RKT-84/2008

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 9.12.2008r. RKT-61-43/08/SB DECYZJA Nr RKT-84/2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm., Dz. U. z 2007r. Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko K. P.-M. prowadz ą cej Przedszkole Niepubliczne "Kubu ś ” w Opolu: - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę stosowan ą przez K. P.-M. polegaj ą c ą na stosowaniu w Umowach postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), na mocy którego zastrze ż ono, uprawnienie do podj ę cia decyzji o skre ś leniu dziecka z listy dzieci przyj ę tych do przedszkola i wszcz ę cia post ę powania administracyjnego o ś ci ą ganiu zaleg ł ych nale ż no ś ci w razie nieuiszczania op ł at przez okre ś lony w umowie okres (...), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów praktyki stosowane przez K. P.-M. stanowi ą ce bezprawne dzia ł ania, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 wymienionej na wst ę pie ustawy, polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z zm.): 1. „ Rodzice zobowi ą zuj ą si ę do uiszczania podwy ż szonej op ł aty w razie wzrostu kosztów pobytu dziecka w placówce po uprzednim zawiadomieniu z wyprzedzeniem jednomiesi ę cznym. (...) ” „ Zmiany w op ł acie sta ł ej dotycz ą cej kosztów utrzymania, b ę d ą podawane do wiadomo ś ci Rodziców, na tablicy og ł osze ń , na miesi ą c przed wprowadzeniem .” „ Zmiany dotycz ą ce op ł at za przedszkole s ą przedstawiane rodzicom na tablicy informacyjnej z miesi ę cznym wyprzedzeniem .”, 2. „7 dniowa – nieusprawiedliwiona nieobecno ść w przedszkolu, w przypadku dzieci zg ł oszonych do przedszkola po raz pierwszy, jest podstaw ą do skre ś lenia z listy wychowanków. ” i stwierdza si ę zaniechanie ich stosowania od 1.05.2008r. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na K. P.-M. prowadz ą c ą Przedszkole Niepubliczne "Kubu ś ” w Opolu, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1000 z ł (s ł ownie z ł otych: tysi ą c), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji. 2 IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, postanawia si ę obci ąż y ć K. P.-M. prowadz ą c ą Przedszkole Niepubliczne "Kubu ś ” w Opolu kosztami przeprowadzonego post ę powania i zobowi ą za ć do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 40 z ł (s ł ownie z ł otych: czterdzie ś ci). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) z urz ę du przeprowadzone zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce dotycz ą ce badania wzorców umów stosowanych przez przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug przedszkolnych na terenie województw opolskiego i ś l ą skiego. W dniu 17.04.2008r. postanowieniem nr 1 (Karty nr 2-4) w zwi ą zku z ustaleniami dokonanymi w ramach powy ż szego badania wszcz ę te zosta ł o z urz ę du post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez K. P.-M. prowadz ą c ą Przedszkole Niepubliczne "Kubu ś ” w Opolu (zwan ą dalej przedsi ę biorc ą ) bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej, polegaj ą cych na stosowaniu w umowach postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z zm.): 1. Pkt 5 Umowy „Rodzice zobowi ą zuj ą si ę do uiszczania podwy ż szonej op ł aty w razie wzrostu kosztów pobytu dziecka w placówce po uprzednim zawiadomieniu z wyprzedzeniem jednomiesi ę cznym. (...)” 2. Pkt 6 Umowy „W razie nieuiszczania op ł at przez okres 2 tygodni, dyrektor przedszkola mo ż e podj ąć decyzj ę o skre ś leniu dziecka z listy dzieci przyj ę tych do przedszkola i wszcz ę cia post ę powania administracyjnego o ś ci ą ganiu zaleg ł ych nale ż no ś ci, o czym pisemnie powiadomi rodziców dziecka.” 3. Regulamin przedszkola „7 dniowa – nieusprawiedliwiona nieobecno ść w przedszkolu, w przypadku dzieci zg ł oszonych do przedszkola po raz pierwszy, jest podstaw ą do skre ś lenia z listy wychowanków.” 4. Regulamin przedszkola „Zmiany w op ł acie sta ł ej dotycz ą cej kosztów utrzymania, b ę d ą podawane do wiadomo ś ci Rodziców, na tablicy og ł osze ń , na miesi ą c przed wprowadzeniem.” 5. Pkt 5 Regulaminu odp ł atno ś ci za Przedszkole „Zmiany dotycz ą ce op ł at za przedszkole s ą przedstawiane rodzicom na tablicy informacyjnej z miesi ę cznym wyprzedzeniem.” W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie powy ż szych praktyk, przedsi ę biorca wyja ś ni ł co nast ę puje. Zmianie uleg ł y tre ś ci umów zawartych z Rodzicami oraz Regulamin odp ł atno ś ci za przedszkole. Rodzice dzieci, które ucz ę szczaj ą do przedszkola i tych, które rozpoczn ą edukacj ę od nowego roku szkolnego otrzymaj ą nowe umowy a poprzednie utrac ą wa ż no ść . Rodzice zostali w formie pisemnej powiadomieni o zmianach w Regulaminach Przedszkolnych, a nowe obowi ą zuj ą ce dokumenty znajduj ą si ę miejscach bezpo ś rednio dost ę pnych / oddzia ł y dzieci ę ce tablica, kancelaria/. Przedsi ę biorca poinformowa ł , i ż zawsze Rodzice s ą informowani o zmianach w przedszkolu nie tylko na tablicy og ł osze ń , ale bezpo ś rednio w formie s ł ownej w czasie konsultacji, przy wnoszeniu op ł at. W praktyce forma pisemna jest tak ż e stosowana, pomimo, ż e nie jest uj ę ta w dokumentacji (Karta nr 5). Przedstawione zosta ł o o ś wiadczenie stanowi ą ce co nast ę puje. „Powsta ł e w przekazanych do Urz ę du dokumentach nieprawid ł owo ś ci by ł y niezamierzone, w praktyce nie poci ą ga ł y za sob ą ż adnych niezgodnych z prawem konsekwencji ze strony Rodziców. B łę dy dotyczy ł y jedynie sformu ł owa ń , poniewa ż - nigdy nie zosta ł o skre ś lone ż adne dziecko z listy dzieci ucz ę szczaj ą cych do przedszkola. Ż aden rodzic nie wniós ł podwy ż szonej op ł aty za przedszkole (je ś li taka mia ł a miejsce) w okresie zg ł oszenia rezygnacji. Nie by ł o tak ż e takiej sytuacji, aby skre ś lone zosta ł o dziecko z przedszkola w wyniku 7 dniowej nieusprawiedliwionej nieobecno ś ci” (Karta nr 6). 3 W pi ś mie z dnia 11.06.2008r. przedsi ę biorca wyja ś ni ł co nast ę puje (Karta nr 18). Nie zosta ł opracowany nowy dokument „Regulaminu odp ł atno ś ci za Przedszkole”, a jedynie zmieniony zosta ł punkt 5 ww. dokumentu poprzez wprowadzenie Aneksu. Rodzicom zosta ł y wydane dokumenty: Umowa, Aneks do Regulaminu odp ł atno ś ci za przedszkole oraz Regulamin Przedszkola. Rodzice dzieci ucz ę szczaj ą cych do przedszkola zawieraj ą nowe umowy wg. wzoru obowi ą zuj ą cego od 1.05.2008r. Wszyscy Rodzice otrzymali nowe wzory umów. Proces wydawania umów zosta ł zako ń czony. Stwierdzenie, ż e dotychczasowe umowy trac ą wa ż no ść oznacza, ż e z Rodzicami, którzy zawarli umowy wg. zakwestionowanego wzoru s ą zawierane nowe umowy (w oparciu o nowy wzór) obowi ą zuj ą cy od 01.05.2008r. Umowy których tre ś ci zosta ł y ocenione w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym by ł y wa ż ne do 30.04.2008r. Przedstawiona zosta ł a umowa zawarta z rodzicami dziecka, które korzysta z us ł ug od 01.06.2008r. Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: W trakcie post ę powania, organ antymonopolowy ustali ł , ż e przedsi ę biorca prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej polegaj ą c ą m.in. na prowadzeniu przedszkola niepublicznego (Karty nr 28, 29). Umowy w sprawie korzystania z us ł ug przedszkola zawiera ł y postanowienia o tre ś ci: 1. Pkt 5 Umowy „Rodzice zobowi ą zuj ą si ę do uiszczania podwy ż szonej op ł aty w razie wzrostu kosztów pobytu dziecka w placówce po uprzednim zawiadomieniu z wyprzedzeniem jednomiesi ę cznym. (...)” 2. Pkt 6 Umowy „W razie nieuiszczania op ł at przez okres 2 tygodni, dyrektor przedszkola mo ż e podj ąć decyzj ę o skre ś leniu dziecka z listy dzieci przyj ę tych do przedszkola i wszcz ę cia post ę powania administracyjnego o ś ci ą ganiu zaleg ł ych nale ż no ś ci, o czym pisemnie powiadomi rodziców dziecka.” 3. Regulamin przedszkola „7 dniowa – nieusprawiedliwiona nieobecno ść w przedszkolu, w przypadku dzieci zg ł oszonych do przedszkola po raz pierwszy, jest podstaw ą do skre ś lenia z listy wychowanków.” 4. Regulamin przedszkola „Zmiany w op ł acie sta ł ej dotycz ą cej kosztów utrzymania, b ę d ą podawane do wiadomo ś ci Rodziców, na tablicy og ł osze ń , na miesi ą c przed wprowadzeniem.” 5. Pkt 5 Regulaminu odp ł atno ś ci za Przedszkole „Zmiany dotycz ą ce op ł at za przedszkole s ą przedstawiane rodzicom na tablicy informacyjnej z miesi ę cznym wyprzedzeniem.” (Karty nr 30, 31, 32). W trakcie post ę powania przedsi ę biorca poinformowa ł o zmianie tre ś ci umów od 1.05.2008r. Zakwestionowane postanowienia przyj ęł y tre ś ci: Pkt 5 Nowej Umowy „ Rodzice zobowi ą zuj ą si ę do uiszczania podwy ż szonej op ł aty w razie wzrostu kosztów pobytu dziecka w placówce, w kwocie nie przekraczaj ą cej stopnia inflacji, og ł oszonej przez GUS wg „wska ź nika cen towarów i us ł ug konsumpcyjnych”, po uprzednim zawiadomieniu z wyprzedzeniem jednomiesi ę cznym (tablica og ł osze ń ) oraz pisemnego powiadomienia ka ż dego rodzica .” Pkt 7 Nowej Umowy „ Rodzice, którzy zg ł osili pisemn ą rezygnacj ę z us ł ug przedszkola wnosz ą op ł at ę w niezmienionej (dotychczasowej) kwocie, a ż do wyga ś ni ę cia umowy – rezygnacji, nawet gdy op ł ata w placówce ulegnie podwy ż szeniu .” Pkt 8 Nowej Umowy „ W razie nie uiszczenia op ł at za okres miesi ą ca, od wyznaczonego terminu, dyrektor przedszkola mo ż e podj ąć decyzj ę o skre ś leniu dziecka z przedszkola i wszcz ę cia post ę powania administracyjnego o ś ci ą ganiu zaleg ł ych nale ż no ś ci, o czym pisemnie powiadomi rodziców .” Postanowienie nowego Regulaminu Przedszkola „ 7 dniowa, nieusprawiedliwiona nieobecno ść w przedszkolu, w przypadku dzieci zg ł oszonych do przedszkola po raz pierwszy jest podstaw ą do skre ś lenia z listy wychowanków, po uprzednim pisemnym powiadomieniu rodzica/opiekuna ”. 4 Postanowienie nowego Regulaminu Przedszkola „ Zmiany w op ł acie sta ł ej dotycz ą cej kosztów utrzymania, b ę d ą podawane do wiadomo ś ci rodziców na tablicy og ł osze ń , na miesi ą c przed wprowadzeniem i w formie pisemnej skierowanej do rodzica/opiekuna .” Postanowienie aneksu do Regulaminu odp ł atno ś ci za Przedszkole „ Zmiany op ł at za przedszkole s ą przedstawiane Rodzicom na tablicy informacyjnej i tak ż e w formie pisemnej kierowanej do ka ż dego Rodzica. ” (Karty nr 11-14). W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy antymonopolowej zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 24 ust. 2 i 3 stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. W przypadku, gdy dosz ł o do naruszenia art. 24 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy na mocy art. 26 ust. 1 tej ustawy uznaje okre ś lon ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej, nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku okre ś lonym w ust. 1 Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy antymonopolowej, przez przedsi ę biorc ę rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2007r. Nr 155, poz. 1095), a tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. K. P.-M. prowadzi Przedszkole Niepubliczne "Kubu ś ” w Opolu na podstawie wpisu do ewidencji szkó ł i placówek niepublicznych. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (tj. Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm), system o ś wiaty w Polsce obejmuje m.in. przedszkola, które mog ą by ć zarówno placówkami publicznymi, jak i niepublicznymi (art. 5 ust. 1 ww. ustawy o systemie o ś wiaty). W wyroku z dnia 5 lutego 2003 sygn. akt XVII Ama 36/02, S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stwierdzi ł co nast ę puje. „Zauwa ż y ć nale ż y, i ż ustawa antymonopolowa nie okre ś la poj ę cia przedsi ę biorcy. W ustawie (vide art. 4) znajduje si ę generalne odes ł anie do innej ustawy posi ł kowej. Odniesienie to nie dotyczy jednak podmiotów okre ś lonych w art. 4 ust. 1 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W w/w art. ustawodawca stwierdzi ł , ż e dla potrzeb niniejszej ustawy za przedsi ę biorc ę uznane zostan ą osoby prawne organizuj ą ce lub ś wiadcz ą ce us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej. Zauwa ż y ć nale ż y, i ż w ustawie nie zosta ł o sprecyzowane jaki rodzaj dzia ł alno ś ci nale ż y uzna ć za dzia ł alno ść o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. (...) Zdaniem S ą du mo ż na ustali ć , i ż dana dzia ł alno ść jest dzia ł alno ś ci ą o charakterze publicznym dokonuj ą c analizy celu prowadzenia dzia ł alno ś ci. W przypadku (szko ł y wy ż szej) celem tym jest ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych z jednoczesnym zapewnieniem sobie zysku z tego tytu ł u. W ocenie S ą du przedmiotem dzia ł ania powódki s ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej – to jest edukacja.” Powy ż sze orzeczenie zosta ł o potwierdzone w wyroku z dnia 7 kwietnia 2004r. sygn. akt III SK 22/2004. S ą d Najwy ż szy – Izba Pracy, Ubezpiecze ń Spo ł ecznych i Spraw Publicznych, stwierdzi ł co nast ę puje. „Uczelnia niepa ń stwowa jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Tekst jednolity: Dz.U. 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm.)” 5 Wobec powy ż szego nale ż y uzna ć , i ż K. P.-M. prowadz ą ca Przedszkole Niepubliczne "Kubu ś ” w Opolu jako osoba ś wiadcz ą ca us ł ugi o ś wiatowe o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a ustawy antymonopolowej. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Przedsi ę biorcy postawiono zarzut stosowania postanowie ń wzorców umownych, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 K.p.c. Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 K.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 K.p.c rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 K.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w ww. rejestrze, jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów dokonuj ą c oceny postanowienia umownego ocenia okre ś lony zapis i w momencie jego wpisania do rejestru klauzula przestaje by ć postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.) spe ł nia ona funkcj ę podobn ą do przepisów prawa. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wyk ł adnia j ę zykowa, systemowa, funkcjonalna i inna). St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. 6 Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wi ąż e nie tyko strony i s ą d, który je wyda ł , lecz równie ż inne s ą dy i organy pa ń stwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych tak ż e inne osoby. S ą d orzekaj ą c co do postanowienia, i ż jest to niedozwolone postanowienie umowne stwierdza, i ż kszta ł tuje ono prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, równocze ś nie ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. przez niedozwolone postanowienie umowne uwa ż a si ę postanowienie umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie, które kszta ł tuje jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na stwierdzi ć , i ż praktyki polegaj ą ce na zamieszczaniu w zawieranych umowach, postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych s ą bezprawne i naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów. Powy ż sze zosta ł o potwierdzone w uchwale S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r. (sygn. akt III SZP 3/06) oraz wyroku SOKiK z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04). Pos ł ugiwanie si ę w obrocie konsumenckim klauzulami uznanymi przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za abuzywne i wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone postanowienia umowne jest zakazane prawem. „Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki o której mowa w art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru, bez wzgl ę du na to, czy wpis dotyczy tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie, czy te ż zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów (S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 02.12.2005r., (sygn. akt VI ACa 760/05). Podobne twierdzenie S ą d Apelacyjny zawar ł we wcze ś niejszym wyroku, tj. w orzeczeniu z dnia 29.09.2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie przywo ł uj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego wyra ż one w uchwale z dnia 19. 12. 2003r. III CZP 95/03 (OSNC 2005/2/25), wskaza ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 K.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich”. Pomimo, i ż powy ż ej przywo ł ane wyroki zapad ł y pod rz ą dami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to orzecznictwo to nale ż y uzna ć za aktualne tak ż e w aktualnym stanie prawnym. Na gruncie obecnie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2007r. rozwa ż ana kwestia zosta ł a uregulowania w analogiczny sposób, a zatem nie wyst ę puj ą ró ż nice, które nakazywa ł yby odej ś cie od ustalonej linii orzecznictwa i w konsekwencji tego odmienn ą ocen ę prawn ą badanego zagadnienia. I W zakresie punktu I sentencji decyzji oceniana praktyka dotyczy stosowania w Umowach postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), na mocy którego zastrze ż ono, uprawnienie do podj ę cia decyzji o skre ś leniu dziecka z listy dzieci przyj ę tych do przedszkola i wszcz ę cia post ę powania administracyjnego o ś ci ą ganiu zaleg ł ych nale ż no ś ci w razie nieuiszczania op ł at przez okre ś lony w umowie okres, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W niniejszym post ę powaniu zakwestionowane zosta ł o postanowienie o tre ś ci: „ W razie nieuiszczania op ł at przez okres 2 tygodni, dyrektor przedszkola mo ż e podj ąć decyzj ę o skre ś leniu dziecka z listy dzieci przyj ę tych do przedszkola i wszcz ę cia post ę powania administracyjnego o ś ci ą ganiu zaleg ł ych nale ż no ś ci, o czym pisemnie powiadomi rodziców dziecka .” W trakcie przedmiotowego post ę powania, przedsi ę biorca dokona ł zmiany tre ś ci umów realizowanych z konsumentami. W nowych umowach zakwestionowane postanowienie otrzyma ł o brzmienie: „ W razie nie uiszczenia op ł at za okres miesi ą ca, od wyznaczonego terminu, dyrektor przedszkola mo ż e podj ąć decyzj ę o skre ś leniu dziecka z przedszkola i wszcz ę cia post ę powania administracyjnego o ś ci ą ganiu zaleg ł ych nale ż no ś ci, o czym pisemnie powiadomi rodziców .” 7 Zakwestionowane postanowienia oraz postanowienia poni ż ej przytoczone wpisane do rejestru, pomimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, maj ą to ż samy charakter, a skutek ich stosowania jest identyczny. Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 27.02.2006r. sygn. akt XVII Amc 105/04 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 29.05.2006r. pod numerem 726, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Ekonomii i Informatyki w Krakowie. „Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów”. Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 27.03.2006r. sygn. akt XVII Amc 40/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 20.06.2006r. pod numerem 754, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Katarzynie Rojkowskiej -„Leader School” w Radomiu. „ Nieop ł acenie zaj ęć w przedstawionych wy ż ej terminach powoduje skre ś lenie z listy uczestników bez zwrotu wp ł aconej wcze ś niej kwoty ”. Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 21.11.2006r. sygn. akt XVII Amc 138/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 20.02.2007r. pod numerem 1028, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko IP Sp. z o.o. Internet Polska w Krakowie. „ Opó ź nienie uiszczenia nale ż nej wg umowy zap ł aty powy ż ej trzech miesi ę cy, mo ż e powodowa ć rozwi ą zanie umowy w trybie natychmiastowym z tym, ż e U ż ytkownik ma obowi ą zek niezw ł ocznego uiszczenia nale ż nej Operatorowi zap ł aty liczonej od dnia jej wymagalno ś ci. Reaktywacja us ł ugi zwi ą zana jest z ponownym pobraniem op ł aty instalacyjnej ”. Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 31.10.2007r. sygn. akt XVII Amc 90/07 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 3.03.2008r. pod numerem 1350, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Towarzystwo Budownictwa Spo ł ecznego TBS- Budostal-3 Sp. z o.o. „ Towarzystwo mo ż e równie ż odst ą pi ć od niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym w przypadku, gdy Partycypant opó ź ni si ę powy ż ej 14 dni z wp ł at ą : a) którejkolwiek z rat okre ś lonych w par. 2 pkt. 3; b) dop ł aty wynikaj ą cej z par. 2 pkt. 4; c) odsetek okre ś lonych w par. 2 pkt. 7". Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 24.08.2006r. sygn. akt XVII Amc 115/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 27.11.2006r. pod numerem 956, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Handlu i Prawa im. Ryszarda Ł azarskiego w Warszawie. „ Bezskuteczny up ł yw terminu uiszczenia raty czesnego uznaje si ę za wyra ż enie woli rezygnacji ze studiów, je ż eli zaleg ł a rata nie zosta ł a uiszczona w ci ą gu czternastu dni od dnia up ł ywu terminu uiszczenia. Rezygnacja wywo ł uje skutek pi ę tnastego dnia po up ł ywie terminu uiszczenia raty ”. W ww. wyroku S ą d uzna ł co nast ę puje. „Postanowienia zak ł adaj ą ce, i ż brak raty op ł aty za studia jest równoznaczne z rezygnacj ą ze studiów uzna ć nale ż y za sprzeczne z art. 385 1 § 1 k.c. oraz art. 385 3 pkt 9 k.c. jako nadmiernie rygorystyczne i uprawniaj ą ce pozwan ą do zastosowania wobec konsumenta wprost tak dotkliwej sankcji za nieuiszczenie op ł aty w terminie jak ą jest skre ś lenie z listy studentów, niepoprzedzone wezwaniem do zap ł aty. Za ł o ż enie, i ż brak op ł aty uznaje si ę za wyra ż enie woli rezygnacji ze studiów oznacza przyznanie szkole uprawnienia do dokonywania 8 wi ążą cej interpretacji umowy, poprzez przyj ę cie, i ż ka ż de zaniechanie studenta w dokonaniu op ł aty jest równoznaczne z wol ą rezygnacji ze studiów.” Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 18.05.2006r. sygn. akt XVII Amc 64/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 5.07.2007r. pod numerem 1198, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Poliglota Sp. z o. o. z /s w Warszawie. „ S ł uchacz zobowi ą zany jest do op ł acenia kursu w wyznaczonych przez Organizatora terminach. Nieop ł acenie raty w wyznaczonym terminie powoduje skre ś lenie z listy uczestników kursu, utrat ę prawa do rabatu za kontynuacj ę w przysz ł o ś ci oraz naliczenie kary umownej w wysoko ś ci 0,5 % nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki ". „W ocenie S ą du pierwsze kwestionowane postanowienie kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami ra żą co naruszaj ą c ich interesy. Nak ł ada ono na konsumenta, który nieop ł aci ł w terminie kolejnej raty nale ż no ś ci za kurs niewspó ł mierne do stopnia jego zawinienia sankcje w postaci skre ś lenia z listy uczestników kursu i jednocze ś nie obowi ą zek zap ł aty kary umownej w wysoko ś ci 0,5% naliczonej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki. (...) Na ł o ż enie jednak na s ł uchacza obowi ą zku zap ł aty nale ż nej kwoty powi ę kszonej z ka ż dym dniem o kar ę w wysoko ś ci 182,5% w skali roku z jednoczesnym skre ś leniem z listy uczestników i utrat ą prawa do rabatów stawia konsumenta w szczególnie niekorzystnej sytuacji. (...) Wp ł aty dokonywane s ą „z góry” przed rozpocz ę ciem kolejnych zaj ęć . Z wzorca nie wynika, ż e jest inaczej. Oznacza to, ż e konsument, który niedokona ł op ł aty w terminie nie tylko jest skre ś lony z listy uczestników bez uprzedniego wezwania, ale musi zap ł aci ć za zaj ę cia, w których utraci ł ju ż prawo uczestnictwa przy czym op ł ata jest powi ę kszona o kar ę umown ą zastrze ż on ą w analizowanym postanowieniu. Takie ukszta ł towanie pozycji konsumenta nale ż y uzna ć za szczególnie ra żą ce naruszenie dobrych obyczajów. Podkre ś lenia wymaga, ż e pozwany niew ł a ś ciwie zinterpretowa ł przepis art. 476 k.c. i wynikaj ą cy z niego obowi ą zek przeprowadzenia dowodu, który w przypadku nie spe ł nienia ś wiadczenia w terminie obci ąż a konsumenta a nie pozwanego. Do chwili, gdy konsument nie wyka ż e, ż e nie ponosi odpowiedzialno ś ci za uchybienie terminu pozwany mo ż e uwa ż a ć , ż e pozostawa ł on w zw ł oce i musi jedynie wykaza ć , i ż zap ł aty nie dokonano w terminie.” Analiza stosowanej przez przedsi ę biorc ę klauzuli zarówno w pierwotnym brzmieniu, jak i w zmienionym wykaza ł a, i ż przewiduje ona sytuacj ę , w której umowa zostaje rozwi ą zana ze skutkiem natychmiastowym bez obowi ą zku wcze ś niejszego wezwania konsumenta. Maj ą c na uwadze, ż e umowa o ś wiadczenie us ł ug przez przedszkole jest kontraktem wzajemnym, dokonanie ww. czynno ś ci bez uprzedniego wezwania konsumenta do spe ł nienia ś wiadczenia jest sprzeczne z art. 491 k.c., który stanowi, ż e je ż eli jedna ze stron dopuszcza si ę zw ł oki w wykonaniu zobowi ą zania z umowy wzajemnej, druga strona mo ż e wyznaczy ć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagro ż eniem, ż e w razie bezskutecznego up ł ywu wyznaczonego terminu b ę dzie uprawniona do odst ą pienia od umowy. Przedmiotowe twierdzenie zosta ł o potwierdzone wielokrotnie przez S ą d w powy ż ej przytoczonych orzeczeniach. S ą d stwierdzi ł , i ż skre ś lenie z listy korzystaj ą cych z us ł ug, niepoprzedzone wezwaniem do zap ł aty nale ż y uzna ć za nadmiernie rygorystyczne i uprawniaj ą ce przedsi ę biorc ę do zastosowania wobec konsumenta zbyt dotkliwej sankcji za nieuiszczenie op ł aty w terminie, a tym samym za sprzeczne z art. 385 1 § 1 k.c. oraz art. 385 3 pkt 9 k.c. W tre ś ci poprzednio obowi ą zuj ą cej umowy zawarty by ł zapis, i ż „Wy ż ej wymienione ś wiadczenia p ł atne s ą do ko ń ca ka ż dego miesi ą ca za miesi ą c nast ę pny, w dniach ustalonych przez osob ę prowadz ą c ą ”. Nowa umowa zawiera postanowienie „Wy ż ej wymienione ś wiadczenia p ł atne s ą z góry za dany miesi ą c w dniach ustalonych przez osob ę prowadz ą c ą ”. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze tre ś ci umów termin do uiszczenia op ł at jest okre ś lany w ka ż dym przypadku przez dyrektora. Tym samym termin do zap ł aty wyznacza dyrektor. Wprowadzenie do nowego postanowienia odniesienia do podj ę cia przez dyrektora decyzji o terminie do dokonania wp ł at, nie wprowadza ż adnych zmian dotycz ą cych konsekwencji dla konsumentów wynikaj ą cych z tytu ł u 9 nieterminowego wnoszenia op ł at. Zarówno w przypadku wcze ś niej obowi ą zuj ą cej umowy, jak i nowej dyrektor zawsze podejmuje decyzje o terminie dokonywania wp ł at. Pomimo, i ż przedsi ę biorca dokona ł zmiany tre ś ci zakwestionowanego postanowienia, to jednak równie ż nowe postanowienie nale ż y uzna ć za naruszaj ą ce interesy konsumentów w takim samym zakresie, jak jego pierwotna wersja. Wyd ł u ż eniu uleg ł jedynie termin, po jakim mo ż e zosta ć podj ę ta decyzja o skre ś leniu dziecka z listy wychowanków oraz wszcz ę cia post ę powania administracyjnego. Jednak nie zmienia to faktu, i ż nadal po up ł ywie okre ś lonego w umowie terminu dyrektor mo ż e podj ąć jednostronn ą decyzj ę o skre ś leniu dziecka z listy bez wcze ś niejszego wezwania konsumenta do zap ł aty powsta ł ych zaleg ł o ś ci. W zakwestionowanej klauzuli zarówno w brzmieniu pierwotnym, jak i zmienionym, przewidziane jest powiadamianie rodziców o podj ę tych dzia ł aniach. Jednak stwierdzone zosta ł o, i ż powiadomienie rodzica o fakcie rozwi ą zania umowy nie mo ż e by ć uznane za wystarczaj ą ce. Samo poinformowanie o podj ę tych dzia ł aniach nie wype ł nia obowi ą zku wezwania konsumenta do zap ł aty przed rozwi ą zaniem umowy. Na podstawie przedmiotowego postanowienia, przedsi ę biorca informuje tylko o ju ż podj ę tych dzia ł aniach, a nie o mo ż liwo ś ci ich podj ę cia. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze nowe postanowienie w taki sam sposób narusza interesy konsumentów jak wcze ś niej zakwestionowane. Przedmiotowa praktyka dotyczy ograniczenia praw konsumentów w sytuacji nieuiszczenia op ł aty przez okre ś lony w umowie okres. Poniewa ż zakwestionowane postanowienia s ą wa ż ne zarówno dla osób, które realizuj ą umowy, jak i dla osób, które potencjalnie b ę d ą korzysta ć z us ł ug przedszkola, dlatego te ż zakwestionowane praktyki naruszaj ą interesy konsumentów, którzy zawarli umowy, a tak ż e przysz ł ych potencjalnych klientów. Umowy mog ą zawrze ć wszystkie osoby zainteresowane us ł ugami przedsi ę biorcy. Tym samym oferta korzystania z us ł ug przedszkola niepublicznego skierowana jest do nieograniczonej grupy konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r. sygn. akt III SK 27/07 S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł co nast ę puje. „Zdaniem S ą du Najwy ż szego, sformu ł owanie z art. 23a ust. 1 uokik „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” nale ż y rozumie ć w ten sposób, ż e liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zosta ł y naruszone, nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsi ę biorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazuj ą cych na powtarzalno ść zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodz ą cych w sk ł ad grupy, do której adresowane s ą zachowania przedsi ę biorcy, w taki sposób, ż e potencjalnie ofiar ą takiego zachowania mo ż e by ć ka ż dy konsument b ę d ą cy klientem lub potencjalnym klientem przedsi ę biorcy”. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym uzasadnione jest nakazanie zaniechania stosowania praktyk polegaj ą cych na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów, okre ś lonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt I sentencji decyzji. II. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej, nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku okre ś lonym w ust. 1 Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W zakresie punktu II.1 sentencji decyzji oceniana praktyka dotyczy stosowania w umowach w sprawie korzystania z przedszkola postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c.: Pkt 5 Umowy „ Rodzice zobowi ą zuj ą si ę do uiszczania podwy ż szonej op ł aty w razie wzrostu kosztów pobytu dziecka w placówce po uprzednim zawiadomieniu z wyprzedzeniem jednomiesi ę cznym. (...) ” 10 Regulamin przedszkola „ Zmiany w op ł acie sta ł ej dotycz ą cej kosztów utrzymania, b ę d ą podawane do wiadomo ś ci Rodziców, na tablicy og ł osze ń , na miesi ą c przed wprowadzeniem .” Pkt 5 Regulaminu odp ł atno ś ci za Przedszkole „ Zmiany dotycz ą ce op ł at za przedszkole s ą przedstawiane rodzicom na tablicy informacyjnej z miesi ę cznym wyprzedzeniem .” Kwestionowane postanowienia w pkt II.1 sentencji oraz postanowienia poni ż ej przytoczone wpisane do rejestru, pomimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, maj ą to ż samy charakter, a skutek ich stosowania jest identyczny. Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 10.04.2003r. sygn. akt XVII Amc 17/01 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 14.08.2003r. pod numerem 59, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu. „ Czesne w nast ę pnych latach studiów mo ż e ulec zmianie w zwi ą zku z uzasadnionym wzrostem kosztów ponoszonych przez uczelni ę i zostanie ustalone przez rektora zarz ą dzeniem wi ążą cym strony umowy przed rozpocz ę ciem nowego roku akademickiego ”. Postanowienia o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł y uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 5.10.2005r. sygn. akt XVII Amc 20/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 3.04.2006r. pod numerami 642 i 643, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Turystyki i Hotelarstwa w Ł odzi. „ Wysoko ść op ł at wymienionych w p. a, b, d ustala Rektor i podaje w formie zarz ą dzenia do wiadomo ś ci, przed rozpocz ę ciem roku akademickiego ”, „ Wysoko ść czesnego mo ż e ulega ć zmianom w zale ż no ś ci od inflacji i aktualnych kosztów kszta ł cenia ”. W ww. wyroku S ą d stwierdzi ł co nast ę puje. „Pierwszy z zakwestionowanych postanowie ń wzorca umowy nie gwarantuje studentowi rzetelnej informacji o zmianie tre ś ci umowy zawartej z pozwan ą w zakresie ewentualnej zmiany wysoko ś ci op ł at, które winien on ponosi ć . Umowa łą cz ą ca studenta i pozwan ą ma charakter umowy ci ą g ł ej i podlega ona rygorom umów konsumenckich okre ś lonych w art. 384 i 384 1 k.c. (...) Nie dotyczy to tylko umów powszechnie zawieranych w drobnych, bie żą cych sprawach ż ycia codziennego. Powy ż sze dotyczy równie ż zmiany wzorca umowy w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ci ą g ł ym, je ż eli druga strona nie wypowiedzia ł a umowy w najbli ż szym terminie. Zapis powy ż szy jest niezgodny z w/w przepisami, a przyj ę ty w nim sposób powiadamiania studenta o wysoko ś ci op ł at poprzez wydanie zarz ą dzenia Rektora nie stanowi gwarancji, i ż ta informacja z pewno ś ci ą do niego dotrze, co rodzi ć mo ż e ujemne skutki w postaci powstania u konsumenta zad ł u ż enia w op ł atach z powodu braku wiedzy o ich podwy ż ce. Z tych powodów zakwestionowane postanowienie umowne kszta ł tuje prawa i obowi ą zki studenta (konsumenta) w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami a zarazem ra żą co narusza jego interes. Odno ś nie drugiego z zakwestionowanych postanowie ń wzorca umowy, to stanowi on niedozwolon ą klauzul ę umown ą okre ś lon ą w art. 385 3 pkt 20 k.c. O ile pozwana szko ł a ma pe ł ne prawo do podwy ż szenia wysoko ś ci czesnego w zale ż no ś ci od inflacji i aktualnych kosztów kszta ł cenia, o tyle studentowi (konsumentowi) powinno by ć gwarantowane prawo do odst ą pienia od zawartej umowy, gdy nie jest on w stanie ponie ść kosztów podwy ż ki. Wzorzec, którym pos ł uguje si ę pozwana takiego uprawnienia dla studenta nie przewiduje. Nie mo ż na uzna ć za s ł uszny argument pozwanej, ż e problem ten rozwi ą zuje prawo studenta do rozwi ą zania umowy w ka ż dym czasie zgodnie z § 9 wzorca umowy. W takim przypadku student do momentu rozwi ą zania umowy zmuszony by ł by do ponoszenia op ł aty w podwy ż szonej wysoko ś ci.” Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 21.04.2006r. sygn. akt XVII Amc 49/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń 11 umownych w dniu 20.06.2006r. pod numerem 756, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Edukacji Zdrowotnej. „ Uczelnia zastrzega sobie prawo zmiany warunków niniejszej umowy, które nast ą pi poprzez zarz ą dzenie Kanclerza Wy ż szej Szkole Edukacji Zdrowotnej w Ł odzi, nie wymaga to wypowiedzenia warunków niniejszej umowy. Zarz ą dzenia podane zostanie do wiadomo ś ci studentów przez og ł oszenie na tablicy informacyjnej oraz w dziekanacie ”. Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 25.07.2005r. sygn. akt XVII Amc 46/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 7.10.2005r. pod numerem 547, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Marketingu i Biznesu w Ł odzi. „ Zmiana wysoko ś ci czesnego w ci ą gu roku akademickiego, mo ż e nast ą pi ć jedynie proporcjonalnie do oficjalnego wska ź nika wzrostu kosztów utrzymania ”. W ww. wyroku S ą d stwierdzi ł co nast ę puje. „W ś wietle przepisu art. 385 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentami nie uzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami ra żą co naruszaj ą c jego interesy. (...) W ocenie S ą du kwestionowana klauzula jest sprzeczna z art. 385 3 pkt 20 k.c., który stanowi, i ż niedozwolonym postanowieniem umownym jest zapis uprawniaj ą cy kontrahenta konsumenta do podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odst ą pienia od umowy. Istotnie klauzula ta pozwala na zmian ę czesnego bez mo ż liwo ś ci negocjacji czy te ż odst ą pienia od umowy przez konsumenta.” Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 18.10.2006r. sygn. akt XVII Amc 13/06 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 22.02.2008r. pod numerem 1348, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wies ł awowi Brzozowskiemu i Halinie Ł ysenko, Prywatna Placówka O ś wiatowo Wychowawcza Szko ł a J ę zyków Obcych "ALMA MATER" s.c. w Ostro łę ce. „ W ł a ś ciciel zastrzega sobie prawo pobierania w ci ą gu roku szkolnego dodatkowej op ł aty w przypadku wy ż szych kosztów prowadzenia placówki ni ż za ł o ż ono na pocz ą tku roku szkolnego (np. wi ę ksza inflacja, du ż a ilo ść rezygnacji s ł uchaczy z dalszej nauki.) ". Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 6.07.2006r. sygn. akt XVII Amc 60/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 1.09.2006r. pod numerem 848, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Barbarze Bekier. „ Wysoko ść odp ł atno ś ci ustala dyrektor placówki w oparciu o kalkulacj ę kosztów bie żą cych. Odp ł atno ść mo ż e ulec zmianie w ci ą gu roku szkolnego ”. W ww. wyroku S ą d stwierdzi ł co nast ę puje. „W ś wietle przedstawionego stanu prawnego postanowienie zawarte w art. 14 pkt 2 „Statutu Centrum J ę zyków i Zarz ą dzania” stanowi niedozwolone postanowienie umowne. Postanowienie to wype ł nia bowiem dyspozycj ę art. 385 3 pkt 20 k.c., gdy ż daje uprawnienie pozwanej do okre ś lenia lub podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odst ą pienia od niej. Postanowienie to umo ż liwia pozwanej swobodne podnoszenie op ł at za ś wiadczon ą us ł ug ę w trakcie trwania umowy. Jest sformu ł owane ogólnie, nie okre ś la, w jakich okoliczno ś ciach i na jakich warunkach mo ż e doj ść do zmiany umowy w tym zakresie. Daje pozwanej uprawnienia do podwy ż szenia op ł at za nauk ę , które nie jest traktowane jako zmiana warunków umów, przez co konsumentowi nie przys ł uguje prawo odst ą pienia od umowy. Z tych wzgl ę dów S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł , ż e kwestionowane postanowienie wzorca umownego stosowanego przez pozwan ą w obrocie z konsumentami spe ł nia przes ł anki z art. 385 1 k.c., bowiem kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z 12 dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c ich interesy i zakaza ł ich stosowania na podstawie art. 479 42 k.p.c.” Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 17.05.2006r. sygn. akt XVII Amc 9/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 3.08.2006r. pod numerem 802, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Wychowania Fizycznego i Turystyki w Sopocie. „ Uczelnia zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci czesnego stosownie do aktualnych kosztów organizacji prowadzonego procesu dydaktycznego i prowadzonej dzia ł alno ś ci statutowej”. Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 13.04.2006r. sygn. akt XVII Amc 38/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 3.07.2006r. pod numerem 790, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Jolancie Kaczor, Ewie Mielickiej Cosmopolitan Prywatna Szko ł a J ę zyków Obcych s.c. Mielicka Ewa,Kaczor Jolanta, Opole. „ Raty miesi ę czne mog ą wzrasta ć w czasie trwania roku szkolnego, jednak nie wi ę cej ni ż ogólny wska ź nik inflacji ”. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, prawo do zmiany wysoko ś ci op ł at bez prawa rodziców korzystaj ą cych z us ł ug przedszkola do odst ą pienia od umowy, nale ż y uzna ć za sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą ce ich interesy, a wi ę c za niedozwolone postanowienie umowne w my ś l art. 385 1 § 1 k.c. Dodatkowo w opinii organu antymonopolowego w/w postanowienie jest sprzeczne równie ż z art. 385 3 pkt 20 k.c. zgodnie z którym za niedozwolone postanowienie umowne, uwa ż a si ę w szczególno ś ci to, które uprawnia kontrahenta konsumenta do podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odst ą pienia od umowy. Przedmiotowe postanowienia dotyczy ł y konsekwencji, jakie wynika ł y dla konsumentów z uniemo ż liwienia im odst ą pienia od umów w sytuacji podwy ż szenia pobieranych op ł at. W ocenianym przypadku konsument by ł zobowi ą zany do zap ł aty wy ż szego czesnego pomimo niezaakceptowania podwy ż ki. Zakwestionowane postanowienia narusza ł y interesy konsumentów, którzy zawarli umowy, a tak ż e przysz ł ych potencjalnych klientów. Umowy mog ą zawrze ć wszystkie osoby ni ą zainteresowane. Tym samym oferta korzystania z us ł ug przedszkola niepublicznego skierowana jest do nieograniczonej grupy konsumentów. Bior ą c pod uwag ę przes ł anki podane w powy ż szym uzasadnieniu stosowania praktyki, organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e by ł a ona bezprawna, oraz narusza ł a interesy konsumentów. W zwi ą zku z faktem, ż e zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki, tj. bezprawno ść dzia ł a ń oraz naruszenie interesów nieograniczonej grupy konsumentów, organ antymonopolowy uzna ł ocenian ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie post ę powania przedsi ę biorca zadeklarowa ł zamiar dokonania zmiany tre ś ci umów w nast ę puj ą cy sposób (Karty nr 11-14). Pkt 5 Nowej Umowy „ Rodzice zobowi ą zuj ą si ę do uiszczania podwy ż szonej op ł aty w razie wzrostu kosztów pobytu dziecka w placówce, w kwocie nie przekraczaj ą cej stopnia inflacji, og ł oszonej przez GUS wg „wska ź nika cen towarów i us ł ug konsumpcyjnych”, po uprzednim zawiadomieniu z wyprzedzeniem jednomiesi ę cznym (tablica og ł osze ń ) oraz pisemnego powiadomienia ka ż dego rodzica .” Pkt 7 Nowej Umowy „ Rodzice, którzy zg ł osili pisemn ą rezygnacj ę z us ł ug przedszkola wnosz ą op ł at ę w niezmienionej (dotychczasowej) kwocie, a ż do wyga ś ni ę cia umowy – rezygnacji, nawet gdy op ł ata w placówce ulegnie podwy ż szeniu .” Postanowienie nowego Regulaminu Przedszkola „ Zmiany w op ł acie sta ł ej dotycz ą cej kosztów utrzymania, b ę d ą podawane do wiadomo ś ci rodziców na tablicy og ł osze ń , na miesi ą c przed wprowadzeniem i w formie pisemnej skierowanej do rodzica/opiekuna .” 13 Postanowienie aneksu do Regulaminu odp ł atno ś ci za Przedszkole „ Zmiany op ł at za przedszkole s ą przedstawiane Rodzicom na tablicy informacyjnej i tak ż e w formie pisemnej kierowanej do ka ż dego Rodzica. ” Analiza nowych postanowie ń wykaza ł a, i ż przedsi ę biorca okre ś la precyzyjnie wspó ł czynnik, o jaki mog ą zosta ć podwy ż szone op ł aty. Dodatkowo konsumenci maj ą zagwarantowan ą mo ż liwo ść wypowiedzenia umowy w przypadku wzrostu wysoko ś ci op ł at oraz i ż w trakcie okresu wypowiedzenia obowi ą zuj ą ich op ł aty w wysoko ś ci przed podwy ż k ą . Przedsi ę biorca zapewnia równie ż poinformowanie rodziców o planowanej zmianie op ł at nie tylko przez wywieszenie tej informacji na tablicy og ł osze ń , ale tak ż e przez bezpo ś rednie pisemne ich poinformowanie. W zakresie punktu II.2 sentencji decyzji oceniana praktyka dotyczy stosowania w umowach w sprawie korzystania z przedszkola postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c.: „ 7 dniowa – nieusprawiedliwiona nieobecno ść w przedszkolu, w przypadku dzieci zg ł oszonych do przedszkola po raz pierwszy, jest podstaw ą do skre ś lenia z listy wychowanków .” Kwestionowane w pkt II.2 sentencji decyzji postanowienie oraz postanowienia wpisane do rejestru, pomimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, maj ą to ż samy charakter, a skutek ich stosowania jest identyczny. Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 27.04.2006r. sygn. akt XVII Amc 62/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 3.07.2006r. pod numerem 774, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Gra ż ynie Studzi ń skiej Wellington Gra ż yna Studzi ń ska z/s w Gliwicach. „Studium ma prawo odst ą pi ć od umowy bez mo ż liwo ś ci zwrotu op ł at okre ś lonych w pkt 1 ze strony S ł uchacza z powodu (...) naruszenia dóbr Studium i warunków wspó łż ycia spo ł ecznego oraz zasad obowi ą zuj ą cych w placówkach o ś wiatowych”. W ww. wyroku S ą d za uzasadnione uzna ł zarzuty postawione w pozwie. „(...) Powód zauwa ż y ł , ż e stosowany przez pozwan ą wzorzec umowy przewiduje mo ż liwo ść uiszczenia przez s ł uchacza op ł aty za kurs jednorazowo w pe ł nej wysoko ś ci. W nawi ą zaniu do powy ż szego powód podniós ł , ż e zgodnie ze wskazanym postanowieniem, w przypadku gdy Studium odst ą pi od umowy wobec s ł uchacza, który zap ł aci ł za kurs jednorazowo, traci on prawo do zwrotu nawet tej cz ęś ci op ł at, która nale ż na jest za lekcje, z których z mocy decyzji szko ł y nie b ę dzie móg ł skorzysta ć . Mo ż liwo ść zatrzymania przez pozwan ą w takim przypadku uiszczonych przez konsumenta op ł at powód uzna ł za nieusprawiedliwione dzia ł ania sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą ce interesy konsumentów odzwierciedlaj ą ce cechy klauzuli abuzywnej wymienionej w art. 385 3 pkt 13 k.c.” Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 13.06.2006r. sygn. akt XVII Amc 51/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 1.09.2006r. pod numerem 850, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Dariuszowi Witaszek. „ Notoryczne nieusprawiedliwione nieobecno ś ci ucznia na zaj ę ciach spowoduj ą skre ś lenie z listy przy obowi ą zku op ł aty czesnego za trwaj ą cy semestr ”. W wyroku S ą d uzna ł , i ż brak sprecyzowania poj ę cia „notoryczne nieusprawiedliwione nieobecno ś ci” daje prawo dokonania wi ążą cej interpretacji spe ł nienia wy ż ej wskazanego warunku umowy i upowa ż nia do skre ś lenia z list, bowiem nie okre ś la jaka liczba godzin nieusprawiedliwionych kwalifikuje do skre ś lenia z listy oraz jakie okoliczno ś ci powoduj ą , ż e nieobecno ść jest usprawiedliwiona. Regulamin zawiera postanowienie „Nieobecno ść dziecka w przedszkolu trwaj ą c ą powy ż ej miesi ą ca nale ż y udokumentowa ć zwolnieniem lekarskim lub kart ą wypisu z sanatorium. 14 Wymienione dokumenty stanowi ą podstaw ę do odliczenia po ł owy op ł aty sta ł ej.” Zgodnie z pkt 10 Regulaminu odp ł atno ś ci za Przedszkole „Rodzic nie dokonuje op ł aty za przedszkole, je ż eli zrezygnuje z us ł ug placówki i potwierdzi, to pisemnie z miesi ę cznym wyprzedzeniem, w przeciwnym wypadku op ł ata winna by ć uiszczona.” Zgodnie z pkt 4 umowy „Wy ż ej wymienione ś wiadczenia p ł atne s ą do ko ń ca ka ż dego miesi ą ca za miesi ą c nast ę pny, w dniach ustalonych przez osob ę prowadz ą c ą ”. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze postanowienia za nieuzasadnione nale ż y przyj ąć uprawnienie do skre ś lenia z listy, gdy dziecko nie korzysta ł o z us ł ug przez 7 dni, a rodzice nie usprawiedliwili tej nieobecno ś ci. Rodzice uiszczaj ą op ł aty za ca ł y miesi ą c z góry, tym samym w okresie miesi ą ca zapewniaj ą sobie miejsce w przedszkolu dla dziecka. Mog ą wyst ą pi ć okoliczno ś ci, które uniemo ż liwi ą poinformowanie przedszkola w terminie 7 dni o tym, i ż dziecko nie b ę dzie przyprowadzane. Fakt nieobecno ś ci dziecka przez 7 dni, gdy op ł aty pobierane s ą z góry za ca ł y miesi ą c, nie mo ż e da ć podstawy do natychmiastowego rozwi ą zania umowy. Postanowienia wpisane do rejestru umo ż liwia ł y przedsi ę biorcom dokonanie jednostronnej interpretacji zaistnia ł ych okoliczno ś ci i na tej podstawie umo ż liwia ł y im rozwi ą zanie umów. By ł o to o tyle naganne, i ż bez prawa konsumentów do wyja ś nienia zaistnia ł ych sytuacji, przedsi ę biorcy mieli prawo do zatrzymania dokonanych wp ł at. W sprawie jednego z postanowie ń wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych S ą d stwierdzi ł , i ż nie precyzuje ono okoliczno ś ci, które uprawniaj ą do rozwi ą zania umowy oraz okoliczno ś ci powoduj ą cych, i ż nieobecno ść jest usprawiedliwiona. W przypadku zakwestionowanego w niniejszym post ę powaniu postanowienia przedsi ę biorca równie ż ma prawo do jednostronnej jego interpretacji. Tak jak w przytoczonych niedozwolonych postanowieniach umownych, zakwestionowana klauzula uprawnia przedsi ę biorc ę do skre ś lenia dziecka z listy po samodzielnej ocenie zaistnia ł ych okoliczno ś ci. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę uzna ć nale ż y, ż e przedmiotowe postanowienie kszta ł towa ł o prawa i obowi ą zki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza ł a ich interesy, a tym samym mo ż e stanowi ć , w ś wietle art. 385 1 § 1 k.c., niedozwolone postanowienia umowne. Przedmiotowe postanowienie narusza ł o interesy tej samej grupy konsumentów, którzy zostali okre ś leni w uzasadnieniu stosowania praktyki zdefiniowanej w pkt II.1 sentencji decyzji. Bior ą c pod uwag ę przes ł anki podane w powy ż szym uzasadnieniu stosowania praktyki, organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e by ł a ona bezprawna, oraz narusza ł a interesy konsumentów. W zwi ą zku z faktem, ż e zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki, tj. bezprawno ść dzia ł a ń oraz naruszenie interesów nieograniczonej grupy konsumentów, organ antymonopolowy uzna ł ocenian ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie przedmiotowego post ę powania, przedsi ę biorca dokona ł zmiany tre ś ci umów realizowanych z konsumentami. W nowych umowach zakwestionowane postanowienie otrzyma ł o brzmienie: „ 7 dniowa, nieusprawiedliwiona nieobecno ść w przedszkolu, w przypadku dzieci zg ł oszonych do przedszkola po raz pierwszy jest podstaw ą do skre ś lenia z listy wychowanków, po uprzednim pisemnym powiadomieniu rodzica/opiekuna ”. Na podstawie analizy tre ś ci nowego postanowienia umownego stwierdzone zosta ł o, i ż przedsi ę biorca pisemnie powiadomi rodziców/opiekunów o niewykonaniu podanych w przedmiotowym postanowieniu obowi ą zków przed rozwi ą zaniem umowy. Wprowadzenie przedmiotowego warunku do tre ś ci postanowienia spowodowa ł o, i ż konsumenci maj ą mo ż liwo ść wyja ś nienia zaistnia ł ych okoliczno ś ci. Dzi ę ki przedmiotowej zmianie, przedsi ę biorca nie b ę dzie podejmowa ł jednostronnych decyzji o skre ś leniu dziecka z listy bez umo ż liwienia rodzicom wyja ś nienia zaistnia ł ych okoliczno ś ci. Bior ą c pod uwag ę wprowadzenie do tre ś ci postanowienia przedmiotowej zmiany, organ antymonopolowy uzna ł , i ż brak jest podstaw do uznania nowego postanowienia za to ż same z wpisanymi do rejestru. Wprowadzone do wykorzystywanych dokumentów zmiany zapewniaj ą ochron ę interesów konsumentów w zakresie obj ę tym pkt II sentencji decyzji. 15 Przedsi ę biorca z konsumentami, z którymi zawar ł umowy w oparciu o zakwestionowane wzorce umowne podpisa ł nowe umowy o zmienionych tre ś ciach. W pi ś mie z dnia 24.04.2008r. przedsi ę biorca poinformowa ł , i ż rodzice zostali w formie pisemnej powiadomieni o zmianach w Regulaminach Przedszkolnych (Karta nr 5). W kolejnym pi ś mie z dnia 11.06.2008r. zadeklarowane zosta ł o, i ż wszyscy Rodzice korzystaj ą cy z us ł ug otrzymali nowe wzory umów, tj. now ą umow ę , nowy Regulamin przedszkola oraz Regulaminy odp ł atno ś ci za przedszkole wraz z Aneksem. Proces ten zosta ł zako ń czony. Nowe umowy obowi ą zuj ą od 01.05.2008r. (Karta nr 18). Na potwierdzenie przedmiotowej deklaracji zosta ł y przedstawione przyk ł adowe umowy (Karty nr 21, 22). Przedsi ę biorca potwierdzi ł zawieranie umów w oparciu o nowe druki z rodzicami, których dzieci nie korzysta ł y z jego us ł ug do tej pory (Karty nr 19, 20). Bior ą c pod uwag ę fakt, i ż przedsi ę biorca zacz ął wykorzystywa ć nowy wzór umowy przy zawieraniu umów z konsumentami, a tak ż e z dniem 1.05.2008r. przesta ł y obowi ą zywa ć umowy, których postanowienie zosta ł o zakwestionowane w pkt II sentencji decyzji, organ antymonopolowy uzna ł , i ż przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania zakwestionowanych praktyk. W zwi ą zku z powy ż szym za uzasadnione sta ł o si ę uznanie na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy antymonopolowej, praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzenie zaniechania jej stosowania z dniem 1.05.2008r. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt II sentencji decyzji. III. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy antymonopolowej, Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy antymonopolowej przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W pkt I oraz II sentencji decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów opisanych szczegó ł owo powy ż ej. Praktyki te polega ł y na pos ł ugiwaniu si ę w umowach zawieranych z konsumentami klauzulami to ż samymi z postanowieniami wzorców umowy uznanymi przez SOKiK za niedozwolone i wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Konsekwencj ą stosowania powy ż szych praktyk by ł o naruszenie ekonomicznych interesów konsumentów. Zakwestionowane postanowienia uprawniaj ą przedsi ę biorc ę do skre ś lenia dziecka z listy bez wcze ś niejszego wezwania do zap ł aty powsta ł ych zaleg ł o ś ci. Zakwestionowane zosta ł y równie ż postanowienia, które uprawnia ł y przedsi ę biorc ę do zmiany wysoko ś ci op ł at bez prawa konsumenta do odst ą pienia z tego tytu ł u od umowy. Za niedozwolone postanowienie umowne uznane zosta ł o postanowienie uprawniaj ą ce przedsi ę biorc ę do skre ś lenia dziecka z listy bez wcze ś niejszego wezwania z tytu ł u nieusprawiedliwionej nieobecno ś ci dziecka przez 7 dni. Bior ą c pod uwag ę fakt, i ż wykorzystywanie zakwestionowanych postanowie ń umownych narusza ł o interesy konsumentów organ antymonopolowy za celowe uzna ł na ł o ż enie na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, o jakiej mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy antymonopolowej. Dokonuj ą c wyliczenia kary, organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorc ę w roku 2007 przychód. Przedmiotowy przychód wyniós ł [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 1. a Za łą cznika Nr 1). Szacowna w oparciu o ww. dane maksymalna kara, jaka mog ł aby zosta ć w niniejszym przypadku na ł o ż ona, to [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 1. b Za łą cznika Nr 1). Dodatkowo przy ustalaniu kary wzi ę to pod uwag ę okoliczno ść , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej po raz pierwszy. Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania. Przedsi ę biorca, jako podmiot o wieloletnim do ś wiadczeniu, powinien wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne nie mo ż e stosowa ć klauzul uznanych przez SOKiK za abuzywne i wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, ani w inny sposób godzi ć w interesy s ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. 16 Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorcy. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla strony niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Za zastosowaniem kary w wysoko ś ci oznaczonej w tej decyzji przemawia te ż fakt, ż e mo ż liwo ść nak ł adania kar pieni ęż nych na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę naruszenia zbiorowych interesów konsumentów organ antymonopolowy posiada dopiero od niedawna, gdy ż od 21.04.2007r. W zwi ą zku z tym nale ż y zwróci ć uwag ę na wymiar edukacyjny stosowanej sankcji. Niniejsza kara powinna te ż stanowi ć przestrog ę dla przedsi ę biorcy na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. Funkcja edukacyjna jest w niniejszym przypadku tak ż e w wymiarze ogólnym szczególnie istotna, gdy ż jak wskazano powy ż ej kary za stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nak ł adane w tym trybie stanowi ą nowo ść w polskim porz ą dku prawnym. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 1000 z ł (s ł ownie z ł otych: tysi ą c), co stanowi [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 2. a Za łą cznika Nr 1) osi ą gni ę tego przez przedsi ę biorc ę w 2007r. przychodu oraz [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 2. b Za łą cznika Nr 1) maksymalnego wymiaru kary. W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla strony niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie III sentencji. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 80 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko K. P.-M. prowadz ą cej Przedszkole Niepubliczne "Kubu ś ” w Opolu w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania w punkcie I i II decyzji stwierdzone zosta ł o naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 40 z ł zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą z przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 40 z ł (s ł ownie z ł otych: czterdzie ś ci). Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w punkcie IV sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kpc – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. 17 W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie IV niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 Kpc, nale ż y wnie ść za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn