RKT-69/2008

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 24.10.2008r. RKT-61-68/08/SB DECYZJA Nr RKT-69/2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du, uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł ania R. K. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „PIEC-DOM” w K ę dzierzynie-Ko ź lu, polegaj ą ce na: 1. ograniczeniu prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy bez podania przyczyny przez z ł o ż enie stosownego o ś wiadczenia na pi ś mie w terminie dziesi ę ciu dni od zawarcia umowy, co jest sprzeczne z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzona przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 z zm.), 2. niepoinformowaniu konsumenta na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy w terminie, o którym mowa w art. 2 ust. 1, oraz nie wr ę czeniu wzoru o ś wiadczenia o odst ą pieniu, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby), co jest sprzeczne z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzona przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 z zm.), 3. na ł o ż eniu na konsumentów obowi ą zku uiszczenia op ł at z tytu ł u odst ą pienia od umów sprzeda ż y zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa pomimo, i ż konsumenci odst ą pili od umów w terminie 10 dni od ich zawarcia, co jest sprzeczne z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzona przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 z zm.), i stwierdza si ę zaniechanie ich stosowania z dniem 16.06.2008r. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na R. K. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „PIEC-DOM” w K ę dzierzynie-Ko ź lu, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1000 z ł (s ł ownie z ł otych: tysi ą c), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, postanawia si ę obci ąż y ć R. K. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „PIEC-DOM” w K ę dzierzynie-Ko ź lu kosztami przeprowadzonego post ę powania i zobowi ą za ć do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 38 PLN (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci osiem). 2 Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) z urz ę du przeprowadzone zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą R. K. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą PIEC-DOM zamieszka ł ego w K ę dzierzynie-Ko ź lu (zwanego dalej PIEC-DOM lub przedsi ę biorc ą ) wyst ę puje naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, które mog ą narusza ć art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą . W dniu 2.05.2008r. postanowieniem nr 1 (Karta nr 3) wszcz ę te zosta ł o z urz ę du post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez PIEC-DOM bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej, polegaj ą cych na 1. ograniczeniu prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy bez podania przyczyny przez z ł o ż enie stosownego o ś wiadczenia na pi ś mie w terminie dziesi ę ciu dni od zawarcia umowy, co mo ż e by ć uznane za sprzeczne z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzona przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 z zm.), 2. niepoinformowaniu konsumenta na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy w terminie, o którym mowa w art. 2 ust. 1, oraz nie wr ę czeniu wzoru o ś wiadczenia o odst ą pieniu, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby), co mo ż e by ć uznane za sprzeczne z art. 3 ust. 1 ww. ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzona przez produkt niebezpieczny, 3. na ł o ż eniu na konsumentów obowi ą zku uiszczenia op ł at z tytu ł u odst ą pienia od umów sprzeda ż y zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa pomimo, i ż konsumenci odst ą pili od umów w terminie 10 dni od ich zawarcia, co mo ż e by ć uznane za sprzeczne z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzona przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 z zm.). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie powy ż szych praktyk przedsi ę biorca pismem z dnia 10.05.2008r. zadeklarowa ł wprowadzenie do stosowania zmienionego wzorca umowy (Karty nr 4). W dniu 18.06.2008r. przedsi ę biorca dostarczy ł przyk ł adowe umowy zawarte z konsumentami w oparciu o nowy wzór umowy (Karty nr 12–13). W kolejnym pi ś mie z dnia 8.07.2008r. przedsi ę biorca poinformowa ł , i ż od dnia 16.06.2008r. przy zawieraniu umów z konsumentami wykorzystywany jest nowy druk umowy (Karta nr 17). Zosta ł o to udokumentowane przez faktycznie zawarte umowy z konsumentami (Karty nr 18-21). W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Organ antymonopolowy ustali ł , ż e przedsi ę biorca prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej (Karta nr 26). Przedsi ę biorca wyja ś ni ł , i ż przedmiotem umów jest sprzeda ż urz ą dze ń gazowych (g ł ównie kuchni gazowych i piecy gazowych) wraz z ich monta ż em, a tak ż e us ł ugi w zakresie drobnych robót budowlanych na ż yczenie klienta. Przedsi ę biorca zawiera umowy w domach konsumentów (Karta nr 25). Przedsi ę biorca zawiera ł z konsumentami umowy „Zlecenie – umowa”, które zawiera ł y nast ę puj ą ce postanowienie (Karty nr 30-33). 3 Pkt 6 „ W przypadku odst ą pienia przez zamawiaj ą cego od wykonania us ł ugi przez przyjmuj ą cego zlecenie, ewentualnie uniemo ż liwienie przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, strony zgodnie ustalaj ą , i ż zamawiaj ą cy poniesienie koszty, na które sk ł ada si ę ca ł o ść zakupionego materia ł u do przygotowania realizacji umowy wraz z kosztami transportu tych materia ł ów do miejsca wykonania us ł ugi wskazanego przez zamawiaj ą cego oraz koszty delegowania pracowników do wykonania tej konkretnej us ł ugi (przedp ł ata gwarancyjna nie zostanie zwrócona) .” W trakcie post ę powania przedsi ę biorca dokona ł zmiany tre ś ci umów. Aktualnie zawieraj ą one postanowienie: Pkt 6 „ Konsument przed zawarciem umowy zosta ł poinformowany o prawie odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni i kwituje odbiór wzoru o ś wiadczenia o odst ą pienie od umowy, ust. z dnia 2 marca 2000 o ochronie praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, art. 2 i 3 .” (Karta nr 12). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy antymonopolowej zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 24 ust. 2 i 3 stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej, nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorcy zaprzestali stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku okre ś lonym w ust. 1 Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. I.1 W zakresie punktu I.1 sentencji decyzji oceniana praktyka przedsi ę biorcy dotyczy ł a ograniczenia prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy bez podania przyczyny przez z ł o ż enie stosownego o ś wiadczenia na pi ś mie w terminie dziesi ę ciu dni od zawarcia umowy, co zosta ł o uznane za sprzeczne z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzona przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 z zm.) – dalej zwanej ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów. 4 Art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów stanowi, i ż konsument, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, mo ż e od niej odst ą pi ć bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie w terminie dziesi ę ciu dni od zawarcia umowy. Do zachowania tego terminu wystarczy wys ł anie o ś wiadczenia przed jego up ł ywem. W trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego przedsi ę biorca z ł o ż y ł nast ę puj ą ce wyja ś nienia. „Nie rozpatrujemy odst ą pienia konsumenta od zawieranych umów. Zgodnie bowiem z ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów, roboty budowlane wy łą czone s ą z mo ż liwo ś ci zwrotu lub wymiany. Wymiana urz ą dze ń gazowych wi ąż e si ę zawsze z wykonaniem przeróbek w instalacji wodnej i gazowej, wymaga odpowiednich uprawnie ń wynikaj ą cych z przepisów budowlanych naszych monterów, którzy bior ą odpowiedzialno ść za bezpiecze ń stwo tych urz ą dze ń i ich zgodno ść z przepisami. Roboty te nigdy nie ograniczaj ą si ę do „wstawienia urz ą dzenia” lecz zawsze s ą zwi ą zane ze zmianami w przy łą czach, nierzadko zwi ą zane s ą z ci ę ciem palnikiem rur, kuciem w ś cianach, tynkowaniem, wierceniem. W zwi ą zku z tym powrót do starych zdemontowanych urz ą dze ń jest niemo ż liwy, a zamontowanie tych urz ą dze ń ponownie – nara ż a przysz ł ego u ż ytkownika na niebezpiecze ń stwo. Ponadto monter bierze odpowiedzialno ść od momentu prac monta ż owych za wszystko co zmienia. Odr ę bn ą spraw ą jest tu równie ż to, ż e tego typu urz ą dzenia zamontowane jako nowe, nie mog ą by ć montowane ponownie, poniewa ż trac ą gwarancj ę producenta, a zamontowanie ich gdzie indziej bez wiedzy producenta by ł oby naruszeniem prawa. Reasumuj ą c pragn ę zapewni ć , ż e roboty te bardzo cz ę sto trwaj ą wiele godzin i wymagaj ą specjalistycznych narz ę dzi pracy i fachowej wiedzy budowlanej i powoduj ą nieodwracalne zmiany w sieci wod-kan i gazowej. My ś l ę , ż e w zwi ą zku z tym, ustawodawca wy łą czy ł te roboty z ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów w art. 5 ust. 4, jako te, od których klient nie mo ż e odst ą pi ć w ci ą gu 10 dni. Uwa ż am, ż e ca ł y problem bierze si ę z nieznajomo ś ci specyfiki robót budowlanych zwi ą zanych z monta ż em urz ą dze ń gazowych, bo nikt nie ma w ą tpliwo ś ci, gdy chodzi o monta ż kafelek na ś cianach – nie da si ę ich zdj ąć z powodu, ż e klient zrezygnowa ł , natomiast przy piecach czy kuchenkach laikom wydaje si ę , ż e mo ż na” (Karta nr 25). Z powy ż ej przedstawionej przez przedsi ę biorc ę interpretacji przepisów wynika, i ż prowadz ą c dzia ł alno ść nie stosowa ł si ę on do wymogów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Fakt, i ż w opinii przedsi ę biorcy do zawieranych przez niego umów nie ma zastosowania przedmiotowa ustawa, powodowa ł , i ż konsumentom ograniczano prawo do odst ą pienia od umów zawieranych poza lokalem w trybie przewidzianym przez t ą ustaw ę . Przedsi ę biorca jednoznacznie wyja ś ni ł , i ż od zawieranych przez niego umów, nie mo ż na by ł o odst ą pi ć w terminie 10 dni korzystaj ą c z praw przewidzianych przez ustaw ę . Zgodnie z art. 5 pkt 4 ww. ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, przepisów o umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa nie stosuje si ę do umów o prace budowlane. Art. 647 k.c. stanowi, i ż przez umow ę o roboty budowlane wykonawca zobowi ą zuje si ę do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowi ą zuje si ę do dokonania wymaganych przez w ł a ś ciwe przepisy czynno ś ci zwi ą zanych z przygotowaniem robót, w szczególno ś ci do przekazania terenu budowy i dostarczania projektu, oraz do odebrania obiektu i zap ł aty umówionego wynagrodzenia. W wyroku z dnia 30 sierpnia 2007r. wydanym w sprawie II OSK 116/06 Naczelny S ą d Administracyjny jednoznacznie stwierdzi ł : „Definicja robót budowlanych zawarta w art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. (tj. Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 z zm.) Prawa budowlanego, nie obejmuje np. monta ż u urz ą dze ń klimatyzacyjnych, robotami takimi nie s ą tak ż e prace polegaj ą ce na u ł o ż eniu glazury czy nowego tynku w budynku.” Ponadto, nale ż y podkre ś li ć , i ż tradycyjnie przyjmuje si ę w orzecznictwie i doktrynie, ż e umowa o roboty budowlane charakteryzuje si ę tym, i ż dotyczy przedsi ę wzi ę cia wi ę kszych rozmiarów, o zindywidualizowanych w ł a ś ciwo ś ciach, zarówno fizycznych, jak i u ż ytkowych, któremu w zasadzie towarzyszy projektowanie i zinstytucjonalizowany nadzór (porówn. Wyrok SN z 5 dnia 18 maja 2007r. w sprawie I CSK 51/07, LEX 334975). Tymczasem, w przypadku prac wykonywanych przez przedsi ę biorc ę , trudno mówi ć o tym, i ż s ą to przedsi ę wzi ę cia wi ę kszych rozmiarów. „Nie nale ż y kwalifikowa ć jako obj ę tych poj ę ciem robót budowlanych remontów nieruchomo ś ci ani zakupu towarów do budowy lub remontu (windy, okna, materia ł y budowlane).” 1 Bior ą c pod uwag ę powy ż sze ustalenia stwierdzono, i ż w przedmiotowym przypadku do zawieranych przez przedsi ę biorc ę umów zastosowanie maj ą przepisy ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Dlatego te ż organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż przedsi ę biorca nie stosuj ą c przy zawieraniu i realizacji umów w szczególno ś ci przy ocenianiu mo ż liwo ś ci konsumentów do odst ą pienia do umów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, ogranicza ł prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy bez podania przyczyny przez z ł o ż enie stosownego o ś wiadczenia na pi ś mie w terminie dziesi ę ciu dni od zawarcia umowy, co narusza ł o interesy konsumentów. I.2 W zakresie punktu I.2 sentencji decyzji oceniana praktyka przedsi ę biorcy dotyczy ł a niepoinformowania konsumenta na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy w terminie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, oraz nie wr ę czeniu wzoru o ś wiadczenia o odst ą pieniu, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby), co by ł o sprzeczne z art. 3 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z ww. art. 3. 1 ww. ustawy, kto zawiera z konsumentem umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, powinien przed jej zawarciem poinformowa ć konsumenta na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy w terminie, o którym mowa w art. 2 ust. 1, i wr ę czy ć wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby); obowi ą zany jest tak ż e wr ę czy ć konsumentowi pisemne potwierdzenie zawarcia umowy, stwierdzaj ą ce jej dat ę i rodzaj oraz przedmiot ś wiadczenia i cen ę . Jedynym dokumentem potwierdzaj ą cym zawarcie umowy z konsumentem by ł druk „zlecenie – umowa”. Tre ść przedmiotowego dokumentu nie informowa ł a konsumentów o ich prawie do odst ą pienia od umów w terminie 10 dni od ich zawarcia na warunkach okre ś lonych przez ustaw ę o ochronie niektórych praw konsumentów. Bior ą c pod uwag ę powy ż ej przytoczone stanowisko przedsi ę biorcy oraz tre ść przedmiotowego dokumentu, zosta ł o stwierdzone, i ż konsumenci nie byli informowani o prawie do dost ą pienia od umowy zarówno pisemnie, jak i ustnie przed zawarciem umów. Pomimo, i ż dokument przewidywa ł prawo do odst ą pienia od umowy, jednak nie odnosi ł si ę do ustawowego okresu 10 dni. Tym samym przedsi ę biorca stosowa ł bezprawn ą praktyk ę naruszaj ą c ą interesy konsumentów. Obowi ą zek informacyjny na ł o ż ony na przedsi ę biorców przez ww. ustaw ę o ochronie niektórych praw konsumentów, ma zapewni ć konsumentom mo ż liwo ść korzystania z praw okre ś lonych w tej ustawie. Prawo do odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni ma umo ż liwi ć konsumentowi dokonanie oceny, czy podj ę ta przez niego decyzja nabywcza by ł a s ł uszna, a wi ę c czy zachowa ć nabyte urz ą dzenie, czy te ż je zwróci ć . Jak wynika z uzasadnienia zakwestionowanej w pkt I.1. sentencji decyzji praktyki, do zawieranych przez przedsi ę biorc ę umów ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów ma zastosowanie wprost. Dlatego te ż przedsi ę biorca jest zobowi ą zany do wype ł nienia wszelkich obowi ą zków informacyjnych przewidzianych w tej ustawie. Zgodnie z ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów, przedsi ę biorca ma obowi ą zek przedstawi ć wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu. Wzór ten musi zawiera ć wszystkie niezb ę dne informacje do skutecznego odst ą pienia od umowy, a wi ę c m.in. adres, na który o ś wiadczenie to ma zosta ć skierowane. Przekazanie takiego wzoru ma zapewni ć konsumentowi wiedz ę o tym, jak ą form ę mo ż e przyj ąć takie o ś wiadczenie, aby by ł o ono 1 E. Łę towska: Ochrona niektórych praw konsumentów Komentarz 3 Wydanie, CH Beck, Warszawa 2001r., s. 47 6 skuteczne. Jednak w przedmiotowym przypadku przedmiotowy wzór nie by ł wr ę czany konsumentom. Dodatkowo przedsi ę biorca w ż aden sposób nie informowa ł konsumentów na pi ś mie przed zawarciem umowy o ww. prawie. Istotne jest, i ż jak wynika z powy ż ej zacytowanej interpretacji, przedsi ę biorca uwa ż a ł , i ż do jego dzia ł alno ś ci przedmiotowa ustawa nie ma zastosowania. Bior ą c pod uwag ę powy ż ej opisane uchybienia, organ antymonopolowy uzna ł przedmiotow ą praktyk ę przedsi ę biorcy za bezprawn ą oraz naruszaj ą c ą interesy ekonomiczne konsumentów. I.3 W zakresie punktu I.3 sentencji decyzji oceniana praktyka przedsi ę biorcy dotyczy ł a na ł o ż enia na konsumentów obowi ą zku uiszczenia op ł at z tytu ł u odst ą pienia od umów sprzeda ż y zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa pomimo, i ż konsumenci odst ą pili od umów w terminie 10 dni od ich zawarcia, co jest sprzeczne z art. 2 ust. 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Art. 2 ust. 2 ww. ustawy stanowi, i ż nie jest dopuszczalne zastrze ż enie, ż e konsumentowi wolno odst ą pi ć od umowy za zap ł at ą oznaczonej sumy (odst ę pne). Zgodnie z pkt 6 umowy „W przypadku odst ą pienia przez zamawiaj ą cego od wykonania us ł ugi przez przyjmuj ą cego zlecenie, ewentualnie uniemo ż liwienie przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, strony zgodnie ustalaj ą , i ż zamawiaj ą cy poniesienie koszty, na które sk ł ada si ę ca ł o ść zakupionego materia ł u do przygotowania realizacji umowy wraz z kosztami transportu tych materia ł ów do miejsca wykonania us ł ugi wskazanego przez zamawiaj ą cego oraz koszty delegowania pracowników do wykonania tej konkretnej us ł ugi (przedp ł ata gwarancyjna nie zostanie zwrócona).” Powy ż ej przytoczone postanowienie stanowi, i ż konsument zostanie obci ąż ony kosztami wykonania us ł ugi, w sytuacji, gdy odst ą pi od umowy, bez wzgl ę du na termin, okoliczno ś ci i sytuacj ę odst ą pienia. Analiza powy ż ej wymienionych kosztów wykaza ł a, i ż w sytuacji odst ą pienia od umowy, konsument w ka ż dym przypadku jest zobowi ą zany do ich pokrycia. Tym samym przedsi ę biorca otrzymuje tak ą sam ą kwot ę bez wzgl ę du na to, czy wykona ł us ł ug ę , zdemontowa ł urz ą dzenie, czy te ż nie rozpocz ął realizacji us ł ugi. Takie zastrze ż enie w umowach zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa, do których maj ą zastosowanie przepisy dotycz ą ce odst ą pienia od umowy okre ś lone w ustawie o ochronie niektórych praw konsumentów, nale ż a ł o uzna ć za bezprawne i naruszaj ą ce ekonomiczne interesy konsumentów. Przedmiotowe praktyki dotyczy ł y dzia ł a ń przedsi ę biorcy nara ż aj ą cych konsumentów na straty ekonomiczne. Konsumenci poprzez nieotrzymanie szczegó ł owych informacji o swoich prawach nie korzystali z nich, tym samym byli nara ż eni na poniesienie kosztów, których zgodnie z ustaw ą nie musieliby ponie ść . Oceniane umowy mog ł y zawrze ć wszystkie osoby ni ą zainteresowane. Pomimo, i ż umowy zawiera ł y osoby do których zwracali si ę przedstawiciele sprzedawcy, to jednak nie by ł y stawiane konsumentom ż adne szczególne warunki. Tym samym oferta korzystania z us ł ug przedsi ę biorcy skierowana jest do nieograniczonej grupy konsumentów. Bior ą c pod uwag ę przes ł anki podane w powy ż szym uzasadnieniu stosowania praktyki, organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e by ł y ona bezprawne oraz narusza ł y zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie post ę powania przedsi ę biorca dokona ł zmiany tre ś ci wzoru umowy. Aktualnie zawiera on tre ść : Pkt 6 „ Konsument przed zawarciem umowy zosta ł poinformowany o prawie odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni i kwituje odbiór wzoru o ś wiadczenia o odst ą pienie od umowy, ust. z dnia 2 marca 2000 o ochronie praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, art. 2 i 3 .” Na rewersie umowy zawarty jest „ Wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy Ja ....(imi ę i nazwisko) zam. .....(dok ł adny adres) odst ę puj ę od umowy z firm ą PIEC –DOM (...), bez podania przyczyny, w terminie 10 dni od daty jej zawarcia. ...(data i podpis) ”. 7 Równocze ś nie z tre ś ci umowy zosta ł usuni ę ty zapis okre ś laj ą cy koszty, jakie poniesie konsument w sytuacji odst ą pienia od umowy (Karta nr 12). Bior ą c pod uwag ę wprowadzenie do tre ś ci umowy powy ż ej przytoczonych informacji, o prawie do odst ą pienia od umowy oraz powo ł ania ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, a tak ż e wr ę czanie wzoru o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy, organ antymonopolowy uzna ł , i ż przedsi ę biorca wykona ł informacyjny obowi ą zek przewidziany w ustawie. Powo ł anie w tre ś ci umowy ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów umo ż liwia konsumentom dochodzenie ich praw na podstawie przedmiotowej ustawy. Dodatkowo podanie w umowach ustawy, która ma bezpo ś rednie zastosowanie do zawieranych umów uniemo ż liwi ograniczanie konsumentom prawa do odst ą pienia od umów. Przedsi ę biorca nie b ę dzie móg ł informowa ć konsumentów przy rozpatrywaniu odst ą pie ń od umów, i ż nie ma do nich zastosowania ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów. Usuni ę cie z tre ś ci umowy postanowienia zobowi ą zuj ą cego konsumenta do pokrycia wymienionych kosztów, spowodowa ł o, i ż przedsi ę biorca nie mo ż e na podstawie umowy żą da ć zap ł aty takich kosztów w sytuacji odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni. Z przedstawionych przez przedsi ę biorc ę wyja ś nie ń wynika ł o, i ż nowy wzór umowy obowi ą zuje od dnia 16.06.2008r. (Karta nr 17). Wyja ś nienie to zosta ł o potwierdzone faktycznie zawartymi umowami z konsumentami z dnia 16.06.2008r. (Karty nr 12, 13). W przedmiotowym przypadku umowy s ą realizowane w krótkim terminie od ich zawarcia. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze ustalenia, a tak ż e up ł yw czasu od wprowadzenia do stosowania nowych wzorców umów, przyj ę te zosta ł o, i ż przedsi ę biorca podj ął dzia ł ania, które uznane zosta ł y jako zaniechanie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym uzasadnione sta ł o si ę uznanie na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy antymonopolowej, praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzenie zaniechania jej stosowania z dniem 16.06.2008r. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt I sentencji. II. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy antymonopolowej, Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy antymonopolowej przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W pkt I sentencji decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów opisanych szczegó ł owo powy ż ej. Praktyki te polega ł y na stosowaniu praktyk sprzecznych z ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów. Konsekwencj ą stosowania powy ż szych praktyk by ł o naruszenie ekonomicznych interesów konsumentów. Zakwestionowany wzór umowy wykorzystywany przy zawieraniu umów poza lokalem przedsi ę biorcy utrudnia ł konsumentom korzystanie z prawa do odst ą pienia od umowy przy skorzystaniu z wszystkich korzy ś ci wynikaj ą cych z ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Dodatkowo nawet w sytuacji, gdy konsumenci próbowaliby skorzysta ć z przys ł uguj ą cych im praw, przedsi ę biorca przedstawia ł wyk ł adni ę , i ż ustawa ta nie ma do ś wiadczonych przez niego us ł ug zastosowania. Nieotrzymanie rzetelnej, pe ł nej informacji o prawie do odst ą pienia od umowy oraz wzoru o ś wiadczenia o odst ą pieniu, w konsekwencji mog ł o doprowadza ć do niekorzystania z tego ustawowego prawa i nara ż a ć konsumentów na straty ekonomiczne. Bior ą c pod uwag ę fakt, i ż wykorzystywanie zakwestionowanego wzorca umowy narusza ł o ekonomiczne interesy konsumentów organ antymonopolowy za celowe uzna ł na ł o ż enie na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, o jakiej mowa 8 w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy antymonopolowej. Istotne znaczenie przy okre ś laniu wysoko ś ci kary mia ł równie ż fakt, i ż przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania zakwestionowanych praktyk. Dokonuj ą c wyliczenia kary, organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorc ę w roku 2007 przychód. Przedmiotowy przychód wyniós ł [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 1. a Za łą cznika Nr 1). Szacowna w oparciu o ww. dane maksymalna kara, jaka mog ł aby zosta ć w niniejszym przypadku na ł o ż ona, to [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 1. b Za łą cznika Nr 1). Dodatkowo przy ustalaniu kary wzi ę to pod uwag ę okoliczno ść , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej po raz pierwszy. Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania. Przedsi ę biorca, jako podmiot prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą , powinien wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa nie mo ż e narusza ć ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, ani w inny sposób godzi ć w interesy s ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorcy. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla strony niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. W zwi ą zku z tym nale ż y zwróci ć uwag ę na wymiar edukacyjny stosowanej sankcji. Niniejsza kara powinna te ż stanowi ć przestrog ę dla przedsi ę biorcy na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. Funkcja edukacyjna jest w niniejszym przypadku tak ż e w wymiarze ogólnym szczególnie istotna, gdy ż jak wskazano powy ż ej kary za stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nak ł adane w tym trybie stanowi ą nowo ść w polskim porz ą dku prawnym. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 1000 z ł (s ł ownie z ł otych: tysi ą c), co stanowi [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 2. a Za łą cznika Nr 1) osi ą gni ę tego przez przedsi ę biorc ę w 2007r. przychodu oraz [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 2. b Za łą cznika Nr 1) maksymalnego wymiaru kary. W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla strony niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 80 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko R. K. prowadz ą cemu dzia ł alno ść jako „PIEC-DOM” w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania w punkcie I decyzji stwierdzone zosta ł o naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 38 z ł zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą z przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 38 z ł (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci osiem). Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w punkcie III sentencji decyzji. 9 Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kpc – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 Kpc, nale ż y wnie ść za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn