RKT-70/2007

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 21. 12. 2007 r. RKT – 61 – 30/07/AD DECYZJA Nr RKT – 70 / 2007 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Wojciechowi F. i Arturowi W., prowadz ą cym wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w ramach spó ł ki cywilnej o nazwie G4 Wojciech F., Artur W., ul. (...) Ż ywiec: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów praktyki polegaj ą ce na : 1. stosowaniu w umowach o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu zawieranych z konsumentami postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „(...) Abonent ma prawo żą da ć odszkodowania w wysoko ś ci 1/30 op ł aty abonamentowej za ka ż dy dzie ń w którym przerwa w ś wiadczeniu us ł ug trwa ł a d ł u ż ej ni ż 12 godzin . (...) Odpowiedzialno ść Operatora w stosunku do Abonenta nie mo ż e przekroczy ć warto ś ci dwumiesi ę cznej op ł aty abonamentowej ”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez niezawieranie w umowach z konsumentami o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu informacji na temat trybu post ę powania reklamacyjnego, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 56 ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3. naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez niezawieranie w umowach z konsumentami o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu informacji na temat mo ż liwo ś ci rozwi ą zania sporu w drodze mediacji lub poddania go pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 56 ust. 3 pkt 8 ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. 1 II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Wojciecha F. i Artura W., prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w ramach spó ł ki cywilnej o nazwie G4 spó ł ka cywilna Wojciech F., Artur W., ul. (...) Ż ywiec, solidarnie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 500 z ł (s ł ownie: tysi ą ca pi ę ciuset z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obci ąż a si ę Wojciecha F. i Artura W., prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w ramach spó ł ki cywilnej o nazwie G4 spó ł ka cywilna Wojciech F., Artur W., ul. (...) Ż ywiec, solidarnie kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowi ą zuje si ę tych przedsi ę biorców solidarnie do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów post ę powania w kwocie 76 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ę ciu sze ś ciu z ł otych). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej tak ż e Prezesem Urz ę du) przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce (sygn. akt RKT-402- 27/07/AD) w sprawie dzia ł alno ś ci Wojciecha F. i Artura W. (zwanych dalej tak ż e przedsi ę biorcami), w toku którego powzi ę to podejrzenie, ż e mog ą oni stosowa ć praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów wskazane w sentencji tej decyzji. W zwi ą zku z powy ż szym, Postanowieniem nr 1 z dnia 23. 07. 2007r. (dowód: karta nr 1) wszcz ę to z urz ę du niniejsze post ę powanie. W poczet dowodów zaliczono: dokumenty rejestrowe zgromadzone w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego (dowód: karty nr 7 – 10 i 24), umow ę spó ł ki cywilnej (dowód: karty nr 11 – 12), umowy o ś wiadczenie us ł ug internetowych faktycznie zawarte z konsumentami (dowód: karty nr 13 – 15), Regulamin ś wiadczenia us ł ug internetowych (dowód: karty nr 16 – 17, zwany dalej tak ż e regulaminem), cennik (dowód: karta nr 18) oraz wzór umowy o ś wiadczenie us ł ug internetowych (dowód: karta nr 21). Po wszcz ę ciu niniejszego post ę powania przedsi ę biorcy z ł o ż yli wyja ś nienia w pi ś mie z dnia 01. 08. 2007r. (dowód: karta nr 25), w którym o ś wiadczyli, ż e „G4 s.c. wyra ż a skruch ę ” z powodu zaistnia ł ych niezgodno ś ci z prawem oraz poinformowali o wprowadzanych zmianach. Nast ę pnie przekazali informacje na temat osi ą gni ę tych przez nich w 2006r. przychodów (dowód: karty nr 26 – 29, 33 – 40, 42 - 45). W za łą czeniu przekazano te ż umowy faktycznie zawarte z konsumentami (dowód: karty nr 30 – 32), jak i zmodyfikowany regulamin (dowód: karta nr 41). W pi ś mie z dnia 01. 10. 2007r. (dowód: karta nr 49) przedsi ę biorcy wskazali, ż e zmiany wymagaj ą wszystkie zawarte przez nich umowy. W za łą czeniu przes ł ali uzupe ł niony regulamin w brzmieniu obowi ą zuj ą cym od 02. 10. 2007r. (dowód: karta nr 50). Pismem z dnia 05. 11. 2007r. (dowód: karta nr 52) zawiadomiono przedsi ę biorców o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego. W wyznaczonym terminie nie skorzystali oni z mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami sprawy, jednak ż e w za łą czeniu do pisma z dnia 11. 12. 2007r. przes ł ali zmodyfikowany regulamin (dowód: karty nr 55 – 56). Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Wojciech F. prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej Burmistrza Miasta w Ż ywcu pod numerem (...) (dowód: karta nr 24), natomiast Artur W. prowadzi dzia ł alno ść na podstawie wpisu do analogicznej ewidencji 2 Burmistrza Gminy Kozienice pod numerem (...) (dowód: karta nr 7). Obaj przedsi ę biorcy dzia ł aj ą wspólnie w ramach spó ł ki o nazwie G4 – spó ł ka cywilna Wojciech F., Artur W. (dowód: karty nr 11 – 12). Przedsi ę biorcy ś wiadcz ą na rzecz konsumentów us ł ugi z zakresu dost ę pu do internetu (dowód: karty nr 13 – 15), a przy zawieraniu umów tego rodzaju wykorzystuj ą wzór umowy (dowód: karty nr 21), regulamin (dowód: karty nr 16 – 17) oraz cennik (dowód: karta nr 18). Umowy z konsumentami (dowód: karty nr 13 – 15) przekazane przez przedsi ę biorców w za łą czeniu do pisma z dnia 11. 05. 2007r. (dowód: karta nr 6) nie zawieraj ą informacji na temat trybu reklamacyjnego. § 28 regulaminu stanowi, jedynie ż e „ Abonent mo ż e sk ł ada ć reklamacje z tytu ł u niewykonania lub nieprawid ł owego wykonania us ł ugi ” (dowód: karta nr 17 verte). Umowy te, ani te ż regulamin nie obejmuj ą informacji o mo ż liwo ś ci rozwi ą zania ewentualnego sporu w trybie polubownym lub mediacji. W § 19 regulaminu zawarto natomiast nast ę puj ą c ą regulacj ę : „ Operator ma prawo żą da ć od Abonenta odszkodowania za straty, które poniesie w zwi ą zku ze ś wiadomym, nieprawid ł owym korzystaniem przez Abonenta z us ł ug internetowych oferowanych przez Operatora. Abonent ma prawo żą da ć odszkodowania w wysoko ś ci 1/30 op ł aty abonentowej za ka ż dy dzie ń w którym przerwa w ś wiadczeniu us ł ug trwa ł a d ł u ż ej ni ż 12 godzin ”, a w § 20 zapis o tre ś ci: „ Odpowiedzialno ść Operatora w stosunku do Abonenta nie mo ż e przekroczy ć warto ś ci dwumiesi ę cznej op ł aty abonamentowej” (dowód: karta nr 17). Po wszcz ę ciu niniejszego post ę powania, w pi ś mie z dnia 01. 08. 2007r. (dowód: karta nr 25) przedsi ę biorcy wyrazili „skruch ę z powodu zaistnia ł ych okoliczno ś ci”, a wi ę c z powodu pope ł nienia zarzucanych im czynów. O ś wiadczyli, ż e w celu dostosowania ich zachowania do obowi ą zuj ą cych przepisów prawa zmieniaj ą regulamin. W zwi ą zku z tym wyst ą pili o wydanie przez Prezesa Urz ę du decyzji na podstawie art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a nie art. 26 tej ustawy. Jednocze ś nie wskazali oni, ż e zawiadomi ą wszystkich konsumentów o wprowadzanych zmianach regulaminu w najbli ż szym mo ż liwym terminie, jednak nie pó ź niej ni ż w ci ą gu 30 dni. Dodatkowo konsumenci mieli otrzyma ć rozporz ą dzenia w sprawie sk ł adania reklamacji. Oprócz tego przedsi ę biorcy zobowi ą zali si ę do zamieszczenia nowego regulaminu i rozporz ą dzenia w sprawie sk ł adania reklamacji na stronie internetowej i w biurach obs ł ugi klienta. Okoliczno ś ci podj ę cia ww. dzia ł a ń nie zosta ł y jednak potwierdzone w pó ź niejszych informacjach przekazywanych przez przedsi ę biorców, ani te ż nie zosta ł y udokumentowane. Przedsi ę biorcy przes ł ali umowy z konsumentami (dowód: karty nr 30 – 32), z czego jedna z nich zosta ł a zawarta dnia 01. 08. 2007r. z wykorzystaniem zmienionego regulaminu (dowód: karta nr 31), którego wzór tak ż e przes ł ano (dowód: karta nr 41). By ł a to nowa umowa z konsumentem. Analiza zapisów zmodyfikowanego regulaminu wykaza ł a, ż e punkt 9 otrzyma ł nast ę puj ą ce brzmienie: „ Tryb post ę powania reklamacyjnego: Abonent ma prawo do z ł o ż enia reklamacji w trybie ROZPORZ Ą DZENIA MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 1 pa ź dziernika 2004 r. w sprawie trybu post ę powania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiada ć reklamacja us ł ugi telekomunikacyjnej (Dz. U. z dnia 18 pa ź dziernika 2004 r.). To rozporz ą dzenie znajduje si ę do wgl ą du w BOS oraz na www.beskid.net . Rozporz ą dzenie to stanowi integraln ą cz ęść regulaminu ”. Punktowi 10 regulaminu nadano tre ść : „ Informacja o mo ż liwo ś ci rozwi ą zania sporu w drodze mediacji lub poddania go pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego: spory mog ą ce wynika ć z umowy mog ą zosta ć zako ń czone polubownie lub poprzez mediacj ę lub poddane pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego zgodnie z Art. 109 PT ”. Wcze ś niejszy § 19 i 20 regulaminu zast ą piono punktem 6, który otrzyma ł tre ść : „ Wysoko ść kar umownych w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi telekomunikacyjnej: Operator odpowiada gdy nie wykona lub nienale ż ycie wykona us ł ug ę telekomunikacyjn ą i ma zap ł aci ć w takim wypadku kar ę umown ą której wysoko ść okre ś la art. 105 PT” (dowód: karta nr 41). Jednocze ś nie w punkcie 12 regulaminu 3 w nowym brzmieniu wskazano, i ż wejdzie on w ż ycie w terminie 01. 08. 2007r. dla umów zawieranych od tego dnia i dnia 01. 09. 2007r. dla umów zawartych wcze ś niej (dowód: karta nr 41). Okoliczno ść dor ę czenia regulaminu konsumentom we w ł a ś ciwym terminie i jego faktyczne wprowadzenie w ż ycie w tej dacie w stosunku do umów wcze ś niej zawartych nie zosta ł y udokumentowane. W pi ś mie z dnia 01. 10. 2007r. (dowód: karta nr 49) przedsi ę biorcy wskazali, ż e ponownie zmienili regulamin, który w nowej wersji by ł gotowy do stosowania dnia 02. 10. 2007r. Zastrzegli oni, ż e wszystkie umowy dotychczas zawarte zostan ą zmienione w trybie okre ś lonym w regulaminie oraz w art. 59 Prawa telekomunikacyjnego. Zaznaczyli te ż , ż e jeszcze ż adna z umów nie zosta ł a aneksowana, ani nie zawarto nowych umów z konsumentami z wykorzystaniem regulaminu w ostatniej wersji. Na dowód podj ę tych dzia ł a ń w za łą czeniu przes ł ano zmodyfikowany w zakresie punktu 9 regulamin (dowód: karta nr 50), który zawiera nast ę puj ą ce postanowienie: „ Tryb post ę powania reklamacyjnego. Klient mo ż e wnie ść reklamacj ę (pisemnie, telefonicznie, ustnie etc) i powinna ona zawiera ć : imi ę , nazwisko, nazw ę , adres, przedmiot reklamacji, przedstawienie okoliczno ś ci uzasadniaj ą cych reklamacj ę , numer klienta, i gdy to mo ż liwe podpis. Reklamacj ę wnosi si ę w BOS lub elektronicznie poprzez panel klienta. Reklamacja mo ż e by ć wniesiona rok od ostatniego dnia okresu rozliczeniowego, w którym zako ń czy ł a si ę przerwa w ś wiadczeniu us ł ugi telekomunikacyjnej, lub od dnia, w którym us ł uga zosta ł a nienale ż ycie wykonana lub mia ł a by ć wykonana, lub od dnia dor ę czenia faktury zawieraj ą cej nieprawid ł owe obliczenie nale ż no ś ci z tytu ł u ś wiadczenia us ł ugi telekomunikacyjnej. Reklamacj ę wniesion ą po terminie pozostawia si ę bez rozpoznania, informuj ą c o tym Klienta. Operator jest obowi ą zany do pisemnego potwierdzenia przyj ę cia reklamacji w terminie 14 dni od daty jej wniesienia oraz udzielenia pisemnej odpowiedzi w terminie 30 dni od dnia jej z ł o ż enia. Je ż eli reklamacja Us ł ugi nie zostanie rozpatrzona w terminie 30 dni od dnia jej z ł o ż enia, uwa ż a si ę , ż e reklamacja zosta ł a uwzgl ę dniona ”. Regulamin ten ma wej ść w ż ycie dnia 01. 01. 2008r. dla osób, z którymi przedsi ę biorcy ju ż s ą zwi ą zani umowami (dowód: karta nr 50). Pismem z dnia 11. 12. 2007r. (dowód: karta nr nr 55) przedsi ę biorcy poinformowali o kolejnej zmianie. W za łą czeniu przes ł ali oni zmodyfikowany regulamin (dowód: karta nr 56), który w rozwa ż anym zakresie obejmowa ł regulacje to ż same z wy ż ej wskazanymi. Ró ż nica dotyczy jedynie zapisu mówi ą cego o terminie wej ś cia w ż ycie zmienionych regulacji. W stosunku do nowych konsumentów regulamin ten mia ł zacz ąć obowi ą zywa ć dnia 11. 12. 2007r., natomiast w odniesieniu do osób, z którymi wcze ś niej zawarto umowy o ś wiadczenie na ich rzecz us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu, ma on zacz ąć obowi ą zywa ć dnia 01. 02. 2008r. Przesuni ę to wi ę c termin wej ś cia w ż ycie zmian, co jest uzasadnione wymogami wynikaj ą cymi z art. 59 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego. Przychody przedsi ę biorców ustalono na podstawie z ł o ż onych przez nich zezna ń o wysoko ś ci osi ą gni ę tego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2006 (dowód: karty nr 35 – 40). Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: I. Do umów o ś wiadczenie us ł ug teleinformatycznych w zakresie dost ę pu do internetu stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., zwanej dalej tak ż e Kc), ustawy Prawo telekomunikacyjne i rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 pa ź dziernika 2004r. w sprawie trybu post ę powania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiada ć reklamacja us ł ugi telekomunikacyjnej (Dz. U. Nr 226, poz. 2291, zwanego dalej tak ż e rozporz ą dzeniem w sprawie sk ł adania reklamacji). 4 Postanowienia umów ww. rodzaju nie mog ą zawiera ć postanowie ń sprzecznych z przywo ł anymi aktami prawnymi, a jednocze ś nie powinny zawiera ć wszystkie elementy wymagane ustaw ą , tj. musz ą zawiera ć nale ż yty zakres informacji, do przekazania których przedsi ę biorcy s ą zobowi ą zani z mocy prawa. Zachowania przedsi ę biorców sprzeczne z regulacjami wskazanych aktów prawnych kwalifikowane jako bezprawne, je ś li godz ą w zbiorowe interesy konsumentów mog ą zosta ć uznane za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla stwierdzenia naruszenia przywo ł anego powy ż ej przepisu prawa musz ą kumulatywnie zosta ć spe ł nione nast ę puj ą ce przes ł anki: - okre ś lone zachowanie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne, - zachowanie to musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Zachowanie nale ż y oceni ć jako bezprawne, gdy przedsi ę biorcy podejmuj ą dzia ł ania sprzeczne z ustaw ą lub nie wykonuj ą obowi ą zków, które na nich ci ążą . Przyk ł ad takiego zachowania mo ż e stanowi ć niedope ł nianie obowi ą zków informacyjnych spoczywaj ą cych na przedsi ę biorcach z mocy ustaw szczególnych. Druga z przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawa ta okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Dzia ł ania oparte na przepisach niniejszej ustawy s ą zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowo ś ci, a nie wprost poszczególnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzgl ę dny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urz ę du do rozstrzygni ę cia okre ś lonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane dzia ł ania godz ą w interesy ogólnospo ł eczne i dotykaj ą szerokiego kr ę gu uczestników rynku i poprzez to powoduj ą zaburzenia w jego prawid ł owym funkcjonowaniu. Uwzgl ę dniaj ą c charakter praktyk opisanych w niniejszej decyzji nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w rozwa ż anej sprawie przes ł anka naruszenia interesu publicznoprawnego sformu ł owana w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona, co przes ą dzi ł o o tym, ż e Prezes Urz ę du posiada kompetencj ę do prowadzenia dzia ł a ń w niniejszej sprawie i wydania tej decyzji. Badane praktyki przedsi ę biorców, które opisano szczegó ł owo poni ż ej, godz ą w interesy nie tylko poszczególnych osób, ale przede wszystkim w interesy ogó ł u konsumentów, ca ł ej ich zbiorowo ś ci. Niekorzystne skutki prowadzonych przez przedsi ę biorców dzia ł a ń maj ą wp ł yw na grup ę konsumentów, którzy zawarli z nimi umowy. Stanowi ą one zagro ż enie tak ż e dla wszystkich tych konsumentów, którzy potencjalnie mog ą sta ć si ę ich kontrahentami. Zachowania przedsi ę biorców oddzia ł uj ą lub mog ą oddzia ł ywa ć na nieoznaczon ą grup ę osób, której sk ł ad ulega systematycznym zmianom. Potencjalnie ka ż dy mo ż e bowiem zawrze ć umow ę dotycz ą c ą ś wiadczenia us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu, co nara ż a szerok ą rzesz ę podmiotów na niekorzystne konsekwencje wymierzonych przeciwko nim praktyk. Doda ć nale ż y, ż e zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawa ta reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli praktyki te wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć skutki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Dla stwierdzenia, ż e dana praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów wystarczaj ą ce jest wi ę c wykazanie, ż e potencjalnie istnia ł o zagro ż enie naruszenia interesów w skutek np. braku nale ż ytej informacji. Zagadnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nie b ę dzie oddzielnie poruszane przy poszczególnych praktykach wymienionych w punkcie I 1 – 3 przedmiotowej decyzji, gdy ż w przypadku wszystkich praktyk kwestia ta kszta ł tuje si ę identycznie, co uzasadnia odniesienie si ę do 5 niniejszego problemu łą cznie w tym miejscu. We wszystkich przypadkach rozwa ż ane zachowania przedsi ę biorców wywiera ł y wp ł yw na zbiorowe interesy konsumentów. 1. Pierwszy z zarzutów rozwa ż anych w ramach niniejszego post ę powania dotyczy stosowania w umowach o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu z konsumentami nast ę puj ą cej regulacji: „Operator ma prawo żą da ć od Abonenta odszkodowania za straty, które poniesie w zwi ą zku ze ś wiadomym, nieprawid ł owym korzystaniem przez Abonenta z us ł ug internetowych oferowanych przez Operatora. Abonent ma prawo żą da ć odszkodowania w wysoko ś ci 1/30 op ł aty abonamentowej za ka ż dy dzie ń w którym przerwa w ś wiadczeniu us ł ug trwa ł a d ł u ż ej ni ż 12 godzin. (...) Odpowiedzialno ść Operatora w stosunku do Abonenta nie mo ż e przekroczy ć warto ś ci dwumiesi ę cznej op ł aty abonamentowej”. Stosownie do zacytowanego postanowienia przedsi ę biorcy mog ą po zaistnieniu okre ś lonych okoliczno ś ci od konsumentów żą da ć odszkodowania w pe ł nej wysoko ś ci. Jednocze ś nie abonent mo ż e żą da ć odszkodowania jedynie w ograniczonej wysoko ś ci, tj. na poziomie 1/30 op ł aty abonementowej za ka ż dy dzie ń nieprawid ł owo ś ci trwaj ą cych d ł u ż ej ni ż 12 godzin oraz nie wy ż szego ni ż dwukrotno ść abonamentu. W ka ż dym przypadku odszkodowanie nie mo ż e zatem przekroczy ć równowarto ś ci dwukrotno ś ci abonamentu. W tym miejscu nale ż y zauwa ż y ć , ż e stosownie do art. 104 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego do odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorców telekomunikacyjnych za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ugi telekomunikacyjnej stosuje si ę przepisy Kodeksu cywilnego. Wobec tego przy rozwa ż aniu badanej kwestii trzeba przej ść na grunt regulacji kodeksowych, ze szczególnym uwzgl ę dnieniem art. 471 Kc, który stanowi, ż e d ł u ż nik jest obowi ą zany do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Z powy ż szego wynika, ż e d ł u ż nik jest obowi ą zany do naprawienia ca ł ej powsta ł ej szkody. Niedopuszczalne jest, zw ł aszcza w obrocie konsumenckim, aby odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy by ł a nadmiernie ograniczana. Niedopuszczalne jest te ż takie kszta ł towanie stosunku prawnego łą cz ą cego przedsi ę biorc ę z konsumentem, ż e konsument musi spe ł nia ć swoje ś wiadczenie, natomiast równocze ś nie przedsi ę biorca z obowi ą zku takiego zostaje zwolniony bez negatywnych dla niego konsekwencji finansowych, b ą d ź gdy konsekwencje te s ą niewspó ł mierne do poniesionej przez konsumenta szkody. Kwestionowany zapis jest niezgodny z art. 385 1 § 1, który stanowi, ż e postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowie ń okre ś laj ą cych g ł ówne ś wiadczenia stron, w tym cen ę lub wynagrodzenie, je ś li zosta ł y sformu ł owane w sposób jednoznaczny. Postanowienie to nosi tak ż e znamiona klauzuli niezgodnej z art. 385 3 pkt 2 Kc, na mocy którego za niedozwolone uznaje si ę klauzule które wy łą czaj ą lub istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy. Zauwa ż y ć nale ż y, ż e w rejestrze pod numerem 534 wpisano postanowienie, na mocy którego odpowiedzialno ść dostawcy us ł ugi ograniczono do maksymalnej wysoko ś ci niewykorzystywanego abonamentu. Klauzula ta zosta ł a uznana za niezgodn ą z prawem na mocy wyroku SOKiK z dnia 28 lipca 2005r. (sygn. akt Amc XVII 109/04), a jej brzmienie jest nast ę puj ą ce: „W przypadku roszcze ń U ż ytkownika niezale ż nie od ich przedmiotu i podstawy odpowiedzialno ść finansowa Dostawcy jest ograniczona do maksymalnej wysoko ś ci niewykorzystywanego abonamentu”. Na mocy postanowienia uznanego za niezgodne z prawem przez SOKiK konsument mo ż e żą da ć maksymalnie zwrotu nale ż no ś ci w wysoko ś ci niewykorzystanego abonamentu. W badanym przypadku analogicznie konsument mo ż e uzyska ć jedynie ograniczone odszkodowanie w wysoko ś ci nie przekraczaj ą cej 6 dwukrotno ś ci abonamentu. Istotne jest to, ż e w obu przypadkach przewidziano analogicznie skonstruowane ograniczenie, które nie znajduje oparcia w przywo ł anej regulacji Prawa telekomunikacyjnego i Kodeksu cywilnego. Podobnie wskazano, ż e górn ą granic ę wysoko ś ci odszkodowania determinuje wysoko ść op ł aty abonamentowej. W przypadku klauzuli wpisanej do rejestru jest to cz ęść odpowiadaj ą ca niewykorzystanemu abonamentowi. W przypadku postanowienia badanego w niniejszej sprawie jest to maksymalnie dwukrotno ść abonamentu, a zatem mo ż e si ę zdarzy ć , ż e jest to kwota nawet ni ż sza ni ż cz ęść stanowi ą ca odpowiednik niewykorzystanej op ł aty. Dodatkowo w rozwa ż anej sprawie pojawia si ę jeszcze jedno ograniczenie w postaci uzale ż nienia mo ż liwo ś ci domagania si ę odszkodowania od czasu trwania nieprawid ł owo ś ci. W tych okoliczno ś ciach nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e obie porównywane klauzule wywo ł uj ą analogiczne skutki, zapis kwestionowany w ramach niniejszego post ę powania mie ś ci si ę w zakresie regulacji postanowienia wpisanego do rejestru pod numerem 534, co pozwala na stwierdzenie, ż e przedsi ę biorcy pos ł uguj ą si ę klauzul ą wpisan ą do rejestru. Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorców praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych bez wzgl ę du na to, czy postanowienie uznane przez SOKiK za abuzywne by ł o stosowane przez przedsi ę biorców, przeciwko którym jest prowadzone post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, czy te ż przez inny podmiot. S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskaza ł , ż e zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest pos ł ugiwanie si ę postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powsta ł w zwi ą zku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada si ę stosowanie praktyki. S ą d Apelacyjny w Warszawie orzek ł , ż e naruszenie interesów konsumentów mo ż e nast ą pi ć w wyniku dzia ł a ń podmiotów, które stosuj ą klauzule abuzywne wpisane do rejestru, przy czym wpis do rejestru zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów. Podobne twierdzenie S ą d Apelacyjny zawar ł we wcze ś niejszym wyroku, tj. w orzeczeniu z dnia 29 wrze ś nia 2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie przywo ł uj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego wyra ż one w uchwale z dnia 19 grudnia 2003r. III CZP 95/03 (OSNC 2005/2/25), wskaza ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 Kpc, od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyra ż onym w wyroku z dnia 25 maja 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, i ż okre ś lona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Trafno ść przedmiotowego rozstrzygni ę cia SOKiK potwierdzi ł S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 kwietnia 2006r. (sygn. akt VI ACa 1220/05). Stanowisko, zgodnie z którym stosowanie postanowie ń wzorców umowy o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem SOKiK i wpisanych do rejestru mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, potwierdzi ł S ą d Najwy ż szy z uchwale z dnia 13 lipca 2006r. (sygn. III SZP 3/06). Pomimo, i ż ww. orzeczenia s ą dów by ł y wydane na gruncie ówcze ś nie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to nale ż y je uzna ć za aktualne tak ż e 7 i pod rz ą dzami nowej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, która analogicznie reguluje rozwa ż an ą kwesti ę . Powy ż sze potwierdza s ł uszno ść zaj ę tego przez Prezesa Urz ę du stanowiska, zgodnie z którym przedsi ę biorcy dopu ś cili si ę w niniejszym przypadku stosowania klauzuli wpisanej do rejestru. W ś wietle tego, ż e jednocze ś nie dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, nale ż a ł o w zwi ą zku ze stosowaniem praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wpisanym do rejestru stwierdzi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku post ę powania przedsi ę biorcy przekazali umow ę zawart ą z konsumentem dnia 01. 08. 2007r., która nie zawiera ł a ww. spornej regulacji. Wskazuje to na fakt, ż e zmieniony regulamin zacz ę to stosowa ć przy zawieraniu nowych umów. W tych okoliczno ś ciach przedsi ę biorcy zostali wezwani do przes ł ania równie ż potwierdzenia zmiany w niniejszym zakresie umów zawartych przed powy ż sz ą dat ą . W odpowiedzi na to nie przedstawili oni ż adnych dowodów po ś wiadczaj ą cych fakt dope ł nienia obowi ą zków wynikaj ą cych z art. 59 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego w zw. z art. 384 1 i 384 § 1 Kc. Z przepisów tych wynika, ż e przedsi ę biorca telekomunikacyjny planuj ą cy zmian ę zapisów regulaminowych powinien o tym ka ż dego z konsumentów poinformowa ć z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego i jednocze ś nie wskaza ć na uprawnienie do odst ą pienia od umowy oraz przes ł a ć regulamin w nowym brzmieniu, a przynajmniej dokument obejmuj ą cy modyfikowane i nowe unormowania. Powy ż sze s ł u ż y zapewnieniu konsumentom mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z regulacj ą , któr ą ewentualnie zostan ą zwi ą zani i podj ę cia ś wiadomej decyzji o dalszym korzystaniu z us ł ug lub rezygnacji z nich. W ocenie Prezesa Urz ę du ww. umowa z konsumentem z dnia 01. 08. 2007r. nie potwierdza faktu zaniechania stosowania przedmiotowej praktyki. Doda ć nale ż y, ż e stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci zaniechania stosowania praktyki spoczywa na przedsi ę biorcach. W prawdzie Prezes Urz ę du musi wyja ś ni ć wszelkie istotne dla sprawy okoliczno ś ci, to nie zmienia to faktu, ż e to w ł a ś nie przedsi ę biorcy powinni wykaza ć , ż e doprowadzili do zaniechania zarzucanej im praktyki. W niniejszym przypadku, przedsi ę biorcy w ż aden sposób nie udokumentowali, ż e konsumenci, z którymi umowy zawarto przed 01. 08. 2007r. otrzymali zmieniony regulamin, ż e zosta ł on wprowadzony we w ł a ś ciwym trybie. Oceny tej nie zmienia fakt, ż e punkt 12 zmienionego regulaminu stanowi, i ż w odniesieniu do tych ostatnich umów zmieniony regulamin zacznie obowi ą zywa ć dnia 01. 09. 2007r. Na ocen ę tej kwestii nie ma wp ł ywu równie ż okoliczno ść , ż e w za łą czeniu do pisma z dnia 11. 12. 2007r. przes ł ano kolejn ą wersj ę regulaminu, który w odniesieniu do konsumentów posiadaj ą cych umowy z przedsi ę biorcami ma wej ść w ż ycie z dniem 01. 02. 2008r. Przedsi ę biorcy nie udokumentowali bowiem w ż aden sposób, czy i ewentualnie jak konsumenci ci zostali b ą d ź zostan ą poinformowani o zmianach i w jakim trybie b ę dzie im dor ę czony zmieniony regulamin. Do czasu, gdy nie ma potwierdzenia, ż e wszyscy konsumenci otrzymali stosown ą informacj ę o planowanej zmianie, ż e dor ę czono im regulamin w nowym brzmieniu lub aneks obejmuj ą cy zmieniane postanowienia, nale ż y przyj ąć , ż e zmiana nie nast ą pi ł a. St ą d nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I 1 sentencji niniejszej decyzji. W niniejszym przypadku zachodzi konieczno ść odniesienia si ę do zapisu punktu 6 regulaminu w drugiej i trzeciej wersji. Przedsi ę biorcy zawarli w nim nast ę puj ą ce unormowanie: „ Wysoko ść kar umownych w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi telekomunikacyjnej: Operator odpowiada gdy nie wykona lub nienale ż ycie wykona us ł ug ę telekomunikacyjn ą i ma zap ł aci ć w takim wypadku kar ę umown ą której wysoko ść okre ś la art. 105 PT”. Zauwa ż y ć trzeba, ż e art. 105 Prawa telekomunikacyjnego 8 reguluje kwestie odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cego us ł ugi powszechne, a zatem nie znajduje zastosowania do badanych umów zawieranych przez przedsi ę biorców b ę d ą cych stronami niniejszego post ę powania. Przedsi ę biorcy odwo ł ali si ę jednak do tego przepisu, wobec czego nale ż y przeanalizowa ć zawarte w nim regulacje. Art. 105 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego stanowi, ż e za ka ż dy dzie ń przerwy przys ł uguje odszkodowanie w wysoko ś ci 1/15 ś redniej op ł aty miesi ę cznej. Zgodnie z art. 105 ust. 2 tej ustawy odszkodowanie nale ż y si ę za ka ż dy dzie ń dopiero po up ł ywie 36 godzin. Po pierwsze stwierdzi ć nale ż y, ż e art. 105 nie powinien by ć stosowany w odniesieniu do umów zawieranych z konsumentami przez przedsi ę biorców nie ś wiadcz ą cych us ł ug klasyfikowanych jako powszechne. Zastosowanie wprost powy ż szego przepisu mo ż e ś wiadczy ć o bezprawno ś ci zachowania przedsi ę biorców. Ka ż dy podmiot mo ż e pomocniczo pos ł u ż y ć si ę t ą regulacj ą . Zauwa ż enia wymaga jednak fakt, ż e o ile w opisanym przepisie mówi si ę o odszkodowaniu, to przedsi ę biorcy wskazali, ż e ww. wysoko ś ci dotycz ą kar umownych. Kwestia ta ma istotne znaczenie. Podczas, gdy okre ś lenie konkretnej wysoko ś ci odszkodowania w klauzuli, która nie wy łą cza mo ż liwo ś ci dochodzenia kwot wy ż szych nie zamyka drogi do uzyskania pe ł nej rekompensaty, to okre ś lenie, ż e naprawienie szkody nast ą pi przez zap ł at ę kary umownej, o ile nie wska ż e si ę w umowie wyra ź nie, ż e mo ż na dochodzi ć roszcze ń uzupe ł niaj ą cych, zamyka drog ę do uzyskania takich ś wiadcze ń . Powy ż sze wynika z art. 483 i 484 Kc. W zwi ą zku z tym w niniejszym przypadku odpowiedzialno ść przedsi ę biorców nadal by ł aby ograniczana niezgodnie z prawem. Wysoko ść nale ż nych konsumentom na wypadek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy kwot nadal zale ż a ł aby od wysoko ś ci op ł aty abonamentowej, a nie wysoko ś ci faktycznie poniesionej szkody. Regulacja ta w istocie mo ż e prowadzi ć do analogicznych do kwestionowanych ograniczenia i do naruszenia tych samych interesów konsumentów. Aby wi ę c doprowadzi ć do zaniechania stosowania praktyki kwestionowanej w niniejszym punkcie, przy jednoczesnym uwzgl ę dnieniu obowi ą zku sformu ł owanego w art. 56 ust. 3 pkt 6 Prawa telekomunikacyjnego, przedsi ę biorcy musz ą okre ś li ć wysoko ść nale ż nych kar umownych i jednocze ś nie zastrzec mo ż liwo ść dochodzenia roszcze ń uzupe ł niaj ą cych przewy ż szaj ą cych sw ą wysoko ś ci ą wysoko ść okre ś lonych kar, tak by pozosta ć w zgodzie z art. 104 Prawa telekomunikacyjnego odsy ł aj ą cym do regulacji Kodeksu cywilnego. Zmieniona regulacja powinna by ć zastosowana przy zawieraniu umów nowych, jak i w odniesieniu do umów zawartych wcze ś niej. 2. W toku niniejszego post ę powania postawiono przedsi ę biorcom zarzut niedope ł niania obowi ą zku informacyjnego w zakresie zamieszczania w umowach o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych regulacji na temat trybu reklamacyjnego obowi ą zuj ą cego na wypadek stwierdzenia przez konsumenta niew ł a ś ciwego wykonania umowy. Ani umowy, ani te ż regulamin b ę d ą cy za łą cznikiem do nich, nie zawiera ł y opisu takiego post ę powania (dowód: karty nr 13 – 17). Przedsi ę biorcy stosowali przedmiotow ą praktyk ę pomimo wynikaj ą cego z art. 56 ust. 3 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego obowi ą zku zamieszczania danych na temat trybu reklamacyjnego w umowach. Na ł o ż enie na przedsi ę biorców obowi ą zku podawania w umowach pe ł nych i nie wprowadzaj ą cych w b łą d informacji o trybie reklamacyjnym s ł u ż y zapewnieniu konsumentom ź ród ł a wiedzy na temat przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , spoczywaj ą cych na nich obowi ą zków, które powinni dope ł ni ć , aby z ł o ż y ć prawnie skuteczn ą reklamacj ę , a tak ż e odpowiadaj ą cych im obowi ą zków i praw dostawców us ł ug. Nie dostosowuj ą c si ę do nakazu p ł yn ą cego z art. 56 ust. 3 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego przedsi ę biorcy pozbawiaj ą konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawid ł owego, ś wiadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczyniaj ą si ę do pogorszenia, os ł abienia ich sytuacji, a tym samym godz ą w ich interesy. Na gruncie poczynionych ustale ń nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorcy naruszyli ww. obowi ą zek wynikaj ą cy z art. 56 ust. 3 9 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego, czym naruszyli zbiorowe interesy konsumentów, a zatem stosowali praktyk ę zakazan ą na mocy art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorcy wprowadzili do stosowanego przez nich regulaminu zmiany, w wyniku których punkt 9 otrzyma ł brzmienie: „ Tryb post ę powania reklamacyjnego: Abonent ma prawo do z ł o ż enia reklamacji w trybie ROZPORZ Ą DZENIA MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 1 pa ź dziernika 2004 r. w sprawie trybu post ę powania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiada ć reklamacja us ł ugi telekomunikacyjnej (Dz. U. z dnia 18 pa ź dziernika 2004 r.). To rozporz ą dzenie znajduje si ę do wgl ą du w BOS oraz na www.beskid.net . Rozporz ą dzenie to stanowi integraln ą cz ęść regulaminu ”. Wprowadzenie niniejszej informacji do regulaminu nie czyni ł o zado ść obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 56 ust. 3 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego. Umowa nie powinna bowiem zawiera ć odes ł ania do obowi ą zuj ą cych przepisów prawa w rozwa ż anym zakresie, lecz powinna obejmowa ć stosowne informacje okre ś laj ą ce tryb reklamacyjny obowi ą zuj ą cy u danego przedsi ę biorcy, który oczywi ś cie musi by ć zgodny ze wskazanymi przepisami. Po tym przedsi ę biorcy ponownie zmodyfikowali regulamin, w konsekwencji czego punktowi 9 nadano nast ę puj ą c ą tre ść : „ Tryb post ę powania reklamacyjnego. Klient mo ż e wnie ść reklamacj ę (pisemnie, telefonicznie, ustnie etc) i powinna ona zawiera ć : imi ę , nazwisko, nazw ę , adres, przedmiot reklamacji, przedstawienie okoliczno ś ci uzasadniaj ą cych reklamacj ę , numer klienta, i gdy to mo ż liwe podpis. Reklamacj ę wnosi si ę w BOS lub elektronicznie poprzez panel klienta. Reklamacja mo ż e by ć wniesiona rok od ostatniego dnia okresu rozliczeniowego, w którym zako ń czy ł a si ę przerwa w ś wiadczeniu us ł ugi telekomunikacyjnej, lub od dnia, w którym us ł uga zosta ł a nienale ż ycie wykonana lub mia ł a by ć wykonana, lub od dnia dor ę czenia faktury zawieraj ą cej nieprawid ł owe obliczenie nale ż no ś ci z tytu ł u ś wiadczenia us ł ugi telekomunikacyjnej. Reklamacj ę wniesion ą po terminie pozostawia si ę bez rozpoznania, informuj ą c o tym Klienta. Operator jest obowi ą zany do pisemnego potwierdzenia przyj ę cia reklamacji w terminie 14 dni od daty jej wniesienia oraz udzielenia pisemnej odpowiedzi w terminie 30 dni od dnia jej z ł o ż enia. Je ż eli reklamacja Us ł ugi nie zostanie rozpatrzona w terminie 30 dni od dnia jej z ł o ż enia, uwa ż a si ę , ż e reklamacja zosta ł a uwzgl ę dniona ” (dowód: karta nr 50). Zakres informacji zamieszczonych w regulaminie w ostatniej wersji w odniesieniu do trybu reklamacyjnego mo ż na uzna ć za wystarczaj ą cy. Z uwagi jednak na fakt, ż e przedsi ę biorcy nie udokumentowali faktu wprowadzenia przedmiotowej regulacji w ż ycie, gdy ż jak wynika ze z ł o ż onego przez nich o ś wiadczenia nie zawarli ż adnej nowej umowy, a w odniesieniu do umów ju ż obowi ą zuj ą cych ma ona zacz ąć wi ą za ć dnia 01. 02. 2008r., nie zosta ł y spe ł nione przes ł anki pozwalaj ą ce stwierdzi ć zaniechanie stosowania rozwa ż anej praktyki. W tych okoliczno ś ciach nale ż a ł o jak w punkcie I 2 sentencji orzec, ż e przedsi ę biorcy niniejsz ą praktyk ę stosuj ą i nakaza ć zaniechanie jej stosowania. Podkre ś lenia wymaga fakt, ż e zmiana umów powinna nast ą pi ć w trybie zgodnym z art. 59 Prawa telekomunikacyjnego oraz art. 384 1 w zw. z art. 384 Kc. 3. Kolejny z postawionych w ramach niniejszego post ę powania zarzutów dotyczy niedope ł nienia przez przedsi ę biorców obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w wyniku nie zamieszczania w umowach o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu informacji na temat mo ż liwo ś ci rozwi ą zania sporu w drodze mediacji lub poddania go pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego. Obowi ą zek taki spoczywa na przedsi ę biorcach zawieraj ą cych umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych na mocy art. 56 ust. 3 pkt 8 Prawa telekomunikacyjnego. Pozbawienie konsumentów wiedzy na temat przys ł uguj ą cych im uprawnie ń powoduje faktyczne ograniczenie mo ż liwo ś ci podj ę cia 10 przez nich dzia ł a ń w okre ś lonym trybie. Konsumenci nie maj ą c ś wiadomo ś ci tego, ż e spory powsta ł e na tle umów telekomunikacyjnych mog ą by ć rozstrzygane w drodze polubownej, bez konieczno ś ci udawania si ę do s ą du powszechnego, najprawdopodobniej nie skorzystaj ą z przewidzianych prawem instrumentów. Badane umowy zawierane przez przedsi ę biorców, jak i regulamin b ę d ą cy za łą cznikiem do nich, nie zawiera ł y ż adnych wskazówek w niniejszym zakresie. W zwi ą zku z tym nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorcy dopu ś cili si ę naruszenia art. 56 ust. 3 pkt 8 Prawa telekomunikacyjnego. W ś wietle przedstawionych okoliczno ś ci nale ż a ł o tak ż e stwierdzi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dnia 01. 08. 2007r. przedsi ę biorcy rozpocz ę li stosowanie przy zawieraniu nowych umów zmienionego regulaminu, który uzupe ł niono o nast ę puj ą c ą regulacj ę : „ Informacja o mo ż liwo ś ci rozwi ą zania sporu w drodze mediacji lub poddania go pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego: spory mog ą ce wynika ć z umowy mog ą zosta ć zako ń czone polubownie lub poprzez mediacj ę lub poddane pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego zgodnie z Art. 109 PT ” (dowód: karta nr 41). Identyczne postanowienie zawarto w ostatniej wersji regulaminu (dowód: karta nr 50), który obowi ą zuje od 02. 10. 2007r. Powy ż sza regulacja zawiera wskazówki, ż e rozwi ą zanie ewentualnego sporu powsta ł ego na tle umowy mo ż e nast ą pi ć w drodze mediacji lub przed s ą dem polubownym. Zakres wprowadzonych przez przedsi ę biorców informacji nale ż y uzna ć za wystarczaj ą cy pod wzgl ę dem merytorycznym. Zwa ż y ć jednak trzeba, ż e aby by ł o mo ż liwe stwierdzenie zaniechania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów przedsi ę biorcy musz ą zmieni ć wszystkie umowy niezawieraj ą ce w ł a ś ciwej regulacji. Podkre ś lenia wymaga te ż fakt, ż e ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci zaprzestania stosowania praktyki niezgodnej z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów spoczywa zgodnie z art. 27 ust. 3 tej ustawy na przedsi ę biorcach. W pi ś mie z dnia 19. 09. 2007r. (dowód: karta nr 47) zwrócono si ę do przedsi ę biorców o opisanie okoliczno ś ci zaniechania przez nich stosowania niniejszej praktyki. Ze z ł o ż onej odpowiedzi wynika ł o jednak jedynie, ż e zmian ą musz ą zosta ć obj ę te wszystkie umowy oraz ż e nie prowadzi si ę statystyk uwzgl ę dniaj ą cych podzia ł mi ę dzy nowymi regulaminami przes ł anymi, dostarczonymi osobi ś cie oraz odebranymi prze klienta bezpo ś rednio. Przedsi ę biorcy nie wskazali te ż pomimo kierowanego do nich zapytania terminu zako ń czenia wymiany regulaminów zawieraj ą cych braki. Ze z ł o ż onych dokumentów (dowód: karty nr 55 – 56) wynika, ż e nowa regulacja ma zacz ąć wi ą za ć wszystkich konsumentów z dniem 01. 02. 2008r. Nie udokumentowano faktu przekazania zmienionego regulaminu konsumentom w odpowiednim terminie wynikaj ą cym z art. 59 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego w zwi ą zku z art. 384 1 i 384 Kc. W ka ż dym przypadku planowania przez przedsi ę biorców telekomunikacyjnych wprowadzania zmian do regulaminu, powinni oni o swoim zamiarze poinformowa ć konsumentów z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego wskazuj ą c jednocze ś nie na mo ż liwo ść odst ą pienia od umowy w razie braku akceptacji modyfikacji. W ś wietle okoliczno ś ci niniejszej sprawy nale ż y stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorcy dopu ś cili si ę stosowania niedozwolonej prawem praktyki oraz nakaza ć zaniechanie jej stosowania. II. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 11 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W punkcie I niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorców trzech praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów opisanych szczegó ł owo powy ż ej. Przedsi ę biorcy naruszyli interesy konsumentów niedope ł niaj ą c spoczywaj ą cych na nich obowi ą zków informacyjnych, jak i pos ł uguj ą c si ę w obrocie klauzul ą abuzywn ą . Fakt, ż e wy ż ej opisane praktyki s ą zwi ą zane ze stosowaniem wzorców umowy wykorzystywanych przy zawieraniu umów wskazuje na ustalony i d ł ugotrwa ł y charakter ocenianych zachowa ń . Przywo ł ane okoliczno ś ci uzasadniaj ą na ł o ż enie w niniejszym przypadku kary pieni ęż nej. Przychody osi ą gni ę te przez przedsi ę biorców w 2006r. ustalono na podstawie z ł o ż onych przez nich dokumentów zawieraj ą cych informacje na ten temat (dowód: karty nr 35 - 40). Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę okoliczno ść , ż e przedsi ę biorcy dopu ś cili si ę naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy. Nale ż y zauwa ż y ć , ż e przedsi ę biorcy prowadz ą dzia ł alno ść o wymiarze lokalnym. Na wysoko ść kary wp ł yn ęł a te ż okoliczno ść , ż e podj ę li oni próby wyeliminowania nieprawid ł owo ś ci. Pomimo, i ż starania te nie spowodowa ł y ca ł kowitego usuni ę cia uchybie ń , nale ż y poczyta ć je jako przejaw woli dostosowania si ę do obowi ą zuj ą cych wymogów prawnych, co nale ż y uzna ć za okoliczno ść ł agodz ą c ą . Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania. Przedsi ę biorcy, jako podmioty o wieloletnim do ś wiadczeniu, powinni wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne nie mog ą stosowa ć praktyk godz ą cych w interesy s ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorców. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestników niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 1 500 z ł (s ł ownie: jednego tysi ą ca pi ę ciuset z ł otych). W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestników niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji. III. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 77 ust. 1 tej ustawy, je ż eli w wyniku post ę powania Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie w sprawie stosowania przez przedsi ę biorców praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du, a w jego wyniku Prezes Urz ę du w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji 12 i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą przez Prezesa Urz ę du z przedsi ę biorcami. W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono obci ąż y ć ww. przedsi ę biorców solidarnie kosztami post ę powania w wysoko ś ci 76 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ę ciu sze ś ciu z ł otych). Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Na postanowienie zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 13