RKT-7/2009

1 Katowice, dnia 16.03.2009r. RKT-61-26/08/MI DECYZJA Nr RKT – 07/2009 I. Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331; Dz.U. Nr 99, poz. 660; Dz.U. Nr 171, poz. 1206 i Dz.U. z 2008r. Nr 157, poz. 976) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji „AKWA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Nysie, w toku którego zosta ł o uprawdopodobnione, ż e ww. przedsi ę biorca stosuje praktyki, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą ce na tym, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – nie zamieszczono pe ł nej informacji na temat sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą ww. umów postanowie ń dotycz ą cych terminu p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi oraz postanowie ń okre ś laj ą cych okresy obrachunkowe, w jakich prowadzone s ą rozliczenia z tytu ł u dostarczonej wody i odprowadzonych ś cieków, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Wodoci ą gi i Kanalizacj ę „AKWA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Nysie obowi ą zek wykonania przyj ę tego przez tego przedsi ę biorc ę w toku post ę powania zobowi ą zania do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia zarzucanym mu naruszeniom, polegaj ą cych na zawieraniu z nowymi odbiorcami us ł ug – konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z wykorzystaniem wzorców umownych o tre ś ci uwzgl ę dniaj ą cej w ca ł o ś ci postawiony zarzut oraz dostarczeniu dotychczasowym odbiorcom us ł ug – konsumentom, posiadaj ą cym umowy o tre ś ci zakwestionowanej w niniejszym post ę powaniu, umowy sporz ą dzone z wykorzystaniem ww. wzorców, w terminie do dnia 30 czerwca 2009 r. 2. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Wodoci ą gi i Kanalizacj ę „AKWA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Nysie obowi ą zek z ł o ż enia do dnia 17 lipca 2009 r. sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania, które powinno zawiera ć : a. Informacj ę na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym do dnia 30 czerwca 2009 r. dostarczono, celem zaakceptowania, umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sporz ą dzone wed ł ug wzorców uwzgl ę dniaj ą cych postawiony w niniejszym post ę powaniu zarzut, wraz z kopiami 3 przyk ł adowych umów; DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH 2 b. Informacj ę na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym do dnia 30 czerwca 2009 r. nie dostarczono w celu zaakceptowania umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sporz ą dzonych wed ł ug wzorców uwzgl ę dniaj ą cych postawiony w niniejszym post ę powaniu zarzut wraz wyja ś nieniem, czym spowodowany jest taki stan rzeczy; c. Informacj ę na temat liczby umów zawartych do dnia 30 czerwca 2009 r. z nowymi odbiorcami – konsumentami z wykorzystaniem wzorców uwzgl ę dniaj ą cych postawiony w niniejszym post ę powaniu zarzut wraz z kopiami 3 przyk ł adowych umów. II. Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331; Dz.U. Nr 99, poz. 660; Dz.U. Nr 171, poz. 1206 i Dz.U. z 2008r. Nr 157, poz. 976) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji „AKWA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Nysie, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów bezprawne zachowanie Wodoci ą gów i Kanalizacji „AKWA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Nysie polegaj ą ce na tym, ż e w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz, 858 z pó ź n. zm.) – nie zamieszczono pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków stron umowy poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą ww. umów postanowie ń informuj ą cych o prawach i obowi ą zkach stron umowy w zakresie dotycz ą cym zasad zg ł aszania reklamacji oraz standardów i terminów ich przyjmowania i rozpatrywania przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. 2. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Wodoci ą gi i Kanalizacj ę „AKWA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Nysie kar ę pieni ęż n ą p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa w wysoko ś ci 7 206 PLN (s ł ownie z ł otych: siedem tysi ę cy dwie ś cie sze ść ) z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie II.1. sentencji niniejszej decyzji. 3. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 80 tej ustawy, uwzgl ę dniaj ą c wynik przeprowadzonego post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowy interesy konsumentów w zakresie dotycz ą cym pkt II.1. sentencji niniejszej decyzji, postanawia si ę obci ąż y ć Wodoci ą gi i Kanalizacj ę „AKWA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Nysie kosztami przeprowadzonego post ę powania i zobowi ą za ć ww. przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 66 PLN (s ł ownie z ł otych: sze ść dziesi ą t sze ść ). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „organem antymonopolowym”) zosta ł o przeprowadzone z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Wodoci ą gów i Kanalizacji „AKWA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Nysie (zwanych dalej „AKWA” lub „Spó ł k ą ”) nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej te ż dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”). W toku przedmiotowego post ę powania zbadano pod k ą tem naruszenia przepisów ustawy o ochronie 3 konkurencji i konsumentów warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez AKWA z konsumentami w oparciu o wykorzystywane w obrocie gospodarczym wzorce umowne. Poniewa ż analiza tre ś ci ww. dokumentów da ł a podstawy do przyj ę cia, i ż mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Postanowieniem Nr 1 z dnia 10.01.2008r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (dowód: karty nr 1-1 verte). Spó ł ce zarzucono, i ż dopu ś ci ł a si ę naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy w drodze podejmowania bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ść mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) (zwana dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”) w ten sposób, ż e: − wbrew art. 6 ust. 3 pkt 2) tej ustawy w ww. umowach nie zamieszczono postanowie ń dotycz ą cych terminu p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi oraz postanowie ń okre ś laj ą cych okresy obrachunkowe, w jakich dokonywane s ą rozliczenia z tytu ł u dostarczonej wody i odprowadzonych ś cieków; − wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3) tej ustawy w ww. umowach nie zamieszczono postanowie ń informuj ą cych o prawach i obowi ą zkach stron umowy w zakresie dotycz ą cym zasad zg ł aszania reklamacji oraz standardów i terminów ich przyjmowania i rozpatrywania przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesów konsumentów Spó ł ka przedstawi ł a wyja ś nienia odno ś nie sposobu dor ę czania faktur konsumentom. Wskaza ł a, i ż konsumentom na terenie cz ęś ci wsi gminy Nysa faktury wystawiane s ą w odst ę pach dwumiesi ę cznych, przy odczycie wodomierza przez inkasenta – termin dor ę czenia faktury to dzie ń odczytu wodomierza i wystawienia faktury, a termin p ł atno ś ci to 22 dzie ń od daty wystawienia. Cz ęś ci konsumentów zamieszka ł ych na terenie miasta Nysy oraz wsi gminy Nysa wystawiane s ą natomiast w odst ę pach siedmiomiesi ę cznych (maj – pa ź dziernik, listopad czerwiec) oraz pi ę ciomiesi ę cznych (maj – pa ź dziernik, czerwiec – listopad) ksi ąż eczki op ł at faktur VAT. S ą one dor ę czane konsumentom przez pracowników Spó ł ki AKWA za potwierdzeniem w ksi ąż ce odczytowej lub, w przypadku nieobecno ś ci konsumenta, pozostawiane w skrzynkach pocztowych. W przypadku nieobecno ś ci konsumenta lub braku skrzynki pocztowej ewentualnie innego adresu korespondencyjnego ni ż adres punktu poboru, ksi ąż eczki op ł at wysy ł ane s ą poczt ą . Termin p ł atno ś ci pierwszej raty ksi ąż eczki to dwudziesty dzie ń miesi ą ca nast ę pnego po miesi ą cu wystawienia (np. w ksi ąż eczkach wystawianych w listopadzie pierwsza rata ma p ł atno ść 20 grudnia). Z kolei innym konsumentom zamieszka ł ym na terenie cz ęś ci miasta Nysy oraz wsi gminy Nysa wystawiane s ą w Biurze Obs ł ugi Klienta w odst ę pach dwumiesi ę cznych faktury VAT wed ł ug wcze ś niej odczytanych przez pracowników Spó ł ki wodomierzy. Faktury VAT dor ę czane s ą przez pracowników Spó ł ki AKWA za potwierdzeniem w ksi ąż ce odczytowej lub, w przypadku nieobecno ś ci konsumenta, pozostawiane s ą w skrzynkach pocztowych. W przypadku nieobecno ś ci konsumenta oraz braku skrzynki pocztowej, ewentualnie innego adresu korespondencyjnego ni ż adres punktu poboru, faktury wysy ł ane s ą poczt ą . Termin p ł atno ś ci wynosi 22 dni od daty wystawienia faktury, a faktury s ą wystawiane na dzie ń lub maksymalnie pi ęć dni przed ich dor ę czeniem przez pracowników lub przekazaniem na poczt ę . Istnieje równie ż mo ż liwo ść podania odczytu wodomierza osobi ś cie przez konsumenta w Biurze Obs ł ugi Klienta, gdzie drukowana jest i przekazywana konsumentowi faktura VAT b ą d ź podanie odczytu wodomierza telefonicznie i wys ł anie faktury poczt ą pod wskazany przez konsumenta adres (ma to miejsce w przypadku, gdy pracownik Spó ł ki nie zasta ł konsumenta w domu i nie odczyta ł wodomierza lub pobory wody s ą bardzo nierównomierne). Ponadto Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż dla wszystkich konsumentów, którym wystawiane s ą faktury VAT, zawsze wystawiana jest faktura na koniec roku kalendarzowego (dowód: karta nr 58). 4 Odpowiadaj ą c na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Spó ł ka wskaza ł a tak ż e, i ż tok post ę powania w przypadku reklamacji okre ś lony jest w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cym na terenie gminy Nysa. Regulamin jest dost ę pny na stronie internetowej Spó ł ki oraz w Biurze Obs ł ugi Klienta, gdzie mo ż na otrzyma ć jego tekst. AKWA przedstawi ł a tak ż e opis najcz ęś ciej zg ł aszanych reklamacji. Wskaza ł a, i ż : • Je ś li przedmiotem reklamacji jest prawid ł owo ść dzia ł ania wodomierza, wówczas konsument zgodnie z umow ą o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz § 18 ust. 2 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) pisemnie zwraca si ę z wnioskiem o przekazanie wodomierza do ekspertyzy. W przypadku, gdy sprawdzenie prawid ł owo ś ci dzia ł ania wodomierza nie potwierdza zg ł oszonych przez konsumenta zastrze ż e ń , wówczas pokrywa on koszt sprawdzenia. W przypadku, gdy sprawdzenie wodomierza wyka ż e niesprawno ść wodomierza, wówczas koszty sprawdzenia pokrywa dostawca wody oraz zostaje uznana reklamacja faktur (dowód: karty nr 58-59). Spó ł ka przedstawi ł a równie ż dokumenty dotycz ą ce post ę powania reklamacyjnego w zakresie niesprawno ś ci dzia ł ania wodomierza (dowód: karty nr 202-206); • Je ś li przedmiotem reklamacji jest ilo ść odprowadzonych ś cieków i konsument domaga si ę upustu w ilo ś ci odprowadzanych ś cieków ze wzgl ę du na awari ę instalacji wewn ę trznej (gdy ś cieki nie zosta ł y odprowadzone do kanalizacji sanitarnej lecz np. do gruntu), wówczas konsument w pi ś mie opisuje zaistnia łą sytuacj ę . Po otrzymaniu zg ł oszenia (które mo ż e by ć poprzedzone zg ł oszeniem telefonicznym) pracownik dostawcy sprawdza na miejscu zdarzenia zasadno ść reklamacji. W przypadku, gdy potwierdzi si ę sytuacja zg ł oszona przez konsumenta, wówczas zostaje udzielony upust w ilo ś ci odprowadzonych ś cieków (dowód: karta nr 59). Spó ł ka przedstawi ł a równie ż dokumenty dotycz ą ce przyk ł adowego post ę powania reklamacyjnego, w wyniku którego skorygowano ilo ść odprowadzonych ś cieków b ę d ą cych podstaw ą rozliczenia (dowód: kary nr 208-210); • Je ś li przedmiotem reklamacji jest dostawa wody o pogorszonej lub z ł ej jako ś ci oraz o ci ś nieniu uniemo ż liwiaj ą cym normalne korzystanie z wody, konsument zgodnie z umow ą jest obowi ą zany niezw ł ocznie zawiadomi ć o tym dostawc ę celem zbadania jako ś ci wody lub pomiaru ci ś nienia. W przypadku, gdy zarzuty odbiorcy potwierdz ą si ę , wówczas konsument jest wy łą czany z odp ł atno ś ci za reklamowany okres oraz jest mu udzielany upust na wod ę przeznaczon ą do p ł ukania instalacji wewn ę trznej (dowód: karta nr 59). Spó ł ka przedstawi ł a równie ż faktur ę potwierdzaj ą c ą fakt obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostawy wody o nienale ż ytej jako ś ci (dowód: karta nr 212). W toku post ę powania, w pi ś mie z ł o ż onym w dniu 25 marca 2008 r. Spó ł ka AKWA wskaza ł a ponadto – ustosunkowuj ą c si ę do zarzutu opisanego w pkt I sentencji niniejszej decyzji w zakresie dotycz ą cym niezamieszczenia w umowach postanowie ń okre ś laj ą cych termin p ł atno ś ci – i ż interes odbiorców us ł ug, je ż eli chodzi o zagwarantowanie odpowiedniego okresu p ł atno ś ci jest chroniony przez norm ę § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf (…), który stanowi, ż e odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę lub odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. Zatem jednoznaczny zapis rozporz ą dzenia wskazuje, i ż termin p ł atno ś ci nale ż no ś ci z tytu ł u ś wiadczonych us ł ug powinien by ć okre ś lony w fakturze, przy czym nie mo ż e by ć on krótszy ni ż 14 dni. Spó ł ka wskaza ł a, i ż – jak wynika z jej wyja ś nie ń z ł o ż onych w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania oraz przed ł o ż onych w za łą czeniu do tego pisma kopii faktur (dowód: karty nr 90-199), Spó ł ka okre ś la na fakturach 22-dniowy termin p ł atno ś ci, który umo ż liwia zachowanie standardów ś wiadczenia us ł ug okre ś lonych w rozporz ą dzeniu taryfowym. Przedstawione okoliczno ś ci potwierdzaj ą , ż e Spó ł ka przestrzega norm prawnych wynikaj ą cych z 5 przepisów prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego, a tym samym nie maj ą miejsca dzia ł ania godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów (dowód: karta nr 265). Niezale ż nie od powy ż szego Spó ł ka podnios ł a jednak, i ż z uwagi na cel wprowadzenia do aktu prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego powy ż szych unormowa ń oraz dyspozycj ę art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (zgodnie z którym umowa o dostaw ę wody i odbiór ś cieków powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń ) wyra ż a jednoznaczn ą wol ę dokonania stosownych zmian w umowach zawieranych z odbiorcami us ł ug, polegaj ą cych na wyra ź nym okre ś leniu, i ż p ł atno ść faktur powinna nast ą pi ć w terminie 14 dni do daty dostarczenia faktury odbiorcy (dowód: karta nr 265). Ustosunkowuj ą c si ę do zarzutu okre ś lonego w pkt I sentencji decyzji w zakresie dotycz ą cym zaniechania obj ę cia tre ś ci ą umów zawieranych w obrocie z konsumentami postanowie ń okre ś laj ą cych okresy obrachunkowe, Spó ł ka podnios ł a, i ż zarzut ten uznaje za zasadny, jednak ż e w odniesieniu do cz ęś ci stosowanych wzorców umów. AKWA wyja ś ni ł a, i ż w tre ś ci wzorca umowy stosowanego wzgl ę dem osób korzystaj ą cych z lokali w budynkach wielolokalowych zawarty jest zapis, który jednoznacznie wskazuje, i ż odczyty wodomierzy dokonywane s ą w okresach dwumiesi ę cznych, natomiast lokator dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzane ś cieki w terminach okre ś lonych w fakturze. W ocenie Spó ł ki przedmiotowe postanowienie wskazuje jednoznacznie, i ż okresem obrachunkowym jest okres dwumiesi ę czny, pomimo, i ż stwierdzenie to nie zosta ł o zamieszczone expressis verbis w zawartej umowie. AKWA wskaza ł a te ż , i ż pozosta ł e wzorce umów stosowane przez Spó ł k ę (z innymi kategoriami odbiorców) nie zawieraj ą wskazania okresów obrachunkowych, w jakich dokonywane s ą rozliczenia z tytu ł u dostarczanej wody i odprowadzanych ś cieków. Z tego wzgl ę du, w odniesieniu do cz ęś ci wzorców umów, omawiany zarzut Spó ł ka uzna ł a za zasadny i zgodzi ł a si ę , i ż zawierane umowy nie wype ł niaj ą dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w zakresie okre ś lenia terminów wzajemnych rozlicze ń (dowód: karta nr 266). W zwi ą zku z powy ż szym AKWA podnios ł a, i ż deklaruje wol ę dokonania stosownych zmian w zawartych umowach poprzez wprowadzenie w odniesieniu do wszystkich odbiorców jednoznacznie okre ś lonych okresów obrachunkowych, które funkcjonuj ą w praktyce ś wiadczenia us ł ug przez Spó ł k ę . Spó ł ka wskaza ł a, i ż jednocze ś nie w umowach b ę d ą wskazane okresy odczytów wodomierzy (dowód: karty nr 266-267). Spó ł ka przedstawi ł a równie ż wzory umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ść uwzgl ę dnia wskazane zmiany tj. zawiera postanowienia okre ś laj ą ce terminy p ł atno ś ci i postanowienia okre ś laj ą ce d ł ugo ść okresów obrachunkowych (dowód: karty nr 274- 338). W z ł o ż onym w dniu 25 marca 2008 r. pi ś mie AKWA ustosunkowa ł a si ę tak ż e do zarzutu opisanego w pkt II.1. sentencji decyzji (dotycz ą cego niezamieszczenia w tre ś ci umów zawieranych z konsumentami postanowie ń informuj ą cych o prawach i obowi ą zkach stron umowy w zakresie dotycz ą cym zasad zg ł aszania reklamacji oraz standardów i terminów ich przyjmowania i rozpatrywania przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne). AKWA wyja ś ni ł a, i ż uregulowania dotycz ą ce standardów obs ł ugi odbiorców, do których zalicza si ę za ł atwienie reklamacji, zosta ł y zamieszczone w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków (w § 33), zatwierdzonym Uchwa łą Nr LVI/916/06 Rady Miejskiej w Nysie z dnia 26 pa ź dziernika 2006 r. i opublikowanym w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Opolskiego Nr 95, poz. 2782. Tym samym regulacje te obowi ą zuj ą odbiorców us ł ug jako prawo miejscowe na terenie gminy Nysa. Zdaniem Spó ł ki nale ż y zauwa ż y ć , i ż podstaw ą zamieszczenia w Regulaminie uregulowa ń dotycz ą cych za ł atwiania reklamacji jest art. 19 ust. 2 pkt 8) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . W ocenie Spó ł ki, prawa i obowi ą zki stron umowy, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 3) ww. ustawy nie powinny powiela ć tych, jak równie ż wszystkich 6 innych regulacji zawartych w aktach prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego, poniewa ż materia wskazana do regulacji w tych dwóch przepisach ma charakter roz łą czny i wydaje si ę , i ż taki by ł zamiar ustawodawcy. AKWA podnios ł a, i ż nale ż y równie ż zwróci ć uwag ę , ż e stosowane przez Spó ł k ę wzorce umów zawieraj ą wyra ź ne odes ł anie do obowi ą zuj ą cego na terenie gminy Nysa Regulaminu (dowód: karta nr 267). W uzupe ł nieniu wyja ś nie ń , o jakich mowa powy ż ej, w pi ś mie z ł o ż onym w dniu 02.07.2008r., AKWA wskaza ł a ponadto, i ż nowe wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, które uwzgl ę dniaj ą opisane wcze ś niej zmiany (w zakresie podania w umowach informacji na temat terminu p ł atno ś ci i okresów rozliczeniowych) zosta ł y wprowadzone do obrotu konsumenckiego od dnia 29.02.2008r., na potwierdzenie czego przedstawiono przyk ł adowe umowy zawarte z ich wykorzystaniem z konsumentami (dowód: karty nr 348-387). Spó ł ka poinformowa ł a równie ż , i ż zosta ł a wdro ż ona i jest kontynuowana procedura wymiany „starych” umów. Wed ł ug harmonogramu opracowanego przez Spó ł k ę przewiduje si ę , i ż w terminie do dnia 30 czerwca 2009r. zostanie uko ń czone dostarczanie konsumentom umów sporz ą dzonych wed ł ug nowego wzorca. Zgodnie z za ł o ż onym przez Spó ł k ę planem miesi ę cznie […] umów b ę dzie wysy ł anych do konsumentów listami poleconymi (dowód: karta nr 345 verte). Organ antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Wodoci ą gi i Kanalizacja „AKWA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Nysie zosta ł y wpisane do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem KRS: 0000136443 (dowód: karty nr 11-13 verte). Spó ł ka jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i prowadzi dzia ł alno ść w zakresie dostawy wody i odbioru ś cieków w oparciu o przepisy tej ustawy na terenie gminy Nysa (dowód: karta nr 7). Podstaw ę prawn ą dzia ł ania Spó ł ki na ww. obszarze stanowi Decyzja Burmistrza Miasta Nysy z dnia 01.08.2002r. w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków (dowód: karty nr 14- 16). W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci AKWA – stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – zawiera z odbiorcami us ł ug, w tym z konsumentami, pisemne umowy, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków. Ustalono, i ż w okresie od lipca 2006 r. do dnia 29 lutego 2008r. Spó ł ka pos ł ugiwa ł a si ę przy zawieraniu ww. umów w obrocie konsumenckim nast ę puj ą cymi wzorami umownymi (dowód: karty nr 7-7verte, 21-38 verte): a. Wzorcem Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (stosowanym wzgl ę dem odbiorców, którzy zawieraj ą pierwsz ą umow ę do punktu poboru, do którego zosta ł o wybudowane nowe przy łą cze wodoci ą gowe i kanalizacyjne) (dowód: karty nr 21-22 verte); b. Wzorcem Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę (stosowanym wzgl ę dem odbiorców, którzy zawieraj ą pierwsz ą umow ę do punktu poboru, do którego zosta ł o wybudowane nowe przy łą cze wodoci ą gowe) (dowód: karty nr 23-24 verte); c. Wzorcem Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (stosowanym wzgl ę dem odbiorców, którzy posiadali wcze ś niej podpisan ą umow ę , lecz zostali poproszeni o podpisanie nowej umowy ze wzgl ę du na zmiany wynikaj ą ce np. z nowelizacji przepisów o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków) (dowód: karty nr 25-26 verte); d. Wzorcem Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę (stosowanym wzgl ę dem odbiorców, którzy posiadali wcze ś niej podpisan ą umow ę , lecz zostali poproszeni o podpisanie nowej umowy ze wzgl ę du na zmiany wynikaj ą ce np. z nowelizacji przepisów o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków) (dowód: karty nr 27-28 verte); e. Wzorcem Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (stosowanym wzgl ę dem odbiorców np. nowych w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, którzy wyst ą pili z wnioskiem o 7 zawarcie umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków do nieruchomo ś ci, która jest pod łą czona do istniej ą cego przy łą cza wodoci ą gowego i kanalizacji sanitarnej) (dowód: karty nr 29-30 verte); f. Wzorcem Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę (stosowanym wzgl ę dem odbiorców, którzy wyst ą pili z wnioskiem o zawarcie umowy o zaopatrzenie w wod ę do nieruchomo ś ci, która jest pod łą czona do istniej ą cego przy łą cza wodoci ą gowego) (dowód: karty nr 31-32 verte); g. Wzorcem Umowy Nr … o odprowadzanie ś cieków (stosowanym wzgl ę dem odbiorców, którzy posiadaj ą w ł asn ą studni ę , a ś cieki odprowadzaj ą do kanalizacji sieciowej) (dowód: karty nr 33-34 verte); h. Wzorcem Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (stosowanym wzgl ę dem w ł a ś cicieli / zarz ą dców budynków wielolokalowych) (dowód: karty nr 35-36 verte); i. Wzorcem Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (stosowanym wzgl ę dem osób korzystaj ą cych z lokali w budynkach wielolokalowych) (dowód: karty nr 37- 38 verte); Fakt wykorzystywania ww. wzorców w obrocie potwierdzaj ą przedstawione w toku post ę powania przyk ł adowe umowy zawarte na ich podstawie z konsumentami (dowód: karty nr 39-55 verte, 62-89). Ustalono, i ż w tre ś ci przedmiotowych umów brak jest postanowie ń okre ś laj ą cych, w jakim terminie odbiorca uiszcza nale ż no ść za pobrane us ł ugi. Umowy odsy ł aj ą w tym zakresie do faktury. Zgodnie z tre ś ci ą umów, odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i/lub odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze na konto dostawcy lub w kasie dostawcy. Umowy nie informuj ą równie ż o d ł ugo ś ci obowi ą zuj ą cych okresów obrachunkowych, w jakich dokonywane s ą rozliczenia z tytu ł u dostarczonej wody i odprowadzonych ś cieków. Wyj ą tek stanowi ą umowy zawierane z w ł a ś cicielami budynków wielolokalowych oraz z lokatorami, które przewiduj ą , i ż odczyty wodomierzy nast ę puj ą w okresach dwumiesi ę cznych (dowód: karta nr 55). Ustalono tak ż e, i ż w tre ś ci ww. umów brak jest postanowie ń okre ś laj ą cych tryb post ę powania reklamacyjnego. Umowy nie informuj ą o tym, w jakiej formie i w jakim terminie powinna by ć z ł o ż ona reklamacja. Nie okre ś laj ą równie ż wymogów, jakim powinna odpowiada ć tre ść reklamacji. Brak jest równie ż informacji o tym, w jakim terminie reklamacja winna by ć rozpatrzona przez dostawc ę us ł ug oraz jakie wymogi powinna spe ł nia ć odpowied ź na reklamacj ę . Z tre ś ci umowy konsumenci nie dowiaduj ą si ę równie ż , w jakich okoliczno ś ciach oraz pod jakimi warunkami termin przewidziany na za ł atwienie reklamacji mo ż e zosta ć przed ł u ż ony. W toku przeprowadzonego post ę powania ustalono, i ż ogólna liczba umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, jakie AKWA Nysa posiada zawarte z odbiorcami us ł ug wynosi – wed ł ug stanu na stycze ń 2008 r. – oko ł o […], z czego […] umów stanowi ą umowy zawarte z konsumentami. […] spo ś ród tych umów to umowy zawarte z konsumentami z wykorzystaniem wzorców umownych stosowanych w okresie od lipca 2006 r. do dnia 29.02.2008r. (dowód: karty nr 59-60). Pozosta ł e umowy, jakie Spó ł ka posiada podpisane w obrocie konsumenckim (w liczbie oko ł o […]) zawarte zosta ł y z wykorzystaniem (dowód: karty nr 60, 259): − wzorców umów, jakie obowi ą zywa ł y w okresie od lipca 2003 r. do czerwca 2005r. (oko ł o […] umów); − wzorców umów, jakie obowi ą zywa ł w okresie od lipca 2005 r. do czerwca 2006 r. (oko ł o […] umów). Spó ł ka przedstawi ł a ww. wzorce umowne (dowód: karty nr 215-234) oraz przyk ł adowe, nadal obowi ą zuj ą ce umowy, zawarte z ich wykorzystaniem (dowód: karty nr 236-255). Ustalono, 8 i ż w ich tre ś ci równie ż brak jest postanowie ń dotycz ą cych terminów p ł atno ś ci, okresów rozliczeniowych oraz postanowie ń dotycz ą cych trybu reklamacyjnego. Ze zgromadzonych w toku post ę powania antymonopolowego informacji i dokumentów wynika równie ż , i ż w dniu 29 lutego 2008r. Spó ł ka wprowadzi ł a do obrotu konsumenckiego nowe wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 274- 338), których tre ść – zgodnie z wyja ś nieniami przedsi ę biorcy przytoczonymi na stronach 4-5 niniejszej Decyzji – uwzgl ę dnia ć ma zarzut, o jakim mowa w pkt I sentencji. Analiza przedstawionych wzorców umów, które Spó ł ka zobowi ą za ł a si ę zastosowa ć w obrocie zarówno w odniesieniu do jej przysz ł ych, jak i aktualnych klientów, wykaza ł a, co nast ę puje: ƒ Nowowprowadzone wzorce zawieraj ą postanowienia dotycz ą ce okresów obrachunkowych (stanowi tym § 12 ust. 1 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz § 11 ust. 1 umów o zaopatrzenie w wod ę ). Cz ęść wzorców zawiera postanowienie, zgodnie z którym Strony ustalaj ą ................ (miesi ę czne, dwumiesi ę czne, kwartalne) okresy obrachunkowe, natomiast w cz ęś ci wzorców zawarte jest postanowienie, zgodnie z którym Strony ustalaj ą miesi ę czne okresy obrachunkowe . Jednocze ś nie wzorce informuj ą o tym, w jakich okresach dokonywane b ę d ą odczyty wskaza ń wodomierzy (§ 11 ust. 4 b ą d ź § 11 ust. 6 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, § 10 ust. 3 b ą d ź § 10 ust. 5 umów o zapatrzenie w wod ę ). Cz ęść wzorców umów zawiera nast ę puj ą ce postanowienia reguluj ą ce przedmiotowe kwestie: W rozliczeniach za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki nale ż no ś ci b ę d ą regulowane na podstawie wskaza ń wodomierzy, które b ę d ą odczytywane raz na ............ (miesi ą c, dwa, trzy miesi ą ce) (raz przy zmianie taryfy oraz w miesi ą cu grudniu). Pozosta ł e wzorce, przewiduj ą ce rozliczenia na podstawie prognozowanej ilo ś ci us ł ug, stanowi ą i ż Rozliczenie faktycznej ilo ś ci ś wiadczonych przez Dostawc ę us ł ug dokonywana jest na podstawie wskaza ń wodomierzy ........ razy w roku (raz przy zmianie taryfy). ƒ Nowowprowadzone wzorce zawieraj ą postanowienia okre ś laj ą ce termin p ł atno ś ci w brzmieniu: Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę / dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który wynosi czterna ś cie dni od daty wys ł ania faktury lub dostarczenia jej w inny sposób, na konto Dostawcy lub w kasie Dostawcy (stanowi o tym § 12 ust. 2 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków i § 11 ust. 2 umów o zaopatrzenie w wod ę ). Ustalono tak ż e, i ż do tre ś ci nowych wzorców umów, stosowanych w obrocie od dnia 29.02.2008r. nie wprowadzono postanowie ń dotycz ą cych trybu reklamacyjnego. W trakcie przeprowadzonego post ę powania ustalono równie ż , i ż na obszarze dzia ł alno ś ci Spó ł ki AKWA obowi ą zuje Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków wprowadzony Uchwa łą Nr LVI/916/06 Rady Miejskiej w Nysie z dnia 26 pa ź dziernika 2006r. Regulamin zosta ł og ł oszony w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Opolskiego Nr 95, poz. 2782 z dnia 27 grudnia 2006r. (dowód: karty nr 7, 17-20). Regulamin nie stanowi za łą cznika do zawieranych przez Spó ł k ę umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Tekst Regulaminu jest udost ę pniony na stronie internetowej Spó ł ki www.wikakwa.pl oraz na żą danie odbiorcy us ł ug udost ę pniany jest w Biurze Obs ł ugi Klienta Spó ł ki (dowód: karta nr 8). § 33 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego na terenie Gminy Nysa zawiera postanowienia dotycz ą ce standardów obs ł ugi odbiorców us ł ug w zakresie sposobów za ł atwiania reklamacji. Stanowi on, i ż (dowód: karta nr 19 verte): § 33.1. W przypadku dostaw wody o jako ś ci niezgodnej z Regulaminem lub przerw w dostawach wody powoduj ą cych powstanie szkody u Odbiorcy, Odbiorca us ł ug mo ż e z ł o ż y ć pisemn ą reklamacj ę w terminie 7 dni od dnia zaistnienia nieprawid ł owo ś ci ś wiadczenia us ł ug. 9 2. Reklamacja powinna zawiera ć : a/ imi ę i nazwisko albo nazw ę lub firm ę oraz adres Odbiorcy; b/ przedmiot reklamacji c/ zg ł oszenie roszczenia o odszkodowanie; d/ numer i dat ę umowy; e/ podpis Odbiorcy. 3. Zg ł oszona reklamacja wymaga pisemnego potwierdzenia jej przyj ę cia oraz ewidencji w zeszycie reklamacji Spó ł ki. 4. Spó ł ka rozpatruje reklamacj ę niezw ł ocznie, nie d ł u ż ej jednak ni ż w terminie 14 dni od dnia jej wniesienia. W przypadku, gdy zajdzie konieczno ść , w celu rozpatrzenia reklamacji, przeprowadzenia dodatkowych analiz laboratoryjnych czy te ż technicznych, termin ten ulega przed ł u ż eniu o czas przeprowadzenia wspomnianych wy ż ej czynno ś ci. O fakcie tym Odbiorca zostanie poinformowany odr ę bnym pismem. 5. Spó ł ka udziela informacji na reklamacj ę w formie pisemnej. 6. W przypadku odmowy uwzgl ę dnienia reklamacji w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, odpowied ź na reklamacj ę winna zawiera ć uzasadnienie. 7. W przypadku uwzgl ę dnienia reklamacji Spó ł ka powiadamia Odbiorc ę o wyniku rozpatrzenia, a tak ż e o wysoko ś ci i formie wyp ł aty przyznanego odszkodowania. 8. Zaliczenie odszkodowania na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci mo ż e nast ą pi ć jedynie za zgod ą Odbiorcy us ł ugi. W toku przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego Spó ł ka AKWA o ś wiadczy ł a, i ż w 2008 roku osi ą gn ęł a przychód w szacunkowej wysoko ś ci 14 706 000 PLN. Ponadto Spó ł ka poda ł a, ż e wysoko ść osi ą gni ę tego przez ni ą w 2008 roku przychodu z tytu ł u dzia ł alno ś ci w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków wynios ł a szacunkowo […] PLN (dowód: karta nr 408). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. I.1. W przedmiotowej sprawie Wodoci ą gom i Kanalizacji „AKWA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Nysie postawiono zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na tym, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków Spó ł ka nie zamie ś ci ł a – z naruszeniem art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – pe ł nej informacji odno ś nie sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą ww. umów postanowie ń informuj ą cych o terminach p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi oraz postanowie ń okre ś laj ą cych okresy obrachunkowe, w jakich dokonywane s ą rozliczenia z tytu ł u dostarczonej wody i odprowadzonych ś cieków, co mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania – ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, organ antymonopolowy mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Stosownie do art. 28 ust. 2 ww. ustawy, w decyzji, o której mowa powy ż ej organ antymonopolowy mo ż e okre ś li ć termin wykonania zobowi ą za ń . 10 W ocenie organu antymonopolowego w odniesieniu do omawianego zarzutu stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, zachodz ą w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy przes ł anki do wydania decyzji na podstawie powo ł anego przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odniesieniu do ww. zarzutu Spó ł ka zadeklarowa ł a bowiem w toku post ę powania wol ę podj ę cia okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia opisanemu naruszeniu (deklaracja taka nie zosta ł a natomiast z ł o ż ona w odniesieniu do drugiego postawionego Spó ł ce zarzutu). Uprawdopodobnienie stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk, o których mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy antymonopolowej warunkiem na ł o ż enia przez organ antymonopolowy na przedsi ę biorc ę zobowi ą zania zmierzaj ą cego do zapobie ż enia naruszeniom okre ś lonym w art. 24 ww. ustawy jest uprawdopodobnienie, ż e dosz ł o do naruszenia ww. przepisu. W zwi ą zku z tym zachodzi konieczno ść dokonania oceny zachowa ń Spó ł ki AKWA stanowi ą cych przedmiot analizowanego zarzutu z punktu widzenia uprawdopodobnienia naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.); 2) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 k.c. w zwi ą zku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Uznanie okre ś lonego dzia ł ania przedsi ę biorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y kumulatywnie nast ę puj ą ce przes ł anki: − zachowanie przedsi ę biorcy nosi znamiona bezprawno ś ci, − zachowanie to godzi w interesy konsumentów; − zagro ż one s ą interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Pierwsz ą z przes ł anek, jakie nale ż y rozwa ż y ć w celu uprawdopodobnienia naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawno ść podejmowanych przez przedsi ę biorc ę zachowa ń . Bezprawno ść ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Praktyki przedsi ę biorcy, by zakwalifikowa ć je jako naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów „musz ą by ć zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznaj ą obowi ą zuj ą ce przepisy prawa” 1 . Porz ą dek prawny, którego naruszenie mo ż e wype ł nia ć dyspozycj ę art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego, a tak ż e 1 Uchwa ł a SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. równie ż : M. Szyd ł o: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 11 nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów 2 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien by ć interpretowany oraz stosowany w okre ś lonym kontek ś cie normatywnym. W zwi ą zku z tym, w celu konkretyzacji przes ł anki bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem 3 . W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskaza ł przyk ł adowe rodzaje praktyk, które naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów, zaliczaj ą c do nich stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpuj ą cy. Ustawodawca pos ł u ż y ł si ę tutaj terminem „w szczególno ś ci”, co oznacza, ż e ma on charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskazanych bezpo ś rednio przez ustawodawc ę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów „za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów mo ż na uzna ć zachowania naruszaj ą ce przepisy innych ustaw, które nak ł adaj ą na przedsi ę biorc ę okre ś lone obowi ą zki wzgl ę dem konsumenta. Zdaniem S ą du Najwy ż szego zachowania takie (…) stanowi ą bowiem jednocze ś nie zachowania bezprawne i skutkuj ą zniesieniem, ograniczeniem lub zniekszta ł ceniem praw konsumentów, wp ł ywaj ą c tym samym na chronion ą przez przepis obowi ą zuj ą cego prawa sfer ę ich interesów” 4 . Podkre ś lenia wymaga tak ż e, ż e bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsi ę biorcy by ł o zgodne, czy te ż niezgodne z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego 5 . Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. Kolejn ą przes ł ank ą , jak ą nale ż y wzi ąć pod uwag ę w niniejszej sprawie jest uprawdopodobnienie, i ż kwestionowane zachowania przedsi ę biorcy godz ą w interesy konsumentów oraz, ż e zagro ż one s ą zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa antymonopolowa nie obja ś nia znaczenia poj ęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”. Nale ż y przyj ąć , ż e interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako okre ś lone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawc ę za godne ochrony. Dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywo ł uje negatywne skutki w sferze ich praw i obowi ą zków. Wskazówki co do tego, jak nale ż y pojmowa ć zbiorowy interes konsumentów zawarte s ą natomiast w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, ż e nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SK 27/07 S ą d Najwy ż szy wskaza ł , i ż wystarczaj ą ce dla stwierdzenia, ż e ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno by ć ustalenie, ż e zachowanie przedsi ę biorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz wzgl ę dem cz ł onków danej grupy (okre ś lonego kr ę gu 2 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 3 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 4 Uchwa ł a SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 5 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 12 podmiotów) wyodr ę bnionych spo ś ród ogó ł u konsumentów za pomoc ą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku S ą d Najwy ż szy stan ął na stanowisku, i ż sformu ł owanie: nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów nale ż y rozumie ć w ten sposób, ż e liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zosta ł y naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsi ę biorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazuj ą cych na powtarzalno ść zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodz ą cych w sk ł ad grupy, do której adresowane s ą zachowania przedsi ę biorcy w taki sposób, i ż potencjalnie ofiar ą takiego zachowania mo ż e by ć ka ż dy konsument b ę d ą cy klientem lub potencjalnym klientem przedsi ę biorcy. Zgodnie z powo ł anym wyrokiem S ą du Najwy ż szego przez interes zbiorowy nale ż y rozumie ć zatem interes dotycz ą cy konsumentów jako okre ś lonej zbiorowo ś ci. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, maj ą cych status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, ż eby dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodr ę bnionych za pomoc ą wspólnego dla nich kryterium. Dzia ł anie o takim charakterze jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec ka ż dego z cz ł onków danej zbiorowo ś ci. Przy tym zaistnienie przes ł anki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpo ś rednio uzale ż nione od liczby konsumentów, których interesy zosta ł y rzeczywi ś cie naruszone wskutek dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Istotne jest to, ż e przedmiotowe dzia ł anie mo ż e zagrozi ć , przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kr ę gu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Bezprawno ść Analizuj ą c przes ł ank ę bezprawno ś ci kwestionowanego zachowania Spó ł ki (polegaj ą cego na niezamieszczeniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów postanowie ń dotycz ą cych terminu p ł atno ś ci oraz postanowie ń dotycz ą cych okresu rozliczeniowego) nale ż y na wst ę pie wskaza ć , i ż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków zawartej mi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo-kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug . Wymogi, jakim powinna odpowiada ć tre ść takich umów zawiera art. 6 ust. 3 ww. ustawy. Okre ś la on minimalny zakres postanowie ń , które obligatoryjnie powinny znale źć si ę w umowie o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , do postanowie ń takich nale żą postanowienia dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Jak wskaza ł S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 27 czerwca 2007 r. sygn. akt XVII AmA 110/06 umowa nazwana o zaopatrzenie w wod ę i(lub) odprowadzanie ś cieków zawarta z przedsi ę biorc ą wodoci ą gowo – kanalizacyjnym a odbiorc ą (konsumentem), w ś wietle unormowania art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, powinna regulowa ć sposób i terminy wzajemnych rozlicze ń stron. Dla przeprowadzenia tych rozlicze ń niezb ę dne s ą dane dotycz ą ce ceny jednostkowej us ł ugi, ilo ś ci jednostek pobranych (wydanych) w konkretnym okresie rozliczeniowym i terminu p ł atno ś ci. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , i ż z brzmienia art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę wynika, i ż umowa o dostaw ę wody i odbiór ś cieków powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce terminu p ł atno ś ci, a tak ż e informowa ć o terminach, w jakich dokonywane s ą okresowe rozliczenia z tytu ł u ś wiadczonych us ł ug tj. o obowi ą zuj ą cych okresach obrachunkowych. Podkre ś lenia wymaga, i ż obowi ą zek taki wynika równie ż z obowi ą zuj ą cego na 13 terenie gminy Nysa Regulaminu dostarczania wody i odprowadzanie ś cieków, który w § 19 ust. 1 stanowi, i ż Strony okre ś laj ą w umowie okres obrachunkowy (…). Je ż eli chodzi o zagadnienie terminu p ł atno ś ci za us ł ugi dostawy wody i odbioru ś cieków, to wskaza ć dodatkowo nale ż y, i ż stosowne uregulowania dotycz ą ce tej kwestii zawarte s ą w § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886). Zgodnie z tym przepisem Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę lub odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, którzy nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. Przedmiotowy przepis okre ś la z jednej strony, ile powinien wynosi ć przys ł uguj ą cy konsumentowi termin na uiszczenie nale ż no ś ci liczony od dnia wys ł ania lub dostarczenia faktury, z drugiej za ś strony wskazuje na obowi ą zek po stronie przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie wys ł ania lub dostarczenia faktury konsumentowi nie pó ź niej ni ż 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci wskazan ą na fakturze. Przepis ten powinien stanowi ć punkt odniesienia dla przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego przy realizacji wymogu wynikaj ą cego z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę dotycz ą cego obj ę cia tre ś ci ą umów postanowie ń reguluj ą cych terminy uiszczania nale ż no ś ci w ten sposób, i ż uregulowania wynikaj ą ce z umowy nie powinny sta ć w sprzeczno ś ci z uregulowaniami wynikaj ą cymi z ww. przepisu. Zawierane przez Spó ł k ę AKWA umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nie informuj ą , jaki termin p ł atno ś ci przys ł uguje konsumentom na uregulowanie nale ż no ś ci, a jedynie wskazuj ą , ż e obowi ą zani s ą oni do uiszczenia nale ż no ś ci w terminie wskazanym na rachunku. Konsument na podstawie umowy nie jest zatem w stanie ustali ć , w jakim terminie dostawca us ł ug powinien wysy ł a ć (dor ę cza ć ) faktury, a zatem nie dowiaduje si ę jaki, przys ł uguje mu (liczony od momentu wys ł ania faktury) termin na uiszczenie nale ż no ś ci wynikaj ą cy z obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Zgodnie z umow ą konsument musi ui ś ci ć nale ż no ść w terminie podanym na rachunku bez wzgl ę du na to, kiedy faktura zostanie mu dor ę czona. W umowach brak jest równie ż postanowie ń okre ś laj ą cych obowi ą zuj ą ce okresy rozliczeniowe. Na podstawie umowy konsument nie dowiaduje si ę , w jakich odst ę pach czasu wystawiane b ę d ą faktury za ś wiadczone us ł ugi i z jak ą cz ę stotliwo ś ci ą obowi ą zany b ę dzie regulowa ć nale ż no ść wzgl ę dem przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego. W ocenie organu antymonopolowego zaniechanie zamieszczenia w umowach postanowie ń dotycz ą cych terminu p ł atno ś ci (przewiduj ą cych, ż e konsumentom przys ł uguje co najmniej 14 – dniowy termin na dokonanie p ł atno ś ci nale ż no ś ci liczony od dnia wys ł ania lub dostarczenia faktury) oraz postanowie ń okre ś laj ą cych okresy rozrachunkowe mo ż e narusza ć art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. W efekcie tego zachowania konsumenci nie otrzymuj ą bowiem w tre ś ci umowy pe ł nej informacji na temat sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń , do zamieszczenia w umowie których obliguje przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne ww. przepis. Za uprawdopodobnione nale ż y zatem uzna ć , i ż zakwestionowane zachowania Spó ł ki AKWA polegaj ą ce na zaniechaniu wykonania na ł o ż onego ustaw ą obowi ą zku nosz ą znamiona bezprawno ś ci. Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka niezb ę dna do uprawdopodobnienia, i ż w przedmiotowej sprawie dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie interesów konsumentów W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy stwierdzi ć nale ż y, i ż w efekcie zaniechania obj ę cia tre ś ci ą umów postanowie ń dotycz ą cych terminów p ł atno ś ci zagro ż one s ą prawne interesy konsumentów. Wynika to z faktu, i ż na podstawie tre ś ci umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków konsumenci nie s ą w stanie ustali ć , jaki termin p ł atno ś ci – zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa – przys ł uguje im na uregulowanie nale ż no ś ci oraz jakie 14 obowi ą zki ci ążą na dostawcy us ł ug je ż eli chodzi o dat ę wys ł ania (dor ę czenia) faktury. W konsekwencji konsumenci – z uwagi na fakt, i ż posiadaj ą niepe ł n ą wiedz ę w tym zakresie – mog ą nie egzekwowa ć od Spó ł ki zachowa ń , które na profesjonali ś cie wymuszaj ą przepisy rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf oraz maj ą ograniczon ą mo ż liwo ść dochodzenia swoich praw w przypadku, gdy dostawca nie dochowa okre ś lonego przepisami prawa terminu na wys ł anie lub dostarczenie rachunku b ą d ź ustali termin p ł atno ś ci w sposób sprzeczny z prawem. Zakwestionowane post ę powanie Spó ł ki pozbawia zatem konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawid ł owego, ś wiadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczynia si ę do os ł abienia ich sytuacji, a tym samym narusza ć mo ż e ich interesy rozumiane jako prawo do uzyskania w tre ś ci umowy pe ł nej i zgodnej z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa informacji na temat warunków p ł atno ś ci. Za uprawdopodobnione nale ż y zatem uzna ć , i ż nieobj ę cie tre ś ci ą umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń informuj ą cych konsumentów o przys ł uguj ą cym im na podstawie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa terminie na uiszczenie nale ż no ś ci godzi w ich interesy rozumiane jako prawo do uzyskania pe ł nej informacji na temat wszystkich elementów łą cz ą cego ich z dostawc ą us ł ug stosunku zobowi ą zaniowego w zakresie warunków rozlicze ń tak, aby konsumenci mogli w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje, a tak ż e wymaga ć od profesjonalisty w omawianym kontek ś cie odpowiednich standardów zachowania. Nale ż y równie ż podkre ś li ć , i ż w zwi ą zku z zaniechaniem okre ś lenia w umowie terminu p ł atno ś ci, wy łą cznie w gestii przedsi ę biorcy le ż y data wys ł ania (dor ę czenia) faktury konsumentowi, a tak ż e to, jaki czas b ę dzie przys ł ugiwa ł konsumentom na uiszczenie nale ż no ś ci. Brak jest w umowie jakichkolwiek gwarancji, ż e termin ten b ę dzie nie krótszy ni ż wynikaj ą ce z przepisów prawa 14 dni liczone od daty wys ł ania lub dostarczenia faktury konsumentowi. W zwi ą zku z powy ż szym przys ł uguj ą cy konsumentom termin na wniesienie op ł at mo ż e ulec skróceniu. Arbitralne dzia ł anie Spó ł ki w powy ż szym zakresie mo ż e doprowadzi ć do tego, i ż konsumenci, nawet przy dochowaniu nale ż ytej staranno ś ci nie b ę d ą w stanie terminowo wywi ą za ć si ę z obowi ą zku p ł atno ś ci na rzecz dostawcy, konsekwencj ą czego mo ż e by ć obci ąż enie ich odsetkami za niedotrzymanie terminu p ł atno ś ci. Nale ż y wi ę c podkre ś li ć , i ż zaniechanie zamieszczenia w tre ś ci umowy odpowiednich zapisów dotycz ą cych terminu p ł atno ś ci przy jednoczesnym wskazaniu w umowie, i ż termin ten okre ś la faktura, jest równoznaczne z tym, i ż Spó ł ka autorytarnie decyduje o dacie wys ł ania lub dor ę czenia faktury konsumentowi (bez zagwarantowania, ż e nast ą pi nie pó ź niej ni ż 14 dni przed terminem p ł atno ś ci) i przyznaje sobie prawo do okre ś lenia terminu p ł atno ś ci w fakturze w dowolny sposób, co skutkowa ć mo ż e dla konsumenta negatywnymi konsekwencjami o charakterze finansowym. Przedstawione powy ż ej stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. W wyroku z dnia 27 czerwca 2007 r. sygn. akt XVII AmA 110/06, w którym ocenie podlega ł analogiczny do opisanego w niniejszej decyzji stan faktyczny, SOKiK wskaza ł , i ż Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e nieokre ś lenie terminu p ł atno ś ci w (…) umowach (…) by ł o nielegalne i godzi ł o w (…) interesy konsumentów. Pozwala ł o bowiem ustala ć Wodoci ą gom termin p ł atno ś ci wed ł ug w ł asnego uznania z pomini ę ciem terminu minimalnego okre ś lonego w przepisach. Konsument za ś kwestionuj ą c odsetki za opó ź nienie w zap ł acie nale ż no ś ci nie móg ł by powo ł a ć si ę bezpo ś rednio na ustalenia umowne, tylko na (…) rozporz ą dzenie [w sprawie okre ś lania taryf], a to dla wi ę kszo ś ci konsumentów nie maj ą cej prawniczego wykszta ł cenia wi ą za ł oby si ę niew ą tpliwie z konieczno ś ci ą u ś wiadomienia sobie istnienia tego aktu prawnego i dotarcia do jego rozwi ą za ń . Jest to istotna niedogodno ść dla konsumentów, za któr ą odpowiedzialno ść ponosi strona odwo ł uj ą ca si ę . W ł a ś nie ta niedogodno ść stanowi o bycie praktyki [naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów] (…) . W ocenie organu antymonopolowego z negatywnymi konsekwencjami po stronie konsumentów mo ż e wi ą za ć si ę równie ż zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów informacji o 15 obowi ą zuj ą cych okresach obrachunkowych. Powy ż sze zachowanie powoduje bowiem, ż e odbiorca w chwili zawierania umowy, jak i w trakcie jej realizacji nie jest w stanie ustali ć na jej podstawie, w jakich terminach (okresach) wystawiane b ę d ą faktury za ś wiadczone us ł ugi. Dostawca us ł ug mo ż e w zwi ą zku z tym w sposób arbitralny ustala ć d ł ugo ść cykli obrachunkowych, w których nast ę puj ą rozliczenia us ł ug. Mo ż e to prowadzi ć po stronie konsumentów do niepewno ś ci obrotu gospodarczego i ogranicza ć swobod ę w zakresie gospodarowania ś rodkami pieni ęż nymi w d ł u ż szym okresie. Zamieszczenie w umowie odpowiednich zapisów odnosz ą cych si ę do terminów dokonywanych rozlicze ń spowoduje, ż e konsument otrzyma gwarancj ę regularno ś ci cykli rozliczeniowych, dzi ę ki czemu b ę dzie w stanie podporz ą dkowa ć im dokonywane wydatki i w odpowiednim czasie zabezpieczy ć ś rodki finansowe na pokrycie nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody i odprowadzania ś cieków. Brak w tre ś ci umowy odpowiednich postanowie ń dotycz ą cych okresów rozrachunkowych nie jest zatem dla konsumentów oboj ę tny i zagra ż a ich interesom rozumianym jako prawo do otrzymania pe ł nej informacji o wszystkich elementach stosunku zobowi ą zaniowego, zw ł aszcza tych, które dotycz ą tak zasadniczych z punktu widzenia nale ż ytego wykonania umowy kwestii, jak warunki wzajemnych rozlicze ń pomi ę dzy konsumentem a dostawc ą us ł ug. Dysproporcja pomi ę dzy wiedz ą , jak ą posiada w tym wzgl ę dzie przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne a wiedz ą , jak ą posiada konsument mo ż e wywo ł a ć po stronie tych drugich wy ż ej opisane, negatywne skutki. Stanowisko takie zdaje si ę podziela ć SOKiK, który w wyroku z dnia 27 czerwca 2007r. sygn. akt XVII Ama 110/06 stwierdzi ł , ż e niezamieszczenie w umowach postanowie ń okre ś laj ą cych d ł ugo ść okresów obrachunkowych (…) godzi w zbiorowy interes konsumentów (…), przez który nale ż y rozumie ć chronione dobro konsumentów jako wyodr ę bnionej kategorii podmiotów (…). Dobrem tym jest ich s ł uszne prawo do posiadania wiedzy, w jakich odst ę pach czasu dokonywane b ę dzie rozliczenie za wykonanie przez Wodoci ą gi ś wiadczenia. Z wiedz ą t ą wi ąż e si ę przecie ż orientacyjna ocena wielko ś ci obci ąż enia finansowego ka ż dego z konsumentów. Nie mo ż e by ć wi ę c, jak w niniejszej sprawie, kiedy to Wodoci ą gi z braku szczegó ł owego unormowania umownego mog ą dokonywa ć rozlicze ń wed ł ug swojego uznania (…). Jest to dla konsumentów wysoce uci ąż liwe nie daj ą c im pewno ś ci rozlicze ń w równych okresach czasu, a co za tym idzie konieczno ść tworzenia rezerwy finansowej zb ę dnej przy dok ł adnym okre ś leniu okresów rozliczeniowych. Stwierdzi ć zatem nale ż y, i ż zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów postanowie ń dotycz ą cych terminów p ł atno ś ci i okresów obrachunkowych pozbawia konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawid ł owego, ś wiadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczynia si ę do os ł abienia ich sytuacji, a tym samym narusza ć mo ż e ich interesy. Spe ł niona zosta ł a zatem druga przes ł anka niezb ę dna do uprawdopodobnienia, i ż Spó ł ka stosuje praktyk ę , o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów W przedmiotowej sprawie za uprawdopodobnione nale ż y uzna ć , i ż opisane zachowania Spó ł ki dotycz ą zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane s ą do szerokiego ich kr ę gu. Antykonsumenckie ostrze zarzucanych praktyk wymierzone jest bowiem we wszystkich odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug (maj ą cych status konsumentów), z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci zakwestionowanej w toku niniejszego post ę powania. Zakwestionowane zachowania podejmowane s ą w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zreszt ą z samej natury wzorców umów, jakimi pos ł uguje si ę Spó ł ka w obrocie gospodarczym. Pos ł ugiwanie si ę wzorcami, które skierowane s ą do szerokiego kr ę gu odbiorców z za ł o ż enia oznacza, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy jest ustalone, jednakowe i powtarzalne we wszystkich przypadkach, gdy dany wzór umowy znajduje zastosowanie. Wskazuje to na mo ż liwo ść naruszenia w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć prawo wszystkich odbiorców do otrzymania w tre ś ci umowy pe ł nych, wyczerpuj ą cych i zgodnych z prawem informacji w zakresie wynikaj ą cym z art. 6 ust. 3 pkt 2 16 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę tj. w zakresie sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . W powy ż szym kontek ś cie podkre ś lenia równie ż wymaga, i ż us ł ugi zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków s ą us ł ugami o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które s ą ś wiadczone w sposób powszechny. Z uwagi na swój charakter us ł ugi te s ą nieodzowne do prawid ł owego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych i s ą us ł ugami niezb ę dnymi z punktu widzenia ka ż dego konsumenta, co dodatkowo przes ą dza o uznaniu, i ż kwestionowane przez organ antymonopolowy zachowania dotycz ą ogó ł u konsumentów jako zbiorowo ś ci. W tym stanie rzeczy nale ż y uzna ć , i ż naruszenie przez Spó ł k ę zakazu okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł o uprawdopodobnione. Zobowi ą zanie przedsi ę biorcy do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy antymonopolowej, warunkiem wydania wskazanej w tym przepisie decyzji, jest – oprócz uprawdopodobnienia naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 tej ustawy – zobowi ą zanie si ę przez przedsi ę biorc ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom. W ocenie organu antymonopolowego w okoliczno ś ciach rozpoznawanej sprawy warunek powy ż szy zosta ł spe ł niony. W toku przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego Spó ł ka poinformowa ł a po pierwsze o opracowaniu, a nast ę pnie wprowadzeniu do obrotu konsumenckiego nowych wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanych ś cieków. Analiza ich tre ś ci doprowadzi ł a organ antymonopolowy do wniosku, i ż s ą one wolne od narusze ń b ę d ą cych przedmiotem analizowanego zarzutu. Tre ść wzorców obejmuje bowiem postanowienia, których brak w umowach by ł podstaw ą do postawienia Spó ł ce AKWA zarzutu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 w zakresie opisanym w pkt I sentencji decyzji. I tak, w nowych wzorcach umów: − zamieszczone s ą postanowienia dotycz ą ce terminu p ł atno ś ci w brzmieniu: Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę / dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który wynosi czterna ś cie dni od daty wys ł ania faktury lub dostarczenia jej w inny sposób, na konto Dostawcy lub w kasie Dostawcy (zapis ten pozostaje w zgodzie z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa w sprawie okre ś lania taryf /…/); − zamieszczone s ą postanowienia dotycz ą ce obowi ą zuj ą cego okresu rozliczeniowego. Jednocze ś nie Spó ł ka zobowi ą za ł a si ę stosowa ć ww. wzorce w obrocie, w tym zobowi ą za ł a si ę do przeprowadzenia z ich wykorzystaniem wymiany wstecz umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z wykorzystaniem poprzednio obowi ą zuj ą cych wzorców. Jako termin ko ń cowy przeprowadzenia tych czynno ś ci Spó ł ka okre ś li ł a dzie ń 30 czerwca 2009 r. Organ antymonopolowy nie ma w ą tpliwo ś ci, i ż dzia ł ania obj ę te z ł o ż onym przez Spó ł k ę zobowi ą zaniem zmierzaj ą do zapobie ż enia naruszeniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Realizacja dzia ł a ń , do których AKWA zobowi ą za ł a si ę w trakcie post ę powania, doprowadzi bowiem do pe ł nego wyeliminowania z obrotu gospodarczego zarzucanych Spó ł ce narusze ń dotycz ą cych zaniechania obj ę cia tre ś ci ą umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami pe ł nej informacji o sposobie i terminach wzajemnych rozlicze ń . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł skorzysta ć z instrumentu przewidzianego w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i na ł o ż y ć na 17 Spó ł k ę obowi ą zek wykonania przyj ę tych przez ni ą w toku post ę powania zobowi ą za ń . Jako termin ich wykonania okre ś lono – zgodnie z art. 28 ust. 2 ww. ustawy – dzie ń 30 czerwca 2009 r. akceptuj ą c w tym zakresie propozycj ę przedstawion ą przez Spó ł k ę . Organ antymonopolowy uzna ł zatem, i ż jako ż e przedsi ę biorca przejawi ł inicjatyw ę maj ą c ą na celu eliminacj ę dzia ł a ń powoduj ą cych naruszenie prawa, celowa i uzasadniona jest akceptacja jego propozycji, z której wynika zamiar stosowania przy zawieraniu umów z konsumentami nowych wzorców umownych, jak równie ż zamiar zmiany wszystkich umów zawartych z konsumentami na podstawie wzorów o tre ś ci zakwestionowanej w ramach analizowanego zarzutu. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1. sentencji niniejszej decyzji. I.2. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o jakiej mowa w ust. 1, organ antymonopolowy nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń . Zgodnie z tym przepisem AKWA zosta ł a zobowi ą zana do z ł o ż enia do dnia 17 lipca 2009 r. sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego przez ni ą w toku post ę powania zobowi ą zania do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia zarzucanym Spó ł ce naruszeniom, które to dzia ł ania polega ć maj ą na zawieraniu z nowymi odbiorcami us ł ug – konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z wykorzystaniem wzorców umownych o tre ś ci uwzgl ę dniaj ą cej w ca ł o ś ci postawiony zarzut oraz dostarczeniu dotychczasowym odbiorcom us ł ug – konsumentom, posiadaj ą cym umowy o tre ś ci zakwestionowanej w niniejszym post ę powaniu, umowy sporz ą dzone z wykorzystaniem ww. wzorców, w terminie do dnia 30 czerwca 2009 r. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż sprawozdanie o stopniu realizacji przedmiotowego zobowi ą zania powinno zawiera ć : a. Informacj ę na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym do dnia 30 czerwca 2009 r. dostarczono, celem zaakceptowania, umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sporz ą dzone wed ł ug wzorców uwzgl ę dniaj ą cych postawiony zarzut, wraz z kopiami 3 przyk ł adowych umów; b. Informacj ę na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym do dnia 30 czerwca 2009 r. nie dostarczono w celu zaakceptowania umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sporz ą dzonych wed ł ug wzorców uwzgl ę dniaj ą cych postawiony zarzut wraz wyja ś nieniem, czym spowodowany jest taki stan rzeczy; c. Informacj ę na temat liczby umów zawartych do dnia 30 czerwca 2009 r. z nowymi odbiorcami – konsumentami z wykorzystaniem wzorców uwzgl ę dniaj ą cych postawiony zarzut wraz z kopiami 3 przyk ł adowych umów. Zdaniem organu antymonopolowego powy ż sze informacje i dokumenty s ą wystarczaj ą ce do oceny, czy przedsi ę biorca wykona ł na ł o ż one niniejsz ą decyzj ą obowi ą zki. W zwi ą zku z tym orzeczono jak w pkt I.2. sentencji niniejszej decyzji. II.1. W przedmiotowej sprawie Wodoci ą gom i Kanalizacji „AKWA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Nysie postawiono równie ż zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na tym, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzaniu ś cieków Spó ł ka – z naruszeniem art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – nie zamie ś ci ł a pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków stron umowy poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą ww. umów postanowie ń informuj ą cych o prawach i obowi ą zkach stron umowy w zakresie dotycz ą cym zasad zg ł aszania reklamacji oraz standardów i terminów ich przyjmowania i rozpatrywania przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo 18 – kanalizacyjne, co mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.); 2) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 k.c. w zwi ą zku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Uznanie okre ś lonego dzia ł ania przedsi ę biorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y kumulatywnie nast ę puj ą ce przes ł anki: − zachowanie przedsi ę biorcy nosi znamiona bezprawno ś ci, − zachowanie to godzi w interesy konsumentów; − zagro ż one s ą interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Teoretyczne uwagi co do tego, jak nale ż y rozumie ć ww. przes ł anki oraz jakimi kryteriami nale ż y kierowa ć si ę w ocenie zachowa ń przedsi ę biorców punktu widzenia ich spe ł nienia znajduj ą si ę na stronach 10-12 niniejszej decyzji. Z uwagi na ogólny i uniwersalny charakter zamieszczonych tam rozwa ż a ń znajduj ą one zastosowanie równie ż w odniesieniu do okoliczno ś ci sprawy zwi ą zanych z analizowanym zarzutem. Bezprawno ść Punkt wyj ś cia w ocenie bezprawno ś ci zakwestionowanego zachowania Spó ł ki stanowi art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , zgodnie z którym umowa, na podstawie której odbywa si ę dostawa wody i odbiór ś cieków powinna obligatoryjnie zawiera ć postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy. Przepis ten zosta ł sformu ł owany w sposób ogólny bez sprecyzowania, jakie konkretnie prawa i obowi ą zki stron umowy powinny znale źć si ę w jej tre ś ci. Z tego wzgl ę du powinien on by ć w ocenie organu antymonopolowego interpretowany mo ż liwie szeroko ze szczególnym uwzgl ę dnieniem tych praw i obowi ą zków, które maj ą na celu zapewnienie konsumentowi mo ż liwo ś ci skutecznego dochodzenia roszcze ń i które wi ążą si ę z zapewnieniem nale ż ytego wykonania umowy przez dostawc ę us ł ug. Formu ł uj ą c tre ść warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne maj ą c na uwadze ochron ę interesów najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci, powinny zatem – realizuj ą c wymóg okre ś lony w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – d ąż y ć do tego, aby za po ś rednictwem umowy konsumenci otrzymali komplet informacji na temat warunków umowy, do której przyst ę puj ą , przy czym bez znaczenia pozostaje, czy warunki te wynikaj ą z autonomicznej woli przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego wyznaczonej granicami swobody zawierania umów, czy te ż z powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa (w tym Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków b ę d ą cego aktem prawa miejscowego ), je ż eli przepisy te zawieraj ą istotne z punktu widzenia interesów konsumentów uregulowania i kszta ł tuj ą tre ść stosunku prawnego z dostawc ą us ł ug. Art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym 19 zaopatrzeniu w wod ę obliguje zatem przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne do zamieszczenia w tre ś ci umowy postanowie ń informuj ą cych o prawach i obowi ą zkach stron, przy czym informacja w tym zakresie powinna by ć pe ł na i wyczerpuj ą ca tak, aby zagwarantowa ć konsumentom nale ż yty poziom wiedzy i nale ż yty poziom ochrony. Prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego i odbiorców us ł ug okre ś la mi ę dzy innymi akt prawa miejscowego – Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie danej gminy wydany na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Stosownie do art. 19 ust. 2 pkt 7) tej ustawy Regulamin okre ś la prawa i obowi ą zki dostawcy i odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w zakresie standardów obs ł ugi odbiorców us ł ug, a w szczególno ś ci sposobów za ł atwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotycz ą cych w szczególno ś ci zak ł óce ń w dostawie wody i odprowadzaniu ś cieków. Obowi ą zuj ą cy na terenie gminy Nysa Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków w my ś l powo ł anego przepisu okre ś la szczegó ł owo tryb post ę powania reklamacyjnego. Stosowne postanowienia w tym zakresie zawarte s ą w § 33 Regulaminu . Stanowi ą one, i ż : § 33.1. W przypadku dostaw wody o jako ś ci niezgodnej z Regulaminem lub przerw w dostawach wody powoduj ą cych powstanie szkody u Odbiorcy, Odbiorca us ł ug mo ż e z ł o ż y ć pisemn ą reklamacj ę w terminie 7 dni od dnia zaistnienia nieprawid ł owo ś ci ś wiadczenia us ł ug. 2. Reklamacja powinna zawiera ć : a/ imi ę i nazwisko albo nazw ę lub firm ą oraz adres Odbiorcy; b/ przedmiot reklamacji/ c/ zg ł oszenie roszczenia o odszkodowanie; d/ numer i dat ę umowy; e/ podpis Odbiorcy. 3. Zg ł oszona reklamacja wymaga pisemnego potwierdzenia jej przyj ę cia oraz ewidencji w zeszycie reklamacji Spó ł ki. 4. Spó ł ka rozpatruje reklamacj ę niezw ł ocznie, nie d ł u ż ej jednak ni ż w terminie 14 dni od dnia jej wniesienia. W przypadku, gdy zajdzie konieczno ść , w celu rozpatrzenia reklamacji, przeprowadzenia dodatkowych analiz laboratoryjnych czy te ż technicznych, termin ten ulega przed ł u ż eniu o czas przeprowadzenia wspomnianych wy ż ej czynno ś ci. O fakcie tym Odbiorca zostanie poinformowany odr ę bnym pismem. 5. Spó ł ka udziela informacji na reklamacj ę w formie pisemnej. 6. W przypadku odmowy uwzgl ę dnienia reklamacji w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, odpowied ź na reklamacj ę winna zawiera ć uzasadnienie. 7. W przypadku uwzgl ę dnienia reklamacji Spó ł ka powiadamia Odbiorc ę o wyniku rozpatrzenia, a tak ż e o wysoko ś ci i formie wyp ł aty przyznanego odszkodowania. 8. Zaliczenie odszkodowania na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci mo ż e nast ą pi ć jedynie za zgod ą Odbiorcy us ł ugi. Powy ż sze postanowienia okre ś laj ą , jakie warunki konsument powinien spe ł ni ć , aby z ł o ż y ć skuteczn ą reklamacj ę , nak ł adaj ą równie ż na przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne okre ś lone obowi ą zki zwi ą zane z rozpatrzeniem reklamacji, w tym w sposób szczegó ł owy okre ś laj ą terminy, w jakich reklamacje powinny by ć za ł atwiane. Postanowienia te reguluj ą zatem uprawnienia i obowi ą zki konsumenta jako strony umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz odpowiadaj ą ce im obowi ą zki dostawcy us ł ug, przy czym nie ulega w ocenie organu antymonopolowego w ą tpliwo ś ci, i ż postanowienia te z uwagi na swój charakter maj ą z punktu widzenia konsumenta niebagatelne znaczenie, gdy ż wi ążą si ę z zapewnieniem mu mo ż liwo ś ci nale ż ytego dochodzenia praw. 20 W ocenie organu antymonopolowego Spó ł ka AKWA jako profesjonalista ś wiadcz ą cy us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, powinna formu ł owa ć tre ść zawieranych umów w taki sposób, a ż eby nie doprowadzi ć do sytuacji, w której konsument – z uwagi na fakt, ż e nie otrzymuje za po ś rednictwem umowy pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków stron – nie jest w stanie korzysta ć z pe ł ni swoich praw. Podkre ś li ć równie ż nale ż y, i ż z punktu widzenia konsumenta kluczowe znaczenie ma przede wszystkim prawo do otrzymania us ł ugi o nale ż ytej jako ś ci w sposób ci ą g ł y i niezawodny, w dalszej za ś kolejno ś ci prawo do podejmowania dzia ł a ń w celu wyegzekwowania od dostawcy, aby ś wiadczenie us ł ug realizowane by ł o w sposób nale ż yty. S ł u ż y ć ma temu w ł a ś nie tryb reklamacyjny. Informacja w powy ż szym zakresie jest dla konsumenta fundamentalna. Dotyczy bowiem bezpo ś rednio mo ż liwo ś ci dochodzenia przez konsumenta jego praw i roszcze ń . Odnosi si ę zatem do jego podstawowych praw wynikaj ą cych z zawartej umowy. W ocenie organu antymonopolowego przedmiotowe uprawnienia konsumenta oraz odpowiadaj ą ce im obowi ą zki dostawcy us ł ug maj ą wi ę c dla konsumenta niebagatelne znaczenie i to, czy w tre ś ci umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków b ę dzie móg ł zapozna ć si ę z tymi postanowieniami nie jest dla niego bez znaczenia. Wp ł yn ąć mo ż e bowiem na wi ę ksz ą ś wiadomo ść prawn ą konsumenta i umo ż liwi mu skuteczne dochodzenie jego praw. Doda ć tak ż e nale ż y, i ż umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawierane w obrocie konsumenckim powinny spe ł nia ć kryterium udzielenia konsumentom za ich po ś rednictwem pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat wszystkich warunków umowy tak, aby konsumenci mogli w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje, a tak ż e wymaga ć od dostawcy us ł ug odpowiednich standardów zachowania. Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powinny w sposób prawid ł owy regulowa ć wszelkie aspekty ich wspó ł pracy z konsumentami. Przejawia ć si ę to powinno w ukszta ł towaniu wzajemnych relacji w sposób pe ł ny (bez pomini ę cia wszystkich kwestii wymagaj ą cych regulacji) i równoprawny tj. gwarantuj ą cy obu stronom umowy realizacj ę ich s ł usznych interesów. Zaniechanie wprowadzenia do umowy odpowiednich klauzul dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy sytuuje umow ę jako jednostronnie korzystn ą i godz ą c ą w interesy najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Prowadzi to do sytuacji, w której wiedza odno ś nie warunków umowy, jak ą posiada przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne nie odpowiada wiedzy jak ą za po ś rednictwem umowy otrzymuje konsument. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż kwestionowane zachowanie Spó ł ki AKWA nosi znamiona bezprawno ś ci i stanowi przejaw naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . W efekcie tego zachowania konsumenci nie otrzymuj ą bowiem w tre ś ci umowy pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków swoich i dostawcy us ł ug, do zamieszczenia w umowie których obliguje przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne ww. przepis. W powy ż szym kontek ś cie podkre ś li ć nale ż y równie ż , i ż obowi ą zek informowania konsumentów o istotnych z ich punktu widzenia okoliczno ś ciach dotycz ą cych umowy, jej przedmiotu i tre ś ci, a tak ż e powinno ść czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny jest cech ą generaln ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kontraktowania. Podanie informacji niepe ł nej, niekompletnej jest równoznaczne z wprowadzeniem konsumenta w b łą d. Prowadzi bowiem do wywo ł ania w ś wiadomo ś ci konsumenta fa ł szywego odzwierciedlenia rzeczywisto ś ci, co mo ż e zosta ć osi ą gni ę te np. poprzez przemilczenie, zaniechanie poinformowania o faktycznym, prawdziwym stanie rzeczy. Na profesjonali ś cie ci ąż y zatem obowi ą zek zachowania si ę odpowiednio starannie tak, aby poziom informacji przekazywanej konsumentowi w tre ś ci umowy odpowiada ł wiedzy profesjonalisty odniesionej do konkretnej sytuacji i obowi ą zuj ą cym w danym zakresie przepisom prawa. Konsument ma prawo do pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji w sprawach maj ą cych istotne znaczenie dla zabezpieczenia jego interesów. W tym miejscu nale ż y równie ż odnie ść si ę do wyja ś nie ń Spó ł ki dotycz ą cych rozpatrywanego zarzutu, w których wskaza ł a ona na charakter prawny Regulaminu dostarczania wody i 21 odprowadzania ś cieków (który jest aktem prawa miejscowego obowi ą zuj ą cym powszechnie na terenie gminy Nysa) oraz wyrazi ł a stanowisko, i ż prawa i obowi ą zki stron umowy, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 3) ww. ustawy nie powinny powiela ć regulacji zawartych w Regulaminie, jak równie ż wszystkich innych regulacji zawartych w aktach prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego. W powy ż szym kontek ś cie wskaza ć nale ż y, i ż na przedsi ę biorstwie wodoci ą gowo – kanalizacyjnym spoczywaj ą okre ś lone obowi ą zki informacyjne, których zakres – w odniesieniu do tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wyznacza art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Zgodnie z pkt 3) tego przepisu umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków ma okre ś la ć prawa i obowi ą zki stron. Bior ą c pod uwag ę kryterium zbiorowych interesów konsumentów, na stra ż y których stoi ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż y w ocenie organu antymonopolowego stwierdzi ć , ż e zakres praw i obowi ą zków stron umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powinien by ć okre ś lony w taki sposób, aby zapewni ć konsumentowi mo ż liwo ść zapoznania si ę z wszystkimi warunkami umowy, do której przyst ę puje równie ż tymi, które wynikaj ą z Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków zw ł aszcza, je ż eli bezpo ś rednio odnosz ą si ę one do kwestii zwi ą zanych z dochodzeniem przez konsumenta roszcze ń . Organ antymonopolowy nie zgadza si ę z ocen ą przedstawion ą przez Spó ł k ę , i ż zakres praw i obowi ą zków, do zamieszczenia których dostawca jest obowi ą zany na podstawie art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę dotyczy tylko tych praw i obowi ą zków, które nie wynikaj ą z powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Kryterium, które powinno decydowa ć o obj ę ciu okre ś lonych postanowie ń tre ś ci ą umowy jest kryterium ochrony praw konsumentów i zabezpieczenia ich s ł usznych interesów, nie za ś to, czy okre ś lone kwestie normuj ą akty prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego. Przedstawionemu przez Spó ł k ę stanowisku przeczy zreszt ą i wskazuje na jej niekonsekwencj ę sama tre ść zawieranych przez ni ą umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Umowy te zawieraj ą szereg postanowie ń , które stanowi ą powtórzenie powszechnie obowi ą zuj ą cych norm prawnych. Oznacza to, ż e AKWA w sposób arbitralny podejmuje decyzj ę odno ś nie warunków, jakie powinna regulowa ć umowa bez wywa ż enia s ł usznych interesów obu stron. Jednocze ś nie zwróci ć nale ż y uwag ę na charakter norm zawartych w Regulaminie. Regulamin jest aktem prawa administracyjnego obowi ą zuj ą cym na terenie danej gminy, który reguluje jednak relacje, jakie zachodz ą mi ę dzy dostawc ą a odbiorc ą us ł ug w sferze prawa cywilnego. Innymi s ł owy postanowienia Regulaminu bezpo ś rednio dotycz ą praw i obowi ą zków stron umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Zwróci ć nale ż y w powy ż szym kontek ś cie uwag ę na informacyjn ą rol ę umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Umowa ma dostarczy ć konsumentowi komplet informacji niezale ż nie od tego, czy wynikaj ą one autonomicznej woli przedsi ę biorstwa opracowuj ą cego tre ś ci umowy, czy te ż z powszechnie obowi ą zuj ą cych aktów prawa miejscowego. Tego za ś wymogu zawierane przez Spó ł k ę AKWA umowy nie spe ł niaj ą w odniesieniu do kwestii zwi ą zanych prawami o obowi ą zkami stron w zakresie zasad sk ł adania i rozpatrywania reklamacji, co ś wiadczy o naruszeniu przez Spó ł k ę art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Naruszenie interesów konsumentów W ocenie organu antymonopolowego analizowane zachowanie Spó ł ki AKWA godzi w interesy konsumentów. Zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych z konsumentami postanowie ń dotycz ą cych zasad i terminów rozpatrywania reklamacji rodzi po stronie konsumentów negatywne konsekwencje wynikaj ą ce z faktu, ż e w oparciu o tre ść umowy, do której przyst ę puj ą nie s ą oni w stanie ustali ć , jakie konkretnie obowi ą zki ci ążą w tym zakresie zarówno na nich, jak i na dostawcy us ł ug. Nie dowiaduj ą si ę , jakie wymogi powinni spe ł ni ć , aby z ł o ż y ć skuteczn ą reklamacj ę . Nie otrzymuj ą 22 tak ż e informacji, jakie s ą standardy, w tym terminy, nale ż ytego rozpatrywania reklamacji. Nie ś wiadomo ść co do istnienia okre ś lonych wymogów za ł atwiania reklamacji mo ż e spowodowa ć , ż e konsumenci nie b ę d ą korzysta ć ze swoich uprawnie ń w tym zakresie, jak równie ż , ż e nie b ę d ą wymaga ć od przedsi ę biorcy okre ś lonego zachowania, gdy ten nie wykona spoczywaj ą cych na nim obowi ą zków. Wprowadzenie do tre ś ci umów zapisów informuj ą cych, jakie standardy obowi ą zuj ą w odniesieniu do trybu reklamacyjnego przyczyni si ę zatem do stworzenia konsumentom odpowiednich warunków dochodzenia ich roszcze ń , co jest tym bardziej istotne, i ż w przedmiotowej sprawie s ą oni s ł abszymi stronami umów o charakterze adhezyjnym zawieranych z monopolist ą . Na ł o ż enie na przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę obowi ą zku podawania w umowach zawieranych z konsumentami informacji na temat ich praw i obowi ą zków s ł u ż y zapewnieniu konsumentom ź ród ł a wiedzy odno ś nie przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , spoczywaj ą cych na nich obowi ą zków, które powinni dope ł ni ć , aby z ł o ż y ć skuteczn ą reklamacj ę , a tak ż e odpowiadaj ą cych im praw i obowi ą zków dostawców us ł ug. Zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów przedmiotowych postanowie ń pozbawia konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawid ł owego, ś wiadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczynia si ę do os ł abienia ich sytuacji, a tym samym narusza ich interesy. Opisane praktyki godz ą zatem w interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania za po ś rednictwem umowy pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat wszystkich warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Nale ż y podkre ś li ć , i ż z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń odbiorcy wynikaj ą cych z zawartej umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wynika, i ż z powodu niepe ł nej ich znajomo ś ci z przyczyn le żą cych po stronie przedsi ę biorcy, uci ąż liwe, a nawet niemo ż liwe mo ż e okaza ć si ę dochodzenie przez konsumenta jego praw. Niepodawanie kompletnej informacji mo ż e doprowadzi ć do niekorzystania przez konsumentów z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , jak równie ż do nieegzekwowania od dostawcy us ł ug zachowa ń , które na profesjonali ś cie wymuszaj ą postanowienia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W tym miejscu, na poparcie przedstawionego stanowiska, powo ł a ć mo ż na wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „SOKiK”) z dnia 25 maja 2006r. XVII AmA 25/05, w którym wskazano, ż e niezamieszczenie w umowie sprzeda ż y ciep ł a informacji o wszystkich warunkach umowy, a w konsekwencji konieczno ść si ę gni ę cia po Taryf ę , jest równoznaczne ze stwarzaniem konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia praw. Wi ąż e si ę to bowiem z trudno ś ciami w ustaleniu ca ł o ś ci warunków umowy. Takie braki w tre ś ci umowy s ą zdaniem S ą du dla odbiorców uci ąż liwe i zmuszaj ą ich si ę gni ę cia po Taryf ę w celu ustalenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków. W podobny sposób SOKiK wypowiedzia ł si ę w wyroku z dnia 24 marca 2004r. sygn. akt XVII AmA 29/03. W ocenie organu antymonopolowego zachodzi tutaj analogia do dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw wodoci ą gowo – kanalizacyjnych, a przedstawiona powy ż ej teza mo ż e by ć odniesiona do umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W kontek ś cie rozpoznawanej sprawy powo ł a ć nale ż y równie ż wyrok SOKiK z dnia 27 pa ź dziernika 2005r. sygn. akt XVII Ama 78/04, z którego wynika, i ż dzia ł aniem bezprawnym ze strony przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego jest niezamieszczenie w umowie o dostaw ę wody i odbiór ś cieków wszystkich postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy, które wynikaj ą z Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, a które rzutuj ą na dochodzenie przez konsumenta jego praw. Zbiorowy interes konsumentów W przedmiotowej sprawie opisane zachowanie Spó ł ki AKWA dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane s ą do szerokiego kr ę gu konsumentów. Postanowie ń okre ś laj ą cych tryb post ę powania reklamacyjnego nie zawieraj ą ani umowy zawarte przez Spó ł k ę 23 z wykorzystaniem kolejnych, dotychczas stosowanych wzorców, ani umowy aktualnie zawierane w obrocie konsumenckim z wykorzystaniem wzorców obecnie obowi ą zuj ą cych. Antykonsumenckie ostrze stosowanych praktyk wymierzone jest zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug, z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci zakwestionowanej w toku niniejszego post ę powania, jak równie ż w jej potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane s ą w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika z samej natury wzorców umów, które skierowane s ą do szerokiego kr ę gu odbiorców. Pos ł ugiwanie si ę wzorcami z za ł o ż enia oznacza, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy jest ustalone, jednakowe i powtarzalne we wszystkich przypadkach, gdy dany wzór umowy znajduje zastosowanie. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć prawo wszystkich odbiorców przedsi ę biorstwa (konsumentów) do otrzymania w tre ś ci umów pe ł nej informacji na temat wszystkich praw i obowi ą zków dostawcy i odbiorcy us ł ug. W powy ż szym kontek ś cie podkre ś lenia równie ż wymaga, i ż us ł ugi zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków s ą us ł ugami o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które s ą ś wiadczone w sposób powszechny. Z uwagi na swój charakter z us ł ugi te s ą niezb ę dne do prawid ł owego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych i s ą us ł ugami niezb ę dnymi z punktu widzenia ka ż dego konsumenta, co dodatkowo przes ą dza o uznaniu, i ż kwestionowane przez organ antymonopolowy zachowania dotycz ą ogó ł u konsumentów jako zbiorowo ś ci. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do uznania, ż e Spó ł ka AKWA stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zachowanie Spó ł ki polegaj ą ce na zaniechaniu zamieszczenia w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy zwi ą zanych z trybem rozpatrywania reklamacji jest bowiem zachowaniem bezprawnym oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli organ antymonopolowy stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy decyzji, o której mowa w art. 26 nie wydaje si ę , je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W takim przypadku organ antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W powy ż szym kontek ś cie w pierwszej kolejno ś ci podnie ść nale ż y, i ż uznanie, ż e zachowanie przedsi ę biorcy przesta ł o narusza ć zakaz okre ś lony w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów by ł oby mo ż liwe do stwierdzenia w przypadku umo ż liwienia przez Spó ł k ę wszystkim dotychczasowym konsumentom (posiadaj ą cym umowy o zakwestionowanej przez organ antymonopolowy tre ś ci) zawarcia zmienionych umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci uwzgl ę dniaj ą cej postawiony w niniejszej sprawie zarzut (np. poprzez dostarczenie konsumentom, celem podpisania, zmienionych umów lub aneksów do umów) oraz w przypadku dokonania stosownych zmian w tre ś ci wykorzystywanych w obrocie konsumenckim wzorców umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków. Spó ł ka powinna zatem zmieni ć swoje zachowanie zarówno w odniesieniu do klientów obecnych, jak i przysz ł ych. W okoliczno ś ciach sprawy nie zosta ł y przedstawione ż adne dowody wskazuj ą ce na to, i ż AKWA zaprzesta ł a stosowania stwierdzonego naruszenia. Ze zgromadzonego w sprawie materia ł u wynika, ż e Spó ł ka nadal pos ł uguje si ę w obrocie konsumenckim wzorcami umownymi o tre ś ci zakwestionowanej w ramach niniejszego zarzutu. Ponadto za ś w obrocie funkcjonuj ą 24 zawarte w oparciu o te wzorce umowy. St ą d uzasadnione jest na ł o ż enie na Spó ł k ę nakazu zaniechania stwierdzonej praktyki stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w pkt II.1. sentencji niniejszej decyzji. II.2. Zgodnie z tre ś ci ą art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tej ż e ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niana jest wysoko ść nak ł adanych na przedsi ę biorców kar. Norma prawna wynikaj ą ca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa mi ę dzy innymi w art. 106 nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy przy czym – stosownie do art. 130 ustawy antymonopolowej – przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej, o którym mowa w art. 111 tej ustawy, uwzgl ę dnia si ę równie ż okoliczno ść naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.). Wskaza ć równie ż nale ż y, ż e kara pieni ęż na mo ż e by ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę niezale ż nie od tego, czy dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy umy ś lnie, czy te ż nieumy ś lnie. Na ł o ż ona przez organ antymonopolowy kara powinna ponadto pe ł ni ć funkcj ę represyjn ą (tj. stanowi ć dolegliwo ść za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a tak ż e prewencyjn ą , dyscyplinuj ą c ą (tj. zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci). W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . W punkcie II.1. sentencji niniejszej decyzji organ antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę „AKWA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Nysie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawy do na ł o ż enia na Spó ł k ę kary pieni ęż nej okre ś lonej w art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy antymonopolowej. Poniewa ż w 2008 roku AKWA uzyska ł a przychód w wysoko ś ci 14 706 000 PLN maksymalna kara pieni ęż na, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę w oparciu o ww. przepis wynosi 1 470 600 PLN. Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej organ antymonopolowy w pierwszej kolejno ś ci dokona ł oceny wagi stwierdzonej praktyki. W powy ż szym kontek ś cie wzi ę to pod uwag ę , i ż stwierdzone naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce na etapie zawierania kontraktu i polega na maj ą cym wp ł yw na tre ść kontraktu naruszeniu przepisów prawa, które w przedmiotowym przypadku wyra ż a si ę w zaniechaniu obj ę cia tre ś ci ą zawieranych z konsumentami umów postanowie ń informuj ą cych o prawach i obowi ą zkach stron zwi ą zanych z dochodzeniem przez konsumentów roszcze ń w trybie post ę powania reklamacyjnego. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , i ż w wyniku powy ż szego zachowania sytuacja konsumentów zosta ł a os ł abiona; w rezultacie nieotrzymania za po ś rednictwem umowy pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat wszystkich jej warunków, zostali oni pozbawieni wiedzy koniecznej do w pe ł ni czynnego i ś wiadomego uczestniczenia w rynku i dochodzenia swoich praw. Zwa ż ono, oceniaj ą c charakter stwierdzonego naruszenia, i ż niemo ż no ść zapoznania si ę w tre ś ci umowy z ca ł okszta ł tem uprawnie ń i obowi ą zków zwi ą zanych z trybem reklamacyjnym, stwarza ć mo ż e konsumentom utrudnione warunki dochodzenia roszcze ń . Niepodawanie kompletnej informacji mo ż e bowiem prowadzi ć do niekorzystania przez konsumentów z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , niewykonania spoczywaj ą cych na nich obowi ą zków (np. w odniesieniu do terminu i formy z ł o ż enia reklamacji oraz wymogów, jakim powinna odpowiada ć jej tre ść ), jak równie ż do 25 nieegzekwowania od dostawcy us ł ug odpowiednich zachowa ń . Oceniaj ą c wag ę naruszenia organ antymonopolowy mia ł równie ż na wzgl ę dzie, i ż zakwestionowana praktyka wymierzona jest we wszystkich konsumentów korzystaj ą cych z us ł ug Spó ł ki, a zatem ma charakter powszechny. Dotyczy równie ż , co ju ż podniesiono, kwestii zasadniczych zwi ą zanych z wykonywaniem umowy, gdy ż odnosi si ę do dochodzenia roszcze ń przez konsumentów. W kontek ś cie analizy wagi stwierdzonego naruszenia wzi ę to tak ż e pod uwag ę jego d ł ugotrwa ł o ść , a tak ż e okoliczno ść , i ż naruszenia dopu ś ci ł si ę przedsi ę biorca o bardzo silnej pozycji rynkowej, dzia ł aj ą cy w warunkach monopolu naturalnego. Po stronie konsumentów brak jest w zwi ą zku z tym mo ż liwo ś ci wyboru alternatywnego dostawcy us ł ug, co równie ż wp ł ywa na dotkliwo ść zakwestionowanej praktyki. Uwzgl ę dniono tak ż e specyfik ę rynku, na jakim dosz ł o do naruszenia konkurencji. Zwa ż ono, ż e us ł ugi zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, których dotyczy ł o stwierdzone naruszenie, nale żą do us ł ug u ż yteczno ś ci publicznej, które s ą ś wiadczone w sposób powszechny i które s ą niezb ę dne do prawid ł owego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych. Stwierdzone naruszenie dotyczy zatem towaru, który nale ż y uzna ć za niezb ę dny z punktu widzenia konsumentów, z którego nie mog ą oni zrezygnowa ć i którego nie mog ą oni zast ą pi ć towarem o cz ęś ciowej cho ć by substytucyjno ś ci. W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy uzna ł , i ż natura naruszenia uzasadnia ustalenie wyj ś ciowego poziomu kary pieni ęż nej na poziomie 0,07% przychodu uzyskanego przez Spó ł k ę AKWA w 2008 r. Na wymiar kary pieni ęż nej na ł o ż onej na Spó ł k ę mia ł y tak ż e wp ł yw okre ś lone okoliczno ś ci ł agodz ą ce. Wzi ę to tutaj pod uwag ę , i ż – jak wynika z okoliczno ś ci sprawy – stwierdzone naruszenie nie mia ł o charakteru rozmy ś lnego, lecz by ł o efektem niedo ł o ż enia staranno ś ci, jakiej nale ż a ł oby oczekiwa ć od profesjonalnego i do ś wiadczonego uczestnika obrotu rynkowego ś wiadcz ą cego us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Ł agodz ą co na wysoko ść kary wp ł ywa równie ż fakt, i ż AKWA nie utrudnia ł a organowi antymonopolowemu prowadzenia post ę powania dostarczaj ą c dokumentów i wyja ś nie ń istotnych dla rozstrzygni ę cia sprawy. Okre ś laj ą c wymiar kary pieni ęż nej organ antymonopolowy uwzgl ę dni ł równie ż okoliczno ść , i ż Spó ł ka nie dopu ś ci ł a si ę wcze ś niej naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż zaistnia ł e w niniejszej sprawie okoliczno ś ci ł agodz ą ce uzasadniaj ą zmniejszenie wyj ś ciowego poziomu kary o 30%. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 7 206 PLN (s ł ownie z ł otych: siedem tysi ę cy dwie ś cie sze ść ). W ocenie organu antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci oko ł o 0,05% przychodu uzyskanego przez Spó ł k ę AKWA w 2008 r. i stanowi ą ca oko ł o 0,5% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i wspó ł mierna do mo ż liwo ś ci finansowych Spó ł ki. Organ antymonopolowy uzna ł , ż e orzeczona kara powinna pe ł ni ć funkcj ę dyscyplinuj ą c ą i prewencyjn ą tak, aby zapobiec w przysz ł o ś ci stosowaniu podobnych narusze ń . Niniejsza kara powinna pe ł ni ć równie ż funkcj ę edukacyjn ą i wychowawcz ą , a tak ż e podkre ś la ć naganno ść zakwestionowanych w niniejszym post ę powaniu zachowa ń przedsi ę biorcy. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w pkt II.2. sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Kar ę nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. II.3. Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli w wyniku post ę powania organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ww. ustawy, 26 przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 80 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W punkcie II.1. niniejszej decyzji organ antymonopolowy w wyniku przeprowadzonego przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji „AKWA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Nysie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów stwierdzi ł naruszenie przez ww. przedsi ę biorc ę 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem przes ł anka wynikaj ą ca z art. 77 ust. 1 ustawy antymonopolowej pozwalaj ą ca na obci ąż enie Spó ł ki AKWA kosztami przeprowadzonego post ę powania, którymi s ą dla organu antymonopolowego wydatki w kwocie 66 PLN zwi ą zane z prowadzon ą w toku tego post ę powania korespondencj ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć Spó ł k ę AKWA kosztami przeprowadzonego post ę powania w wysoko ś ci 66 PLN (s ł ownie z ł otych: sze ść dziesi ą t sze ść ). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt II.3. niniejszej decyzji, stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, nale ż y wnie ść za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn