RKT-72/2004

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 30. 12. 2004r. RKT – 61 – 108/04/AD DECYZJA Nr RKT - 72 /2004 I. Stosowanie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm., Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 oraz Nr 96, poz. 959) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku – Bia ł ej, ul. Gen. Sikorskiego 4, 43 – 300 Bielsko – Bia ł a, dzia ł aj ą cej na podstawie Decyzji Ministra Edukacji Narodowej z 07. 08. 1997r. - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 w/w ustawy uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , praktyk ę polegaj ą c ą na stosowaniu przez Wy ż sz ą Szko łę Ekonomiczno – Humanistyczn ą , ul. Gen. Sikorskiego 4, 43 – 300 Bielsko – Bia ł a, w Regulaminie odp ł atno ś ci za studia z 10. 05. 2004r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku – Bia ł ej , do łą czonym do pisma z dnia 24. 09. 2004r., postanowie ń wzorów umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorów umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego: 1. a). § 3 ust. 1: „Niezachowanie terminu p ł atno ś ci czesnego powoduje naliczenie kar umownych w wysoko ś ci 1% od zaleg ł ej kwoty czesnego za ka ż dy dzie ń zw ł oki, liczonych od dnia dziesi ą tego miesi ą ca, w którym mia ł o by ć uiszczone czesne”. b). § 4 ust. 2: „W przypadku niezachowania terminów p ł atno ś ci ustalonych w ust. 1 stosuje si ę naliczanie kar umownych w wysoko ś ci 1% od nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki.” c). § 5 ust. 4: „Niezachowanie terminu p ł atno ś ci, o którym mowa w ust. 3 powoduje naliczanie kar umownych w wysoko ś ci 1% od nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. d). § 7 ust. 6: „Niedotrzymanie terminu p ł atno ś ci wskazanego w poprzednim punkcie skutkuje naliczaniem kar umownych w wysoko ś ci 1% od zaleg ł ej kwoty op ł aty wpisowej za ka ż dy dzie ń zw ł oki, liczonych od nast ę pnego dnia po up ł ywie terminu”. 2. § 9 ust.2: „Student, który nie rozliczy ł indeksu i karty zaliczeniowo – egzaminacyjnej w terminie ustalonym przez Dziekana – zobowi ą zany jest ui ś ci ć – w ci ą gu 14 dni po up ł ywie tego terminu – kar ę w wysoko ś ci, która zostanie podana do wiadomo ś ci studentów przed rozpocz ę ciem danego roku akademickiego. Kary z w/w tytu ł u mog ą by ć przeznaczone na pomoc socjaln ą dla studentów WSEH. Decyzj ę w tej sprawie podejmuje Kanclerz w porozumieniu z Kolegium Uczelni”. 1 3. § 11: „W przypadkach nieuregulowanych w niniejszym Regulaminie decyzje podejmuje Kanclerz i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania . II. Stosowanie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm., Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 oraz Nr 96, poz. 959) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku – Bia ł ej, ul. Gen. Sikorskiego 4, 43 – 300 Bielsko – Bia ł a, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: na podstawie art. 23e ust. 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 w/w ustawy uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie polegaj ą ce na stosowaniu przez Wy ż sz ą Szko łę Ekonomiczno – Humanistyczn ą w Regulaminie odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku – Bia ł ej , postanowie ń wzorów umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorów umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego: 1. a). § 3 ust. 1: „ Niezachowanie terminu p ł atno ś ci czesnego p ł atnego miesi ę cznie powoduje naliczenie kar umownych w wysoko ś ci 1 % od zaleg ł ej kwoty czesnego za ka ż dy dzie ń zw ł oki, liczonych od dnia dziesi ą tego miesi ą ca, w którym mia ł o by ć uiszczone czesne . b).§ 5 ust. 2: „ w przypadku niezachowania terminów p ł atno ś ci ustalonych w ust. 1 (tj. terminów odnosz ą cych si ę do wnoszenia op ł at za urlop d ł ugoterminowy ), stosuje si ę naliczanie kar umownych w wysoko ś ci 1% od nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. c). § 6 ust. 4 : „ Niezachowanie terminu p ł atno ś ci za zaj ę cia uzupe ł niaj ą ce powoduje naliczanie kar umownych wysoko ś ci 1% od nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki ”. d). § 8 ust. 6: „ Niedotrzymanie terminu p ł atno ś ci wskazanego w poprzednim punkcie (tj. terminie podanym w zawiadomieniu o przyj ę ciu do Uczelni) skutkuje naliczeniem kar umownych w wysoko ś ci 1% od zaleg ł ej kwoty op ł aty wpisowej za ka ż dy dzie ń zw ł oki, liczonych od nast ę pnego dnia po up ł ywie terminu” . 2. § 12 „ W przypadkach nieuregulowanych w niniejszym Regulaminie decyzje podejmuje Kanclerz”. i stwierdza si ę zaniechanie stosowania praktyki z dniem 01. 10. 2004r. III. Stosowanie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm., Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 oraz Nr 96, poz. 959) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk 2 naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku – Bia ł ej, ul. Gen. Sikorskiego 4, 43 – 300 Bielsko – Bia ł a, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: na podstawie art. 23d w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 w/w ustawy stwierdza si ę , ż e praktyka polegaj ą ca na stosowaniu przez Wy ż sz ą Szko łę Ekonomiczno – Humanistyczn ą nast ę puj ą cych postanowie ń wzorów umów: 1). § 2 ust. 4 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku - Bia ł ej : „ Wysoko ść czesnego mo ż e wzrosn ąć corocznie maksymalnie o 20%. Decyzj ę w tej sprawie podejmuje Kanclerz w porozumieniu z Za ł o ż ycielem i og ł asza j ą przez wywieszenie na tablicy og ł osze ń ”. 2). § 8 ust. 4 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku - Bia ł ej .: „Op ł ata wpisowa nie podlega zwrotowi w przypadku rezygnacji kandydata z nauki w Uczelni, nie podlega te ż zaliczeniu na poczet czesnego” . 3). § 2 ust.7 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 10. 05. 2004r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku – Bia ł ej : „Wysoko ść czesnego mo ż e wzrosn ąć corocznie maksymalnie o 20%. Decyzj ę o podwy ż szeniu czesnego podejmuje Kanclerz w porozumieniu z Za ł o ż ycielem i og ł asza j ą przez wywieszenie na tablicy og ł osze ń ”. 4). § 7 ust. 4 Regulaminu odp ł atno ś ci z 10. 05. 2004r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistyczne w Bielsku - Bia ł ej : „ Op ł ata wpisowa nie podlega zwrotowi w przypadku rezygnacji kandydata z nauki w Uczelni, nie podlega te ż zaliczeniu na poczet czesnego”. nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. IV. Na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm., Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 oraz Nr 96, poz. 959) oraz stosowanie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej, ul. Gen. Sikorskiego 4, 43 – 300 Bielsko – Bia ł a, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: okre ś la si ę Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej, ul. Gen. Sikorskiego 4, 43 – 300 Bielsko – Bia ł a, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, polegaj ą ce na zaniechaniu stosowania postanowie ń zawartych w §3 ust. 1, § 4 ust. 2, § 5 ust. 4, § 7 ust. 6 oraz §9 ust. 2 i § 11 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 10. 05. 2004r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku – Bia ł ej , poprzez zaprzestanie wykorzystywania tre ś ci przedmiotowych postanowie ń w Regulaminie odp ł atno ś ci za studia. V. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm., Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 oraz Nr 96, poz. 959) oraz stosowanie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po 3 przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej, ul. Gen. Sikorskiego 4, 43 – 300 Bielsko – Bia ł a, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanawia si ę zobowi ą za ć Wy ż sz ą Szko łę Ekonomiczno – Humanistyczn ą . ul. Gen. Sikorskiego 4, 43 – 300 Bielsko – Bia ł a, do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 58 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ą t osiem z ł otych). Uzasadnienie W dniu 27. 07. 2004r. w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym), z urz ę du wszcz ę te zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce (RKT-61-87/04/AD) maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy Wy ż sza Szko ł a Ekonomiczno – Humanistyczna, ul. Gen. Sikorskiego 4, 43 – 300 Bielsko – Bia ł a (zwana dalej Szko łą , Uczelni ą lub WSEH), poprzez sposób pobierania op ł at za studia okre ś lony w Regulaminie odp ł atno ś ci z dnia 7 maja 2003r. stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art.23a w/w ustawy. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego ustalono, ż e Wy ż sza Szko ł a Ekonomiczno – Humanistyczna dzia ł a na podstawie Decyzji Ministra Edukacji Narodowej z 07. 08. 1997r. oraz zosta ł a wpisana do rejestru niepublicznych szkó ł wy ż szych prowadzonego przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu pod nr 126. W toku przedmiotowego post ę powania Wy ż sza Szko ł a Ekonomiczno – Humanistyczna w Bielsku – Bia ł ej przekaza ł a organowi antymonopolowemu Regulamin odp ł atno ś ci za studia z dnia 07. 05. 2003r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku – Bia ł ej, zwany dalej Regulaminem odp ł atno ś ci z 07. 05. 2003r., którego zapisy stanowi ł y podstaw ę do wszcz ę cia niniejszego post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ponadto stwierdzono, i ż Szko ł a nie zawiera oddzielnych, pisemnych umów o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych z ka ż dym ze studentów. W zwi ą zku z ustaleniami dokonanymi w trakcie w/w post ę powania wyja ś niaj ą cego oraz na podstawie analizy uzyskanych dokumentów, w dniu 15. 09. 2004r. wszcz ę te zosta ł o post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez Wy ż sz ą Szko łę Ekonomiczno - Humanistyczn ą , zwan ą dalej tak ż e Szko łą lub Uczelni ą , bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mo ż e stanowi ć naruszenie art., 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm., Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 oraz Nr 96, poz. 959) – zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą . W toku niniejszego post ę powania wezwano Szko łę do ustosunkowania si ę do przedstawionych zarzutów. W odpowiedzi na wezwanie organu antymonopolowego z dnia 15. 09. 2004r. Szko ł a, w za łą czeniu do pisma z 24. 09. 2004r , przekaza ł a Regulamin odp ł atno ś ci za studia z dnia 10 maja 2004 roku w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku - Bia ł ej , zwany dalej Regulaminem odp ł atno ś ci z 10. 05. 2004r., który obowi ą zuje w roku akademickim 2004/2005. W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy rozszerzy ł post ę powanie administracyjne o zarzuty dotycz ą ce zapisów zawartych w w/w Regulaminie, z uwagi na podejrzenie, ż e stosowanie postanowie ń zawartych w przedmiotowym dokumencie, mog ł o doprowadzi ć do naruszenia art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na wezwanie organu antymonopolowego Szko ł a poinformowa ł a, ż e op ł ata wpisowa jest op ł at ą o charakterze manipulacyjnym i pokrywa ona wszelkie czynno ś ci administracyjne, jakie s ą wykonywane w zwi ą zku z przyj ę ciem studenta. W pi ś mie z 24. 09. 2004r., Nr Sygn. 04/0066/MP/an/11/25, wyja ś niono, ż e do czynno ś ci tych nale ż y m.in. weryfikacja wniosku i z ł o ż onych dokumentów, przeprowadzenie testu kwalifikacyjnego, zebranie komisji kwalifikacyjnej, wprowadzenie studenta do albumu studentów, rejestru legitymacji, systemów ksi ę gowych, 4 zawiadomienie Wojskowej Komisji Uzupe ł nie ń , op ł acenie ubezpieczenia. Zaznaczono tak ż e, ż e Szko ł a oferuje kandydatom na studentów promocje polegaj ą ce na zwolnieniu z obowi ą zku wnoszenia przedmiotowej op ł aty w okre ś lonych terminach. Przedsi ę biorca ustosunkowa ł si ę tak ż e do zarzutu odnosz ą cego si ę do §12 Regulaminu odp ł atno ś ci z 07. 05. 2003r . dotycz ą cego zapisu, na mocy którego w przypadkach nieuregulowanych w Regulaminie decyzje podejmuje Kanclerz. W pi ś mie z 24. 09. 2004r. wskazano, i ż istnieje mo ż liwo ść odwo ł ania si ę od decyzji Kanclerza dotycz ą cej odp ł atno ś ci za studia. Po rozpatrzeniu przedmiotowego odwo ł ania mo ż e nast ą pi ć zwolnienie z obowi ą zku zap ł aty cz ęś ci albo ca ł o ś ci op ł aty. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Na mocy art. 23 a ust. 2 ustawy antymonopolowej, „ za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 (45) Kodeksu post ę powania cywilnego, obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą ca w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów”. Wzorce umowne podlegaj ą kontroli abstrakcyjnej S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK, wcze ś niejsza nazwa – S ą d Antymonopolowy) w trybie okre ś lonym przepisami Kodeksu post ę powania cywilnego. Wyrok wydany w post ę powaniu w sprawie uznania postanowie ń wzorców za niedozwolone, na mocy którego kwestionowane postanowienia zostaj ą uznane za niedozwolone jest skuteczny wobec wszystkich. Skutek wobec wszystkich oznacza, i ż ż aden z podmiotów uczestnicz ą cych w obrocie prawnym nie mo ż e pos ł ugiwa ć si ę przedmiotowym postanowieniem. W sytuacji, gdy wbrew temu zakazowi dochodzi do zastosowania postanowienia uznanego za niedozwolone, jest ono bezwzgl ę dnie niewa ż ne z mocy prawa . Wyrok wydany przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów musi by ć respektowany zarówno przez przedsi ę bior ę , w czyjego sprawie orzeczenie zapad ł o, jak i przez innych przedsi ę biorców, ze wzgl ę du na rozszerzon ą prawomocno ść w znaczeniu podmiotowym. Wyrok SOKiK ma zatem powag ę rzeczy os ą dzonej dla wszystkich i wobec wszystkich. Skutek wobec osób trzecich, tj. tych, których nie dotyczy ł o konkretne post ę powanie o uznanie postanowienia za niedozwolone postanowienie umowne nast ę puje z chwil ą wpisania postanowienia wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Nale ż y tak ż e zauwa ż y ć , i ż nie ma znaczenia literalne brzmienie zakwestionowanego zapisu. By zaistnia ł a mo ż liwo ść uznania dwóch postanowie ń za to ż same wystarczy, by hipoteza zapisu kwestionowanego w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci ł a si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. I. 1). Wy ż sza Szko ł a Ekonomiczno – Humanistyczna w Bielsku - Bia ł ej pos ł uguje si ę w Regulaminie odp ł atno ś ci za studia z 10. 05. 2004r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku - Bia ł ej nast ę puj ą cymi zapisami reguluj ą cymi kwestie odsetek karnych naliczanych w razie nieterminowego regulowania przez studentów nale ż no ś ci finansowych wobec Szko ł y: a). § 3 ust. 1: „Niezachowanie terminu p ł atno ś ci czesnego powoduje naliczenie kar umownych w wysoko ś ci 1% od zaleg ł ej kwoty czesnego za ka ż dy dzie ń zw ł oki, liczonych od dnia dziesi ą tego miesi ą ca, w którym mia ł o by ć uiszczone czesne”. 5 b). § 4 ust. 2 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia o tre ś ci: „W przypadku niezachowania terminów p ł atno ś ci ustalonych w ust. 1 stosuje si ę naliczanie kar umownych w wysoko ś ci 1% od nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki.” c). § 5 ust. 4 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia o tre ś ci: „Niezachowanie terminu p ł atno ś ci, o którym mowa w ust. 3 powoduje naliczanie kar umownych w wysoko ś ci 1% od nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. d). § 7 ust. 6 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia o tre ś ci: „Niedotrzymanie terminu p ł atno ś ci wskazanego w poprzednim punkcie skutkuje naliczaniem kar umownych w wysoko ś ci 1% od zaleg ł ej kwoty op ł aty wpisowej za ka ż dy dzie ń zw ł oki, liczonych od nast ę pnego dnia po up ł ywie terminu”. Postanowienia wskazane w niniejszym punkcie ró ż ni ą si ę jedynie w zakresie, w jakim okre ś laj ą podstaw ę dla naliczenia odsetek karnych, w pozosta ł ym zakresie s ą identyczne. Pos ł uguj ą c si ę przedmiotowymi postanowieniami Uczelnia naruszy ł a art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, na mocy którego praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów stanowi pos ł ugiwanie si ę postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Klauzule, którymi pos ł uguje si ę Wy ż sza Szko ł a Ekonomiczno – Humanistyczna w Bielsku – Bia ł ej s ą to ż same z postanowieniami uznanymi za niedozwolone i wpisanymi do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urz ę du pod numerami 65, 70, 125, 142, 162, 165 i 166. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienia umowne zapisy o nast ę puj ą cej tre ś ci: - „W stosunku do Cz ł onka Grupy, któremu przydzielono Towar w drodze deklaracji, a nie wp ł aci ł w terminie zadeklarowanej ilo ś ci rat kompletnych zgodnie z art. 10 ust. 4, zostan ą naliczone odsetki w wysoko ś ci 0,15% za ka ż dy dzie ń zw ł oki licz ą c od dnia wymagalno ś ci. Ostateczny termin dokonania wp ł aty ustala si ę na trzydzie ś ci (30) dni, licz ą c od daty nadania na poczcie zawiadomienia o przydzieleniu Towaru”. Postanowienie to zosta ł o uznane za niedozwolone na mocy wyroku z 27. 06. 2003r. w post ę powaniu o sygnaturze akt XVII Amc 50/01 i zosta ł o wpisane do rejestru 14. 08. 2003r. - „Cz ł onek Grupy zobowi ą zuje si ę do zap ł acenia na rzecz InCo zaleg ł o ś ci wraz z nale ż nymi odsetkami w wysoko ś ci 0,15% za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. Przedmiotowe postanowienie uznano za niedozwolone w wyroku z 27. 06. 2003r., a wpisano do rejestru pod numerem 70 dnia 14. 08. 2003r. - „W przypadku sfinalizowania przez Oferuj ą cego transakcji dotycz ą cej przedmiotu opisanego w § 1 bez uprzedniego powiadomienia o tym Po ś rednika bezpo ś rednio lub po ś rednio – tj. przez biuro wspó ł pracuj ą ce z Po ś rednikiem zap ł aci tytu ł em odszkodowania kwot ę podwójnej wysoko ś ci prowizji okre ś lonej w § 5, lecz nie mniej ni ż 5000z ł (pi ęć tysi ę cy z ł otych) niezale ż nie od obowi ą zku zap ł aty prowizji w pe ł nej wysoko ś ci wraz z nale ż nymi za zw ł ok ę umownymi odsetkami w wysoko ś ci 0,5% s ł ownie (pó ł procenta) za ka ż dy dzie ń zw ł oki ”. Postanowienie o powy ż szym brzmieniu wpisano do rejestru pod numerem 125, dnia 23. 08. 2004. na mocy wyroku z 21. 04. 2004r. (Sygn. akt XVII Amc 85/03) oraz dnia 11. 10. 2004r. pod numerem 142, na mocy wyroku z 21. 04. 2004r. (Sygn. akt XVII Amc 85/03). - „Klient nie traci prawa do uzyskania przydzia ł u promesy mimo nie wp ł acenia w terminie raty kompletnej pod warunkiem: wraz z rat ą kompletn ą wp ł acona zostanie op ł ata karna w wysoko ś ci 0,25% rat kompletnej za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. Postanowienie uznane za niedozwolone w wyroku z 21. 09. 2004r., wpisane do rejestru dnia 18. 11. 2004r. pod numerem 162 (Sygn. akt XVII Amc 78/03). - „Klientowi ze zrealizowan ą promes ą , który nie dokona ł wp ł aty w terminie jednej rat kompletnej zostanie doliczona op ł ata karna w wysoko ś ci 0,25% raty kompletnej za ka ż dy dzie ń opó ź nienia”. Postanowienie to zosta ł o wpisane do rejestru dnia 18. 11. 2004r. pod numerem 165, na mocy wyroku z 21. 09. 2004r. (Sygn. akt XVII Amc 78/03). - „Klient bez przydzielonej promesy, a który nie dokona ł wp ł aty w terminie raty miesi ę cznej zap ł aci op ł at ę karn ą w wysoko ś ci 0,25% wysoko ś ci rat miesi ę cznej za ka ż dy dzie ń zw ł oki, 6 o ile nie wp ł aci dwóch kolejnych rat PKI mo ż e dokona ć wykluczenia Klienta ”. Postanowienie wpisane do rejestru dnia 18. 11. 2004r. pod numerem 166, zgodnie z wyrokiem z 21. 09. 2004r. Na mocy postanowie ń wymienionych w cz ęś ci I pkt. 2 lit. a – d niniejszej decyzji, zawartych w § 3 ust. 1, § 4 ust. 2, § 5 ust. 4 oraz § 7 ust. 6 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 10. 05. 2004r. Bielsku – Bia ł ej , konsumenci zostaj ą zobowi ą zani do zap ł aty odsetek karnych w wysoko ś ci 1% od nale ż nej kwoty w przypadku nieterminowego wniesienia nale ż no ś ci tytu ł em czesnego, op ł at za urlop, op ł at za zaj ę cia uzupe ł niaj ą ce oraz op ł aty wpisowej. Zarówno hipotezy, jak i dyspozycje zapisów § 3 ust. 1, § 4 ust. 2, § 5 ust. 4 i § 7 ust. 6 Regulaminu odp ł atno ś ci obowi ą zuj ą cego w roku akademickim 2004/2005 i postanowie ń uznanych za niedozwolone ma mocy wyroków S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wymienionych w niniejszym punkcie decyzji, mo ż na uzna ć za to ż same. We wszystkich przypadkach konsument jest zobowi ą zany do zap ł aty odsetek karnych na wypadek niespe ł nienia ś wiadczenia, do którego jest zobowi ą zany na mocy umowy. Jednakowa jest tak ż e konstrukcja, jak ą pos ł u ż ono si ę by okre ś li ć sposób obliczenia wysoko ś ci kary. W przytoczonych wyrokach uznano za nadmiernie wygórowane odsetki karne w wysoko ś ci 0,15%, 0,25% i 0,5% nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki. Wnioskowanie a minori ad maius prowadzi do konkluzji, ż e zastrze ż enie odsetek karnych w wysoko ś ci 1% nale ż nej op ł aty za ka ż dy dzie ń zw ł oki zosta ł o uznane za niedozwolone przez S ą d. Skoro op ł ata w wysoko ś ci 0,15% za ka ż dy dzie ń zw ł oki zosta ł a uznana za wygórowan ą , to tym bardziej op ł ata przewy ż szaj ą ca j ą ponad 6-krotnie musi zosta ć uznana za wygórowan ą . Powy ż sze nale ż y porówna ć tak ż e w ustawow ą regulacj ą przedmiotowej kwestii. § 1 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z 18. 09. 2003r. w sprawie okre ś lenia wysoko ś ci odsetek ustawowych (Dz. U. z 2003r. Nr 166, poz. 1613) stanowi, i ż „ wysoko ść odsetek ustawowych ustala si ę na 12,25% w stosunku rocznym .” Uczelnia na mocy w.w. postanowie ń zastrzeg ł a odsetki karne w wysoko ś ci 365% w skali roku. W zwi ą zku z tym, odsetki, których wysoko ść okre ś lono w Regulaminie odp ł atno ś ci obowi ą zuj ą cym w roku akademickim 2004/2005 niew ą tpliwie s ą ra żą co wygórowane. Z uwagi na fakt, ż e postanowienia, w których okre ś lono wysoko ść odsetek karnych na poziomie 0,15%, 0,25% i 0,5% na ka ż dy dzie ń zw ł oki zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń uznanych za niedozwolone, dzia ł anie Szko ł y polegaj ą ce na pos ł ugiwaniu si ę zapisem, na mocy którego zastrze ż ono odsetki karne w wysoko ś ci 1% jest dzia ł aniem bezprawnym. Z uwagi na fakt, ż e dzia ł aniem tym Szko ł a godzi w interesy wszystkich studentów pobieraj ą cych nauk ę w tej Uczelni, dosz ł o do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Poprzez stosowanie kwestionowanych postanowie ń , Szko ł a dopu ś ci ł a si ę naruszenia art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 2). Stosowanie w Regulaminie odp ł atno ś ci za studia z 10. 05. 2004r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku - Bia ł ej postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego tj. § 9 ust.2 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia, który stanowi, ż e: „Student, który nie rozliczy ł indeksu i karty zaliczeniowo – egzaminacyjnej w terminie ustalonym przez Dziekana – zobowi ą zany jest ui ś ci ć – w ci ą gu 14 dni po up ł ywie tego terminu – kar ę w wysoko ś ci, która zostanie podana do wiadomo ś ci studentów przed rozpocz ę ciem danego roku akademickiego. Kary z w/w tytu ł u mog ą by ć przeznaczone na pomoc socjaln ą dla studentów WSEH. Decyzj ę w tej sprawie podejmuje Kanclerz w porozumieniu z Kolegium Uczelni”. Stosuj ą c przedmiotowe postanowienie Wy ż sza Szko ł a Ekonomiczno – Humanistyczna w Bielsku – Bia ł ej naruszy ł a art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Bezprawno ść dzia ł ania Uczelni polega na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem, które zosta ł o wpisane do rejestru wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W sprawie klauzul, na mocy których przyznane zosta ł o kontrahentowi konsumenta prawo do jednostronnego okre ś lenia cech ś wiadczenia, do którego b ę dzie zobowi ą zany konsument wypowiada ł a si ę 7 kilkukrotnie S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Za niedozwolone zosta ł y uznane zapisy o nast ę puj ą cej tre ś ci: - „ W sytuacjach nieprzewidzianych w niniejszej umowie, decyzje podejmuje Zarz ą d EFB w drodze uchwa ł y” (sygn. akt XVII Amc 43/01, klauzula wpisana do rejestru dnia 15. 10. 2002r. pod numerem 27); - „ W sytuacjach nieprzewidzianych w niniejszej Umowie decyzje podejmuje Prestige, w formie zarz ą dzenia ” (sygn. akt XVII Amc 56/01, wpis do rejestru z dn. 25. 03. 2003r. pod numerem 37); - „ W sytuacjach nieprzewidzianych w niniejszej Umowie, decyzj ę podejmuje „InCo” w formie zarz ą dzenia ” (sygn. akt XVII Amc 21/02, wpis do rejestru z dnia 30. 06. 2003r. pod numerem 46); - „ W sytuacjach nieprzewidzianych w niniejszej Umowie decyzje podejmuje PGK Kredyt w formie zarz ą dzenia” ( sygn. akt XVII Amc 58/01, klauzula wpisana do rejestru pod numerem 52 dnia 14. 08. 2003r.) Na mocy przestawionych powy ż ej postanowie ń kontrahenci konsumentów uprawnieni s ą do samodzielnego regulowania kwestii, które nie zosta ł y wyra ź nie unormowane w dokumentach okre ś laj ą cych prawa i obowi ą zki stron umowy. Podobnie w przypadku zapisu, którym pos ł uguje si ę Wy ż sza Szko ł a Ekonomiczno – Humanistyczna w Bielsku – Bia ł ej, organy Uczelni uprawnione s ą do okre ś lenia wi ążą cych konsumentów postanowie ń w nieuregulowanym zakresie. W ł adze Uczelni maj ą prawo do okre ś lenia wysoko ś ci ś wiadczenia, do spe ł nienia jakiego zobowi ą zany b ę dzie ka ż dy ze studentów, który nie spe ł ni przes ł anek okre ś lonych w przedmiotowym postanowieniu, tj. ten, który nie rozliczy indeksu i karty zaliczeniowo – egzaminacyjnej we w ł a ś ciwym terminie. Organ antymonopolowy nie kwestionuje zasadno ś ci podejmowania przez Szko łę dzia ł a ń dyscyplinuj ą cych wobec studentów. Niedopuszczalnym jednak jest przyznanie sobie przez przedsi ę biorc ę uprawnienia do jednostronnego przyjmowania regulacji, które powoduj ą obci ąż enie konsumentów i zwi ę kszenie zakresu ich obowi ą zków. W przedmiotowym przypadku Szko ł a mo ż e dowolnie okre ś li ć wysoko ść ś wiadczenia, o jakim mowa w niniejszym punkcie, w zakresie, w jakim kwestia ta nie zosta ł a uregulowana w dokumentach wi ążą cych obie strony umowy. Z uwagi to, ż e na mocy przytoczonych powy ż ej postanowie ń wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone przyznano przedsi ę biorcom prawo do uregulowania kwestii nieunormowanych w umowie zawartej z konsumentem. Z uwagi na powy ż sze zachodzi to ż samo ść pomi ę dzy postanowieniem stosowanym przez Szko łę oraz postanowieniami uznanymi przez S ą d za niedozwolone. W zwi ą zku z tym dosz ł o do naruszenia art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdy ż Szko ł a podejmuje dzia ł ania nosz ą ce znamiona dzia ł a ń bezprawnych, polegaj ą cych na stosowaniu postanowie ń wzorców umów wpisanych do rejestru postanowie ń uznanych za niedozwolone, które godz ą w zbiorowe interesy konsumentów, gdy ż kszta ł tuj ą sytuacj ę ogó ł u studentów Szko ł y. 3). § 11 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 10. 05. 2004r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku - Bia ł ej : „W przypadkach nieuregulowanych w niniejszym Regulaminie decyzje podejmuje Kanclerz”. W sprawie zapisów reguluj ą cych zagadnienie rozstrzygania nieunormowanych w umowie kwestii wypowiedzia ł si ę czterokrotnie S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaj ą c za niedozwolone postanowienia umowne, na mocy których przyznano kontrahentowi konsumenta prawo do decydowania w w.w. sytuacjach, ze wzgl ę du na sprzeczno ść z art. 385(3) pkt 4 Kodeksu cywilnego, który stanowi, i ż niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które „ przewiduj ą postanowienia, z którymi konsument nie mia ł mo ż liwo ś ci zapozna ć si ę przed zawarciem umowy ”. Za niedozwolone zosta ł y uznane zapisy o nast ę puj ą cej tre ś ci: 8 - „ W sytuacjach nieprzewidzianych w niniejszej umowie, decyzje podejmuje Zarz ą d EFB w drodze uchwa ł y” (sygn. akt XVII Amc 43/01, klauzula wpisana do rejestru dnia 15. 10. 2002r. pod numerem 27); - „ W sytuacjach nieprzewidzianych w niniejszej Umowie decyzje podejmuje Prestige, w formie zarz ą dzenia ” (sygn. akt XVII Amc 56/01, wpis do rejestru z dn. 25. 03. 2003r. pod numerem 37); - „ W sytuacjach nieprzewidzianych w niniejszej Umowie, decyzj ę podejmuje „InCo” w formie zarz ą dzenia ” (sygn. akt XVII Amc 21/02, wpis do rejestru z dnia 30. 06. 2003r. pod numerem 46); - „ W sytuacjach nieprzewidzianych w niniejszej Umowie decyzje podejmuje PGK Kredyt w formie zarz ą dzenia” ( sygn. akt XVII Amc 58/01, klauzula wpisana do rejestru pod numerem 52 dnia 14. 08. 2003r.) Na mocy przestawionych powy ż ej postanowie ń kontrahenci konsumentów uprawnieni s ą do samodzielnego regulowania kwestii, które nie zosta ł y wyra ź nie unormowane w dokumentach okre ś laj ą cych prawa i obowi ą zki stron umowy. Podobnie w przypadku zapisu, którym pos ł uguje si ę Wy ż sza Szko ł a Ekonomiczno – Humanistyczna w Bielsku – Bia ł ej, organy Uczelni uprawnione s ą do okre ś lenia wi ążą cych konsumentów postanowie ń w nieuregulowanym zakresie. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Antymonopolowy w uzasadnieniu do wyroku z dnia 12. 08. 2002r. (sygn. akt XVII Amc 43/01) podniós ł nast ę puj ą ce argumenty. „ Ka ż de postanowienie umowne mo ż e by ć uznane za niedozwolone je ś li wyst ą pi ą łą cznie dwie przes ł anki tj., gdy postanowienie nie by ł o uzgodnione indywidualnie z konsumentem oraz, gdy kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy ”, co wynika z art. 385(1) § 1 Kc. Postanowienie zawarte Regulaminie jest to ż same z w.w. postanowieniami, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego pod numerami 27, 37, 46 oraz 52. Pomi ę dzy kwestionowanym postanowieniem stosowanym przez Szko łę oraz zapisami wymienionymi w rejestrze zachodz ą jedynie ró ż nice podmiotowe oraz redakcyjne, jednak ż e te nie maj ą wp ł ywu na zakres hipotezy poszczególnych zapisów, w zwi ą zku z czym s ą one w niniejszym przypadku nieistotne i nie sprzeciwiaj ą si ę mo ż liwo ś ci uznania klauzuli, która pos ł uguje si ę Wy ż sza Szko ł a Ekonomiczno – Humanistyczna za to ż sam ą z w.w. zapisami wskazanymi w rejestrze. Zgodnie z art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, które w szczególno ś ci mo ż e polega ć na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z powy ż szego wynika, ż e okre ś lone dzia ł anie przedsi ę biorcy mo ż e zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, je ś li łą cznie zostan ą spe ł nione dwie przes ł anki: - dzia ł anie przedsi ę biorcy posiada przymiot bezprawnego, - dzia ł anie to narusza zbiorowy interes konsumentów. Pierwsza z przes ł anek zosta ł a spe ł niona w przedmiotowym przypadku, gdy ż Wy ż sza Szko ł a Ekonomiczno – Humanistyczna w Bielsku - Bia ł ej stosuje dzia ł ania wprost wskazane przez ustawodawc ę jako bezprawne tj. pos ł uguje si ę postanowieniem, które zosta ł y wpisane do w.w. rejestru. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów dochodzi w sytuacji, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy wywo ł uje skutki w sytuacji prawnej i faktycznej grupy konsumentów. Tym samym bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy szerszego kr ę gu podmiotów zawieraj ą cych z nim umowy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze zbiorowym. W niniejszym przypadku dosz ł o do naruszenia praw wszystkich studentów Szko ł y. W zwi ą zku z powy ż szym pos ł ugiwanie si ę przez Wy ż sz ą Szko łę Ekonomiczno – Humanistyczn ą postanowieniem o tre ś ci „W przypadkach nieuregulowanych w niniejszym 9 Regulaminie decyzje podejmuje Kanclerz”, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. II. 1). a). § 3 ust. 1 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r . w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku - Bia ł ej: „Niezachowanie terminu p ł atno ś ci czesnego p ł atnego miesi ę cznie powoduje naliczenie kar umownych w wysoko ś ci 1 % od zaleg ł ej kwoty czesnego za ka ż dy dzie ń zw ł oki, liczonych od dnia dziesi ą tego miesi ą ca, w którym mia ł o by ć uiszczone czesne. b). § 5 ust. 2 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku - Bia ł ej : „W przypadku niezachowania terminów p ł atno ś ci ustalonych w ust.1, stosuje si ę naliczanie kar umownych w wysoko ś ci 1% od nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. c). § 6 ust. 4 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku – Bia ł ej: „Niezachowanie terminu p ł atno ś ci za zaj ę cia uzupe ł niaj ą ce powoduje naliczanie kar umownych wysoko ś ci 1% od nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. d). § 8 ust. 6 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r . w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku - Bia ł ej : „ Niedotrzymanie terminu p ł atno ś ci wskazanego w poprzednim punkcie (tj. terminie podanym w zawiadomieniu o przyj ę ciu do Uczelni) skutkuje naliczeniem kar umownych w wysoko ś ci 1% od zaleg ł ej kwoty op ł aty wpisowej za ka ż dy dzie ń zw ł oki, liczonych od nast ę pnego dnia po up ł ywie terminu” . Ró ż nice pomi ę dzy postanowieniami wskazanymi w niniejszym punkcie dotycz ą jedynie podstawy naliczania odsetek karnych. W pozosta ł ych zakresach klauzule te s ą to ż same. Na mocy w.w. postanowie ń zobowi ą zano konsumenta do zap ł aty odsetek karnych w wysoko ś ci 1% od nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki w zap ł acie czesnego, op ł at za urlop, op ł at za zaj ę cia wyrównuj ą ce ró ż nice programowe oraz op ł aty wpisowej. Z uwagi na fakt, ż e Szko ł a pos ł uguje si ę obecnie Regulaminem odp ł atno ś ci z 10. 05. 2004r ., który obowi ą zuje od 01. 10. 2004r., zaniechano pos ł ugiwania si ę postanowieniami wymienionymi w niniejszym punkcie, które pochodz ą z regulaminu obowi ą zuj ą cego w roku akademickim 2003/2004. Poniewa ż w obecnie stosowanym przez Uczelni ę regulaminie zawarto klauzule o identycznym brzmieniu, w tym miejscu nale ż y odwo ł a ć si ę do argumentów i uzasadnienia wskazanych w cz ęś ci I pkt 2 niniejszej decyzji. Z uwagi na powy ż sze organ antymonopolowy stwierdza, ż e pos ł uguj ą c si ę zapisami wskazanymi w niniejszym punkcie Szko ł a stosowa ł a praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Zarazem stwierdza si ę zaniechanie ich stosowania. 2). § 12 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r .: „W przypadkach nieregulowanych w niniejszym Regulaminie decyzje podejmuje Kanclerz”. Niniejsze postanowienie jest identyczne z postanowieniem stosowanym przez Wy ż sz ą Szko łę Ekonomiczno – Humanistyczn ą obecnie na mocy § 11 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 10. 05. 2004r . Z uwagi na to identyczne argumenty przemawiaj ą za uznaniem stosowania przedmiotowego postanowienia za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z tym nale ż y si ę odwo ł a ć do uzasadnienia zawartego w cz ęś ci I pkt 1 niniejszej decyzji. Regulamin odp ł atno ś ci z 07. 05. 2003r ., stosowany przez Szko łę w roku akademickim 2003/2004, z dniem 01. 10. 2004r., zosta ł zast ą piony regulaminem obowi ą zuj ą cym w roku 10 2004/2005. Zgodnie z art. 23e ust. 2 ustawy antymonopolowej, w przypadku, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowa ć praktyk ę , o jakiej mowa w art. 23 a, stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania. Ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci zaprzestania stosowania przedmiotowej praktyki spoczywa na przedsi ę biorcy. W niniejszym przypadku przedstawiony zosta ł regulamin odp ł atno ś ci, który zast ą pi ł regulamin obowi ą zuj ą cy w roku akademickim 2003/2004, a wi ę c dosz ł o do zaniechania pos ł ugiwania si ę Regulaminem odp ł atno ś ci z 07. 05. 2003r. III. 1). § 8 ust. 4 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r.: „Op ł ata wpisowa nie podlega zwrotowi w przypadku rezygnacji kandydata z nauki w Uczelni, nie podlega te ż zaliczeniu na poczet czesnego” . Przedmiotowe postanowienie reguluje kwesti ę wnoszenia op ł aty wpisowej na rzecz Uczelni. Klauzula ta stanowi, i ż w razie rezygnacji z podj ę cia studiów w Uczelni, wpisowe nie podlega zwrotowi. Powy ż sze wzbudzi ł o w ą tpliwo ś ci organu antymonopolowego. Postanowienia, które nak ł adaj ą na konsumenta ra żą co wygórowan ą kar ę umown ą lub odst ę pne w razie niewykonania przez niego zobowi ą zania lub odst ą pienia od umowy, na mocy art. 385(3) pkt 17 Kc uznawane s ą niedozwolone postanowienia umowne. Jednocze ś nie art. 385(3) pkt 12 Kc stanowi, ż e niedozwolonymi postanowieniami s ą tak ż e te, które wy łą czaj ą obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie niespe ł nione w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania, a art. 385(3) pkt 13 Kc uznaje za niedozwolone postanowienia przewiduj ą ce utrat ę prawa żą dania zwrotu ś wiadczenia konsumenta spe ł nionego wcze ś niej ni ż ś wiadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadaj ą , rozwi ą zuj ą lub odst ę puj ą od umowy. Postanowienia, na mocy których wy łą czono mo ż liwo ść otrzymania zwrotu op ł at wst ę pnych wielokrotnie kwestionowa ł S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Op ł ata wpisowa stosowana w uczelniach mo ż e zosta ć uznana za op ł at ę odpowiadaj ą c ą op ł acie wst ę pnej. W wyroku z dnia 06. 05. 2002r. (sygn. akt XVII Amc 44/01) S ą d uzna ł za niedozwolony zapis umowny postanowienie o tre ś ci „Wst ę puj ą cy, który odst ę puje od umowy przed utworzeniem grupy, traci op ł at ę wst ę pn ą ” (nr 20 rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone). Takie samo rozstrzygni ę cie zapad ł o w wyroku z dnia 27. 11. 2002r. (sygn. akt XVII Amc 56/01), na podstawie którego klauzul ę wpisano do rejestru pod nr 35. W uzasadnieniu do wyroku S ą d wskaza ł , i ż zapis ten narusza art. 385 (3) pkt 12 Kc. Powy ż sze uzasadnia wi ę c podejrzenie, ż e Szko ł a mo ż e pos ł ugiwa ć si ę postanowieniem, które zosta ł o uznane za niedozwolone i na mocy wyroku s ą du zosta ł o wpisane do w ł a ś ciwego rejestru. W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy podda ł analizie kwestionowane postanowienie w zwi ą zku z pozosta ł ymi zapisami badanego regulaminu. § 8 ust. 1 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r. stanowi, i ż op ł ata wpisowa wnoszona jest przez osoby przyj ę te do Uczelni, a z § 8 ust. 5 wynika, i ż jest ona faktycznie wnoszona po przeprowadzeniu post ę powania rekrutacyjnego i zakwalifikowaniu kandydata na studia w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej, gdy ż termin, w którym przedmiotowa op ł ata ma zosta ć wniesiona okre ś lany jest w zawiadomieniu o przyj ę ciu do Uczelni. Jak wynika z pisma Uczelni z 24. 09. 2004r. (karta numer 25) op ł ata wpisowa pobierana jest w celu sfinansowania i przeprowadzenia wszelkich czynno ś ci administracyjnych, jakie s ą wykonywane w zwi ą zku z przyj ę ciem na studia w Uczelni. W pi ś mie z 25. 11. 2004r. sprecyzowano, i ż z op ł aty wpisowej finansowane s ą : weryfikacja wniosku i z ł o ż onych dokumentów, przeprowadzenie testu kwalifikacyjnego, wynagrodzenie dla komisji kwalifikacyjnej, wprowadzenie studenta do albumu studentów, rejestru legitymacji, systemów ksi ę gowych i zawiadomienie Wojskowej Komisji Uzupe ł nie ń , jak równie ż koszt dokumentów 11 tj. indeks oraz legitymacja. Op ł ata ta zawiera w sobie tak ż e kwot ę przeznaczan ą na pokrycie ubezpieczenia obowi ą zuj ą cego przez ca ł y okres studiów. Uwzgl ę dniaj ą c fakt, i ż op ł ata wpisowa wnoszona jest w momencie, gdy kandydat zosta ł ju ż zakwalifikowany na studia w Uczelni tj. Szko ł a wykona ł a wiele z czynno ś ci, które s ą finansowane z op ł aty wpisowej, nale ż y uzna ć , i ż postanowienie wy łą czaj ą ce mo ż liwo ść zwrotu przedmiotowej op ł aty, cho ć w uj ę ciu literalnym zbie ż ne z postanowieniami uznanymi za niedozwolone, nie godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Z uwagi na powy ż sze, zgodnie z zapisem art. 23 d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, ż e je ż eli nie zachodz ą okoliczno ś ci okre ś lone w art. 23a, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę , w której stwierdza, ż e dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów, stwierdza si ę , ż e niniejsza praktyka, polegaj ą ca na stosowaniu postanowienia zawartego w § 8 ust. 4 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r . nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. 2). § 2 ust. 4 Regulaminu odp ł atno ś ci z 07. 05. 2003r .: „ Wysoko ść czesnego mo ż e wzrosn ąć corocznie maksymalnie o 20%. Decyzj ę w tej sprawie podejmuje Kanclerz w porozumieniu z Za ł o ż ycielem i og ł asza j ą przez wywieszenie na tablicy og ł osze ń ”. Organ antymonopolowy ustali ł w toku przedmiotowego post ę powania, ż e Wy ż sza Szko ł a Ekonomiczno – Humanistyczna w Bielsku – Bia ł ej, stosuj ą c klauzul ę zamieszczon ą w § 2 ust. 4 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej nie narusza art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedmiotowe postanowienie wzbudzi ł o podejrzenie, ż e mo ż e ono by ć to ż same z postanowieniem uznanym za niedozwolone na mocy wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 10. 04. 2002r. (Sygn. akt XVII Amc 17/01). Zakwestionowany przez S ą d zapis ma nast ę puj ą ce brzmienie: „ Czesne w nast ę pnych latach studiów mo ż e ulec zmianie w zwi ą zku z uzasadnionym wzrostem kosztów ponoszonych przez uczelni ę i zostanie ustalone przez rektora zarz ą dzeniem wi ążą cym strony umowy przed rozpocz ę ciem nowego roku akademickiego” . Przedmiotowe postanowienie zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod numerem 59 dnia 14. 08. 2003r. Zarówno na mocy postanowienia wpisanego do rejestru niedozwolonych postanowie ń , jak i na mocy zapisu zawartego w § 2 ust. 4 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r., dopuszcza si ę mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci czesnego w kolejnych latach nauki w uczelni. O przedmiotowej zmianie decyduj ą organy uczelni. Jednocze ś nie konsument nie ma wp ł ywu na zakres wprowadzanych zmian. W toku niniejszego post ę powania ustalono, ż e zapisy te nie s ą identyczne. Postanowienie, którym pos ł uguje si ę Wy ż sza Szko ł a Ekonomiczno – Humanistyczna wskazuje górn ą granic ę mo ż liwych zmian, co pe ł ni funkcj ę ochronn ą wobec konsumentów. Art. 23 d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, i ż w przypadku, gdy nie zachodz ą okoliczno ś ci okre ś lone w art. 23a, wydaje si ę decyzj ę , w której stwierdza si ę , ż e dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Z uwagi na powy ż sze w niniejszym przypadku, zgodnie z zapisem art. 23 d ustawy antymonopolowej stwierdza si ę , ż e praktyka polegaj ą ca na pos ł ugiwaniu si ę przez Uczelni ę postanowieniem, które reguluje kwesti ę zmiany wysoko ś ci czesnego, nie stanowi praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. 3). § 7 ust. 4 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 10. 05. 2004r .: „ Op ł ata wpisowa nie podlega zwrotowi w przypadku rezygnacji kandydata z nauki w Uczelni, nie podlega te ż zaliczeniu na poczet czesnego ”. Powy ż sze postanowienie jest identyczne z klauzul ą opisan ą w cz ęś ci III pkt 1 niniejszej decyzji. Wprawdzie oba postanowienia pochodz ą z ró ż nych regulaminów, obowi ą zuj ą cych w kolejnych latach akademickich, lecz ich tre ść jest identyczna. W zwi ą zku z tym mo ż na odwo ł a ć si ę do uzasadnienia przedstawionego w w.w. punkcie. Z uwagi na przyczyny szczegó ł owo okre ś lone w cz ęś ci III pkt 1 stwierdza si ę , i ż praktyka polegaj ą ca na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem zawartym w § 7 ust. 4 Regulaminu odp ł atno ś ci z 2004r ., na 12 mocy którego op ł ata wpisowa nie podlega zwrotowi w przypadku rezygnacji kandydata z nauki w Uczelni, nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. 4). § 2 ust.7 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 10. 05. 2004r . : „Wysoko ść czesnego mo ż e wzrosn ąć corocznie maksymalnie o 20%. Decyzj ę o podwy ż szeniu czesnego podejmuje Kanclerz w porozumieniu z Za ł o ż ycielem i og ł asza j ą przez wywieszenie na tablicy og ł osze ń ”. W.w. postanowienie jest takie samo jak postanowienie zawarte w §2 ust. 4 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 07. 05. 2003r . W zwi ą zku z tym nale ż y przytoczy ć identyczne argumenty przemawiaj ą ce za twierdzeniem, ż e pos ł ugiwanie si ę przedmiotowym zapisem nie stanowi praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Jednocze ś nie na mocy art. 23 d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stwierdza si ę , ż e w niniejszym przypadku nie dosz ł o do naruszenia art. 23 a ustawy antymonopolowej, z uwagi na co praktyka polegaj ą ca na pos ł ugiwaniu si ę przedmiotowym postanowieniem nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie III sentencji. IV. W punkcie IV sentencji organ antymonopolowy okre ś li ł Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W tym celu wezwano Szko łę do zaniechania stosowania postanowie ń zawartych w §3 ust. 1, § 4 ust. 2, § 5 ust. 4, § 7 ust. 6 oraz §9 ust. 2 i § 11 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia z 10. 05. 2004r. w Wy ż szej Szkole Ekonomiczno – Humanistycznej w Bielsku – Bia ł ej . Organ antymonopolowy, na mocy art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stwierdza, ż e okre ś lona praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Jednocze ś nie nale ż y przeciwdzia ł a ć naruszeniom prawa w przysz ł o ś ci, czemu s ł u ż y zobowi ą zanie przedsi ę biorcy do zaniechania stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. V. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenia przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty tego post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez Wy ż sza Szko łę Ekonomiczno – Humanistyczna w Bielsku – bia ł ej praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I i II sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy organem antymonopolowym a przedsi ę biorca. W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Wy ż sza Szko łę Ekonomiczno – Humanistyczn ą kosztami post ę powania w wysoko ś ci 58 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ą t osiem z ł otych). Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie V niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z 479(28) § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie -–S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem 13 Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479(28) par 2 k.p.c. – od niniejszego decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 14