RŁO-13/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-13/05/PJ Ł ód ź , dnia 22 kwietnia 2005 r. DECYZJA Nr R Ł O 13/2005 Na podstawie art. 23e ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2003 r., nr 86, poz. 804; Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 891; Nr 96, poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172; Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Iwonie S ł oka-G ł owik zamieszka ł ej w Kielcach przy ul. Okrzei 19/23 m 31 oraz Janinie Nogajczyk zamieszka ł ej w Kielcach przy ul. Szkolnej 37 m 63 prowadz ą cym w Kielcach przy ul. Sienkiewicza 30/3 Szko łę J ę zyków Obcych „Euroschool”. - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wskazan ą w art. 23a ust. 1 w. w. ustawy, bezprawne, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł anie przedsi ę biorców polegaj ą ce na: stosowaniu przez Iwon ę S ł ok ę -G ł owik zamieszka łą w Kielcach przy ul. Okrzei 19/23 m. 31 oraz Janin ę Nogajczyk zamieszka łą w Kielcach przy ul. Szkolnej 37 m. 63 prowadz ą cym Szko łę J ę zyków Obcych „Euroschool” w Kielcach reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d polegaj ą cej na zamieszczeniu w reklamie prasowej zamieszczonej w gazecie S ł owo Ludu - dodatku „S ł owo o szkole” informacji, i ż prowadzona przez nie Szko ł a J ę zyków Obcych „Euroschool” jest jedn ą z najlepszych w Kielcach w rankingu Newsweek Polska 2004 i stwierdza zaniechanie ich stosowania z dniem 10 lutego 2005 r. Uzasadnienie I. W dniu 31 stycznia 2005 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi wp ł yn ęł a skarga konsumencka dotycz ą ca tre ś ci reklamy stosowanej przez Szko łę J ę zyków Obcych „Euroschool”. Analiza skargi pozwoli ł a przyj ąć , ż e nast ą pi ł o naruszenie art. 23 a ustawy o ochronie (…). W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniu 23 lutego 2005 r. wszcz ął post ę powanie w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu przez Iwon ę S ł ok ę -G ł owik zamieszka łą w Kielcach przy ul. Okrzei 19/23 m 31 oraz Janin ę Nogajczyk zamieszka łą w Kielcach przy ul. Szkolnej 37 m. 63 prowadz ą cym Szko łę J ę zyków Obcych „Euroschool” w Kielcach reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d polegaj ą cej na zamieszczeniu w reklamie prasowej zamieszczonej w gazecie S ł owo Ludu - dodatku „S ł owo o szkole” informacji, i ż prowadzona przez nie Szko ł a J ę zyków Obcych „Euroschool” jest jedn ą z najlepszych w Kielcach w rankingu Newsweek Polska 2004. Odpowiadaj ą c na postawiony zarzut Janina Nogajczyk i Iwona S ł oka-G ł owik (zwne dalej Wspólniczkami) o ś wiadczy ł y, w pi ś mie z dnia 10 marca 2005 r., i ż zaj ę cie przez prowadzon ą przez nie szko łę jedenastego miejsca w rankingu by ł o sukcesem, gdy ż w Kielcach dzia ł a kilkadziesi ą t szkó ł j ę zykowych, a Szko ł a J ę zyków Obcych „Euroschool” dzia ł a ł a na rynku dopiero od roku. Wspólniczki o ś wiadczy ł y ponadto, ż e w przypadku uznania tre ś ci reklamy za nadinterpretacj ę wyników rankingu, do ł o żą one wi ę kszej staranno ś ci w formu ł owaniu kolejnych reklam ( dowód: pismo Janiny Nogajczyk i Iwony S ł oki-G ł owik z dnia 10 marca 2005 r., karty 14-15). Wspólniczki o ś wiadczy ł y, ż e kwestionowana reklama zosta ł a zamieszczona dwukrotnie w gazecie „S ł owo Ludu”: w dniu 27 stycznia i 10 lutego 2005 r. ( dowód: pismo Janiny Nogajczyk i Iwony S ł oki- G ł owik z dnia 10 marca 2005 r., karty 14-15, za łą czniki do pisma Janiny Nogajczyk i Iwony S ł oki-G ł owik z dnia 10 marca 2005 r., karty 18-21). II. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Iwona S ł oka-G ł owik zamieszka ł a w Kielcach przy ul. Okrzei 19/23 m. 31 jest wpisana do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Kielce pod nr 20087/01/U ( dowód: za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej; karta 17). 2. Janina Nogajczyk zamieszka ł a w Kielcach przy ul. Szkolnej 37 m. 63 jest wpisana do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Kielce pod nr 22059/03/U ( dowód: za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej; karta 16). 3. Iwona S ł oka-G ł owik zamieszka ł a w Kielcach przy ul. Okrzei 19/23 m 31 oraz Janina Nogajczyk zamieszka ł a w Kielcach przy ul. Szkolnej 37 m. 63 prowadz ą wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Szko ł a J ę zyków Obcych „Euroschool” ( dowód: pismo Janiny Nogajczyk i Iwony S ł oki-G ł owik z dnia 10 marca 2005 r., karty 14-15). 4. Reklama b ę d ą ca przedmiotem zarzutu zosta ł a opublikowana w gazecie „S ł owo Ludu – w dodatku „S ł owo o szkole” dwukrotnie tj. dniu 27 stycznia i 10 lutego 2005 r. ( dowód: pismo Janiny Nogajczyk i Iwony S ł oki-G ł owik z dnia 10 marca 2005 r., karty 14- 15, za łą czniki do pisma Janiny Nogajczyk i Iwony S ł oki-G ł owik z dnia 10 marca 2005 r., karty 18-21). 5. Reklama zamieszczona w „S ł owo Ludu – w dodatku „S ł owo o szkole” zawiera informacj ę , ż e szko ł a „Euroschool” jest jedn ą z najlepszych szkó ł w Kielcach w rankingu Newsweek Polska 2004 ( dowód: pismo Janiny Nogajczyk i Iwony S ł oki-G ł owik z dnia 10 marca 2005 r., karty 14-15). 2 6. W rankingu szkó ł j ę zykowych Newsweek Polska 2004 szko ł a prowadzona przez Wspólniczki zaj ęł a jedenaste miejsce w ś ród trzynastu szkó ł obj ę tych badaniem w Kielcach (Newsweek Polska z dnia 26 wrze ś nia 2004 r., nr 39/2004, karta 11). 7. Badanie szkó ł j ę zykowych przeprowadzone zosta ł o na zlecenie Newsweek Polska przez Pracowni ę Bada ń Spo ł ecznych w Sopocie i mog ł y bra ć w nim udzia ł wszystkie szko ł y j ę zykowe dzia ł aj ą ce na terenie nast ę puj ą cych miast: Ł odzi, P ł ocka, Bia ł egostoku, Bydgoszczy, Trójmiasta (Gda ń sk, Gdynia, Sopot), Aglomeracji Ś l ą skiej (Katowice, Gliwice, Zabrze), Kielc, Krakowa, Lublina, Olsztyna, Opola, Rzeszowa, Szczecina, Torunia, Warszawy, Zielonej Góry, Gorzowa Wielkopolskiego, Wroc ł awia, Poznania, które dzia ł aj ą na rynku d ł u ż ej ni ż rok, zatrudniaj ą co najmniej 3 lektorów i prowadz ą kursy dla indywidualnych klientów. Udzia ł w badaniu mia ł charakter dobrowolny (Pismo Axel Springer Polska Sp. z o.o. z dnia 8 marca 2005 r. wraz z za łą cznikami, karty 22-37). III. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny i prawny organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (...) przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1 Jak zosta ł o wykazane powy ż ej, Iwona S ł oka-G ł owik oraz Janina Nogajczyk s ą wpisane do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Kielce. Przedmiotem Ich dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi nauczanie j ę zyków obcych. Wspólniczki s ą wi ę c przedsi ę biorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (...). Ad. 2 Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa zawartymi w ró ż nych jego ga łę ziach oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Istotnym jest równie ż fakt, i ż bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie (…) zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. W ś ród praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca wymieni ł nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Zakaz stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d zawarty zosta ł w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. 1993 r. Nr 47, poz. 211 ze zm.). Art. 16 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Analiza przedstawionego powy ż ej stanu faktycznego pozwala na przyj ę cie, ż e stosowana przez Wspólniczki reklama prasowa mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów. 3 W rankingu sklasyfikowano 13 szkó ł z Kielc. Szko ł a prowadzona przez Wspólniczki zaj ęł a w nim jedenaste miejsce. W zwi ą zku z tym, tre ść informacji zawartej na reklamie nie jest prawdziwa. Trudno bowiem przyj ąć , ż e zaj ę cie jedenastego miejsca pozwala na uznanie, i ż szko ł a ta jest jedn ą z najlepszych. Za stanowiskiem takim przemawia równie ż osi ą gni ę ty przez szko łę wynik punktowy. W ankiecie mo ż na by ł o uzyska ć maksymalnie 108 punktów. Najlepsza ze szkó ł uzyska ł a 99 punktów. Najwy ż szy wynik osi ą gni ę ty przez szko łę z Kielc wyniós ł 93 punkty (Newsweek Polska z dnia 26 wrze ś nia 2004 r., nr 39/2004, karta 11). Szko ł a „Euroschol” otrzyma ł a w ankiecie 53 punkty (Newsweek Polska z dnia 26 wrze ś nia 2004 r., nr 39/2004, karta 11). Jest to zatem niespe ł na po ł owa punktów mo ż liwych do osi ą gni ę cia w rankingu i liczba zdecydowanie ni ż sza od wyników uzyskanych przez pierwsz ą pi ą tk ę szkó ł z Kielc – szko ł a sklasyfikowana na pi ą tym miejscu otrzyma ł a 76 punktów (Newsweek Polska z dnia 26 wrze ś nia 2004 r., nr 39/2004, karta 11). Za tak ą ocen ą tre ś ci reklamy przemawia równie ż formu ł a przeprowadzonego badania. Zgodnie z tre ś ci ą „Zasad realizacji badania” (karty 23 – 25) udzia ł w rankingu by ł dobrowolny. Co wi ę cej mog ł y w nim wzi ąć udzia ł wszystkie szko ł y j ę zykowe dzia ł aj ą ce na terenie: Ł odzi, P ł ocka, Bia ł egostoku, Bydgoszczy, Trójmiasta (Gda ń sk, Gdynia, Sopot), Aglomeracji Ś l ą skiej (Katowice, Gliwice, Zabrze), Kielc, Krakowa, Lublina, Olsztyna, Opola, Rzeszowa, Szczecina, Torunia, Warszawy, Zielonej Góry, Gorzowa Wielkopolskiego, Wroc ł awia, Poznania, które dzia ł aj ą na rynku d ł u ż ej ni ż rok, zatrudniaj ą co najmniej 3 lektorów i prowadz ą kursy dla indywidualnych klientów. Nie mo ż na zatem przyj ąć , ż e sam fakt obj ę cia badaniem móg ł by ć dla Wspólniczek przes ł ank ą do uznania, i ż szko ł a ta zosta ł a przez sam fakt obj ę cia zdaniem, uznana za jedn ą z najlepszych. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci nale ż y stwierdzi ć , i ż reklama stosowna przez Iwon ę S ł ok ę -G ł owik oraz Janin ę Nogajczyk mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów co do pozycji rynkowej szko ł y prowadzonej przez Wspólniczki i prowadzi ć do zawarcia przez nich umowy ze szko łą „Euroschool”. Tym samym przes ł anka bezprawno ś ci zosta ł a spe ł niona. Ad. 3 Przepisy ustawy o ochronie (...) nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy b ę d ą c czytelnikami dziennika „S ł owo Ludu” mogli zapozna ć si ę z tre ś ci ą reklamy szko ł y prowadzonej przez Iwon ę S ł ok ę -G ł owik oraz Janin ę Nogajczyk. Powy ż szy fakt decyduje o tym, i ż trzecia przes ł anka zosta ł a spe ł niona. Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, Wspólniczki w pi ś mie z dnia 12 marca 2005 r. o ś wiadczy ł y, i ż reklama b ę d ą ca przedmiotem zarzutu zosta ł a opublikowana dwukrotnie tj. dniu 27 stycznia i 10 lutego 2005 r. W celu udowodnienia z ł o ż onego o ś wiadczenia Wspólniczki przedstawi ł y dowody w postaci faktur za opublikowanie reklamy w dzienniku 4 „S ł owo Ludu”. Maj ą c na uwadze powy ż sze wyja ś nienia oraz przedstawione dowody Prezes Urz ę du stwierdzi ł zaniechanie stosowanej praktyki z dniem 10 lutego 2005 r. Wobec łą cznego spe ł nienia wszystkich trzech przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (...) oraz przes ł anek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą cej zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 23e ustawy o ochronie (...) organ antymonopolowy orzek ł jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona BIELSKA Otrzymuje: Iwona S ł oka-G ł owik Ul. Okrzei 19/23 m 31 25-525 Kielce Janina Nogajczyk Ul. Szkolna 37 m 63 25-604 Kielce 5 6