RŁO-19/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-3/07/TD- …… Ł ód ź , dnia 14 maja 2007 r. DECYZJA Nr R Ł O 19/2007 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, Nr 170, poz. 1217, Nr 249, poz. 1834), w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 cytowanej ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002 r., Nr 18, poz. 172, ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Teresie Ostoja- Ś wierczy ń skiej zam. w Ł odzi przy ul. Granitowej 2 m. 11 i Leszkowi B ą czkowi zam. w Ł odzi przy ul. Sierakowskiego 12 m. 4 – wspólnikom spó ł ki cywilnej „Desdim” Przedsi ę biorstwo Handlowo-Us ł ugowe w Ł odzi, ul. Gda ń ska 11, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie Teresy Ostoja- Ś wierczy ń skiej zam. w Ł odzi przy ul. ( tajemnica przedsi ę biorcy ) i Leszka B ą czka zam. w Ł odzi przy ul. ( tajemnica przedsi ę biorcy ) – wspólników spó ł ki cywilnej „Desdim” Przedsi ę biorstwo Handlowo-Us ł ugowe w Ł odzi, ul. Gda ń ska 11 polegaj ą ce na: − naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.), − stosowaniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.), poprzez umieszczanie w reklamach cen netto sprzedawanych kot ł ów i term gazowych oraz nakazuje si ę zaniechania jej stosowania. Uzasadnienie 2 W dniach od 25 pa ź dziernika 2006 r. do 27 listopada 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, którego celem by ł o wst ę pne ustalenie, czy dzia ł ania przedsi ę biorców Teresy Ostoja- Ś wierczy ń skiej zam. w Ł odzi przy ul. ( tajemnica przedsi ę biorcy ) i Leszka B ą czka zam. w Ł odzi przy ul. ( tajemnica przedsi ę biorcy ) – wspólników spó ł ki cywilnej „Desdim” Przedsi ę biorstwo Handlowo-Us ł ugowe w Ł odzi, ul. Gda ń ska 11 w Ł odzi (zwani dalej: „Przedsi ę biorcy”, „Wspólnicy spó ł ki Desdim”) w zakresie reklamy kot ł ów i term gazowych stosowanej w obrocie z udzia ł em konsumentów nie naruszaj ą okre ś lonego w art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080, ze zm.) – zwana dalej „ustaw ą o okik”, zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku powy ż szego post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , i ż Teresa Ostoja- Ś wierczy ń ska oraz Leszek B ą czek – wspólnicy spó ł ki cywilnej „Desdim” w Ł odzi stosuj ą w obrocie z udzia ł em konsumentów reklamy, w których podaj ą wy łą cznie ceny netto sprzedawanych kot ł ów i term gazowych. W przedstawionych Prezesowi Urz ę du reklamach, które zamieszczane by ł y regularnie w „Gratce”- dodatku reklamowym do „Dziennika Ł ódzkiego” oraz „Pilocie TV” – dodatku do „Expressu Ilustrowanego” (w okresie wrzesie ń – pa ź dziernik 2006 r. by ł o a ż 17 emisji reklam) wspomniani przedsi ę biorcy pos ł ugiwali si ę has ł ami typu „Termy gazowe od 730 z ł netto”, „Kot ł y C.O. gazowe 2-funkcyjne od 1715 z ł netto” zamieszczaj ą c dodatkowo dopisek „VAT 7 %”. W drugim z zakwestionowanych przez Prezesa Urz ę du rodzaju og ł oszenia przedsi ę biorcy zamie ś cili sformu ł owania typu „Termy gazowe ju ż od 730 z ł *” lub „Najta ń sze kot ł y gazowe. Dwufunkcyjny ju ż od 1715 z ł *” z dopiskiem „* cena netto przy upu ś cie 20%” oraz has ł em „U nas obowi ą zuje jeszcze 7% VAT”. Analiza dokumentów i informacji zebranych od Przedsi ę biorców da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o okik, w zwi ą zku z czym wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania takich praktyk przez Przedsi ę biorców sta ł o si ę konieczne i uzasadnione. W zwi ą zku z powy ż szym Postanowieniem Nr 1/61-3/07 z dnia 5 lutego 2007 r. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania przez Teres ę Ostoja- Ś wierczy ń sk ą zam. w Ł odzi przy ul. ( tajemnica przedsi ę biorcy ) i Leszka B ą czka zam. w Ł odzi przy ul. ( tajemnica przedsi ę biorcy ) – wspólników spó ł ki cywilnej „Desdim” Przedsi ę biorstwo Handlowo-Us ł ugowe w Ł odzi, ul. Gda ń ska 11 praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na: − naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.), − stosowaniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.), poprzez umieszczanie w reklamach cen netto sprzedawanych kot ł ów i term gazowych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik (dowód: karty nr 1-2). 3 Na mocy Postanowienia Nr 2/61-3/07 z dnia 5 lutego 2007 r. (dowód: karta nr 9) Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów: − Pismo Teresy Ostoja- Ś wierczy ń skiej i Leszka B ą czka z dnia 2 listopada 2006 r. (data wp ł ywu do Urz ę du 6 listopada 2006 r.) – zarejestrowane pod numerem R Ł O/402-43/06/MN-3 wraz z za łą cznikiem, − Pismo Teresy Ostoja- Ś wierczy ń skiej z dnia 21 listopada 2006 r. (data wp ł ywu do Urz ę du 27 listopada 2006 r.) – zarejestrowane pod numerem R Ł O/402- 43/06/MN-4 wraz z dwoma za łą cznikami (karty od Nr 5 do Nr 32). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, ustosunkowuj ą c si ę do postawionego zarzutu w pi ś mie z dnia 17 lutego 2007 r., Przedsi ę biorcy o ś wiadczyli (dowód: karty nr 12- 13), i ż nie by ł o ich zamiarem naruszenie obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o oferowanych towarach, jak równie ż stosowanie nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy. Przedsi ę biorcy wyja ś nili, i ż prowadz ą zarówno sprzeda ż , jak i monta ż urz ą dze ń grzewczych, co upowa ż nia ich do stosowania dwóch stawek podatku VAT, tj. 22% przy sprzeda ż y towarów i 7%, je ż eli towar sprzedawany jest wraz us ł ug ą jego monta ż u. W zwi ą zku z powy ż szym, trudno jest poda ć – zdaniem Przedsi ę biorców – cen ę brutto w sposób jednoznaczny, nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci i jednocze ś nie czytelny. Ten sam towar ma bowiem w istocie dwie ró ż ne ceny brutto w zale ż no ś ci od zastosowania danej stawki podatku VAT. Dlatego te ż zdecydowano si ę na podanie ceny netto, jak równie ż informacji, i ż konsumenci mog ą skorzysta ć z mo ż liwo ś ci zastosowania ni ż szej stawki podatku VAT, tj. 7%. Niezale ż nie od powy ż szego przedsi ę biorcy o ś wiadczyli, i ż wstrzymali emisj ę reklamy w dotychczasowej formie, za ś jej tre ść po wznowieniu b ę dzie zawiera ł a wyra ź nie oznaczon ą cen ę brutto. Przedsi ę biorcy zobowi ą zali si ę równie ż do przedstawienia Urz ę dowi tre ś ci reklamy w nowej, poprawionej formie. W dniu 11 kwietnia 2007 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Przedsi ę biorc ę o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego w sprawie i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami post ę powania. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Teresa Ostoja- Ś wierczy ń ska zam. w Ł odzi przy ul. ( tajemnica przedsi ę biorcy ) prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „DESDIM” Przedsi ę biorstwo Handlowo- Us ł ugowe na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej pod numerem 50526, prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi – Referat Handlu, Us ł ug i Rolnictwa Urz ę du Miasta Ł odzi – Delegatura Ł ód ź -Górna (dowód: karta nr 7). Leszek B ą czek prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „DESDIM” Przedsi ę biorstwo Handlowo-Us ł ugowe na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej pod numerem 62070, prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi – Referat Handlu, Us ł ug i Rolnictwa Urz ę du Miasta Ł odzi – Delegatura Ł ód ź -Ba ł uty (dowód: karta nr 8). Wy ż ej wymienieni przedsi ę biorcy prowadz ą wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą i s ą zwi ą zani umow ą spó ł ki cywilnej. Przedmiotem ich dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi: wykonywanie instalacji centralnego ogrzewania i wentylacyjnych, sprzeda ż hurtowa artyku ł ów metalowych oraz sprz ę tu i dodatkowego wyposa ż enia hydraulicznego i grzejnego (dowód: karty nr 7-8). Podlegaj ą ce ocenie Prezesa Urz ę du og ł oszenie reklamowe ukazuj ą ce si ę w dodatku og ł oszeniowo-reklamowym „Dziennika Ł ódzkiego” - „Gratka” o ś miokrotnie w okresie od 6 wrze ś nia do 25 pa ź dziernika 2006 r. zawiera w swojej tre ś ci nast ę puj ą ce sformu ł owania: 4 „(…) kot ł y gazowe (…) ju ż od 2500 z ł * ; dwufunkcyjny ju ż od 1715 z ł *; termy gazowe ju ż od 730 z ł *; *cena netto przy upu ś cie 20%”. Podlegaj ą ce ocenie Prezesa Urz ę du og ł oszenie reklamowe ukazuj ą ce si ę w dodatku do „Expressu Ilustrowanego” – „Pilot TV” dziewi ę ciokrotnie w okresie od 1 wrze ś nia do 27 pa ź dziernika 2006 r. zawiera w swojej tre ś ci nast ę puj ą ce sformu ł owania: „termy gazowe od 730 z ł netto; kot ł y C.O. gazowe 2-funkcyjne od 1715 z ł netto; VAT 7%” (dowód: karty nr 4- 5). Reklama Przedsi ę biorców rozpowszechniana w „Dzienniku Ł ódzkim” oraz „Expressie Ilustrowanym” by ł a jedyn ą form ą reklamy dotycz ą c ą sprzeda ż y kot ł ów i term grzewczych, znajduj ą cych si ę w ofercie Przedsi ę biorców. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o okik przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ą : 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o okik ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 roku – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2001 r. Nr 101 poz. 1178, ze zm.) - obecnie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807, ze zm.). Art. 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , handlow ą , budowlan ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą - wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy SDG przedsi ę biorca b ę d ą cy osob ą fizyczn ą mo ż e podj ąć dzia ł alno ść gospodarcz ą po uzyskaniu wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej. Jak wskazano wcze ś niej, Wspólnicy spó ł ki Desdim s ą przedsi ę biorcami wpisanym do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez w ł a ś ciwy organ. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorców jest mi ę dzy innymi: wykonywanie instalacji centralnego ogrzewania i wentylacyjnych oraz sprzeda ż hurtowa artyku ł ów metalowych oraz sprz ę tu i dodatkowego wyposa ż enia hydraulicznego i grzejnego. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du ustali ł , i ż Wspólnicy spó ł ki Desdim – Teresa Ostoja- Ś wierczy ń ska oraz Leszek B ą czek s ą przedsi ę biorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Ad. 2. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, 5 niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. W ś ród praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca wymieni ł naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Ponadto zakaz stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d zawarty zosta ł w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1 503, ze zm.) - zwana dalej „ustaw ą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji”. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Na Przedsi ę biorcach jako na profesjonalistach – podobnie jak na innych przedsi ę biorcach - ci ążą szczególne obowi ą zki informacyjne w przypadku, gdy ich kontrahentami s ą konsumenci. Obowi ą zki te dotycz ą w szczególno ś ci, jak wskazuje bezpo ś rednio art. 23 a ust. 2 ustawy o okik takiego przekazywania informacji, aby mia ł y one charakter rzetelny, prawdziwy i pe ł ny. Pozbawienie konsumentów w ł a ś ciwej informacji dotycz ą cej cen oferowanych towarów uniemo ż liwia podejmowanie ś wiadomych i w pe ł ni suwerennych decyzji w sprawie oferowanych przez Przedsi ę biorców towarów – w tym przypadku pieców kot ł ów i term gazowych. Obowi ą zki informacyjne profesjonalisty wobec konsumenta dotycz ą tak ż e zakresu informacji zawartych w reklamie stosowanej przez przedsi ę biorc ę . Nierzetelna informacja stosowana w reklamach Przedsi ę biorców mo ż e by ć oceniana pod k ą tem mo ż liwo ś ci stosowania nieuczciwej, wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, w zakresie zwi ą zanym z cenami produktów umieszczonymi w reklamach prasowych. Poj ę cie ceny zosta ł o zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.), w ś wietle którego cena to warto ść wyra ż ona w jednostkach pieni ęż nych, któr ą kupuj ą cy jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorcy za towar lub us ł ug ę . W cenie powinien by ć uwzgl ę dniony podatek od towarów i us ł ug oraz podatek akcyzowy, je ż eli na podstawie odr ę bnych przepisów sprzeda ż towaru (us ł ugi) podlega obci ąż eniu podatkiem od towarów i us ł ug oraz podatkiem akcyzowym. Ponadto art. 12 ust. 2 ww. ustawy nak ł ada na sprzedawców i us ł ugodawców obowi ą zek podawanie cen w sposób prosty i nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci co do ich wysoko ś ci. Powy ż sze obowi ą zki zosta ł y okre ś lone równie ż w Rozporz ą dzeniu Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894). W § 3 ust. 1 tego rozporz ą dzenia sprzedawca zosta ł zobowi ą zany do opatrywania towarów oferowanych kupuj ą cym w miejscu sprzeda ż y wywieszkami zawieraj ą cymi informacji wskazuj ą ce ich ceny oraz jednostki miar, do których odnosz ą si ę uwidocznione ceny. Ponadto § 10 ust. 2 wprowadza nakaz okre ś lania cen w taki sposób, aby zawiera ł y one wszystkie elementy ceny. Dodatkowo § 7 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporz ą dzenia nak ł ada na sprzedawc ę reklamuj ą cego swój towar min. w czasopismach, gazetach, prospektach, katalogach i afiszach - obowi ą zek uwidaczniania cen jednostkowych towaru lub us ł ugi, terminu obowi ą zywania podanej ceny oraz w przypadku promocji umieszczania, obok, ceny dotychczasowej, ceny promocyjnej lub obni ż onej, uwzgl ę dniaj ą cej rabat. Z analizy przywo ł anych powy ż ej przepisów wynika, i ż cena podawana lub uwidaczniana przez sprzedawc ę , powinna by ć cen ą brutto, tj. cen ą zawieraj ą c ą podatek od towarów i us ł ug, który stanowi jeden z elementów sk ł adowych ceny. Obowi ą zek podawania cen brutto dotyczy zarówno takiego ich uwidaczniania w miejscu sprzeda ż y jak i umieszczania w jakichkolwiek przekazach reklamowych pochodz ą cych od przedsi ę biorcy. Nie wywi ą zywanie si ę przedsi ę biorcy z tego obowi ą zku poprzez podawanie w reklamie wy łą cznie ceny netto stanowi naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, 6 prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciw ą , wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Zachowanie takie jest naruszeniem art. 23 a ust. 2 ustawy o okik. Warto podkre ś li ć , i ż obowi ą zek rzetelnego informowania konsumentów obejmuje wszystkie etapy sprzeda ż y, pocz ą wszy od przekazów reklamowych, których celem jest zainteresowanie potencjalnych nabywców ofert ą handlow ą przedsi ę biorcy, a ż do momentu zawarcia umowy, której przedmiotem b ę dzie nabycie reklamowanego towaru lub us ł ugi. Szczególn ą uwag ę ustawodawca przywi ą zuje do w ł a ś ciwego informowania konsumentów w pocz ą tkowej fazie sprzeda ż y, gdy ż w ł a ś nie na tym etapie stosowana przez profesjonalistów reklama i nierzetelna informacja wp ł yn ąć mo ż e na decyzje konsumentów w zakresie zakupu towarów. Z tego powodu ustawodawca podj ął dzia ł ania chroni ą ce s ł absz ą stron ę kontraktu przed nieuczciwymi przekazami reklamowymi. Art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Zgodnie z art. 16 ust. 2 przywo ł anej ustawy przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d nale ż y uwzgl ę dni ć wszystkie jej elementy, zw ł aszcza dotycz ą ce ilo ś ci, jako ś ci sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy lub konserwacji reklamowanych towarów lub us ł ug, a tak ż e zachowanie si ę klienta. Pomimo, i ż przywo ł any przepis nie wymienia ceny jako elementu reklamy, bior ą c pod uwag ę fakt, i ż zawiera on klauzule generaln ą , uzna ć nale ż y, ż e cena a tak ż e informacja o sposobie jej wyliczenia jest elementem reklamy. Do oceny dzia ł a ń Wspólników spó ł ki Desdim Prezes Urz ę du pos ł u ż y ł si ę równie ż rozwi ą zaniami wypracowanymi na gruncie prawa europejskiego. W ś wietle art. 2 lit. a dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom, cena sprzeda ż y oznacza cen ę ko ń cow ą za jednostk ę produktu, lub dan ą ilo ść produktu, w łą cznie z podatkiem VAT i wszystkimi pozosta ł ymi podatkami. Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 1 tej dyrektywy cena sprzeda ż y i cena jednostkowa musz ą by ć jednoznaczne, ł atwo dostrzegalne oraz czytelne. Warto tak ż e zwróci ć uwag ę na fakt, i ż stanowisko ukszta ł towane w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci (dalej zwany: „ETS”) daje konsumentowi prawo do rzetelnej informacji, nie wprowadzaj ą cej w b łą d, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia towaru czy us ł ugi (por. na przyk ł ad sprawa GB-Inno- BM, ETS 13.12.1991 r., C-18/88, Zb. Orz. I-5941). ETS podkre ś la wag ę obowi ą zku udzielania konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji ju ż na etapie promocji czy reklamy. Brak podawania rzetelnych, pe ł nych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia konsumentom dokonanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug, co mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów. Ponadto wskazanie konsumentom mo ż liwo ś ci weryfikacji przedstawianych informacji poprzez zamieszczenie w og ł oszeniu prasowym adresu pocztowego czy internetowego czy numeru telefonu nie wyczerpuje zobowi ą zania strony do udzielenia pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji. Dodatkowo w Dyrektywie Rady Unii Europejskiej Nr 84/450/EWG z dnia 10 wrze ś nia 1984 r. dotycz ą cej reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, za „reklam ę ” uznaje si ę ka ż d ą wypowied ź zwi ą zan ą z wykonywaniem dzia ł alno ś ci handlowej, przemys ł owej, rzemie ś lniczej lub przy wolnych zawodach, maj ą c ą na celu zwi ę kszenie zbytu towarów lub ś wiadczonych us ł ug (w łą czaj ą c w to nieruchomo ś ci, prawa i zobowi ą zania) - art. 2 cytowanej dyrektywy. Dlatego reklam ę okre ś la si ę mi ę dzy innymi jako „ ś wiadomie podejmowane w sferze gospodarczej dzia ł ania, zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug poprzez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby wywo ł a ć lub wzmocni ć okre ś lone potrzeby u klientów, steruj ą c 7 ich wyborem” 1 . Z przytoczonych definicji reklamy wynika, ż e podstawow ą i najwa ż niejsz ą funkcj ą reklamy jest jej funkcja agitacyjna. W ł a ś ciwe wype ł nienie funkcji agitacyjnej (perswazyjnej) przez dan ą reklam ę odnosi ten skutek, i ż doprowadza do dokonania przez klienta po żą danego wyboru, a przedsi ę biorca osi ą ga tym samym zamierzone korzy ś ci ekonomiczne, zwi ę kszaj ą c obroty 2 . Prezes Urz ę du przyjmuj ą c jako prawdziwe o ś wiadczenie Przedsi ę biorców, i ż dzia ł anie ich – polegaj ą ce na umieszczaniu w reklamie cen netto oferowanych produktów – nie mia ł o w zamierzeniu naruszenia obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o oferowanych towarach, pragnie jednak ż e przytoczy ć dodatkowo cytat z uzasadnienia wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 maja 2005 r. w sprawie o sygnaturze akt XVII Ama 11/04: informacja o cenie towaru w wysoko ś ci (warto ś ci) nie uwzgl ę dniaj ą cej podatku jest informacj ą nierzeteln ą , nieprawdziw ą i niepe ł n ą , bo to na przedsi ę biorcy ci ąż y obowi ą zek oznaczenia cen towaru zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa, za ś konsument ma prawo zna ć cen ę towaru, a nie oblicza ć j ą sam, bez wzgl ę du na to, czy przy cenie towaru umieszczono ogólnikow ą informacj ę – cena netto, cena + VAT itp. Podsumowuj ą c uzna ć nale ż y, i ż podawanie w reklamie wy łą cznie ceny netto oferowanych towarów lub us ł ug stanowi naruszenie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Ad. 3. Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy poprzez pras ę mogli zetkn ąć si ę z reklam ą stosowan ą przez Przedsi ę biorców. Kwestionowane og ł oszenie reklamowe ukazywa ł o si ę regularnie ( w sumie 17 emisji reklamy) w dodatku og ł oszeniowo-reklamowym „Dziennika Ł ódzkiego” - „Gratka” oraz w dodatku do „Expressu Ilustrowanego” – „Pilot TV” w okresie wrzesie ń -pa ź dziernik 2006 r. Tym samym mia ł o mo ż liwo ść dotarcia bezpo ś rednio do nieograniczonej liczby konsumentów. Ś redni dzienny nak ł ad „Dziennika Ł ódzkiego” wynosi ponad 51 tysi ę cy egzemplarzy 3 . Nak ł ad wydania z dodatkiem „Gratka” niew ą tpliwe znacznie przewy ż sza t ą liczb ę . Grono odbiorców reklamy przedsi ę biorcy dodatkowo poszerza pe ł na dost ę pno ść „Dziennika Ł ódzkiego” wraz z dodatkami na stronach internetowych http://egazeta.dziennik.lodz.pl. Fakt ten równie ż w sposób istotny rzutuje na ocen ę , i ż dzia ł ania Przedsi ę biorcy dotkn ąć mog ł y nieograniczonej liczby konsumentów. Konsumenci zapoznaj ą cy si ę z zawarto ś ci ą przekazu Przedsi ę biorców zostali wprowadzeni w b łą d co do rzeczywistych kosztów zakupu towarów znajduj ą cych si ę w ofercie Przedsi ę biorców, poprzez wywo ł anie mylnego wra ż enia, i ż podawane ceny maj ą charakter ostatecznych warto ś ci koniecznych do zap ł acenia za kupowany towar. Prowadzi ć to mog ł o do naruszenia ich interesów ekonomicznych w ten sposób, ż e zach ę ceni informacj ą o wysoko ś ci ceny oferowanego towaru mogli podj ąć czynno ś ci maj ą ce na celu zawarcie kontraktu z przedsi ę biorc ą , mogli równie ż zawrze ć sam kontrakt. Informacja zawarta w reklamie wywiera ł a tak ż e wp ł yw na potencjalnych konsumentów (kontrahentów) Przedsi ę biorcy, których nierzetelnie i w sposób nie precyzyjny informowano o wysoko ś ci ich 1 Ewa Nowi ń ska Zwalczanie nieuczciwej reklamy - zagadnienia cywilno prawne , Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 1997, s. 24 2 por. Ewa Nowi ń ska op. cit. , s. 28 3 http://www.polskapresse.pl/art/58.html 8 ewentualnego zobowi ą zania. Konsumenci mogli je ponadto odczytywa ć b łę dnie uznaj ą c ofert ę Przedsi ę biorców jako konkurencyjn ą wobec ofert innych przedsi ę biorców. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du wzi ął równie ż pod uwag ę ogóln ą nisk ą ś wiadomo ść prawn ą spo ł ecze ń stwa oraz fakt, i ż przeci ę tny konsument niekoniecznie wie jakie prawa mu przys ł uguj ą oraz jak z nich korzysta ć . W ś wietle orzecznictwa S ą du Apelacyjnego w Warszawie (wyrok z dnia 2 grudnia 2005 r. sygn. akt VI ACa 600/05) przeci ę tny konsument nie musi zna ć obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, co oznacza, i ż nie dysponuje on wiedz ą z zakresu prawa podatkowego, w cz ęś ci dotycz ą cej w szczególno ś ci aktualnie stosowanych stawek podatku VAT dla ró ż nych grup towarów i us ł ug. Wobec łą cznego spe ł nienia wszystkich trzech przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 23a ustawy o okik, Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. W pi ś mie z dnia 15 lutego 2007 r. Przedsi ę biorcy poinformowali, i ż zaniechali stosowania zarzucanej im praktyki poprzez wstrzymanie emisji reklamy w dotychczasowej formie. Zobowi ą zali si ę równie ż do wprowadzenia w przysz ł ych emisjach reklamy stosownych zmian wyra ź nie zaznaczaj ą c cen ę brutto oferowanych towarów. Przedsi ę biorcy nie przedstawili jednak ż e dowodów pozwalaj ą cych na zweryfikowanie tego o ś wiadczenia. W dniu 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) na podstawie której straci ł a moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz.1119; Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834). Jednak ż e zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) do post ę powa ń wszcz ę tych przed dniem 21 kwietna 2007 r. stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Z zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 i § 3 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona BIELSKA 9 Otrzymuje: 1. Teresa Ostoja- Ś wierczy ń ska, ( tajemnica przedsi ę biorcy ) Ł ód ź 2. Leszek B ą czek, ( tajemnica przedsi ę biorcy ) Ł ód ź