RŁO-11/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-1/06/MN- ...... Ł ód ź , dnia 27 kwietnia 2006 r. DECYZJA Nr R Ł O 11/2006 Na podstawie art. 23e ust. 1 i ust. 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172; z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko ART- DOM M.M. Zieli ń scy Spó ł ka Jawna z siedzib ą w Ł odzi, ul. Kasprzaka 3, 91-078 Ł ód ź - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wskazan ą w art. 23a ust. 2 cytowanej powy ż ej ustawy, dzia ł anie ART-DOM M.M. Zieli ń scy Spó ł ka Jawna z siedzib ą w Ł odzi, ul. Kasprzaka 3, 91-078 Ł ód ź polegaj ą ce na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsumentów poprzez zamieszczenie w reklamach prasowych informacji o tre ś ci „Skorzystaj z amnestii. Dokonaj w grudniu zakupu na raty 0 % w AIG Sprzeda ż na raty a ostatni ą rat ę Ci umorzymy. Kupujesz na 12, sp ł acasz tylko 11 rat. Dodatkowo: Pierwsz ą rat ę p ł acisz dopiero po trzech miesi ą cach” oraz „Skorzystaj z amnestii. Dokonaj do 24 grudnia zakupu na raty 0 % w AIG Sprzeda ż na raty a ostatni ą rat ę Ci umorzymy. Kupujesz na 12, sp ł acasz tylko 11 rat! Dodatkowo: Pierwsz ą rat ę p ł acisz dopiero po trzech miesi ą cach”, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.) i stwierdza si ę jej zaniechanie z dniem 9 grudnia 2005 r. Uzasadnienie W dniu 5 grudnia 2005 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy na rynku sprzeda ż y artyku ł ów RTV, AGD, sprz ę tu komputerowego i fotograficznego itp. dosz ł o do naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów poprzez udzielanie konsumentom nierzetelnej, nieprawdziwej lub niepe ł nej informacji o kosztach kredytu zaci ą ganego na zakup ww. towarów. W ramach niniejszego post ę powania poddano kontroli reklam ę prasow ą stosowan ą przez ART-DOM M.M. Zieli ń scy Spó ł ka Jawna z siedzib ą w Ł odzi, ul. Kasprzaka 3 (zwana dalej: „ART- DOM”, „przedsi ę biorca” lub „Spó ł ka”). W przekazie reklamowym ww. przedsi ę biorcy znajdowa ł a si ę informacja o mo ż liwo ś ci zaci ą gni ę cia kredytu na zakup towarów o atrakcyjnym oprocentowaniu 0 % oraz skorzystania z tzw. „Amnestii ratalnej” polegaj ą cej na umorzeniu 12 raty kredytu, co dla konsumenta oznacza ł o konieczno ść sp ł acenia tylko 11 rat zaci ą gni ę tego kredytu. W reklamach prasowych przedsi ę biorca niejednakowo podawa ł , i ż z promocji mo ż na skorzysta ć „w grudniu” (karty od Nr 12 do Nr 14) lub „do 24 grudnia” (karta Nr 11). Przedstawiony przez ART-DOM w toku post ę powania Regulamin promocji „Amnestia Ratalna” wskazywa ł , i ż promocja obowi ą zuje od 2 grudnia 2005 r. do 24 grudnia 2005 r., a warunkiem pokrycia przez ART-DOM ostatniej raty kredytu oprócz terminowego sp ł acenia 11 rat zgodnie z harmonogramem sp ł at, uzyskania potwierdzenia sp ł at rat bez opó ź nie ń jest dokonanie kolejnego zakupu ratalnego w ART-DOM za po ś rednictwem AIG Credit w okre ś lonym terminie (na nie mniej ni ż 30 dni i nie pó ź niej ni ż 16 dni przed up ł ywem terminu ostatniej 12 raty) na kwot ę kredytu nie mniejsz ą od warto ś ci umowy promocyjnej (karta Nr 10). Poniewa ż analiza dokumentów i informacji zebranych od ART-DOM w toku wspomnianego post ę powania da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w opisanej sprawie mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) – zwana dalej „ustaw ą o okik”, poprzez stosowanie wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania takich praktyk przez ART-DOM sta ł o si ę konieczne i uzasadnione. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du Postanowieniem Nr 1/61-1/06 z dnia 16 stycznia 2006 r. (karta Nr 1) post ę powanie w sprawie stosowania przez ART- DOM praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsumentów poprzez zamieszczenie w reklamach prasowych informacji o tre ś ci: „Skorzystaj z amnestii. Dokonaj w grudniu zakupu na raty 0 % w AIG Sprzeda ż na raty a ostatni ą rat ę Ci umorzymy. Kupujesz na 12, sp ł acasz tylko 11 rat. Dodatkowo: Pierwsz ą rat ę p ł acisz dopiero po trzech miesi ą cach” oraz „Skorzystaj z amnestii. Dokonaj do 24 grudnia zakupu na raty 0 % w AIG Sprzeda ż na raty a ostatni ą rat ę Ci umorzymy. Kupujesz na 12, sp ł acasz tylko 11 rat! Dodatkowo: Pierwsz ą rat ę p ł acisz dopiero po trzech miesi ą cach”, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23 a ustawy o okik. Postanowieniem Nr 2/61-1/06 z dnia 16 stycznia 2006 r. (karta Nr 3) Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów pismo ART-DOM z dnia 12 stycznia 2006 r. sygn. akt R Ł O/400- 57/05/MN-19 wraz z za łą cznikami (karty od Nr 4 do Nr 15). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta Nr 2) w pi ś mie z dnia 1 lutego 2006 r. pe ł nomocnik ART-DOM wyja ś ni ł , i ż w ocenie przedsi ę biorcy reklamy prasowe nie wprowadza ł y w b łą d konsumentów zamierzaj ą cych skorzysta ć z promocji „Amnestia ratalna”. Promocja prowadzona by ł a we wspó ł pracy z bankiem AIG Credit na podstawie opracowanego wcze ś niej regulaminu promocji, który szczegó ł owo okre ś la ł zasady udzia ł u oraz czas trwania promocji od dnia 2 grudnia do 24 grudnia 2005 r. Zdaniem Spó ł ki og ł oszenia prasowe sygnalizowa ł y jedynie prowadzenie przez ART-DOM promocji wraz z mo ż liwo ś ci ą uczestniczenia w konkursie, a dla klienta istotne by ł o zamieszczenie informacji o organizatorze promocji, ratach 0 %, mo ż liwo ś ci sp ł aty 11 rat oraz przybli ż onym okresie trwania promocji, tj. w miesi ą cu grudniu. We wspomnianych przekazach reklamowych Spó ł ka wskazywa ł a, i ż szczegó ł owe informacje zawarte zosta ł y w Regulaminie promocji i konkursu, a ka ż dy potencjalny klient zapoznawa ł si ę ze wspominanym regulaminem oraz 2 podpisywa ł w punkcie obs ł ugi AIG Credit o ś wiadczenie o zapoznaniu si ę z warunkami promocji. Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż lista klientów banku, który skorzystali z promocji mo ż e by ć udost ę pniona na ż yczenie Prezesa Urz ę du, dodaj ą c, i ż wedle wspomnianego banku oko ł o po ł owa klientów korzystaj ą cych z promocji uzyska ł a informacj ę o jej warunkach bezpo ś rednio w punkcie obs ł ugi klientów banku podczas dokonywania zakupów. Pe ł nomocnik Spó ł ki wyja ś ni ł , i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du og ł oszenie ukaza ł o si ę czterokrotnie: w dniu 2 grudnia 2005 r. w „Expresie Ilustrowanym” i „Gazecie Wyborczej”, w dniu 6 grudnia 2005 r. w „ Ż yciu Pabianic” oraz ponownie w dniu 9 grudnia 2005 r. w „Expresie Ilustrowanym”, lecz dopiero w ostatnim z nich prawid ł owo tj. w zgodno ś ci z Regulaminem promocji okre ś lono czas zako ń czenia promocji jako dzie ń 24 grudnia 2005 r. Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż nie zamieszcza ł a og ł osze ń prasowych o kwestionowanej przez Prezesa Urz ę du tre ś ci w ż adnych innych gazetach i w ż adnych innych terminach ni ż wyszczególnione powy ż ej. ART-DOM wskaza ł , i ż promocja „Amnestia ratalna” obowi ą zywa ł a faktycznie do 24 grudnia 2005 r., kiedy to ostatni klienci podpisali umowy, a łą czna ilo ść podpisanych umów czyli liczba klientów, którzy skorzystali z promocji wynios ł a 408 osób. Przedsi ę biorca wyja ś ni ł , i ż po dniu 24 grudnia 2005 r. do siedziby Spó ł ki ani punktów kredytowych nie zg ł asza ł y si ę osoby chc ą ce skorzysta ć z promocji, nie by ł y te ż zg ł aszane ż adne zastrze ż enia co do terminu trwania promocji. Powy ż sze zdaniem pe ł nomocnika ART-DOM uzasadnia ł o twierdzenie, i ż kwestionowana reklama nie wprowadza ł a w b łą d potencjalnych klientów, a jej regulamin zawiera ł wszystkie niezb ę dne informacje. W takiej sytuacji pe ł nomocnik wniós ł o umorzenie post ę powania wobec nie zaistnienia przes ł anek skutkuj ą cych naruszeniem ustawy o okik (karty od Nr 18 do Nr 20). Odpowiadaj ą c na dodatkowe pytania Prezesa Urz ę du zawarte w wezwaniu z dnia 15 marca 2006 r. (karta Nr 21) Spó ł ka podtrzyma ł a swoje stanowisko w zakresie podpisywania przez ka ż dego klienta uczestnicz ą cego w promocji o ś wiadczenia o zapoznawaniu si ę w zasadami promocji przez podpisaniem umowy kredytowej wskazuj ą c, i ż wystosowa ł a do AIG Credit pismo z pro ś b ą o udost ę pnienie stosownych dokumentów. Przedsi ę biorca z uwagi na oczekiwanie na odpowied ź banku wniós ł o nie stosowanie sankcji z tytu ł u niedotrzymania terminu wyznaczonego przez Prezesa Urz ę du na odpowied ź , zobowi ą zuj ą c si ę do niezw ł ocznego przekazania dokumentów, jak tylko zostan ą one mu przys ł ane z banku. Ponadto Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż punkty kredytowe AIG Credit zlokalizowane by ł y w salonach sprzeda ż y w Ł odzi i Pabianicach i zgodnie z regulaminem jedynie w tych placówkach mo ż na by ł o skorzysta ć z promocji. W tej sytuacji pe ł nomocnik ponownie wniós ł o umorzenie prowadzonego post ę powania (karta Nr 25). Do wspomnianego pisma za łą czono ponownie regulamin promocji „Amnestia ratalna” (mimo, i ż w punkcie 2 wezwania z dnia 8 marca 2006 r. – karta Nr 21 - Prezes Urz ę du wezwa ł Spó ł k ę do przekazania regulaminu konkursu, o którym by ł a równie ż mowa w kwestionowanych reklamach) oraz pismo wystosowane przez ART-DOM do banku AIG Credit (karty od Nr 26 do Nr 28). W nawi ą zaniu do wyznaczonego przez Prezesa Urz ę du dodatkowego terminu na przekazanie wyja ś nie ń z banku (karta Nr 29) w pi ś mie z dnia 30 marca 2006 r. pe ł nomocnik Spó ł ki za łą czaj ą c pismo z banku (karta Nr 31) wyja ś ni ł , i ż z uwagi na motywowan ą ochron ą danych osobowych klientów odmow ę udost ę pnienia przez bank dokumentów kredytowych, nie mo ż e ponosi ć z tego tytu ł u negatywnych skutków oraz wniós ł o wystosowanie przez Prezesa Urz ę du pisma w tej sprawie do banku, tj. podmiotu bezpo ś rednio dysponuj ą cego dokumentami. Z za łą czonego do odpowiedzi przedsi ę biorcy pisma banku wynika ł o, i ż klienci uczestnicz ą cy w promocji ka ż dorazowo podpisywali o ś wiadczenia o zapoznaniu si ę z regulaminem, a AIG Credit jest w posiadaniu orygina ł u takiego o ś wiadczenia oraz podpisów 3 kredytobiorców. Bank o ś wiadczy ł , i ż warunki promocji by ł y przedstawiane klientom w momencie zawierania umowy kredytowej (karta Nr 31). Ponadto Spó ł ka przyzna ł a, i ż w stosowanych przez ni ą og ł oszeniach prasowych znalaz ł o si ę pomy ł kowe stwierdzenie „szczegó ł owy regulamin promocji i konkursu”, podczas gdy jedynym dokumentem obwi ą zuj ą cym w prowadzonej promocji by ł Regulamin promocji „Amnestia ratalna”. B łą d w zapisie powsta ł na etapie redagowania og ł oszenia i zdaniem przedsi ę biorcy nie mia ł wp ł ywu na przeprowadzenie akcji promocyjnej ani prawa i obowi ą zki klientów. We wspomnianym pi ś mie pe ł nomocnik po raz trzeci wniós ł o umorzenie prowadzonego przez Prezesa Urz ę du post ę powania (karta Nr 30). W dniu 10 kwietnia 2006 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł ART-DOM o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami sprawy. Spó ł ka nie skorzysta ł a z tej mo ż liwo ś ci. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: ART-DOM M.M. Zieli ń scy Spó ł ka jawna z siedzib ą w Ł odzi przy ul. Kasprzaka 3 jest zarejestrowana w KRS pod numerem 0000048725 i zgodnie z przedstawionym aktualnym odpisem z rejestru przedsi ę biorców przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest m.in. handel detaliczny, za wyj ą tkiem sprzeda ż y pojazdów mechanicznych i motocykli oraz naprawa artyku ł ów u ż ytku osobistego i domowego (karty od Nr 5 do Nr 9). Dzia ł alno ść taka prowadzona jest przez przedsi ę biorc ę we w ł asnych salonach sprzeda ż y. Spó ł ka by ł a organizatorem promocji „Amnestia ratalna”, której zasady by ł y okre ś lone w Regulaminie promocji (karta Nr 10). W § 3 ww. regulaminu okre ś lono, i ż promocja obowi ą zuje od 2 do 24 grudnia 2005 r. i przeznaczona jest dla ka ż dej osoby, która we wspomnianym okresie dokona zakupu ratalnego za po ś rednictwem AIG Credit w salonach sprzeda ż y ART-DOM (w Ł odzi lub Pabianicach) na warunkach „3 x 0” na okres 12 miesi ę cy z dwumiesi ę czn ą karencj ą . Natomiast § 4 Regulaminu promocji wskazywa ł , i ż ART-DOM pokryje wszystkim kredytobiorcom koszt ostatniej raty w przypadku łą cznego spe ł nienia czterech warunków: − dokonania bez opó ź nie ń sp ł aty 11 rat (decyduje data wp ł ywu ś rodków do banku), − sp ł aty rat zgodnie z harmonogramem, − zg ł oszenia si ę kredytobiorcy do punkt obs ł ugi klientów AIG Credit i uzyskania potwierdzenia sp ł at rat bez opó ź nie ń , − oraz dokonania kolejnego zakupu ratalnego w ART-DOM za po ś rednictwem AIG Credit na nie mniej ni ż 30 dni i nie pó ź niej ni ż 16 dni przed up ł ywem terminu wp ł aty ostatniej raty, na kwot ę kredytu nie mniejsz ą od umowy promocyjnej. Spó ł ka zamie ś ci ł a og ł oszenia reklamuj ą ce promocj ę „Amnestia ratalna” o tre ś ci „Skorzystaj z amnestii. Dokonaj w grudniu zakupu na raty 0 % w AIG Sprzeda ż na raty a ostatni ą rat ę Ci umorzymy. Kupujesz na 12, sp ł acasz tylko 11 rat. Dodatkowo: Pierwsz ą rat ę p ł acisz dopiero po trzech miesi ą cach” w dniu 2 grudnia 2005 r. w „Expresie Ilustrowanym” oraz „Gazecie Wyborczej” (karty Nr 12 i Nr 13) oraz w dniu 6 grudnia 2005 r. w „ Ż yciu Pabianic”. Natomiast w dniu 9 grudnia 2005 r. og ł oszenie zawieraj ą ce zmodyfikowan ą dat ę obowi ą zywania promocji o tre ś ci: „Skorzystaj z amnestii. Dokonaj do 24 grudnia zakupu na raty 0 % w AIG Sprzeda ż na raty a ostatni ą rat ę Ci umorzymy. Kupujesz na 12, sp ł acasz tylko 11 rat! Dodatkowo: Pierwsz ą rat ę p ł acisz dopiero po trzech miesi ą cach” ukaza ł o si ę w „Expresie Ilustrowanym”. 4 Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny i prawny Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o okik przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1 Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o okik ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 roku – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2001 r. Nr 101 poz. 1178, ze zm.) - obecnie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807, ze zm.). ART-DOM jest spó ł k ą jawn ą , posiada osobowo ść prawn ą , a przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest m.in. sprzeda ż detaliczna, realizowana w salonach sprzeda ż y prowadzonych przez tego przedsi ę biorc ę . Prezes Urz ę du stwierdzi ł zatem, ż e ART-DOM jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Ad. 2 Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. W ś ród praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca wymieni ł nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Zakaz stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d zawarty zosta ł równie ż w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.). Przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Art. 16 ust. 2 ww. ustawy stanowi, i ż przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d nale ż y uwzgl ę dni ć m.in. jej wp ł yw na zachowanie konsumenta i podejmowane decyzje w zakresie wyboru przedmiotu transakcji i kontrahenta. Oczywistym jest fakt, i ż decyzje podj ę te przez konsumenta w oparciu o nieprawdziwe, nierzetelne lub wprowadzaj ą ce w b łą d informacje mog ą by ć dla niego niekorzystne. W doktrynie uwa ż a si ę , i ż z chwil ą zainicjowania wzajemnych kontaktów pomi ę dzy konsumentem a profesjonalist ą nast ę puje najwi ę ksze nat ęż enie obowi ą zków informacyjnych przedsi ę biorcy wobec konsumenta. Dotyczy to w szczególno ś ci tych informacji, które s ą niezb ę dne do ś wiadomego dokonania wyboru i podj ę cia decyzji o woli zawarcia transakcji. Ten w ł a ś nie moment jest miarodajny do oceny, czy kontrahent konsumenta wywi ą za ł si ę ze swoich powinno ś ci, co do przedmiotu, tre ś ci i adekwatno ś ci informacji przekazanej w reklamie (E. Łę towska, Prawo umów konsumenckich , 2 Wydanie, C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 226). 5 Analizuj ą c tre ść reklamy prasowej, w której znajdowa ł y si ę informacje o tre ś ci: „Skorzystaj z amnestii. Dokonaj w grudniu zakupu na raty 0 % w AIG Sprzeda ż na raty a ostatni ą rat ę Ci umorzymy. Kupujesz na 12, sp ł acasz tylko 11 rat. Dodatkowo: Pierwsz ą rat ę p ł acisz dopiero po trzech miesi ą cach” oraz „Skorzystaj z amnestii. Dokonaj do 24 grudnia zakupu na raty 0 % w AIG Sprzeda ż na raty a ostatni ą rat ę Ci umorzymy. Kupujesz na 12, sp ł acasz tylko 11 rat! Dodatkowo: Pierwsz ą rat ę p ł acisz dopiero po trzech miesi ą cach” Prezes Urz ę du uzna ł , i ż zacytowane tre ś ci reklamowe nie odzwierciedlaj ą z kilku przynajmniej powodów w sposób rzetelny i prawdziwy warunków promocji okre ś lonych w Regulaminie promocji „Amnestia ratalna”. Po pierwsze: w trzech z czterech reklam, które ukaza ł y si ę w prasie w dniach 2 i 6 grudnia 2005 r. (w „Expresie Ilustrowanym”, „Gazecie Wyborczej” i „ Ż yciu Pabianic”) znalaz ł o si ę sformu ł owanie o tym, i ż zakupu w promocji dokona ć mo ż na w grudniu, podczas gdy regulamin stanowi ł , i ż promocja obowi ą zuje od 2 do 24 grudnia 2005 r. Bior ą c pod uwag ę fakt, i ż pierwsza reklama ukaza ł a si ę w dniu 2 grudnia, tj. pierwszym dniu obowi ą zywania promocji stwierdzi ć nale ż y, i ż ww. tre ść reklamy wprowadza ł a konsumentów w b łą d co do terminu zako ń czenia akcji promocyjnej. Reklamie takiej mo ż na zarzuci ć wprowadzenie w b łą d co do jednego z najistotniejszych warunków promocji tj. terminu jej obowi ą zywania. Oczywistym jest przecie ż fakt, i ż jedn ą z podstawowych funkcji przekazu reklamowego informuj ą cego o prowadzonych promocjach jest z ca łą pewno ś ci ą poinformowanie o czasie trwania ca ł ej akcji. Informacja taka ma fundamentalne znaczenie dla konsumenta, gdy ż wskazuje na czas, w którym mo ż liwe jest zawarcie umowy na warunkach korzystniejszych ni ż standardowe. Zak ł adaj ą c, i ż priorytetowym celem stosowanej reklamy by ł o zach ę cenie potencjalnych klientów ART-DOM do odwiedzenia salonów sprzeda ż y, zapoznania si ę z asortymentem oferowanych towarów i podj ę cia decyzji o zakupie za niedopuszczalne uzna ć nale ż y wprowadzaj ą ce w b łą d informowanie o czasie trwania promocji „Amnestia ratalna”. Prezes Urz ę du zwróci ł równie ż uwag ę na fakt, i ż wspomniana promocja prowadzona by ł a w okresie przed ś wi ą tecznym, a b łę dna informacja o terminie jej zako ń czenia nara ż a ł a potencjalnych klientów na ogromne rozczarowanie, w przypadku, gdy pojawili si ę w sklepie zaraz po Ś wi ę tach Bo ż ego Narodzenia, ale jeszcze przed Nowym Rokiem. Zauwa ż y ć nale ż y równie ż , i ż okres ś wi ą teczny jest tradycyjne uznawany za czas wzmo ż onej sprzeda ż y, w szczególno ś ci towarów takich jakie artyku ł y znajduj ą ce si ę w ofercie ART-DOM np. telewizory, sprz ę t AGD, urz ą dzenia gospodarstwa domowego, aparaty fotograficzne itp. Tej negatywnej oceny Prezesa Urz ę du nie zmienia fakt, i ż ostatnie z publikowanych w prasie og ł osze ń zawiera ł o ju ż prawid ł owo okre ś lony czas trwania akcji promocyjnej, ani o ś wiadczenie Spó ł ki, i ż po 24 grudnia 2005 r. do salonów ART-DOM nie zg ł osi ł si ę ż aden konsument zainteresowany skorzystaniem z promocji. Prawid ł owo sformu ł owane og ł oszenie w zakresie dotycz ą cym (wy łą cznie) okresu obowi ą zywania promocji ukaza ł o si ę w dniu 9 grudnia 2005 r w „Gazecie Wyborczej” i nie mog ł o w zwi ą zku z tym gwarantowa ć , i ż czytelnicy innych tytu ł ów prasowych tj. „Expresu Ilustrowanego” i „ Ż ycia Pabianic”, ani nawet czytelnicy wydania tej samej gazety z dnia 2 grudnia 2005 r. uzyskaj ą w ko ń cu rzeteln ą informacj ę o czasie trwania promocji. Ponadto Spó ł ka w ż aden sposób nie sprostowa ł a ww. b łę dnej informacji, ograniczaj ą c si ę wy łą cznie do umieszczenia przekazu reklamowego o zmienionej tre ś ci. Podsumowuj ą c uzna ć nale ż y, i ż odbiorcy kwestionowanej reklamy oceniaj ą c jej tre ść mogli doj ść do wniosku, i ż promocja „Amnestia ratalna” obowi ą zuje przez ca ł y grudzie ń , a nie tylko do 24 dnia tego miesi ą ca. S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wskaza ł w wyroku z dnia 23 czerwca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 66/03), i ż „wprowadzenie w b łą d polega ć mo ż e na pomini ę ciu w reklamie istotnych dla konsumenta informacji lub zawarciu w reklamie 6 sformu ł owa ń k ł amliwych”. W niniejszym przypadku nast ą pi ł o w opinii Prezesa Urz ę du zamieszczenie wprowadzaj ą cego w b łą d sformu ł owania dotycz ą cego czasu trwania promocji. Po drugie: we wszystkich kwestionowanych og ł oszeniach prasowych zleconych do publikacji przez ART-DOM znalaz ł o si ę sformu ł owanie stwierdzaj ą ce, i ż wystarczy dokona ć zakupu w okre ś lonym terminie w systemie rat 0 %, a ostatnia rata zostanie konsumentowi umorzona oraz has ł o o tre ś ci: „Kupujesz na 12, sp ł acasz tylko 11 rat!”. Z regulaminu promocji „Amnestia ratalna” wynika ł o natomiast, i ż konsument mo ż e nie p ł aci ć ostatniej 12 raty przy łą cznym spe ł nieniu czterech warunków. Dwa pierwsze obostrzenia zwi ą zane by ł y ogólnie rzecz bior ą c z terminowym, zgodnym w warunkami umowy kredytowej wywi ą zaniem si ę konsumenta z ci ążą cych na nim zobowi ą za ń tj. terminowym sp ł aceniem wszystkich 11 rat, w zgodno ś ci z harmonogramem sp ł at ustalonym przez AIG Credit. Trzeci warunek nak ł ada ł na konsumenta obowi ą zek uzyskania pisemnego potwierdzenia od banku terminowej sp ł aty 11 rat, co uzna ć nale ż y za rzecz ca ł kowicie rozs ą dn ą , bior ą c pod uwag ę , ż e to ART-DOM mia ł pokry ć koszt ostatniej raty i musia ł w zwi ą zku z tym wiedzie ć , czy konsument na rzecz innego podmiotu tj. banku AIG Credit uregulowa ł terminowo p ł atno ść wszystkich 11 rat zaci ą gni ę tego kredytu. Natomiast ostatni czwarty warunek okre ś lony w regulaminie promocji „Amnestia ratalna” wi ą za ł si ę z konieczno ś ci ą dokonania przez konsumenta kolejnego zakupu ratalnego w ART-DOM, a tym samym zaci ą gni ę cia kolejnego kredytu na taki zakup w AIG Credit. Kolejna umowa musia ł a opiewa ć na kwot ę nie mniejsz ą ni ż warto ść poprzedniego zakupu promocyjnego i zosta ć podpisana w ś ci ś le okre ś lonym czasie tj. nie mniej ni ż 30 i nie pó ź niej ni ż 16 dni przed terminem sp ł aty ostatniej 12 raty. Warto podkre ś li ć , i ż tylko łą czne spe ł nienie wszystkich czterech warunków umo ż liwia ł o konsumentowi unikni ę cie sp ł aty ostatniej 12 raty kredytu. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż przedsi ę biorca umieszczaj ą c w reklamie jedynie ogólnikow ą informacj ę o umorzeniu ostatniej 12 raty kredytu móg ł wprowadzi ć konsumentów w b łą d co do rzeczywistej tre ś ci oferty promocyjnej kierowanej w ramach promocji „Amnestia ratalna”. Zastrze ż enia Prezesa Urz ę du budzi w szczególno ś ci brak w przekazie reklamowym informacji o konieczno ś ci dokonania kolejnego zakupu ratalnego na co najmniej tak ą sam ą kwot ę , na jak ą opiewa ł a pierwsza umowa kredytowa. Warunek taki okre ś li ć mo ż na jako transakcj ę wi ą zan ą , polegaj ą c ą na korzystnym dla konsumenta umorzeniu ostatniej raty kredytu jedynie w przypadku, gdy konsument zdecyduje si ę na kolejny zakup na raty, czym przysporzy dodatkowych korzy ś ci Spó ł ce (poprzez zwi ę kszenie sprzeda ż y) oraz bankowi (poprzez zawarcie kolejnej umowy kredytowej). Nie zas ł uguj ą na uwzgl ę dnienie wyja ś nienia Spó ł ki, i ż ka ż dy klient i tak podpisywa ł o ś wiadczenie o zapoznaniu si ę z warunkami promocji w punkcie kredytowym AIG Credit oraz za łą czone o ś wiadczenie banku w tym zakresie z uwagi na fakt, i ż przedmiotem niniejszego post ę powania nie s ą kwestie zwi ą zane z sam ą procedur ą podpisywania umowy kredytowej lecz reklama wprowadzaj ą ca w b łą d, która mog ł a wywo ł a ć u konsumenta b łę dne przekonanie co do warunków promocji „Amnestia ratalna”. Zgodnie z cytowanym wy ż ej wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wprowadzenie w b łą d polega ć mo ż e na pomini ę ciu istotnych dla konsumenta informacji, co zdaniem Prezesa Urz ę du mia ł o miejsce w opisywanym przypadku. Prezes Urz ę du przyjmuj ą c za prawdziwe o ś wiadczenie o zapoznawaniu si ę z regulaminem promocji bezpo ś rednio przed zawarciem umowy kredytowej uzna ł , i ż wprowadzenie w b łą d, b ę d ą ce istot ą zarzucanej praktyki mia ł o miejsce wcze ś niej tj. na etapie zapoznawania si ę konsumenta z tre ś ci ą reklam prasowych nie zawieraj ą cych bardzo wa ż nej informacji o konieczno ś ci dokonania kolejnego zakupu, w przypadku gdy mia ł o doj ść do umorzenia ostatniej raty kredytu. W nast ę pstwie kwestionowanego przekazu reklamowego stosowanego przez ART-DOM konsument móg ł podj ąć ju ż konkretne dzia ł ania zwi ą zane np. z udaniem si ę do sklepu, telefonicznym kontaktem z salonem sprzeda ż y, uzyskaniem za ś wiadczenia o zatrudnieniu i wysoko ś ci 7 zarobków, wymaganego zapewne do otrzymania kredytu itp. Z tego wzgl ę du Prezes Urz ę du nie uwzgl ę dni ł wniosku ART-DOM dotycz ą cego wezwania banku AIG Credit do przedstawienia dowodów na podpisywanie przez ka ż dego klienta o ś wiadczenia o zapoznaniu si ę w warunkami promocji w punkcie kredytowym, uznaj ą c, i ż prowadzi ł oby to tylko do przed ł u ż enia czasu trwania post ę powania, a dokumentowa ł o tre ść o ś wiadczenia banku, któr ą Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł w niniejszym rozstrzygni ę ciu. Ponadto praktyka ż yciowa wskazuje, i ż uzyskana o ostatnim momencie tj. w punkcie kredytowym przed podpisaniem umowy pe ł na informacja o warunkach promocji, nie wywo ł uje tak racjonalnego i krytycznego podej ś cia do przedstawionej przez przedsi ę biorc ę oferty, jakby to mia ł o miejsce w przypadku pierwszego kontaktu z pe ł n ą , nie wprowadzaj ą c ą w b łą d informacj ą o wszystkich zasadach promocji, w szczególno ś ci tych, które wi ą za ć si ę b ę d ą w przysz ł o ś ci z wydatkowaniem kolejnych ś rodków finansowych. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci nale ż y stwierdzi ć , i ż kwestionowana reklama stosowana przez ART-DOM wprowadza ł a w b łą d konsumentów co do rzeczywistej tre ś ci oferty promocyjnej „Amnestia ratalna”. Skutkiem tego jest naruszenie interesów ekonomicznych konsumentów. Tym samym przes ł anka bezprawno ś ci zosta ł a spe ł niona. Ad. 3 Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli zetkn ąć si ę z reklam ą zamieszczon ą czterokrotnie przez ART-DOM w nast ę puj ą cych gazetach „Expres Ilustrowany”, „Gazeta Wyborcza” i „ Ż ycie Pabianic”. Konsumenci zapoznaj ą c si ę z tre ś ci ą reklamy mogli nabra ć uzasadnionego przekonania, i ż promocja „Amnestia ratalna” obowi ą zywa ł a przez ca ł y grudzie ń 2005 r. a mo ż liwo ść umorzenia ostatniej 12 raty kredytu nie wi ą za ł a si ę z ż adnymi dodatkowymi warunkami, w szczególno ś ci z konieczno ś ci ą dokonania kolejnego zakupu i zawarciem kolejnej umowy kredytowej. Prowadzi ć to mo ż e do naruszenia ich interesów ekonomicznych w ten sposób, ż e zach ę ceni tre ś ci ą reklamy podejm ą czynno ś ci maj ą ce na celu kontakt z przedsi ę biorc ą (np. przejazd do placówki, kontakt telefoniczny), a w skrajnych przypadkach zawr ą umow ę (a takich umów zawarto w ramach promocji ponad 400), dowiaduj ą c si ę w najlepszym wypadku w ostatniej chwili, i ż rata zostanie im umorzona po łą cznym spe ł nieniu przytoczonych wcze ś niej warunków. Powy ż szy fakt decyduje o tym, i ż trzecia przes ł anka zosta ł a spe ł niona. W toku post ę powania pe ł nomocnik ART.-DOM podniós ł , i ż kwestionowana reklama ukaza ł a si ę tylko czterokrotnie, a po raz ostatni w dniu 9 grudnia 2005 r. w „Gazecie Wyborczej”. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du uzna ł , i ż zaniechanie stosowania praktyki nast ą pi ł o w dniu 9 grudnia 2005 r. Nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie wniosek pe ł nomocnika Spó ł ki dotycz ą cy umorzenia prowadzonego post ę powania z uwagi na fakt, i ż w niniejszej sprawie nie wyst ą pi ł y przes ł anki, o których mowa w art. 67 ustawy o okik. Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik oraz przes ł anek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy 8 konsumentów i stwierdzaj ą cej zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 23e ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona BIELSKA Otrzymuje: Radca Prawny Alicja Florczak Indywidualna Kancelaria Prawna Pl. D ą browskiego 2 90-249 Ł ód ź pe ł nomocnik ART.-DOM M.M. Zieli ń scy Sp. J. w Ł odzi 9