane polisą Ubezpieczyciela z którym zawarł umowę” , 2. o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 cytowanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, bezprawne działanie Przemysława Bartosika prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „SKIPPER” AGENCJA ŻEGLARSKA w Łodzi, polegające na stosowaniu we wzorcu umowy pod nazwą „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH ORGANIZOWANYCH PRZEZ AGENCJĘ ŻEGLARSKĄ „SKIPPER” (SZKOLENIA, OBOZY, REJSY, KOLONIE)”, postanowień sprzecznych: a) z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) o treści: „Ceny przedstawione przez Organizatora są cenami stałymi. Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany cen w przypadku skokowego wzrostu cen, np. transportu, paliw, podatków, nie później jednak niż na 21 dni przed rozpoczęciem imprezy.”, b) z art. 11 a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) o treści: „ Uczestnikowi nie przysługuje odszkodowanie w przypadku zapewnienia przez Organizatora świadczeń zastępczych o tej samej jakości” , c) z art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) o treści : „Organizator nie odpowiada za zmiany przebiegu imprezy wynikłe z przyczyn niezależnych (warunki atmosferyczne, działanie siły wyższej, decyzje władz państwowych, samorządowych i innych instytucji”, d) z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) z uwagi na nie podanie we wzorcu umowy podstawy prawnej umowy i konsekwencji prawnych wynikających z umowy, i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 23 października 2009 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. ) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 i 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. nakłada się na Przemysława Bartosika prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „SKIPPER” AGENCJA ŻEGLARSKA w Łodzi, karę pieniężną w wysokości 1.425 zł (słownie: tysiąc czterysta dwadzieścia pięć złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 3 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), w zakresie opisanym w pkt I.1 sentencji niniejszej decyzji; 2. nakłada się na Przemysława Bartosika prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „SKIPPER” AGENCJA ŻEGLARSKA w Łodzi, karę pieniężną w wysokości 3.562 zł (słownie: trzy tysiące pięćset sześćdziesiąt dwa złote), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), w zakresie opisanym w pkt I .2 sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. ) i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia się obciążyć Przemysława Bartosika prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „SKIPPER” AGENCJA ŻEGLARSKA w Łodzi, kosztami opisanego w punkcie I postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wysokości 11,45 zł (słownie: jedenaście złotych czterdzieści pięć groszy). Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, (zwany dalej „Prezesem Urzędu”), postanowieniem z dnia 1 września 2009 r., wydanym na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm. – zwanej dalej „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów”) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy działając z urzędu, na podstawie informacji Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Łodzi, wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania, przez Przemysława Bartosika prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „SKIPPER” AGENCJA ŻEGLARSKA w Łodzi, (zwaną dalej: „Przemysławem Bartosikiem” lub „Przedsiębiorcą”), praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na godzącym w nie, bezprawnym stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie pn.: „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH ORGANIZOWANYCH PRZEZ AGENCJĘ ŻEGLARSKĄ „SKIPPER” (SZKOLENIA, OBOZY, REJSY, KOLONIE)” (zwanego dalej: „Warunkami”): 1. postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego o następującej treści: - „ Wzrost ceny więcej niż o 10% upoważnia Uczestnika do rezygnacji z imprezy bez kosztów, pod warunkiem poinformowania o tym fakcie Organizatora nie później niż 7 dni od otrzymania informacji o do-płacie” ( Rozdział III pkt 3 Warunków)- 4 - „ Organizator wyłącza odpowiedzialność z tytułu nieszczęśliwych wypadków, utraty zdrowia w zakresie przekraczającym kwoty gwarantowane polisą Ubezpieczyciela z którym zawarł umowę” (Rozdział VI pkt 4 Warunków), 2. postanowień, które są sprzeczne z postanowieniami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) o treści: - „Ceny przedstawione przez Organizatora są cenami stałymi. Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany cen w przypadku skokowego wzrostu cen, np. transportu, paliw, podatków, nie później jednak niż na 21 dni przed rozpoczęciem imprezy.”, (Rozdział III pkt 2. Warunków) jako naruszające art. 17 ust 1 ustawy o usługach turystycznych, - „ Uczestnikowi nie przysługuje odszkodowanie w przypadku zapewnienia przez Organizatora świadczeń zastępczych o tej samej jakości”- (Rozdział VI pkt 2. Warunków), jako naruszające art. 11a ustawy o usługach turystycznych , - „Organizator nie odpowiada za zmiany przebiegu imprezy wynikłe z przyczyn niezależnych (warunki atmosferyczne, działanie siły wyższej, decyzje władz państwowych, samorządowych i innych instytucji) - (Rozdział VI pkt 3. Warunków), jako naruszające art. 11a ustawy o usługach turystycznych , - nie podaniu podstawy prawnej i konsekwencji prawnych wynikających z umowy z uwagi na brak we wzorcu umowy o nazwie „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH ORGANIZOWANYCH PRZEZ AGENCJĘ ŻEGLARSKĄ „SKIPPER” (SZKOLENIA, OBOZY, REJSY, KOLONIE)” odesłania do ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) – co jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy o usługach turystycznych, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 cytowanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podstawą wszczęcia przedmiotowego postępowania w sprawie stosowania przez Przemysława Bartosika praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów był materiał dowodowy zgromadzony w trakcie postępowania wyjaśniającego (sygnatura akt RŁO-405- 23/09/AK) mającego na celu ustalenie, czy na rynku usług turystycznych w Łodzi nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że Przedsiębiorca stosuje we wzorcu umowy pod nazwą „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH ORGANIZOWANYCH PRZEZ AGENCJĘ ŻEGLARSKĄ „SKIPPER” (SZKOLENIA, OBOZY, REJSY, KOLONIE)” postanowienia umowne, których treść może być tożsama z treścią postanowień umownych wpisanych do Rejestru oraz bezprawnie umieścił postanowienia umowne, które mogą naruszać art. 17 ust. 1 ustawy o usługach turystycznych i art. 11 a ustawy o usługach turystycznych. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu niniejszego postępowania Przemysław Bartosik w piśmie z dnia 23 października 2009 r. wyjaśnił, że jego celem nie było stosowanie wzorców umów naruszających przepisy prawa oraz zobowiązał się do zaniechania stosowania postanowień umownych wskazanych w treści wymienionego wyżej postanowienia . Na dowód 5 podjętych działań potwierdzających zaniechanie stosowanych ww. postanowień Warunków Przedsiębiorca przedstawił nowe Warunki nie zawierające kwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień, a wprowadzone w ich miejsce postanowienia były zgodne z ustawą o usługach turystycznych i przepisami kodeksu cywilnego oraz nie ograniczały uprawnień konsumenckich (dowód: karta Nr 22). Ponadto oświadczył, że z uwagi na sezonowość świadczonych przez niego usług umowy zawarte na organizowane własne imprezy turystyczne zostały zrealizowane, jak również minął termin na złożenie reklamacji, których nie było, i tym samym nie ma potrzeby informowania konsumentów o zmianach Warunków wprowadzonych do obrotu z dniem 23 października 2009 r. (dowód: karty Nr 19 – 24). Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje. Przemysław Bartosik jest przedsiębiorcą wpisanym pod numerem 50635 do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Łodzi i prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą „SKIPPER” AGENCJA ŻEGLARSKA w Łodzi. Zgodnie z przedstawionym aktualnym zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej przedmiotem działalności ww. przedsiębiorcy jest działalność organizatorów turystyki, działalność agentów turystycznych (dowód: karta Nr 17). Przedsiębiorca stosuje w obrocie z konsumentami wzorzec umowy o nazwie „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH ORGANIZOWANYCH PRZEZ AGENCJĘ ŻEGLARSKĄ „SKIPPER” (SZKOLENIA, OBOZY, REJSY, KOLONIE)” (dowód: karty Nr 7-8). Dokument ten stanowi wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93, z późn. zm. zwanej dalej „kodeksem cywilnym” lub „k.c.”). Przemysław Bartosik zawiera z konsumentami umowy o świadczenie usług turystycznych z wykorzystaniem wzorca umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c., zawierającego następujące postanowienia umowne: - w Rozdziale III pkt 3 Warunków „ Wzrost ceny więcej niż o 10% upoważnia Uczestnika do rezygnacji z imprezy bez kosztów, pod warunkiem poinformowania o tym fakcie Organizatora nie później niż 7 dni od otrzymania informacji o do-płacie”, - w Rozdziale VI pkt 4 Warunków „ Organizator wyłącza odpowiedzialność z tytułu nieszczęśliwych wypadków, utraty zdrowia w zakresie przekraczającym kwoty gwarantowane polisą Ubezpieczyciela z którym zawarł umowę” , - w Rozdziale III pkt 2 Warunków „Ceny przedstawione przez Organizatora są cenami stałymi. Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany cen w przypadku skokowego wzrostu cen, np. transportu, paliw, podatków, nie później jednak niż na 21 dni przed rozpoczęciem imprezy.”, - w Rozdziale VI pkt 2 Warunków „ Uczestnikowi nie przysługuje odszkodowanie w przypadku zapewnienia przez Organizatora świadczeń zastępczych o tej samej jakości”, - w Rozdziale VI pkt 3 Warunków „Organizator nie odpowiada za zmiany przebiegu imprezy wynikłe z przyczyn niezależnych (warunki atmosferyczne, działanie siły wyższej, decyzje władz państwowych, samorządowych i innych instytucji). 6 Ponadto w ww. wzorcu umowy Przedsiębiorca nie podał podstawy prawnej i konsekwencji prawnych wynikających z umowy z uwagi na brak takich zapisów we wzorcu umowy o nazwie „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH ORGANIZOWANYCH PRZEZ AGENCJĘ ŻEGLARSKĄ „SKIPPER” (SZKOLENIA, OBOZY, REJSY, KOLONIE)”, jak i innych dokumentach związanych z podpisaniem umowy na świadczenie usług turystycznych. W Rejestrze, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Prezes Urzędu zamieścił postanowienia umowne o treści: 1. pod numerem 1325 - „Wzrost cen o więcej niż 10% wartości imprezy upoważnia uczestnika do rezygnacji z imprezy pod warunkiem pisemnego powiadomienia o tym fakcie Sun&Fun nie później niż w ciągu 3 dni od daty otrzymania informacji o konieczności dopłaty. Uiszczenie dopłaty oznacza zgodę na proponowaną zmianę ceny.”, które to postanowienie zostało wpisane do Rejestru w dniu 19 lutego 2008 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 stycznia 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 31/06), 2. pod numerem 1617 - „Jeżeli cena wzrośnie o więcej niż 10%, klient ma prawo anulować imprezę turystyczną i w pełni odzyskać wpłaconą kwotę.", które to postanowienie zostało wpisane do Rejestru 27 maja 2009 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 11 października 2007 r. (Sygn. akt XVII AmC 137/07) 3. pod numerem 1087 - „Biuro wyłącza odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu nieszczęśliwych wypadków, utraty zdrowia czy bagażu w zakresie przekraczającym kwoty gwarantowane polisą generalną Signal Iduna lub innego towarzystwa ubezpieczeniowego, z którym Biuro zawarło umowy ubezpieczenia”, które zostało wpisane do Rejestru w dniu 27 mrca 2007 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 stycznia 2007 r. (sygn. akt: XVII AmC 160/05) 4. pod numerem 283 – „Organizator wyłącza odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu nieszczęśliwych wypadków, utraty zdrowia w zakresie przekraczającym kwoty gwarantowane polisą generalną Ubezpieczyciela, z którym zawarto umowę” – postanowienie wpisane do Rejestru w dniu 22 lutego 2005 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 grudnia 2004 r. (Sygn. akt XVII AmC 115/03), Art. 17 ust 1 ustawy o usługach turystycznych określa przesłanki podwyższenia ceny imprezy turystycznej. Zgodnie z tym artykułem cena ustalona w umowie nie może być podwyższona, chyba że umowa wyraźnie przewiduje możliwość podwyższenia ceny, a organizator turystyki udokumentuje wpływ na podwyższenie ceny jednej z następujących okoliczności: 1) wzrostu kosztów transportu; 2) wzrostu opłat urzędowych, podatków lub opłat należnych za takie usługi, jak lotniskowe, załadunkowe lub przeładunkowe w portach morskich i lotniczych; 3) wzrostu kursów walut. Natomiast w oparciu o art. 11 a ust. 1 ustawy o usługach turystycznych Organizator turystyki 7 odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o świadczenie usług turystycznych, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest spowodowane wyłącznie: 1) działaniem lub zaniechaniem klienta; 2) działaniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestniczących w wykonywaniu usług przewidzianych w umowie, jeżeli tych działań lub zaniechań nie można było przewidzieć ani uniknąć, albo 3) siłą wyższą. Ponadto zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o usługach turystycznych umowa powinna określać podstawy prawne umowy i konsekwencje prawne wynikające z umowy. Zasięg usług turystycznych świadczonych konsumentom przez Przedsiębiorcę jest zasięgiem regionalnym, gdyż obejmuje teren dwóch województw: łódzkiego i mazowieckiego. W 2008 r. przychód Przemysława Bartosika z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł (tajemnica przedsiębiorcy )zł ze szkoleń żeglarskich, w cenie których zawarty był nocleg i wyżywienie. (dowód: karty Nr 23-24). Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje . Przepis art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, stosownie zaś do art. 24 ust. 2 tej ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, przy czym zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 tej ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru. Konsumentem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). W związku z powyższym, dla uznania działania przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów niezbędne jest wykazanie, iż spełnione zostały kumulatywnie trzy następujące przesłanki: a) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, b) działanie to jest bezprawne, c) działanie przedsiębiorcy godzi w zbiorowy interes konsumentów. Ad a) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 tej ustawy pod pojęciem tym należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1905 ze zm. – zwanej dalej „ustawa o swobodzie działalności gospodarczej”) oraz: a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie 8 mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, c) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących (…) praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (trzeci człon definicji przedsiębiorcy zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów [lit. c)] znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniach w sprawach koncentracji). Natomiast w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorcą w jej rozumieniu jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Właściwą dla przedsiębiorcy działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Przemysław Bartosik jest przedsiębiorcą wpisanym pod numerem pod numerem 50635 do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Łodzi i prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą „SKIPPER” AGENCJA ŻEGLARSKA w Łodzi. Zgodnie z przedstawionym aktualnym zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej przedmiotem działalności ww. przedsiębiorcy jest działalność organizatorów turystyki, działalność agentów turystycznych. Nie ulega zatem wątpliwości, iż Przemysław Bartosik jest przedsiębiorcą w rozumieniu powołanego wyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym Przemysław Bartosik przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jego działania mogą podlegać ocenie pod kątem naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna dla uznania działań przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. Ad b) Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Porządek prawny obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów (m.in. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 13 listopada 2007 r., XVII AmA 45/07). Bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r., I PKN 267/2001). Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji 9 bezprawności działań przedsiębiorcy. Zwrócił na to uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. XVIII AmA 32/05) wskazując, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, (którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest art. 24 ust. 2), nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Bezprawność działań przedsiębiorcy wynika zatem, co do zasady, z naruszenia powszechnie obowiązujących przepisów innych niż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Niemniej jednak, ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku wprost identyfikuje działanie przedsiębiorcy jako bezprawne, mianowicie, działanie polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do Rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Jak wskazał Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII AmA 51/03), w oparciu o art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze. zm. – obecnie art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli zostanie ustalone, że przedsiębiorca stosował we wzorcach umów postanowienia, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowy zawierający postanowienia o treści już wpisanej do Rejestru stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Mówiąc o wzorcach umowy w rozumieniu art. 384 k.c. należy mieć na uwadze wszelkie jednostronnie przygotowane przed zawarciem umowy gotowe postanowienia umowne, które w praktyce mogą przyjąć postać ogólnych warunków umów, wzorów umów lub regulaminów. Wzorzec umowy stosowany w obrocie z konsumentami może zostać poddany tzw. kontroli abstrakcyjnej na podstawie przepisów zawartych w art. 479 36 – 479 45 k.p.c., dokonywanej niezależnie od tego, czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany w konkretnej umowie. Rejestr prowadzony jest przez Prezesa Urzędu na podstawie wydawanych przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów prawomocnych wyroków, uwzględniających powództwa o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone (art. 479 45 § 2 k.p.c.). Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasadę jawności Rejestru. Oznacza to, że Rejestr jest dostępny dla każdego zainteresowanego, tzn. każdy ma do niego prawo wglądu. Skutkiem formalnej jawności Rejestru jest niemożność zasłaniania się nieznajomością dokonanych w nim wpisów. Stosowanie postanowienia wzorca umowy, które po uznaniu go przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone zostało wpisane do Rejestru jest prawnie zakazane. Zgodnie z art. 479 43 k.p.c., prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, przytaczający treść postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone i zakazujący ich wykorzystywania, ma skutek wobec osób trzecich od dnia wpisania postanowień uznanych za niedozwolone do Rejestru. 10 Przywołany przepis rozszerza zatem prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Jak podnosi się w piśmiennictwie, przepis ten „dotyczy rozszerzonej prawomocności materialno- prawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grupę przypadków takiej prawomocności, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powagę rzeczy osądzonej dla wszystkich i przeciw wszystkim. Przepis ten wyraźnie stanowi, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do Rejestru, wywołuje więc skutek erga omnes ”. Należy podkreślić również, że art. 479 43 k.p.c. stanowiąc, iż wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w żaden sposób kategorii podmiotów nim objętych. Zatem zgodnie z regułą lege non distinguente , wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsiębiorcy, który zakwestionowane postanowienie umowne wprowadził do swoich wzorców umowy, jak i do każdego innego przedsiębiorcy, stosującego własny wzorzec umowy. Oznacza to, że od dnia wpisania do Rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu postanowienia uznanego wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienie umowne, żaden z uczestników obrotu prawnego nie może posługiwać się przedmiotowym postanowieniem. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) Sąd Najwyższy jednoznacznie rozstrzygnął, że „stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów.”. Tym samym Sąd Najwyższy przesądził, iż stosowanie postanowienia tożsamego z postanowieniem wpisanym do Rejestru przez przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania sądowego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, w wyniku którego dane postanowienie zostało wpisana do Rejestru, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Należy również wskazać, że dla uznania, że postanowienie wzorca umowy stanowiące przedmiot postępowania przed Prezesem Urzędu oraz postanowienie wpisane do Rejestru są tożsame w treści, nie jest konieczna identyczność porównywanych postanowień. Zabiegi stylistyczne, polegające na przestawieniu szyku zdania, zmianie użytych wyrazów czy zastosowaniu synonimów, nie eliminują bowiem abuzywnego charakteru danego postanowienia. W celu uznania postanowień za tożsame wystarczy, że hipoteza postanowienia kwestionowanego w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów mieści się w hipotezie postanowienia wpisanego do Rejestru. Pogląd powyższy należy uznać za ugruntowany również w orzecznictwie. W wyroku z dnia 25 maja 2005 r. (sygn. akt XVII AmA 46/04) Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wskazał, iż „nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul”. Głównym czynnikiem przesądzającym powinien być, zdaniem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, cel jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli jest on zgodny z celem utworzenia postanowienia uznanego za niedozwolone, można uznać, iż oba są tożsame. Stanowisko to znalazło także potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), w której Sąd Najwyższy podniósł, iż „stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki, godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru”. 11 W celu wykazania bezprawności działań przedsiębiorcy konieczne jest zatem ustalenie, że treść postanowień zawartych w stosowanym przez niego wzorcu umownym mieści się w hipotezach postanowień wpisanych do Rejestru. W sprawie o naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów niezbędne jest każdorazowe uwzględnienie dwóch kryteriów tożsamości postanowień kwestionowanych z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, a mianowicie kryterium tożsamości stosunków prawnych, których dotyczy postanowienie kwestionowane i postanowienie wpisane do Rejestru, a także kryterium tożsamości treści postanowienia kwestionowanego z treścią postanowienia uznanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Badanie tożsamości stosunków prawnych może odbywać się w oparciu o kryterium branży, w jakiej działa przedsiębiorca, który stosuje we wzorcach umów w obrocie konsumenckim kwestionowane postanowienie umowne oraz w jakiej działał przedsiębiorca, którego postanowienie umowne zostało wpisane do Rejestru. Przy badaniu zaś tożsamości treści postanowienia kwestionowanego z treścią postanowienia wpisanego do Rejestru należy brać pod uwagę kryterium celu, jakiemu służy kwestionowane postanowienie (konieczne jest tu stwierdzenie, iż analizowane postanowienie mieści się w hipotezie postanowienia wpisanego do Rejestru, przy czym nie jest konieczna literalna zgodność porównywalnych postanowień). Głównym czynnikiem przesądzającym o tożsamości badanych postanowień powinien być cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie, kryterium kontekstu umieszczenia w Rejestrze, a także kryterium podobieństwa stanu faktycznego, będącego podstawą oceny abuzywności danego postanowienia. Analiza postanowień zawartych we wzorcu umowy stosowanym przez Przemysława Bartosika wykazała, co następuje. Treść postanowienia umownego, które jest zawarte w Rozdziale III pkt 3 Warunków: „Wzrost ceny więcej niż o 10% upoważnia Uczestnika do rezygnacji z imprezy bez kosztów, pod warunkiem poinformowania o tym fakcie Organizatora nie później niż 7 dni od otrzymania informacji o do-płacie” zdaniem Prezesa Urzędu jest tożsama z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod pozycją 1325. W wyroku z dnia 17 stycznia 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 31/06) Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „Wzrost cen o więcej niż 10% wartości imprezy upoważnia uczestnika do rezygnacji z imprezy pod warunkiem pisemnego powiadomienia o tym fakcie Sun&Fun nie później niż w ciągu 3 dni od daty otrzymania informacji o konieczności dopłaty. Uiszczenie dopłaty oznacza zgodę na proponowaną zmianę ceny.”. Zarówno postanowienie wzorca umowy jak i postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycją 1325 stanowią niedozwolone postanowienia, o których mowa w art. 385 3 pkt 20 k.c., albowiem zdaniem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zgodnie z nimi konsument może odstąpić od zawartej umowy o imprezę turystyczną z powodu wzrostu jej ceny jedynie w przypadku, gdy wzrost ten przekracza 10% dotychczasowej ceny imprezy, tym samym w sytuacji, gdy cena zakupionej imprezy nie wzrasta o kwotę nie wyższą niż równowartość 10%, konsument nie może, bez ponoszenia z tego tytułu dodatkowych kosztów, zrezygnować z imprezy turystycznej. Z uwagi na powyższe należy uznać, iż zarówno przytoczone postanowienie z Rejestru, jak i kwestionowany zapis, są tożsame gdyż w takim samym zakresie ograniczają prawo konsumenta do rozwiązania umowy z tytułu wzrostu ceny imprezy turystycznej. Bez znaczenia przy tym pozostają różnice w zapisach wynikające z użytych sformułowań i wyrazów, które nie wpływają na wykładnię postanowienia. Podobne stanowisko zajął Sąd Okręgowy w 12 Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 11 października 2007 r. (Sygn. akt XVII AmC 137/07), w którym uznał za niedozwolone postanowienie umowne postanowienie o treści: „Jeżeli cena wzrośnie o więcej niż 10%, klient ma prawo anulować imprezę turystyczną i w pełni odzyskać wpłaconą kwotę." wpisane do Rejestru pod pozycją 1617. Ponadto należy zauważyć, że zarówno Przemysław Bartosik, któremu został postawiony zarzut w przedmiotowym postępowaniu, jak i przedsiębiorcy, którzy stosowali we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy cytowanych wyżej wyroków Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. Treść postanowienia umownego, które jest zawarte w Rozdziale VI pkt 4 Warunków: „Organizator wyłącza odpowiedzialność z tytułu nieszczęśliwych wypadków, utraty zdrowia w zakresie przekraczającym kwoty gwarantowane polisą Ubezpieczyciela, z którym zawarł umowę” zdaniem Prezesa Urzędu jest tożsama z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod pozycją 1087. W wyroku z dnia 29 stycznia 2007 r. (sygn. akt: XVII AmC 160/05) Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „Biuro wyłącza odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu nieszczęśliwych wypadków, utraty zdrowia czy bagażu w zakresie przekraczającym kwoty gwarantowane polisą generalną Signal Iduna lub innego towarzystwa ubezpieczeniowego, z którym Biuro zawarło umowy ubezpieczenia” . W uzasadnieniu cytowanego wyżej orzeczenia Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wywiódł, że postanowienie to stanowi niedozwoloną klauzulę umowną w rozumieniu art. 385 3 pkt 1 i 2 k.c. Zapis ten prowadzi bowiem do wyłączenia lub istotnego ograniczenia odpowiedzialności względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, a nadto wyłączenia lub ograniczenia odpowiedzialności za szkody na osobie. Ustawa o usługach turystycznych w art. 11a precyzuje okoliczności wyłączające odpowiedzialność organizatora turystyki za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. Jednocześnie z art. 11 b w/w ustawy wynika uprawnienie do ograniczenia odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług do dwukrotności ceny imprezy turystycznej względem każdego klienta. Ograniczenie odpowiedzialności nie może jednak dotyczyć szkód na osobie. Zapis ten sprzeczny jest więc z treścią ustawy o usługach turystycznych, bowiem w sytuacji wypłaty przez ubezpieczyciela kwoty niższej od 2 krotności ceny imprezy, z góry ogranicza odpowiedzialność poniżej zastrzeżonej w ustawie granicy. Zapis ten dotyczy również odpowiedzialności za szkody na osobie, a w takim przypadku nie jest dopuszczalne ograniczenie odpowiedzialności. Istnienie możliwości wykupienia dodatkowego ubezpieczenia przez konsumenta jest kwestią jego decyzji i organizator nie może tym uzasadniać ograniczenia własnej odpowiedzialności. Zrozumiałym jest, że organizator ubezpiecza swoich klientów od następstw nieszczęśliwych wypadków, celem obronienia się od ponoszenia wysokich kosztów ewentualnych odszkodowań, jednak nie oznacza to uprawnienia do wyłączenia odpowiedzialności ponad wysokość gwarantowanych przez ubezpieczyciela kwot. Nie może bowiem dobro konsumenta zostać uzależnione od dowolnej oceny organizatora imprezy turystycznej i wysokości opłacanej przez niego składki ubezpieczeniowej. Z uwagi na powyższe należy uznać, iż zarówno przytoczone postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycją 1087, jak i kwestionowany zapis są tożsame gdyż każde z wyżej wymienionych postanowień ogranicza odpowiedzialność organizatora z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania usługi turystycznej do wysokości ubezpieczenia a nadto wyłącza odpowiedzialność za szkody na osobie, co jest niezgodne z ustawą o usługach turystycznych. Podobne stanowisko zajął Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony 13 Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 22 grudnia 2004 r. (Sygn. akt XVII AmC 115/03), w którym uznał za niedozwolone postanowienie umowne postanowienie o treści: „Organizator wyłącza odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu nieszczęśliwych wypadków, utraty zdrowia w zakresie przekraczającym kwoty gwarantowane polisą generalną Ubezpieczyciela, z którym zawarto umowę" wpisane do Rejestru pod pozycją 283. Ponadto, należy zauważyć że zarówno Przemysław Bartosik, któremu został postawiony zarzut w przedmiotowym postępowaniu, jak i przedsiębiorcy, którzy stosowali we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy cytowanych wyżej wyroków Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o usługach turystycznych cena ustalona w umowie nie może być podwyższona, chyba że umowa wyraźnie przewiduje możliwość podwyższenia ceny, a organizator turystyki udokumentuje wpływ na podwyższenie ceny jednej z następujących okoliczności: 1) wzrostu kosztów transportu; 2) wzrostu opłat urzędowych, podatków lub opłat należnych za takie usługi, jak lotniskowe, załadunkowe lub przeładunkowe w portach morskich i lotniczych; 3) wzrostu kursów walut. Przemysław Bartosik w Warunkach jednostronnie ustalił w Rozdziale pkt 3.4, że „Ceny przedstawione przez Organizatora są cenami stałymi. Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany cen w przypadku skokowego wzrostu cen, np. transportu, paliw, podatków, nie później jednak niż na 21 dni przed rozpoczęciem imprezy.” . Porównanie treści wzorca umowy z zapisami art. 17 ust. 1 ustawy o usługach turystycznych wskazuje, że kształtuje on prawa konsumenta w sposób sprzeczny z obowiązującym prawem. Zapis ten umożliwia Przedsiębiorcy podwyższenie ceny usługi w innych przypadkach niż określone w ustawie o usługach turystycznych. Należy nadmienić, że wskazane w art. 17 ustawy o usługach turystyczny okoliczności podniesienia ceny imprezy turystycznej stanowią katalog zamknięty. Poprzez przykładowe podanie przyczyn podniesienia ceny imprezy turystycznej okoliczności podniesienia ceny, Przedsiębiorca otworzył ustawowo zamknięty katalog przyczyn na inne dowolne okoliczności, które będzie mógł zaliczyć do kosztów danej imprezy turystycznej. Należy nadmienić, że w wyroku z dnia 22 czerwca 2005 r., sygnatura akt: XVII Amc 90/2004 Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdził, że „Biuro podróży nie ma prawa dowolnie wskazywać okoliczności, na skutek których cena wycieczki może zostać podwyższona (…).”.W tej sytuacji uznać należy, że kwestionowane postanowienie jest sprzeczne z treścią wskazanego wyżej przepisu, a zatem ma charakter bezprawny. Art. 11a ustawy o usługach turystycznych wskazuje podstawę prawną odpowiedzialności kontraktowej organizatora imprezy turystycznej. Wskazany w tym przepisie zakres odpowiedzialności organizatora imprezy turystycznej jest szerszy aniżeli wynikający z zasad ogólnych określonych w kodeksie cywilnym. Ustawodawca przewiduje tylko trzy przypadki, których wystąpienie zwalnia organizatora turystyki od odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy z klientem. Są to : -wyłączne działanie lub zaniechanie klienta, 14 - wyłączne działanie lub zaniechanie osób trzecich, nie biorących udziału w wykonaniu usług, jeżeli działań i zaniechań tych osób nie można było przewidzieć ani uniknąć, - wyłącznie siła wyższa. Przemysław Bartosik w Warunkach jednostronnie ustalił w Rozdziale VI pkt 2, że „ Uczestnikowi nie przysługuje odszkodowanie w przypadku zapewnienia przez Organizatora świadczeń zastępczych o tej samej jakości”. Z treści art. 11 a ustawy o usługach turystycznych wynika, że przepis ten stanowi katalog zamknięty przesłanek egzoneracyjnych i nie ma możliwości rozszerzenia tego katalogu o inne przesłanki, które by zwolniły organizatora usług turystycznych od odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Tym samym Przedsiębiorca nie ma podstaw do wyłączenia swojej odpowiedzialności, nawet jeżeli przedstawi konsumentowi świadczenie zastępcze na skutek niemożności wykonania świadczenia pierwotnego. Sam fakt przedstawienia świadczenia zastępczego nie zwalnia Przedsiębiorcę z odpowiedzialności za wykonanie lub nienależyte wykonanie imprezy nawet jeżeli to świadczenie było tej samej jakości, gdyż to konsument decyduje o tym czy przyjmie on to świadczenie i czy mimo jego przyjęcia, czasami po wpływem przymusowej sytuacji, zrealizowany został cel wypoczynku. Należy nadmienić, że zgodnie z art. 11b ust. 1 cyt. ustawy nie można w drodze umowy wyłączyć lub ograniczyć odpowiedzialności określonej w art. 11a z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. W tej sytuacji uznać należy, że kwestionowane postanowienie jest sprzeczne z treścią wskazanego wyżej przepisu, a zatem ma charakter bezprawny. Art. 11a ustawy o usługach turystycznych określa zakres odpowiedzialności kontraktowej organizatora imprezy turystycznej. Jest to szerszy zakres odpowiedzialności organizatora imprez turystycznych aniżeli wynikający z zasad ogólnych określonych w kodeksie cywilnym. Ustawodawca przewiduje trzy przypadki, których wystąpienie zwalnia organizatora turystyki od odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy z klientem. Są to : - wyłączne działanie lub zaniechanie klienta, - wyłączne działanie lub zaniechanie osób trzecich, nie biorących udziału w wykonaniu usług, jeżeli działań i zaniechań tych osób nie można było przewidzieć ani uniknąć, - wyłącznie siła wyższa. Przemysław Bartosik w Warunkach jednostronnie ustalił w Rozdziale VI pkt 3, że „ Organizator nie odpowiada za zmiany przebiegu imprezy wynikłe z przyczyn niezależnych (warunki atmosferyczne, działanie siły wyższej, decyzje władz państwowych, samorządowych i innych instytucji”. Z treści art. 11 a ustawy o usługach turystycznych wynika, że zapis ten stanowi katalog zamknięty przesłanek egzoneracyjnych i nie ma możliwości rozszerzenia tego katalogu o inne przesłanki, które by zwolniły organizatora usług turystycznych od odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Zatem należy przyjąć, iż zapis zakwestionowany przez Prezesa Urzędu zmienia zakres odpowiedzialności organizatora imprezy wobec regulacji ustawowych a interpretacja tego zapisu w brzmieniu kwestionowanym, dokonana przez organizatora usług turystycznych prowadzi do pokrzywdzenia konsumenta, poprzez rozszerzenie katalogu okoliczności, gdy odpowiedzialność organizatora wycieczki jest wyłączona o okoliczności takie jak: warunki atmosferyczne, decyzje władz państwowych, samorządowych i innych instytucji. Na podstawie kwestionowanego zapisu odpowiedzialność organizatora usług turystycznych z tego tytułu jest wyłączona, gdy w świetle regulacji ustawowych odpowiedzialność taka mogłaby zachodzić. Dotyczy to takich sytuacji jak warunki 15 atmosferyczne czy decyzje władz państwowych, samorządowych i innych instytucji, których w normalnych sytuacjach pogodowych i normalnej działalności ww. organów podawanej do wiadomości publicznej nie można uznać za siłę wyższą. Tymczasem zgodnie z art. 11b ust.1 cyt. ustawy nie można w drodze umowy wyłączyć lub ograniczyć odpowiedzialności określonej w art. 11a z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 . W tej sytuacji uznać należy, że kwestionowane postanowienie jest sprzeczne z treścią wskazanego wyżej przepisu, a zatem ma charakter bezprawny. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o usługach turystycznych umowa dotycząca świadczenia usług turystycznych powinna określać podstawy prawne umowy i konsekwencje prawne wynikające z umowy. Przemysław Bartosik w żadnym punkcie stosowanych przez siebie Warunkach i innych dokumentach towarzyszących zawarciu umowy nie podał podstawy prawnej i konsekwencji prawnych wynikających z umowy. Porównanie treści wzorca umowy z zapisami art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o usługach turystycznych wskazuje, że kształtuje on prawa konsumenta w sposób sprzeczny z obowiązującym prawem. Ustawa o usługach turystycznych szczegółowo reguluje obowiązki organizatora imprez turystycznych w stosunku do klientów korzystających z jego oferty. Określa ona niezbędne informacje, które organizator turystyki ma obowiązek przedstawić konsumentom przed podpisaniem umowy. Informacje podawane klientowi muszą być przedstawione w sposób jasny i zrozumiały. Ponadto wspomniana ustawa określa niezbędne elementy umowy o świadczenie usług turystycznych polegających na organizowaniu imprez turystycznych. Ustala obowiązki i prawa stron wspomnianej wyżej umowy. Celem wprowadzenia do przedmiotowej ustawy szczegółowych zapisów nakładających na organizatorów imprez turystycznych określone obowiązki jest zapewnienie konsumentowi-klientowi należytej ochrony przed silniejszą stroną umowy, jaką jest niewątpliwie organizator imprezy turystycznej. Świadczy o tym bezwzględnie wiążący charakter tych przepisów. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o usługach turystycznych umowa powinna określać podstawy prawne umowy i konsekwencje prawne wynikające z umowy. Zamieszczenie we wzorcu umowy odniesienia do ustawy o usługach turystycznych i k.c. jest niezwykle istotne dla konsumenta, który w ten sposób zyskuje informację, jakie akty prawne regulują jego prawa i obowiązki w sprawach nieuregulowanych w umowie. Za umieszczeniem we wzorcu umowy odesłania do ustawy o usługach turystycznych przemawia zwłaszcza postanowienie art. 19 ust. 1 tej ustawy zgodnie, z którym postanowienia umów zawieranych przez organizatorów turystyki z klientami mniej korzystne dla klientów niż postanowienia ustawy są nieważne, a w miejsce postanowień mniej korzystnych dla klienta obowiązują przepisy ustawy. Tymczasem w treści ocenianego wzorca umowy brak jest informacji, że w sprawach nieuregulowanych ma zastosowania ustawa o usługach turystycznych lub ewentualnie inne przepisy prawa co powoduje nie tylko niedoinformowanie konsumentów w zakresie korzystania z przyznanych im uprawnień, ale przede wszystkim, sankcjonuje postanowienia wzorca umowy mniej korzystne niż przewiduje to ustawa o usługach turystycznych. Tym samym takie zachowanie należy uznać za niezgodne z ustawą o usługach turystycznych. W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że druga przesłanka niezbędna dla uznania działań przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. 16 Ad c) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, przepis art. 24 ust. 3 wskazuje jednak, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie ulega wątpliwości, że działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Natomiast przez interes zbiorowy należy rozumieć interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest zatem ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów lub gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość, chociażby tylko potencjalna, wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem lub zagrożeniem naruszenia praw znacznej, potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów – potencjalnych klientów Przemysława Bartosika. W omawianym przypadku naruszenie lub zagrożenie naruszenia praw znacznej, potencjalnie nieograniczonej grupy konsumentów przejawia się w możliwości zawarcia przez konsumentów umowy o świadczenie usługi turystycznej przez Przemysława Bartosika na podstawie stosowanych wzorców umów. Jak wykazano w niniejszej decyzji, wzorzec umowy stosowany przez Przedsiębiorcę w obrocie konsumenckim zawiera postanowienia umowne tożsame z postanowieniami uznanymi przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisanymi do Rejestru oraz postanowienia sprzeczne z normą zawartą w art. 17 ust. 1, art. 14 ust. 2 pkt 10 i art. 11 a ust. 1 ustawy o usługach turystycznych. Zbiorowy interes realizuje się natomiast poprzez fakt, iż potencjalnie wszyscy zainteresowani ofertą Przedsiębiorcy konsumenci lub też konsumenci, którzy korzystają z usług świadczonych przez Przemysława Bartosika na podstawie zawartych z nim umów, są narażeni na niebezpieczeństwo związania wzorcem umowy, który zawiera postanowienia umowne tożsame z niedozwolonymi postanowieniami umownymi, a zatem postanowienia bezprawnie godzące w zbiorowe interesy konsumentów oraz sprzeczne z ustawą o usługach turystycznych. Należy podkreślić, że w rozpatrywanym stanie faktycznym bezprawne zachowanie Przedsiębiorcy nie dotyczyło interesów poszczególnych konsumentów, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mieliśmy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami szerokiego kręgu usługobiorców, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych jej kontrahentów. Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny a nie faktyczny, zatem uznany przez ustawodawcę na zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, iż określenie stałego, czy zamkniętego katalogu interesów konsumentów nie jest możliwe, ani też zasadne. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z 17 naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy. Z przedstawionych powyżej rozważań znajdujących potwierdzenie zarówno w orzecznictwie, jak i literaturze przedmiotu wynika, że okoliczność faktycznego naruszenia dokonana w indywidualnych przypadkach nie jest czynnikiem decydującym dla oceny, czy dane działanie godzi w zbiorowy interes konsumentów. Działanie podejmowane w ramach niniejszego postępowania w ramach realizacji interesu publicznego nie dotyczy sytuacji pojedynczych konsumentów, lecz zaburzeń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzujących jego funkcjonowanie (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, sygn. VI ACa 196/06). Podejmowane przez Prezesa Urzędu działania mają przeciwdziałać tak rozumianym dysfunkcjom rynkowym także poprzez kształtowanie właściwych postaw rynkowych, wyznaczając wymagane i oczekiwane standardy zachowań uczestników rynku. Bezprawna praktyka, której dopuścił się Przemysław Bartosik godzi w pojmowane w ten abstrakcyjny sposób interesy konsumentów. W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna dla uznania działań przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. Z ustaleń dokonanych w niniejszej decyzji wynika, że Przedsiębiorca zaprzestał stosowania kwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień Umowy poprzez zastąpienie ich nowym wzorcem umowy w którym wykreślił sporne postanowienia wprowadzając w ich miejsce zapisy zgodne z prawem. Poprawiny wzorzec umowy został wprowadzony do obrotu gospodarczego w dniu 23 października 2009 r. Ponadto nie zachodziły przesłanki do aneksowania zawartych już z konsumentami umów gdyż umowy te zostały zrealizowane a nowych umów z konsumentami na własne imprezy turystyczne Przedsiębiorca nie zawierał. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż nastąpiło zaniechanie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów przez Przedsiębiorcę w dniu 23 października 2009 r. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 tej ustawy. W takim przypadku, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania, przy czym ciężar udowodnienia okoliczności zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsiębiorcy. Wobec spełnienia przesłanek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz przesłanek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. 18 Nałożenie kary pieniężnej. Zgodnie z art. 106 ust 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w swojej decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ww. kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa Urzędu zależy - w ramach uznania administracyjnego – uznanie w decyzji zasadności nałożenia kary pieniężnej wraz z określeniem jej wysokości. Wprawdzie ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary, jednakże art. 111 wskazuje, że ustalając wysokość kary Prezes Urzędu winien wziąć pod uwagę okres, stopień oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Ustalając wysokość kary pieniężnej w decyzjach stwierdzających naruszenie zakazów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, należy zatem uwzględnić wagę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczającej konkurencję, bądź praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jak również zaistniałe okoliczności obciążające i łagodzące. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał za zasadne nałożenie na Przedsiębiorcę kary pieniężnej za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów opisane w punktach I.1 i I.2 sentencji decyzji. Ustalając wymiar kary za poszczególne praktyki Prezes Urzędu dokonał w pierwszej kolejności oceny wagi naruszenia, na podstawie której ustalono kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszej kalkulacji kary, a następnie uwzględniając wszystkie okoliczności łagodzące i obciążające odpowiednio modyfikował ustaloną wysokość kwoty bazowej. Podkreślić należy, iż nakładana przez Prezesa Urzędu kara finansowa pełnić powinna funkcje: represyjną, prewencyjną i edukacyjną. Ustalając wymiar kary Prezes Urzędu wziął przede wszystkim pod uwagę funkcję prewencyjną kar, w tym prewencję ogólną. Kara bowiem winna być ustalona tak, aby powstrzymywać przedsiębiorcę stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Zważyć należy na dużą skalę naruszeń zbiorowych interesów konsumentów przez przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie organizowania usług turystycznych. Zachodzi zatem konieczność wymierzenia kary o takiej wysokości, która zniechęci innych organizatorów turystyki do stosowania niedozwolonych postanowień umownych, a tym samym zobliguje ich do bieżącego monitorowania rejestru niedozwolonych postanowień umownych i uaktualniania, zgodnie z prawem, stosowanych przez siebie wzorców umów. Podkreślić należy, iż rynek usług turystycznych był już kilkakrotnie kompleksowo badany przez Prezesa Urzędu, a w jawnym Rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduje się wiele klauzul dotyczących tego rynku. Wyliczenie kary wskazanej w pkt II. 1 sentencji decyzji. W punkcie I.1 sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Przemysława 19 Bartosika praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na stosowaniu postanowień wzorców umów, wpisanych do rejestru, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i daje podstawę do nałożenia na Przedsiębiorcę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W punkcie tym sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Przedsiębiorcę dwóch niedozwolonych postanowień umownych. Każde z postanowień stosowanych przez Przedsiębiorcę w istotny sposób wpływa na sytuację prawną konsumentów bowiem stanowi przejaw nierównomiernego rozłożenia praw i obowiązków stron umowy. Postanowienia te realizują się na etapie przedkontraktowym jak i wykonywania kontraktu. Zmierzały one w istocie do wprowadzenia w błąd konsumentów co do zasad i zakresu uprawnień konsumenckich w zakresie odpowiedzialności organizatora imprezy turystycznej i możliwości wypowiedzenia umowy. W związku z powyższym, Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia i kumulacja naruszeń polegających na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych, które dotyczą uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie (tajemnica przedsiębiorcy)% przychodu uzyskanego przez Przedsiębiorcę w 2008 r. (to jest (tajemnica przedsiębiorcy) zł), co jest równe kwocie (tajemnica przedsiębiorcy) Z drugiej strony Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że Przedsiębiorca działa na rynku regionalnym, co stanowi przesłankę do podniesienia wysokości kary o 5%, oraz że zaniechał stosowania zarzucanych mu praktyk już w początkowym stadium prowadzonego postępowania, co uznano za okoliczność łagodzącą umożliwiającą obniżenie kary o 30%. W związku z powyższym karę obniżono o 25%, to jest do kwoty 1.424,95 zł. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na Przemysława Bartosika karę w wysokości 1.425 zł (słownie: tysiąc czterysta dwadzieścia pięć złotych), co odpowiada około (tajemnica przedsiębiorcy)przychodu Przedsiębiorcy osiągniętemu w 2008 r. i równocześnie stanowi około (tajemnica przedsiębiorcy)kary maksymalnej. Wyliczenie kary wskazanej w pkt II 2 sentencji decyzji. W punkcie I.2 sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Przemysława Bartosika praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na stosowaniu postanowień wzorców umów, niezgodnych z przepisem art. 17 ust. 1, 11a i art 14 ustt. 2 pkt 10 ustawy o usługach turystycznych, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawę do nałożenia na Przedsiębiorcę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Każde z czterech postanowień stosowanych przez Przedsiębiorcę w istotny sposób wpływa na sytuację prawną konsumentów bowiem stanowi przejaw ograniczenia praw konsumenckich przyznanych na podstawie przepisów ww. ustawy. Stosowanie postanowienia sprzecznego z ustawą o usługach turystycznych negatywnie wpływa na sytuację ekonomiczną i prawną konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu, posługiwanie się (pkt II. 2a sentencji decyzji) postanowieniem, które w sposób naruszający prawo kształtuje przyczyny zmiany ceny jest przejawem nierównorzędnego i nierzetelnego traktowania konsumentów, bezpośrednio naruszając ich interesy. Treść postanowienia wskazuje, że wprawdzie naruszenie nastąpiło na 20 etapie zawierania kontraktu, jednak ma wpływ na wykonywanie kontraktu. Natomiast postanowienia wskazane w pkt II. 2b i c sentencji decyzji, mają wpływ na wykonanie kontraktu gdyż ograniczają odpowiedzialność Przedsiębiorcy za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. Takie zachowanie jest szczególnie dotkliwe dla konsumenta. Natomiast nie podanie podstawy prawnej umowy i utrudnia konsumentowi dochodzenie swoich praw. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia i kumulacja naruszeń polegających na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych, które dotyczą ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie około (tajemnica przedsiębiorcy)przychodu uzyskanego przez Przedsiębiorcę w 2008 r. ( to jest (tajemnica przedsiębiorcy)zł), co jest równe kwocie (tajemnica przedsiębiorcy) zł. Z drugiej strony Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że Przedsiębiorca działa na rynku regionalnym, co stanowi przesłankę do podniesienia wysokości kary o 5%, oraz że zaniechał stosowania zarzucanych mu praktyk już w początkowym stadium prowadzonego postępowania, co uznano za okoliczność łagodzącą umożliwiającą obniżenie kary o 30%. W związku z powyższym karę obniżono o 25%, to jest do kwoty 3.562,38 zł. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na Przemysława Bartosika karę w wysokości 3.562 zł (słownie: trzy tysiące pięćset sześćdziesiąt dwa złote) co odpowiada około (tajemnica przedsiębiorcy)% przychodu Przedsiębiorcy osiągniętemu w 2008 r. i równocześnie stanowi około (tajemnica przedsiębiorcy)% kary maksymalnej. Zdaniem Prezesa Urzędu tak określone kary za stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wskazane w pkt I 1 i I 2 sentencji niniejszej decyzji spełnią zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest też jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców prowadzących działalność organizatora turystyki przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że kary pieniężne nałożone na Przemysława Bartosika są adekwatne do stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i możliwości finansowych Przedsiębiorcy. W związku z powyższym Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 tej ustawy, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu i w jego wyniku Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów tejże ustawy, przedsiębiorca lub związek przedsiębiorców, który dopuścił się tego naruszenia, zobowiązany jest ponieść koszty postępowania. 21 Niniejsze postępowanie zostało wszczęte z urzędu. W jego wyniku Prezes Urzędu w punkcie I sentencji przedmiotowej decyzji stwierdził naruszenie przez Przemysława Bartosika art. 24 ust. 1 i 2 oraz pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją. W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił obciążyć Przemysława Bartosika kwotą kosztów w wysokości 11,45 zł (słownie: jedenaście złotych czterdzieści pięć groszy). W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił jak w III sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną Przedsiębiorca jest zobowiązany do wpłaty w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Koszty niniejszego postępowania Przedsiębiorca jest obowiązany wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231 000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Jednak w przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt III sentencji niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z 479 32 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego, przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury 22 Barbara Romańczak-Graca Otrzymuje: Przemysław Bartosik ul. Rajdowa 22 m. 43 94-003 Łódź