RŁO-11/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-9/05/MN- Ł ód ź , dnia 15 kwietnia 2005 r. DECYZJA Nr R Ł O 11/2005 Na podstawie art. 23c ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804, zm. Dz. U. z 2003 r. Nr 170 poz. 1652, Dz. U. z 2004 r. Nr 93 poz. 891, Dz. U. z 2004 r. Nr 96 poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172, Dz. U. z 2003 r. Nr 6 poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Joannie Miller zam. w Ł odzi przy ul. Gorkiego 6/8 m. 51, prowadz ą cej Liceum Profilowane-profil us ł ugowo-gospodarczy dla doros ł ych przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra”, Liceum Profilowane-profil us ł ugowo- gospodarczy dla m ł odzie ż y przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra”, Technikum Fryzjerskie dla doros ł ych przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra”, Technikum Fryzjerskie dla m ł odzie ż y przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra”, Policealn ą Szko łę Fryzjersk ą dla doros ł ych przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra”, Policealn ą Szko łę Fryzjersk ą dla m ł odzie ż y przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra”, Szko łę Policealn ą Kosmetyczn ą dla doros ł ych przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra”, Szko łę Policealn ą Kosmetyczn ą dla m ł odzie ż y przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” - z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102 - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów wskazan ą w art. 23a ust. 1 ww. ustawy, bezprawne, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na stosowaniu w umowach zawieranych ze S ł uchaczami i Uczniami wszystkich prowadzonych szkó ł firmy wprowadzaj ą cej w b łą d poprzez niezgodne z art. 43³ § 2 Kodeksu cywilnego stwierdzenie, i ż umow ę zawiera Liceum Profilowane o profilu us ł ugowo-gospodarczym (kosmetyczno-fryzjerskim) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Technikum Fryzjerskie przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Szko ł a Policealna Fryzjerska przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi lub Szko ł a Policealna Kosmetyczna przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - reprezentowane przez Dyrektora mgr Gra ż yn ę Miller - a nie Joanna Miller zam. w Ł odzi przy ul. Gorkiego 6/8 m. 51, która jest rzeczywistym podmiotem praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z tego stosunku prawnego i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wskazan ą w art. 23a ust. 2 ww. ustawy, bezprawne, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na: 2 1/ stosowaniu w umowach wzorcowych zawieranych ze S ł uchaczami Liceum Profilowanego o profilu us ł ugowo-gospodarczym (kosmetyczno-fryzjerskim) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Technikum Fryzjerskiego przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Szko ł y Policealnej Fryzjerskiej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Szko ł y Policealnej Kosmetycznej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma zaoczna (dla doros ł ych) - w § 3 ust. 4 zdanie drugie umów - postanowienia umownego o tre ś ci: „W przypadku zw ł oki S ł uchacz zobowi ą zany jest do zap ł aty kary umownej tj. 2 % danego czesnego za jeden dzie ń zw ł oki” , 2/ stosowaniu w umowach wzorcowych zawieranych z Uczniami Liceum Profilowanego o profilu us ł ugowo-gospodarczym (kosmetyczno-fryzjerskim) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Technikum Fryzjerskiego przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Szko ł y Policealnej Fryzjerskiej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Szko ł y Policealnej Kosmetycznej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi – forma m ł odzie ż owa (dla m ł odzie ż y) - w § 3 ust. 4 zdanie drugie umów - postanowienia umownego o tre ś ci: „W przypadku zw ł oki Ucze ń zobowi ą zany jest do zap ł aty kary umownej tj. 2 % danego czesnego za jeden dzie ń zw ł oki” , wpisanego w dniu 20 sierpnia 2004 r. do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (na mocy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt XVII Amc 39/03) i nakazuje zaniechanie jej stosowania. III. Uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wskazan ą w art. 23a ust. 2 ww. ustawy, bezprawne, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na stosowaniu w umowach zawieranych ze S ł uchaczami i Uczniami wszystkich prowadzonych szkó ł - w § 4 wzorców umów - postanowienia umownego o tre ś ci: „Wp ł acone nale ż no ś ci nie podlegaj ą zwrotowi tj. wpisowe oraz czesne”, wpisanego w dniu 14 sierpnia 2003 r. do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (na mocy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 czerwca 2003 r., sygn. akt XVII Amc 34/01) i nakazuje zaniechanie jej stosowania. IV. Uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wskazan ą w art. 23a ust. 1 ww. ustawy, bezprawne, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na: 1/ wy łą czeniu wynikaj ą cego z art. 384 1 w zw. z art. 384 Kodeksu cywilnego, obowi ą zku dor ę czenia S ł uchaczom Liceum Profilowanego o profilu us ł ugowo-gospodarczym (kosmetyczno-fryzjerskim) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi i Technikum Fryzjerskiego przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma zaoczna - zmienionego wzorca umowy, na mocy postanowienia § 5 umowy o tre ś ci: „ (...) Szko ł a zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez S ł uchaczy wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy” , 3 2/ wy łą czeniu wynikaj ą cego z art. 384 1 w zw. z art. 384 Kodeksu cywilnego, obowi ą zku dor ę czenia S ł uchaczom Szko ł y Policealnej Fryzjerskiej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi i Szko ł y Policealnej Kosmetycznej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma zaoczna - zmienionego wzorca umowy, na mocy postanowienia § 5 umowy o tre ś ci: „ (...) Studium zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez S ł uchaczy wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy” , 3/ wy łą czeniu wynikaj ą cego z art. 384 1 w zw. z art. 384 Kodeksu cywilnego, obowi ą zku dor ę czenia Uczniom Liceum Profilowanego o profilu us ł ugowo-gospodarczym (kosmetyczno-fryzjerskim) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi i Technikum Fryzjerskiego przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma m ł odzie ż owa - zmienionego wzorca umowy, na mocy postanowienia § 5 umowy o tre ś ci: „ (...) Szko ł a zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez Uczniów wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy” , 4/ wy łą czeniu wynikaj ą cego z art. 384 1 w zw. z art. 384 Kodeksu cywilnego, obowi ą zku dor ę czenia Uczniom Szko ł y Policealnej Fryzjerskiej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi i Szko ł y Policealnej Kosmetycznej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma m ł odzie ż owa - zmienionego wzorca umowy, na mocy postanowienia § 5 umowy o tre ś ci: „ (...) Studium zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez Uczniów wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy” i nakazuje zaniechanie jej stosowania. Uzasadnienie W dniach od 14 grudnia 2004 r. do 27 stycznia 2005 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej Prezes Urz ę du) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w celu wst ę pnego ustalenia, czy Joanna Miller prowadz ą ca Europejskie Studium Zawodowe „Anagra” w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102 korzysta w obrocie z udzia ł em konsumentów z wzorców umowy zawieraj ą cych niedozwolone postanowienia umowne. Analiza dokumentów zebranych w toku post ę powania da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w opisanej sprawie dosz ł o do naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804, zm. Dz. U. z 2003 r. Nr 170 poz. 1652, Dz. U. z 2004 r. Nr 93 poz. 891, Dz. U. z 2004 r. Nr 96 poz. 959) – zwana dalej ustawa o okik, w zakresie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym Postanowieniem Nr 1/61-9/05 z dnia 31 stycznia 2005 r. (k-ty 1-3) Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania przez Joann ę Miller zam. w Ł odzi przy ul. Gorkiego 6/8 m. 51 (dalej Joanna Miller) prowadz ą c ą : − Liceum Profilowane - profil us ł ugowo-gospodarczy dla doros ł ych przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, 4 − Liceum Profilowane - profil us ł ugowo- gospodarczy dla m ł odzie ż y przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, − Technikum Fryzjerskie dla doros ł ych przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, − Technikum Fryzjerskie dla m ł odzie ż y przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, − Policealn ą Szko łę Fryzjersk ą dla doros ł ych przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, − Policealn ą Szko łę Fryzjersk ą dla m ł odzie ż y przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, − Szko łę Policealn ą Kosmetyczn ą dla doros ł ych przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, − oraz Szko łę Policealn ą Kosmetyczn ą dla m ł odzie ż y przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na : 1. Bezprawnym, godz ą cym w interesy konsumentów dzia ł aniu polegaj ą cym na u ż ywaniu w umowach zawieranych z konsumentami – S ł uchaczami i Uczniami ww. typów szkó ł firmy wprowadzaj ą cej w b łą d poprzez stwierdzenie, i ż umow ę zawiera Liceum Profilowane o profilu us ł ugowo-gospodarczym (kosmetyczno-fryzjerskim) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Technikum Fryzjerskie przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Szko ł a Policealna Fryzjerska przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi lub Szko ł a Policealna Kosmetyczna przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi reprezentowane przez Dyrektora mgr Gra ż yn ę Miller, a nie Joanna Miller zam. w Ł odzi przy ul. Gorkiego 6/8 m. 51, która jest rzeczywistym podmiotem praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z tego stosunku prawnego , co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o okik. 2. Bezprawnym, godz ą cym w interesy konsumentów dzia ł aniu polegaj ą cym na stosowaniu w umowach zawieranych : - ze S ł uchaczami Liceum Profilowanego o profilu us ł ugowo-gospodarczym (kosmetyczno-fryzjerskim) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma zaoczna, Technikum Fryzjerskiego przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma zaoczna, Szko ł y Policealnej Fryzjerskiej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma zaoczna i Szko ł y Policealnej Kosmetycznej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma zaoczna w § 3 ust. 4 zdanie drugie postanowienia o tre ś ci „W przypadku zw ł oki S ł uchacz zobowi ą zany jest do zap ł aty kary umownej tj. 2 % danego czesnego za jeden dzie ń zw ł oki”, - z Uczniami Liceum Profilowanego o profilu us ł ugowo-gospodarczym (kosmetyczno- fryzjerskim) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma m ł odzie ż owa, Technikum Fryzjerskiego przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma m ł odzie ż owa, Szko ł y Policealnej Fryzjerskiej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma m ł odzie ż owa i Szko ł y Policealnej Kosmetycznej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma m ł odzie ż owa w § 3 ust. 4 zdanie drugie postanowienia o tre ś ci „W przypadku zw ł oki Ucze ń zobowi ą zany jest do zap ł aty kary umownej tj. 2 % danego czesnego za jeden dzie ń zw ł oki”, stanowi ą cych postanowienie wzorca umowy wpisane w dniu 20 sierpnia 2004 r. (Sygn. Akt XVII Amc 39/03) do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za 5 niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 ustawy o okik. 3. Bezprawnym, godz ą cym w interesy konsumentów dzia ł aniu polegaj ą cym na stosowaniu w umowach zawieranych z konsumentami - S ł uchaczami i Uczniami wszystkich ww. typów szkó ł w § 4 postanowienia o tre ś ci „Wp ł acone nale ż no ś ci nie podlegaj ą zwrotowi tj. wpisowe oraz czesne” stanowi ą cego postanowienie wzorca umowy wpisane w dniu 14 sierpnia 2003 r. (Sygn. Akt XVII Amc 34/01) do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 ustawy o okik. 4. Bezprawnym, godz ą cym w interesy konsumentów dzia ł aniu polegaj ą cym na wy łą czeniu obowi ą zku dor ę czenia: - S ł uchaczom Liceum Profilowanego o profilu us ł ugowo-gospodarczym (kosmetyczno- fryzjerskim) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma zaoczna i Technikum Fryzjerskiego przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma zaoczna zmienionego wzorca umowy na mocy postanowienia, wskazanego w § 5 umów dotycz ą cych kszta ł cenia w ww. typach szkó ł , o tre ś ci: „ (...) Szko ł a zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez S ł uchaczy wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy”, - S ł uchaczom Szko ł y Policealnej Fryzjerskiej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma zaoczna i Szko ł y Policealnej Kosmetycznej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma zaoczna zmienionego wzorca umowy na mocy postanowienia umownego, wskazanego w § 5 umów dotycz ą cych kszta ł cenia w ww. typach szkó ł , o tre ś ci: „ (...) Studium zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez s ł uchaczy wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy”, - Uczniom Liceum Profilowanego o profilu us ł ugowo-gospodarczym (kosmetyczno- fryzjerskim) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma m ł odzie ż owa i Technikum Fryzjerskiego przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma m ł odzie ż owa zmienionego wzorca umowy na mocy postanowienia umownego, wskazanego w § 5 umów dotycz ą cych kszta ł cenia w ww. typach szkó ł , o tre ś ci: „ (...) Szko ł a zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez Uczniów wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy”, - Uczniom Szko ł y Policealnej Fryzjerskiej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma m ł odzie ż owa i Szko ł y Policealnej Kosmetycznej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi - forma m ł odzie ż owa zmienionego wzorca umowy na mocy postanowienia umownego, wskazanego w § 5 umów dotycz ą cych kszta ł cenia w ww. typach szkó ł , o tre ś ci: „ (...) Studium zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez Uczniów wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy” co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o okik. 6 W odpowiedzi na zawiadomienie z dnia 31 stycznia 2005 r. o wszcz ę ciu post ę powania (k-ty 4-5) w pi ś mie z dnia 7 marca 2005 r. pe ł nomocnik Joanny Miller zgodzi ł si ę z postawionymi zarzutami i poinformowa ł , i ż kwestionowane postanowienia umowne zosta ł y zmienione (k-ty 53-55) i nowe wzorce umów b ę d ą stosowane od dnia 15 marca 2005 r. W umowach wzorcowych wprowadzono zapisy, ż e umowy zawierane s ą pomi ę dzy Joann ą Miller prowadz ą c ą dan ą szko łę , a konsumentem zainteresowanym podj ę ciem kszta ł cenia; w przypadku zw ł oki S ł uchacz (Ucze ń ) zobowi ą zany jest do zap ł aty odsetek w wysoko ś ci 15 % w skali roku (k-ty 57, 59, 61, 63, 65, 67, 69 i 71); kwota wp ł acona tytu ł em wpisowego nie podlega zwrotowi (k. 57, 59, 61, 63 str.2, 65 str. 2, 67 str. 2, 69 str. 2, 71 str. 2), a kwota wp ł acona tytu ł em czesnego nie podlega zwrotowi w cz ęś ci proporcjonalnej do wy ś wiadczonej us ł ugi łą cznie z obowi ą zuj ą cym strony okresem wypowiedzenia; w przypadku rozwi ą zania umowy przez S ł uchacza (Ucznia) na skutek ż yciowego wydarzenia losowego niezale ż nego od woli i wiedzy S ł uchacza (Ucznia) Szko ł a (Studium) mo ż e zwolni ć od obowi ą zku uiszczania czesnego w ca ł o ś ci lub cz ęś ci po zwróceniu si ę przez S ł uchacza (Ucznia) z pisemnym wnioskiem o zwolnienie z op ł at ( k-ty 57 str. 2, 59 str. 1-2, 61 str. 2, 63 str. 2, 65 str. 2, 67 str. 2, 69 str. 2, 71 ust. 2). Dodatkowo dodane zosta ł o postanowienie umowne, które umo ż liwia S ł uchaczowi/Uczniowi rozwi ą zanie umowy za dwumiesi ę cznym okresem wypowiedzenia. W § 5 wzorców umów wpisano postanowienie umowne, ż e w przypadku zwi ę kszenia kosztów zwi ą zanych z utrzymaniem oraz prowadzeniem Europejskiego Studium Zawodowego „Anagra”, Szko ł a/Studium zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez S ł uchaczy/Uczniów wp ł at oraz innych warunków umowy poprzez dor ę czenie S ł uchaczowi/Uczniowi odpowiedniego aneksu do umowy w formie pisemnej, skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy ( k-ty 57 str. 2, 59 str. 2, 61 str. 2, 63 str. 2, 65 str. 2, 67 str. 2, 69 str. 2, 71 str. 2). Nowe wzorce umów oraz wzorce aneksów do umów ju ż zawartych stanowi ą materia ł dowodowy przekazany Prezesowi Urz ę du pismem z dnia 11 marca 2005 r. ( k. 57-72). W pi ś mie z dnia 30 marca 2005 r. pe ł nomocnik Joanny Miller poinformowa ł o dor ę czeniu S ł uchaczom/Uczniom aneksów do obowi ą zuj ą cych umów (k. 76) i przedstawi ł list ę osób, które otrzyma ł y aneksy (k. 77-79) oraz kserokopi ę odpowiednich stron ksi ąż ki pocztowej, na których odnotowano fakt nadania przesy ł ek poleconych (k. 80-88). Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Joanna Miller prowadzi nast ę puj ą ce szko ł y niepubliczne: 1/ Liceum Profilowane - profil us ł ugowo-gospodarczy dla m ł odzie ż y przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ł odzi Nr ew. Ed.VII.4321-86/2004 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o nadaniu uprawnie ń szko ł y publicznej (k. 10) i za ś wiadczenia Nr ew. ES.VIII.4320- 107/sz.n./2003 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o wpisie do prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi ewidencji szkó ł niepublicznych (k. 18), 2/ Liceum Profilowane - profil us ł ugowo-gospodarczy dla doros ł ych przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ł odzi Nr ew. Ed.VII.4321-87/2004 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o nadaniu uprawnie ń szko ł y publicznej (k. 9) i za ś wiadczenia Nr ew. ES.VIII.4320- 108/sz.n./2003 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o wpisie do prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi ewidencji szkó ł niepublicznych (k.17), 3/ Technikum Fryzjerskie dla doros ł ych przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ł odzi Nr ew. Ed.VII.4321-88/2004 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o nadaniu uprawnie ń szko ł y 7 publicznej (k. 11) i za ś wiadczenia Nr ew. EKF-VI-4320-135-sz.n./2002 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o wpisie do prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi ewidencji szkó ł niepublicznych (k. 19) 4/ Technikum Fryzjerskie dla m ł odzie ż y przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ł odzi Nr ew. Ed.VII.4321-89/2004 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o nadaniu uprawnie ń szko ł y publicznej (k.12) i za ś wiadczenia Nr ew. ES.VIII.4320-109/sz.n./2003 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o wpisie do prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi ewidencji szkó ł niepublicznych (k. 20) 5/ Policealn ą Szko łę Fryzjersk ą dla doros ł ych przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ł odzi Nr ew. Ed.VII.4321-93/2004 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o nadaniu uprawnie ń szko ł y publicznej (k. 13) i za ś wiadczenia Nr ew. EKF-VI-4320-35-sz.n./2001 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o wpisie do prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi ewidencji szkó ł niepublicznych (k. 21) 6/ Policealn ą Szko łę Fryzjersk ą dla m ł odzie ż y przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ł odzi Nr ew. Ed.VII.4321-92/2004 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o nadaniu uprawnie ń szko ł y publicznej (k. 14) i za ś wiadczenia Nr ew. EKF-VI-4320-66-sz.n./2001 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o wpisie do prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi ewidencji szkó ł niepublicznych (k. 22) 7/ Szko łę Policealn ą Kosmetyczn ą dla doros ł ych przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ł odzi Nr ew. Ed.VII.4321-91/2004 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o nadaniu uprawnie ń szko ł y publicznej (k.15) i za ś wiadczenia Nr ew. Nr ew. EKF-sz.n.144/00 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o wpisie do prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi ewidencji szkó ł niepublicznych (k. 23) 8/ Szko łę Policealn ą Kosmetyczn ą dla m ł odzie ż y przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” z siedzib ą w Ł odzi, ul. Piotrkowska 102, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ł odzi Nr ew. Ed.VII.4321-90/2004 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o nadaniu uprawnie ń szko ł y publicznej ( k. 16) i za ś wiadczenia Nr ew. EKF-VI-4320-67-sz.n./2001 z dnia 27 kwietnia 2004 r. o wpisie do prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi ewidencji szkó ł niepublicznych (k. 24). W celu nawi ą zania stosunku zobowi ą zaniowego z konsumentami (S ł uchaczami i Uczniami szkó ł ) Joanna Miller stosuje nast ę puj ą ce druki umowne zawieraj ą ce warunki kszta ł cenia w poszczególnych szko ł ach: umowa dotycz ą ca kszta ł cenia w Liceum Profilowanym o profilu us ł ugowo-gospodarczym (kosmetyczno-fryzjerskim) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi w formie zaocznej (k. 25), umowa dotycz ą ca kszta ł cenia w Liceum Profilowanym o profilu us ł ugowo-gospodarczym (kosmetyczno-fryzjerskim) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi w formie m ł odzie ż owej (k. 26), umowa dotycz ą ca kszta ł cenia w Technikum Fryzjerskim przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi w formie zaocznej (k. 27), umowa dotycz ą ca kszta ł cenia w Technikum Fryzjerskim przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi w formie m ł odzie ż owej (k. 28), umowa dotycz ą ca kszta ł cenia w Szkole Policealnej Fryzjerskiej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi w formie zaocznej (k. 29), umowa dotycz ą ca kszta ł cenia w Szkole Policealnej Fryzjerskiej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi w formie m ł odzie ż owej (k. 30), umowa dotycz ą ca kszta ł cenia w Szkole Policealnej Kosmetycznej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi w formie zaocznej (k. 31), umowa dotycz ą ca kszta ł cenia 8 w Szkole Policealnej Kosmetycznej przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi w formie m ł odzie ż owej (k. 32). Ww. druki umowne s ą wzorcem umowy w rozumieniu art. 384 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tre ś ci ą tego przepisu wzorcem umowy jest „Ustalony przez jedn ą ze stron wzorzec umowy, w szczególno ś ci warunki umów, wzory umów, regulaminy (…)”. Ww. umowy zosta ł y ustalone przez Joann ę Miller jednostronnie, a S ł uchacze/Uczniowie nie maj ą wp ł ywu na tre ść postanowie ń umownych. W opracowanych formularzach znajduje si ę jedynie puste miejsce na wpisanie daty zawarcia umowy oraz danych konsumenta, z którym jest zawierana umowa. Przedmiotowe wzorce umów zawieraj ą nast ę puj ą ce postanowienia: 1/ na wst ę pie okre ś lenie, ż e umowa zawierana jest pomi ę dzy Liceum Profilowanym o profilu us ł ugowo-gospodarczym (kosmetyczno-fryzjerskim) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Technikum Fryzjerskim przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Szko łą Policealn ą Fryzjersk ą przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Szko łą Policealn ą Kosmetyczn ą przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, reprezentowanymi przez Dyrektora mgr Gra ż yn ę Miller, a konsumentem zainteresowanym kszta ł ceniem w ww. szko ł ach, 2/ w § 3 ust. 4 zdanie drugie postanowienie o tre ś ci: „W przypadku zw ł oki S ł uchacz zobowi ą zany jest do zap ł aty kary umownej tj. 2 % danego czesnego za jeden dzie ń zw ł oki” lub „W przypadku zw ł oki Ucze ń zobowi ą zany jest do zap ł aty kary umownej tj. 2 % danego czesnego za jeden dzie ń zw ł oki”, 3/ w § 4 postanowienie o tre ś ci: „Wp ł acone nale ż no ś ci nie podlegaj ą zwrotowi tj. wpisowe oraz czesne”, 4/ w § 5 postanowienie o tre ś ci: „ (...) Szko ł a zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez S ł uchaczy wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy” lub „(...) Studium zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez S ł uchaczy wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy”, lub „ (...) Szko ł a zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez Uczniów wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy” lub „ (...) Studium zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez Uczniów wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy”. Prezes ustali ł nast ę puj ą cy stan prawny: Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (tekst jedn. Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329, ze zm.) osoby fizyczne mog ą zak ł ada ć szko ł y i placówki niepubliczne po uzyskaniu wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostk ę samorz ą du terytorialnego obowi ą zan ą do prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkó ł i placówek. 9 Joanna Miller zosta ł a wpisana do ewidencji szkó ł niepublicznych prowadzonych przez Prezydenta Miasta Ł odzi pod numerami ewidencyjnymi wskazanymi w za ś wiadczeniach o wpisie do ww. ewidencji (k-ty 17-24). Przepis art. 82 ust. 3 a pkt 4 cytowanej wy ż ej ustawy o systemie o ś wiaty stanowi, ż e ,,Za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji (...) zawiera: osob ę prawn ą lub fizyczn ą prowadz ą c ą szko łę lub placówk ę ”. Stosownie do tego przepisu we wszystkich wskazanych wy ż ej za ś wiadczeniach osoba prowadz ą ca szko łę zosta ł a zidentyfikowana jako: Joanna Miller zamieszka ł a w Ł odzi przy ul. Gorkiego 6/8 m. 51. Joanna Miller ś wiadczy us ł ugi edukacyjne polegaj ą ce na kszta ł ceniu Uczniów i S ł uchaczy w szko ł ach niepublicznych, którym Prezydent Miasta Ł odzi nada ł uprawnienia szkó ł publicznych, zgodnie z art. 7 ust. 3 ww. ustawy o systemie o ś wiaty (k-ty 9 -16). Joanna Miller ś wiadczy us ł ugi edukacyjne we w ł asnym imieniu, zawodowo, odp ł atnie, w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Zobowi ą zanie ma charakter trwa ł y, rozci ą gni ę ty w czasie przez okres nauki. S ł uchacze/Uczniowie zobowi ą zani s ą do wniesienia wpisowego i p ł acenia czesnego za nauk ę . Us ł ugi edukacyjne s ą us ł ugami o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Ten szczególny charakter us ł ug edukacyjnych potwierdzi ł S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 5 lutego 2003 r., sygn. akt XVII Ama 36/02 – w którym stwierdza si ę ,,Us ł ugi edukacyjne o charakterze zarobkowym ś wiadczone przez szko łę wy ż sz ą , s ą dzia ł alno ś ci ą o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej (..)”. Na podstawie art. 83 a ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (tekst jedn. Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329, ze zm.) prowadzenie szko ł y (...) nie jest dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą . Zgodnie z art. 4 pkt 1a ustawy o okik, ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to ,,osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej”. Na podstawie art. 43² § 1 Kodeksu cywilnego przedsi ę biorca dzia ł a pod firm ą . Art. 43³ § 2 Kodeksu cywilnego stanowi, ż e firma nie mo ż e wprowadza ć w b łą d, w szczególno ś ci co do osoby przedsi ę biorcy, przedmiotu dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy, miejsca dzia ł alno ś ci, ź róde ł zaopatrzenia. Art. 43 4 Kodeksu cywilnego stanowi, i ż firm ą osoby fizycznej jest jej imi ę i nazwisko. Nie wyklucza to w łą czenia do firmy pseudonimu lub okre ś le ń wskazuj ą cych na przedmiot dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych okre ś le ń dowolnie obranych. Postanowienie o tre ś ci: ,,Za ka ż dy dzie ń zw ł oki w uregulowaniu nale ż no ś ci sprzedaj ą cy zap ł aci 2% odsetek” zosta ł o wpisane w dniu 20 sierpnia 2004 r. do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, na mocy wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Sygn. Akt XVII Amc 39/03 z dnia 26 kwietnia 2004r. Postanowienie o tre ś ci: ,,P ł atno ść za kurs: po dokonaniu wp ł aty pieni ą dze nie ulegaj ą zwrotowi” zosta ł o w dniu 14 sierpnia 2003 r. wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, na mocy wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Sygn. Akt XVII Amc 34/01 z dnia 24 czerwca 2003 r. Art. 384 1 Kodeksu cywilnego ustala, ż e wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ci ą g ł ym wi ąż e druga stron ę , je ż eli zosta ł y zachowane wymagania 10 okre ś lone w art. 384 Kodeksu cywilnego i strona nie wypowiedzia ł a umowy w najbli ż szym terminie wypowiedzenia. Zgodnie z tre ś ci ą art. 384 Kodeksu cywilnego konsument jest zwi ą zany wzorcem umowy wydanym w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ci ą g ł ym je ż eli wzorzec umowy ustalony przez jedn ą ze stron umowy zostanie mu dor ę czony przy zawarciu umowy. Obowi ą zek dor ę czenia nie dotyczy umów zawieranych z konsumentami w drobnych, bie żą cych sprawach ż ycia codziennego (art. 384 § 2 zdanie drugie Kodeksu cywilnego) okre ś lanych w pi ś miennictwie jako umowy bagatelne (E. Łę towska, Prawo umów konsumenckich, wydanie 2, Wydawnictwo C.H. Beck 2002, s.313). W doktrynie przyjmuje si ę , ż e ,,(...) wydanie wzorca mo ż e nast ą pi ć jako wydanie wzorca po raz pierwszy lub jako zmiana wzorca umowy, któremu by ł poddany pierwotny stosunek umowy (...)” (E. Łę towska, Prawo umów konsumenckich, wydanie 2, Wydawnictwo C.H. Beck 2002, s. 323). Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 23a ust. 1 ustawy o okik stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Zgodnie z art. 23a ust. 2 ustawy o okik za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o okik przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ą : 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Jak zosta ł o wykazane Joanna Miller jest osob ą fizyczn ą , prowadz ą c ą szko ł y niepubliczne, wpisan ą do ewidencji szkó ł niepublicznych prowadzonych przez Prezydenta Miasta Ł odzi pod wskazanymi wy ż ej numerami ewidencyjnymi wymienionymi w za ś wiadczeniach o wpisie do ewidencji, stanowi ą cych materia ł dowodowy w niniejszej sprawie. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Joanny Miller jest ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, nie b ę d ą cych dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz.1807). Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e Joanna Miller jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1a ustawy o okik. Tym samym pierwsza przes ł anka zosta ł a spe ł niona. W Ma ł ej Encyklopedii Prawa bezprawno ść zosta ł a zdefiniowana jako niezgodno ść z jakimkolwiek obowi ą zuj ą cym przepisem prawa (Ma ł a Encyklopedia Prawa, PWN, Warszawa 1980, s. 46 i 47). Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Istotnym jest równie ż fakt, i ż bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. 11 Analiza wskazanego wy ż ej stanu faktycznego i prawnego prowadzi do nast ę puj ą cych wniosków: 1. W zakresie kwestionowanego zapisu, i ż umow ę zawiera szko ł a, a nie Joanna Miller zam. w Ł odzi przy ul. Gorkiego 6/8 m. 51, która jest rzeczywistym podmiotem praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z tego stosunku prawnego, co jest niezgodne z art. 43³ § 2 Kodeksu cywilnego, Prezes Urz ę du stwierdzi ł co nast ę puje: Stosownie do przepisów art. 43² § 1 Kodeksu cywilnego przedsi ę biorca powinien dzia ł a ć pod firm ą . Oznacza to, i ż wszelkie czynno ś ci prawne w ramach prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci musz ą by ć dokonywane pod t ą firm ą . Jedn ą z g ł ównych czynno ś ci prawnych dokonywanych w ramach ś wiadczenia us ł ug, w tym us ł ug edukacyjnych, jest zawieranie umów z klientami, w tym przypadku s ł uchaczami i uczniami. Co za tym idzie, zawieranie tych umów powinno si ę odbywa ć pod firm ą . Firma przedsi ę biorcy, jak wskazuje art. 43³ Kodeksu cywilnego, pe ł ni tak ą sam ą funkcj ę , jak imi ę i nazwisko osoby fizycznej. Co za tym idzie, musi by ć wystarczaj ą co odmienna od innych firm, by nie wprowadza ć w b łą d, w szczególno ś ci co do osoby przedsi ę biorcy, przedmiotu dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy, miejsca dzia ł alno ś ci, ź róde ł zaopatrzenia. Fakty, w odniesieniu do których firma nie mo ż e wprowadza ć w b łą d, zosta ł y w przepisie art. 43³ Kodeksu cywilnego wyliczone przyk ł adowo. Co za tym idzie firma nie mo ż e wprowadza ć w b łą d co do ż adnych okoliczno ś ci prowadzenia dzia ł alno ś ci przez przedsi ę biorc ę . Celem firmy jest umo ż liwienie identyfikacji podmiotu prawa, który wyst ę puje na rynku. Art. 43 4 Kodeksu cywilnego stanowi, i ż firm ą osoby fizycznej jest jej imi ę i nazwisko, ale nie wyklucza to, dla wi ę kszej precyzji i zwi ę kszenia mo ż liwo ś ci identyfikacji podmiotu, w łą czenia do firmy innych elementów, takich jak pseudonim, okre ś lenie wskazuj ą ce na przedmiot dzia ł alno ś ci, miejsce jej prowadzenia b ą d ź innych okre ś le ń . Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e firm ą w niniejszej sprawie jest Joanna Miller. Tym samym niedopuszczalne jest podawanie w umowach wzorcowych zawieranych ze S ł uchaczami/Uczniami (konsumentami) szkó ł prowadzonych przez Joann ę Miller, i ż podmiotem zobowi ą zanym z niniejszej umowy jest Liceum Profilowane o profilu us ł ugowo-gospodarczym (fryzjersko-kosmetycznym) przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Technikum Fryzjerskie przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, Szko ł a Policealna Fryzjerska przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi, czy Szko ł a Policealna Kosmetyczna przy Europejskim Studium Zawodowym „Anagra” w Ł odzi. Takie dzia ł anie przedsi ę biorcy bez w ą tpienia wprowadza konsumenta w b łą d, poniewa ż sugeruje, i ż to ww. szko ł y s ą podmiotem praw i obowi ą zków p ł yn ą cych z zawartej umowy. W ż adnym wzorcu nie wyst ę powa ł o stwierdzenie, ż e to Joanna Miller jest stron ą umowy. Konsument zawieraj ą cy umow ę zas ł uguje na szczególn ą ochron ę , poniewa ż jest s ł absz ą stron ą wyst ę puj ą c ą w obrocie prawnym. Informacja co do tego, kto jest stron ą zawieranej przez niego umowy jest podstawowa i bardzo istotna. Pewno ść obrotu i mo ż liwo ść realizowania jakichkolwiek praw wynikaj ą cych ze stosunku prawnego jest zagwarantowana tylko wtedy, gdy konsument wie, z kim zawiera umow ę . Bior ą c powy ż sze pod uwag ę Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e dzia ł anie Joanny Miller nosi ł o znamiona bezprawno ś ci. 2. Kwestionowany zapis § 3 ust. 4 zdanie drugie wzorców umów o tre ś ci: „W przypadku zw ł oki S ł uchacz zobowi ą zany jest do zap ł aty kary umownej tj. 2 % danego czesnego za jeden dzie ń zw ł oki” lub „W przypadku zw ł oki Ucze ń zobowi ą zany jest do zap ł aty kary umownej tj. 2 % danego czesnego za jeden dzie ń zw ł oki” jest podobny do postanowienia 12 wzorców umów wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Postanowienie wpisane do rejestru w dniu 20 sierpnia 2004 r. (wyrok S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 kwietnia 2004 r. sygn. akt. Amc 39/03) brzmi: „Za ka ż dy dzie ń zw ł oki w uregulowaniu nale ż no ś ci sprzedaj ą cy zap ł aci 2% odsetek”. Obydwa postanowienia - stosowane we wzorcach umów przez Joann ę Miller i cytowane postanowienie wpisane do rejestru - ró ż ni ą si ę literalnie, s ą jednak to ż same w tre ś ci. Kodeks cywilny w sposób ogólny – abstrakcyjny wskazuje w art. 385¹ i 385³ model zachowa ń , które s ą niedozwolone w przypadku zawierania umów z konsumentami z wykorzystaniem wzorca. Wpisanie postanowienia wzorca umowy do rejestru powoduje, ż e ka ż de postanowienie umowne dotycz ą ce zachowania opisanego w tej klauzuli jest niedozwolone, bez wzgl ę du na sposób sformu ł owania samego zapisu. Klauzule wpisane do rejestru spe ł niaj ą tak ą sam ą rol ę jak przepisy prawa, a co za tym idzie, stosuje si ę do nich regu ł y interpretacji prawa (t. j. wyk ł adni ę j ę zykow ą , funkcjonaln ą , systemow ą ). Wskazane wy ż ej postanowienia nak ł adaj ą na konsumenta obowi ą zek zap ł aty 2 % odsetek dziennie za ka ż dy dzie ń zw ł oki w spe ł nieniu ś wiadczenia pieni ęż nego. Odsetki stanowi ą wynagrodzenie za korzystanie z cudzych pieni ę dzy (A. Brzozowski w: Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2002, s. 710 –711). Wysoko ść odsetek powinna by ć ustalona racjonalnie. Punktem odniesienia mo ż e by ć wysoko ść odsetek ustawowych. Aktualnie od dnia 10 stycznia 2005 r. odsetki ustawowe wynosz ą 13,5 % w stosunku rocznym - zgodnie z Rozporz ą dzeniem Rady Ministrów z dnia 4 stycznia 2005 r. w sprawie okre ś lenia wysoko ś ci odsetek ustawowych ( Dz. U. z 2005 r. Nr 3 poz. 16). Wysoko ść odsetek za zw ł ok ę 2% dziennie za ka ż dy dzie ń zw ł oki jest bardzo wygórowana w porównaniu z obowi ą zuj ą c ą wysoko ś ci ą odsetek ustawowych. Odsetki w takiej wysoko ś ci jednoznacznie wskazuj ą na ich represyjny charakter. Dzia ł anie takie narusza dobre obyczaje takie jak rzetelno ść i uczciwo ść kupiecka, a tak ż e ra żą co narusza interesy konsumenta. Jak zosta ł o powy ż ej wykazane, zapis o tre ś ci „W przypadku zw ł oki S ł uchacz zobowi ą zany jest do zap ł aty kary umownej tj. 2 % danego czesnego za jeden dzie ń zw ł oki” lub „W przypadku zw ł oki Ucze ń zobowi ą zany jest do zap ł aty kary umownej tj. 2 % danego czesnego za jeden dzie ń zw ł oki” pomimo ró ż nic literalnych, jest postanowieniem wzorca umownego wpisanym do rejestru. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e dzia ł ania Joanny Miller nosi ł y znamiona bezprawno ś ci. 3. Kwestionowany zapis § 4 wzorców umów o tre ś ci „Wp ł acone nale ż no ś ci nie podlegaj ą zwrotowi tj. wpisowe oraz czesne” jest podobny do postanowienia wzorców umów wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Klauzula wpisana do rejestru brzmi: „P ł atno ść za kurs: po dokonaniu wp ł aty pieni ą dze nie ulegaj ą zwrotowi”. Powy ż sze postanowienie zosta ł o uznane za niedozwolon ą klauzul ę umown ą moc ą wyroku S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 czerwca 2003 r. (sygn. akt XVII Amc 34/01) i wpisane do rejestru z dniem 14 sierpnia 2003 r. Oba postanowienia ró ż ni ą si ę literalnie, s ą jednak to ż same w tre ś ci. Oba przywo ł ane powy ż ej zapisy wprowadzaj ą ogóln ą regu łę nie zwracania konsumentowi wp ł aconych pieni ę dzy (poj ę cia „pieni ę dzy” i „nale ż no ś ci” s ą bowiem znaczeniowo to ż same, chodzi o spe ł nione przez konsumenta ś wiadczenie pieni ęż ne), bez wzgl ę du na 13 przyczyn ę i termin rezygnacji. Zapisy te równie ż nie ró ż nicuj ą sytuacji konsumenta z punktu widzenia wielko ś ci spe ł nionego ś wiadczenia. Zdaniem Prezesa Urz ę du zapis umowny wprowadzony przez Joann ę Miller jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza interes konsumenta. Brak mo ż liwo ś ci otrzymania przez konsumenta wp ł aconych pieni ę dzy jest nieadekwatny do ochrony przedsi ę biorcy przed pochopnymi decyzjami i dzia ł aniami konsumenta. Postanowienie umowne wprowadzaj ą ce generaln ą zasad ę nie zwracania stronie umowy ceny pomimo nie korzystania z przedmiotu umowy narusza zasady wspó łż ycia spo ł ecznego oraz godzi w takie warto ś ci jak zaufanie stron kontraktu, ż yczliwo ść i uczciwo ść . Jak zosta ł o powy ż ej wykazane, zapis o tre ś ci „Wp ł acone nale ż no ś ci nie podlegaj ą zwrotowi tj. wpisowe oraz czesne”, pomimo ró ż nic literalnych, jest postanowieniem wzorca umownego wpisanym do rejestru. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e dzia ł ania Joanny Miller nosi ł y znamiona bezprawno ś ci. 4. Kwestionowany zapis § 5 wzorca umowy o tre ś ci: „ (...) Szko ł a zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez S ł uchaczy wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy”; „ (...) Studium zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez S ł uchaczy wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy”; „ (...) Szko ł a zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez Uczniów wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy”; „ (...) Studium zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego, w tym cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez Uczniów wp ł at oraz innych warunków umowy, poprzez wywieszenie pisemnego og ł oszenia na gablocie w holu i sekretariacie lub ustnego powiadomienia przez osob ę upowa ż nion ą , skutkuj ą cego zmian ą tre ś ci umowy” jest sprzeczny z art. 384 1 i art. 384 Kodeksu cywilnego i tym samym jest bezprawny. W przypadku kszta ł towania stosunku prawnego pomi ę dzy przedsi ę biorc ą a konsumentem przy u ż yciu wzorca umowy dor ę czenie, zgodnie z art. 384 Kodeksu cywilnego (do którego odwo ł uje si ę ww. art. 384 1 ), jest jedynym skutecznym sposobem zawarcia umowy z u ż yciem wzorca. Dor ę czenie ma nast ą pi ć , zgodnie z brzmieniem ww. przepisu, przy zawarciu umowy. Stanowi ono najpewniejszy i zarazem najdogodniejszy dla drugiej strony sposób poinformowania jej o wzorcu. Innym sposobem jest stworzenie mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z tre ś ci ą wzorca w ł atwy sposób (udost ę pnienie wzorca w miejscu ł atwo dost ę pnym dla kontrahentów proponenta np. wywieszenie wzorca w ogólnie dost ę pnym pomieszczeniu). Nale ż y jednak zaznaczy ć , i ż zgodnie z art. 384 § 2 zdanie drugie Kodeksu cywilnego „Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z udzia ł em konsumentów, z wyj ą tkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych bie żą cych sprawach ż ycia codziennego” (tzw. umów bagatelnych). Umowa dotycz ą ca kszta ł cenia w szko ł ach prowadzonych przez Joann ę Miller nie jest umow ą bagateln ą . Nie jest to umowa zawierana codziennie w celu zaspokojenia bie żą cych spraw, a wysoko ść czesnego nie jest 14 kwot ą drobn ą . W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e istnieje obowi ą zek dor ę czenia przez Joann ę Miller wzorca umowy – S ł uchaczowi i Uczniowi. Wynikaj ą cy z art. 384 1 Kodeksu cywilnego wymóg dor ę czenia obowi ą zuje równie ż w przypadku wydania nowego wzorca lub zmiany ju ż istniej ą cego w czasie trwania stosunku prawnego o charakterze ci ą g ł ym, nastawionego na trwanie, którego swoistym sposobem zako ń czenia jest wypowiedzenie. Jak wykazano wy ż ej, oceniane wzorce umów dotycz ą stosunków umownych o charakterze ci ą g ł ym. Dor ę czenie wzorca polega na wr ę czeniu lub przes ł aniu za potwierdzeniem odbioru konsumentowi dokumentu obejmuj ą cego ca ł o ść wzorca, to jest nie tylko umowy wzorcowej, ale równie ż innych dokumentów jak regulaminy, zarz ą dzenia, warunki ogólne, itp. akty, do których odwo ł uje si ę wspomniana umowa. Powy ż szy obowi ą zek w takim samym stopniu dotyczy wzorca istniej ą cego, jak i jego zmian. Nie jest dopuszczalne w przedmiotowej sprawie dor ę czenie wyci ą gu wzorca lub informacji o jego istnieniu, ustne powiadomienie przez osob ę upowa ż nion ą , lub obwieszczenie na tablicy og ł osze ń (porównaj: Wojciech Popio ł ek, Kodeks cywilny, Komentarz, Tom 1, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2002, 3. wydanie, s. 791). Stosuj ą c postanowienia wzorców umów w cytowanym wy ż ej brzmieniu Joanna Miller wy łą czy ł a, wynikaj ą cy z przepisów art. 384 1 i art. 384 Kodeksu cywilnego, ustawowy obowi ą zek dor ę czania konsumentom – S ł uchaczom i Uczniom zmienionego wzorca umowy, dotycz ą cego kszta ł cenia w prowadzonych przez ni ą szko ł ach, w zakresie zmiany wysoko ś ci czesnego, cz ę stotliwo ś ci dokonywanych przez Uczniów i S ł uchaczy wp ł at oraz innych warunków umowy. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e dzia ł ania Joanny Miller nosi ł y znamiona bezprawno ś ci. Tym samym druga przes ł anka zosta ł a spe ł niona. Ka ż de dzia ł anie bezprawne w ramach danego stosunku prawnego godzi w interesy drugiej strony kontraktu. Przepisy prawa o charakterze bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cym wprowadzono bowiem do porz ą dku prawnego po to, by chroni ć dobro zas ł uguj ą ce na szczególn ą ochron ę . Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego konsumenta, czyli s ą powszechne. W przedmiotowej sprawie za tak ą zbiorowo ść nale ż y uzna ć zarówno konsumentów – Uczniów i S ł uchaczy, którzy kszta ł c ą si ę w którejkolwiek ze szkó ł prowadzonych przez Joann ę Miller, a tak ż e ka ż dego potencjalnego konsumenta, który by ł , jest lub b ę dzie zainteresowany podj ę ciem nauki w ww. szko ł ach. Powszechny charakter us ł ug edukacyjnych ś wiadczonych przez Joann ę Miller potwierdza fakt, ż e w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów. Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e wykazane wy ż ej bezprawne dzia ł anie godzi w zbiorowy interes konsumentów. Tym samym trzecia przes ł anka zosta ł a spe ł niona. Prezes Urz ę du uzna ł , ż e zachowanie Joanny Miller jako przedsi ę biorcy nosi ł o znamiona bezprawno ś ci i godzi ł o w zbiorowe interesy konsumentów. Dlatego te ż nale ż a ł o je uzna ć za wype ł niaj ą ce wszystkie przes ł anki praktyki opisanej w art. 23 a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik. 15 W toku post ę powania Prezesowi Urz ę du przedstawiono dowody potwierdzaj ą ce fakt, i ż Joanna Miller zmodyfikowa ł a tre ść wzorców umów, które stosuje przy zawieraniu nowych umów od dnia 15 marca 2005 r. Prezes Urz ę du uzna ł za nie wiarygodne dowody dor ę czenia aneksów do zawartych umów, przedstawione w pi ś mie z dnia 30 marca 2005r. S ą to: lista osób, którym dor ę czono aneksy do umów (k. 77-79) oraz kserokopia pocztowej ksi ąż ki nadawczej jako dowód nadania listów poleconych do S ł uchaczy i Uczniów (k. 80-88). Joanna Miller nie przedstawi ł a Prezesowi Urz ę du ż adnego wiarygodnego dokumentu, na podstawie którego ustali ć by mo ż na rzeczywist ą liczb ę osób kszta ł c ą cych si ę w prowadzonych przez ni ą szko ł ach. Na podstawie dostarczonych dowodów nie jest mo ż liwe stwierdzenie, czy dosz ł o do aneksowania wszystkich zawartych umów. Ponadto przedstawiona lista osób, którym dor ę czono aneksy k. 77-79) oraz lista osób w pocztowej ksi ąż ce nadawczej, do których wys ł ano aneksy listem poleconym ( k. 80-88) ró ż ni ą si ę tak liczb ą wymienionych tam osób jak i danymi wskazuj ą cymi imi ę i nazwisko Ucznia/S ł uchacza. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du nie stwierdzi ł , ż e dosz ł o do usuni ę cia skutków stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w stosunku do osób, które w dniu wszcz ę cia post ę powania mia ł y podpisane umowy dotycz ą ce kszta ł cenia w prowadzonych przez Joann ę Miller szko ł ach. Wobec stwierdzenia zaistnienia praktyk, o których mowa w art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt I, II, III i IV sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona Bielska Otrzymuje: Adwokat Piotr Kona Kancelaria Adwokacka ul. Piotrkowska 112 90-007 Ł ód ź pe ł nomocnik: Joanny Miller zam. w Ł odzi, ul. Gorkiego 6/8 m. 51