RKT-69/2004

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 29. 12. 2004r. RKT – 61 – 201/04/AD DECYZJA Nr RKT - 69 /2004 I. Stosowanie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm., Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 oraz Nr 96, poz. 959) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Wy ż szej Szkole Handlowej w Rudzie Ś l ą skiej z siedzib ą w Rudzie Ś l ą skiej dzia ł aj ą cej na podstawie Decyzji Ministra Edukacji Narodowej z 11. 06. 2001r. - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: na podstawie art. 23e ust. 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 w/w ustawy uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy , praktyk ę polegaj ą c ą na stosowaniu przez Wy ż sz ą Szko łę Handlow ą w Rudzie Ś l ą skiej postanowie ń wzorów umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorów umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego: 1. § 12 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia obowi ą zuj ą cego od 01. 07. 2001r .: „W przypadkach nieuj ę tych w niniejszym regulaminie decyzje podejmuje Za ł o ż yciel” 2. Pkt 3 Aneksu do Regulaminu odp ł atno ś ci w Wy ż szej Szkole Handlowej w Rudzie Ś l ą skiej: „ Student(ka), który(a) uporczywie zwleka z op ł at ą czesnego i w toku jednego roku akademickiego otrzyma trzy wezwania do zap ł aty zaleg ł ego czesnego, jest zobowi ą zany(a) do uiszczenia odsetek karnych, które b ę d ą naliczane od daty wys ł ania trzeciego wezwania do czasu uzupe ł nienia zaleg ł ych op ł at. Wysoko ść odsetek karnych wynosi 1% za ka ż dy dzie ń zw ł oki ”. i stwierdza si ę jej zaniechanie z dniem 09. 11. 2004r. II. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm., Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 oraz Nr 96, poz. 959) oraz stosowanie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Wy ż szej Szkole Handlowej w Rudzie Ś l ą skiej z siedzib ą w Rudzie Ś l ą skiej - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć Wy ż sz ą Szko łę Handlow ą w Rudzie Ś l ą skiej, ul. Królowej Jadwigi 18, do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 38 z ł (s ł ownie: trzydzie ś ci osiem z ł otych) 1 Uzasadnienie W dniu 15. 09. 2004r. w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym), z urz ę du wszcz ę te zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce (RKT-61-141/04/AD) maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy Wy ż sza Szko ł a Handlowa w Rudzie Ś l ą skiej (zwana dalej Szko łą lub Uczelni ą ), naruszy ł a przepisy prawa w sposób uzasadniaj ą cy wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z ustaleniami dokonanymi w trakcie w/w post ę powania wyja ś niaj ą cego oraz na podstawie analizy uzyskanych dokumentów, w dniu 04. 11. 2004r. wszcz ę te zosta ł o post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez Wy ż sz ą Szko łę Handlow ą w Rudzie Ś l ą skiej bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mo ż e stanowi ć naruszenie art., 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów – zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , który stanowi, i ż „ 1. przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. 2. Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 (45) Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, (…)”. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Wzorce umowne podlegaj ą kontroli abstrakcyjnej S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (wcze ś niejsza nazwa S ą du – S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Antymonopolowy) w trybie okre ś lonym przepisami Kodeksu post ę powania cywilnego. Wyrok wydany w post ę powaniu w sprawie uznania postanowie ń wzorców za niedozwolone, na mocy którego kwestionowane postanowienia zostaj ą uznane za niedozwolone jest skuteczny wobec wszystkich. Skutek wobec wszystkich oznacza, i ż ż aden z podmiotów uczestnicz ą cych w obrocie prawnym nie mo ż e pos ł ugiwa ć si ę przedmiotowym postanowieniem. W sytuacji, gdy wbrew temu zakazowi dochodzi do zastosowania postanowienia uznanego za niedozwolone, jest ono bezwzgl ę dnie niewa ż ne z mocy prawa . Wyrok wydany przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) musi by ć respektowany zarówno przez przedsi ę bior ę , w czyjego sprawie orzeczenie zapad ł o, jak i przez innych przedsi ę biorców, ze wzgl ę du na rozszerzon ą prawomocno ść w znaczeniu podmiotowym. Wyrok SOKiK ma zatem powag ę rzeczy os ą dzonej dla wszystkich i wobec wszystkich. Skutek wobec osób trzecich, tj. tych, których nie dotyczy ł o konkretne post ę powanie o uznanie postanowienia za niedozwolone postanowienie umowne nast ę puje z chwil ą wpisania postanowienia wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Nale ż y tak ż e zauwa ż y ć , i ż nie ma znaczenia literalne brzmienie zakwestionowanego zapisu. By zaistnia ł a mo ż liwo ść uznania dwóch postanowie ń za to ż same wystarczy, by hipoteza zapisu kwestionowanego w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci ł a si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. W dniu wszcz ę cia post ę powania Wy ż sza Szko ł a Handlowa w Rudzie Ś l ą skiej pos ł ugiwa ł a si ę postanowieniami o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1. § 12 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia obowi ą zuj ą cego od 01. 07. 2001r.: „ W przypadkach nieuj ę tych w niniejszym regulaminie decyzje podejmuje Za ł o ż yciel” 2 2. Pkt 3 Aneksu do Regulaminu odp ł atno ś ci w Wy ż szej Szkole Handlowej w Rudzie Ś l ą skiej z 21. 04. 2002r.: „ Student(ka), który(a) uporczywie zwleka z op ł at ą czesnego i w toku jednego roku akademickiego otrzyma trzy wezwania do zap ł aty zaleg ł ego czesnego, jest zobowi ą zany(a) do uiszczenia odsetek karnych, które b ę d ą naliczane od daty wys ł ania trzeciego wezwania do czasu uzupe ł nienia zaleg ł ych op ł at. Wysoko ść odsetek karnych wynosi 1% za ka ż dy dzie ń zw ł oki ”. 1. W sprawie zapisów reguluj ą cych zagadnienie rozstrzygania nieunormowanych w umowie kwestii wypowiedzia ł si ę czterokrotnie S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaj ą c za niedozwolone postanowienia umowne, na mocy których przyznano kontrahentowi konsumenta prawo do decydowania w w.w. sytuacjach, ze wzgl ę du na sprzeczno ść z art. 385(3) pkt 4 Kodeksu cywilnego, który stanowi, i ż niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które „ przewiduj ą postanowienia, z którymi konsument nie mia ł mo ż liwo ś ci zapozna ć si ę przed zawarciem umowy ”. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w orzeczeniu ko ń cz ą cym spraw ę o sygnaturze akt XVII Amc 43/01 uzna ł za niedozwolon ą klauzul ę : „ W sytuacjach nieprzewidzianych w niniejszej umowie, decyzje podejmuje Zarz ą d EFB w drodze uchwa ł y”. Klauzula ta zosta ł a wpisana 15. 10. 2002r. do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod numerem 27. „ W sytuacjach nieprzewidzianych w niniejszej Umowie decyzje podejmuje Prestige, w formie zarz ą dzenia ”, to postanowienie uznane za niedozwolone w post ę powaniu o sygn. akt XVII Amc 56/01, nast ę pnie wpisane 25. 03. 2003r. do rejestru postanowie ń pod numerem 37. Podobnie w wyroku w sprawie o sygnaturze akt XVII Amc 21/02 S ą d Okr ę gowy w Warszawie S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł , i ż zapis „ W sytuacjach nieprzewidzianych w niniejszej Umowie, decyzj ę podejmuje „InCo” w formie zarz ą dzenia ” stanowi niedozwolone postanowienie umowne, które zosta ł o wpisane do w.w. rejestru dnia 30. 06. 2003r. pod numerem 46. Zapis „ W sytuacjach nie przewidzianych w niniejszej Umowie decyzje podejmuje PGK Kredyt w formie zarz ą dzenia” zosta ł uznany przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Antymonopolowy w post ę powaniu o sygnaturze akt XVII Amc 58/01 za niedozwolone postanowienie umowne i na tej podstawie zosta ł on wpisany do rejestru pod nr 52 dnia 14. 08. 2003r. Na mocy przestawionych powy ż ej postanowie ń kontrahenci konsumentów uprawnieni byli do samodzielnego regulowania kwestii, które nie zosta ł y wyra ź nie unormowane w dokumentach okre ś laj ą cych prawa i obowi ą zki stron umowy. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Antymonopolowy w uzasadnieniu do wyroku z dnia 12. 08. 2002r. (sygn. akt XVII Amc 43/01) podniós ł nast ę puj ą ce argumenty. „ Ka ż de postanowienie umowne mo ż e by ć uznane za niedozwolone je ś li wyst ą pi ą łą cznie dwie przes ł anki tj., gdy postanowienie nie by ł o uzgodnione indywidualnie z konsumentem oraz, gdy kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy ”, co wynika z art. 385(1) § 1 Kc. Otwarty katalog niedozwolonych postanowie ń umownych zosta ł zawarty w art. 385(3) Kc. S ą d zwa ż y ł , i ż „przepisy powy ż sze maj ą zastosowanie do umów zawieranych pomi ę dzy profesjonalist ą a konsumentem, przy czym za konsumenta uzna ć nale ż y osob ę zawieraj ą c ą umow ę w celu bezpo ś rednio nie zwi ą zanym z dzia ł alno ś ci gospodarcz ą (art. 384 §3Kc )”. Fakt istnienia pomi ę dzy niepubliczn ą szko łą wy ż sz ą , a jej studentem relacji przedsi ę biorca - konsument potwierdzi ł S ą d Najwy ż szy w wyroku z dnia 07. 04. 2004r. (sygn. akt III SK 22/04). Zgodnie z art. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przedsi ę biorc ą jest przedsi ę biorca w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (obecnie kwestia ta zosta ł a uregulowana w ustawie o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, Dz. U. z 2004r. Nr 173, poz. 1807), a na mocy art. 4 pkt a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów tak ż e osoby fizyczne, prawne i jednostki organizacyjne nie maj ą ce osobowo ś ci prawnej, organizuj ą ce lub ś wiadcz ą ce us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcza w rozumieniu przepisów prawa dzia ł alno ś ci gospodarczej. Studenci, którzy korzystaj ą z us ł ug niepublicznej szko ł y wy ż szej odp ł atnie, stosownie do zawieranych w tym 3 zakresie umów, s ą konsumentami. Celem ś wiadczenia us ł ug edukacyjnych, poza spe ł nieniem zada ń o u ż yteczno ś ci publicznej jest wypracowanie zysku. Szko ł y wy ż sze prowadz ą zatem dzia ł alno ść zbli ż on ą do dzia ł alno ś ci gospodarczej i z uwagi na to w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów niepubliczna szko ł a wy ż sza jest uznawana za przedsi ę biorc ę , a studentowi przys ł uguje status konsumenta. W § 12 Regulaminu odp ł atno ś ci za studia obowi ą zuj ą cego w Wy ż szej Szkole Handlowej w Rudzie Ś l ą skiej od 01. 07. 2001r. zawarto postanowienie o nast ę puj ą cej tre ś ci: „ W przypadkach nieuj ę tych w niniejszym regulaminie decyzje podejmuje Za ł o ż yciel”. Powy ż sze postanowienie jest to ż same z w.w. postanowieniami, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego pod numerami 27, 37, 46 oraz 52. Zgodnie z art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, które w szczególno ś ci mo ż e polega ć na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z powy ż szego wynika, okre ś lone dzia ł anie przedsi ę biorcy mo ż e zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, je ś li łą cznie zostan ą spe ł nione dwie przes ł anki: - dzia ł anie przedsi ę biorcy posiada przymiot bezprawnego, - dzia ł anie to narusza zbiorowy interes konsumentów. Pierwsza z przes ł anek zosta ł a spe ł niona w przedmiotowym przypadku, gdy ż Wy ż sza Szko ł a Handlowa w Rudzie Ś l ą skiej stosowa ł a dzia ł ania wprost wskazane przez ustawodawc ę jako bezprawne tj. pos ł ugiwa ł a si ę postanowieniami, które zosta ł y wpisane do w.w. rejestru. Jak wskazano powy ż ej, S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Antymonopolowy uzna ł za niedozwolone postanowienie, na mocy którego przedsi ę biorcy przyznano prawo do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w umowie. Za wa ż n ą przyczyn ę uzasadniaj ą c ą zmian ę nie mo ż na uzna ć ogólnego i daj ą cego mo ż liwo ść dowolnej interpretacji zwrotu „w sytuacjach nieprzewidzianych w umowie”. Na tej podstawie uzasadnionym jest twierdzenie, ż e postanowienie dopuszczaj ą ce jednostronne kszta ł towanie praw i obowi ą zków stron umowy jest postanowieniem naruszaj ą cym prawa konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów dochodzi w sytuacji, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy wywo ł uje skutki w sytuacji prawnej i faktycznej grupy konsumentów, której poszczególni cz ł onkowie nie mog ą by ć indywidualnie wskazani. Tym samym bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interes szerszego kr ę gu podmiotów zawieraj ą cych umowy z przedsi ę biorc ą . Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W zwi ą zku z tym, i ż zapis stosowany w Wy ż szej Szkole Handlowej w Rudzie Ś l ą skiej wi ą za ł wszystkich studentów Uczelni, zosta ł a spe ł niona tak ż e druga przes ł anka tj. dzia ł anie przedsi ę biorcy narusza zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym pos ł ugiwanie si ę przez Wy ż sz ą Szko łę Handlow ą w Rudzie Ś l ą skiej postanowieniem o tre ś ci „W przypadkach nieuj ę tych w niniejszym regulaminie decyzje podejmuje Za ł o ż yciel” stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Z uwagi na fakt, i ż wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego, obecnie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, skuteczny jest wobec wszystkich uczestników obrotu gospodarczego od chwili jego wpisania do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i jednocze ś nie pierwsze z wymienionych postanowie ń zosta ł o wpisane do przedmiotowego rejestru 15. 10. 2002r. mo ż liwe jest stwierdzenie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów od w.w. terminu. Jednocze ś nie stwierdza si ę zaniechanie stosowania przedmiotowej praktyki od dnia 09. 11. 2004r., z uwagi na fakt, ż e na mocy Zarz ą dzenia Rektora nr 04/2004 z dnia 09. 11. 2004r. w sprawie zmian w Aneksie z dnia 21. 04. 2002r. do Regulaminu Odp ł atno ś ci za studia w Wy ż szej Szkole Handlowej w Rudzie Ś l ą skiej skre ś lono § 12 Regulaminu odp ł atno ś ci za 4 studia obowi ą zuj ą cego w Wy ż szej Szkole Handlowej w Rudzie Ś l ą skiej od 01. 07. 2001r. w brzmieniu: „W przypadkach nieuj ę tych w niniejszym Regulaminie decyzje podejmuje Za ł o ż yciel”. Dotychczasowy § 13 w.w Regulaminu sta ł si ę § 12. O wprowadzeniu powy ż szych zmian Wy ż sza Szko ł a Handlowa w Rudzie Ś l ą skiej powiadomi ł a w pi ś mie z dnia 09. 11. 2004r., w za łą czeniu do którego przes ł ano Zarz ą dzenie Rektora nr 04/2004 z dnia 09. 11. 2004r. (karty numer 18, 21 i 25). 2. „ Student(ka), który(a) uporczywie zwleka z op ł at ą czesnego i w toku jednego roku akademickiego otrzyma trzy wezwania do zap ł aty zaleg ł ego czesnego, jest zobowi ą zany(a) do uiszczenia odsetek karnych, które b ę d ą naliczane od daty wys ł ania trzeciego wezwania do czasu uzupe ł nienia zaleg ł ych op ł at. Wysoko ść odsetek karnych wynosi 1% za ka ż dy dzie ń zw ł oki ”. Pos ł uguj ą c si ę przedmiotowym postanowieniem Uczelnia naruszy ł a art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, na mocy którego praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów stanowi pos ł ugiwanie si ę postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Klauzula, któr ą pos ł uguje si ę Wy ż sza Szko ł a Handlowa w Rudzie Ś l ą skiej jest to ż sama z postanowieniami uznanymi za niedozwolone i wpisanymi do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urz ę du pod numerami 65, 70, 142, 162, 165 i 166. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienia umowne zapisy o nast ę puj ą cej tre ś ci: - „W stosunku do Cz ł onka Grupy, któremu przydzielono Towar w drodze deklaracji, a nie wp ł aci ł w terminie zadeklarowanej ilo ś ci rat kompletnych zgodnie z art. 10 ust. 4, zostan ą naliczone odsetki w wysoko ś ci 0,15% za ka ż dy dzie ń zw ł oki licz ą c od dnia wymagalno ś ci. Ostateczny termin dokonania wp ł aty ustala si ę na trzydzie ś ci (30) dni, licz ą c od daty nadania na poczcie zawiadomienia o przydzieleniu Towaru”. Postanowienie to zosta ł o uznane za niedozwolone na mocy wyroku z 21, 08, 2002r w post ę powaniu o sygnaturze akt XVII Amc 50/01 oraz w wyniku wniesionej apelacji w wyroku z 27. 06. 2003r. wydanym przez S ą d Apelacyjny w Warszawie (Sygn. akt I ACa 1412/02) i zosta ł o wpisane do rejestru 14. 08. 2003r. (nr 65), - „Cz ł onek Grupy zobowi ą zuj si ę do zap ł acenia na rzecz InCo zaleg ł o ś ci wraz z nale ż nymi odsetkami w wysoko ś ci 0,15% za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. Przedmiotowe postanowienie uznano za niedozwolone w wyroku z 27. 06. 2003r., a wpisane do rejestru dnia 14. 08. 2003r. (nr 70), - „W przypadku sfinalizowania przez Oferuj ą cego transakcji dotycz ą cej przedmiotu opisanego w § 1 bez uprzedniego powiadomienia o tym Po ś rednika bezpo ś rednio lub po ś rednio – tj. przez biuro wspó ł pracuj ą ce z Po ś rednikiem zap ł aci tytu ł em odszkodowania kwot ę podwójnej wysoko ś ci prowizji okre ś lonej w § 5, lecz nie mniej ni ż 5000z ł (pi ęć tysi ę cy z ł otych) niezale ż nie od obowi ą zku zap ł aty prowizji w pe ł nej wysoko ś ci wraz z nale ż nymi za zw ł ok ę umownymi odsetkami w wysoko ś ci 0,5% s ł ownie (pó ł procenta) za ka ż dy dzie ń zw ł oki ”. Postanowienie o powy ż szym brzmieniu wpisano do rejestru pod numerem 125, dnia 23. 08. 2004. na mocy wyroku z 21. 04. 2004r. (Sygn. akt XVII Amc 85/03) oraz dnia 11. 10. 2004r. pod numerem 142, na mocy wyroku z 21. 04. 2004r. (Sygn. akt XVII Amc 85/03). - „Klient nie traci prawa do uzyskania przydzia ł u promesy mimo nie wp ł acenia w terminie raty kompletnej pod warunkiem: wraz z rat ą kompletn ą wp ł acona zostanie op ł ata karna w wysoko ś ci 0,25% rat kompletnej za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. Postanowienie uznane za niedozwolone w wyroku z 21. 09. 2004r., wpisane do rejestru dnia 18. 11. 2004r. pod numerem 162 (Sygn. akt XVII Amc 78/03). - „Klientowi ze zrealizowan ą promes ą , który nie dokona ł wp ł aty w terminie jednej rat kompletnej zostanie doliczona op ł ata karna w wysoko ś ci 0,25% raty kompletnej za ka ż dy dzie ń opó ź nienia”. Postanowienie to zosta ł o wpisane do rejestru dnia 18. 11. 2004r. pod numerem 165, na mocy wyroku z 21. 09. 2004r. (Sygn. akt XVII Amc 78/03). 5 - „Klient bez przydzielonej promesy, a który nie dokona ł wp ł aty w terminie raty miesi ę cznej zap ł aci op ł at ę karn ą w wysoko ś ci 0,25% wysoko ś ci rat miesi ę cznej za ka ż dy dzie ń zw ł oki, o ile nie wp ł aci dwóch kolejnych rat PKI mo ż e dokona ć wykluczenia Klienta ”. Postanowienie wpisane do rejestru dnia 18. 11. 2004r. (nr 166), zgodnie z wyrokiem z 21. 09. 2004r. Na mocy postanowienia o tre ś ci: „Student(ka), który(a) uporczywie zwleka z op ł at ą czesnego i w toku jednego roku akademickiego, otrzyma trzy wezwania do zap ł aty zaleg ł ego czesnego, jest zobowi ą zany(a) do uiszczenia odsetek karnych, które b ę d ą naliczane od daty wys ł ania trzeciego wezwania do czasu uzupe ł nienia zaleg ł ych op ł at. Wysoko ść odsetek karnych wynosi 1% za ka ż dy dzie ń zw ł oki”, dopuszczono mo ż liwo ść zobligowania konsumentów do zap ł aty odsetek karnych w wysoko ś ci 1% od nale ż nej kwoty w przypadku nieterminowego wniesienia nale ż no ś ci wobec Szko ł y. Zarówno hipotezy, jak i dyspozycje zapisów pkt. 3 Aneksu do Regulaminu odp ł atno ś ci w Wy ż szej Szkole Handlowej w Rudzie Ś l ą skiej z 21. 04. 2002r. oraz w.w. postanowie ń uznanych za niedozwolone mo ż na uzna ć za to ż same. W ka ż dym z przypadków odsetki karne naliczane s ą w przypadku nieterminowego regulowania nale ż no ś ci finansowych wobec przedsi ę biorcy. Dodatkowo, na mocy zapisu pkt. 3 w.w. aneksu, warunkiem naliczenia odsetek w wysoko ś ci 1% od nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki jest uporczywe zaleganie z zap ł at ą oraz trzykrotne wezwanie d ł u ż nika do uregulowania nale ż no ś ci. Ró ż nica ta nie dotyczy jednak istotnych elementów porównywanych postanowie ń , a jedynie kwestii drugorz ę dnych. Jednakowa jest konstrukcja, jak ą pos ł u ż ono si ę by okre ś li ć sposób obliczenia wysoko ś ci kary. W przytoczonych wyrokach uznano za nadmiernie wygórowane odsetki karne w wysoko ś ci 0,15%, 0,25% i 0,5% nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki. Wnioskowanie a minori ad maius prowadzi do konkluzji, ż e zastrze ż enie odsetek karnych w wysoko ś ci 1% nale ż nej op ł aty za ka ż dy dzie ń zw ł oki zosta ł o uznane za niedozwolone przez S ą d, gdy ż zakazano pobierania odsetek karnych w wysoko ś ci ni ż szej ni ż przewidziana w Aneksie do Regulaminu odp ł atno ś ci z 21. 04. 2002r. stosowanego w Wy ż szej Szkole Handlowej w Rudzie Ś l ą skiej. Powy ż sze nale ż y porówna ć tak ż e w ustawow ą regulacj ą przedmiotowej kwestii. § 1 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z 18. 09. 2003r. w sprawie okre ś lenia wysoko ś ci odsetek ustawowych (Dz. U. z 2003r. Nr 166, poz. 1613) stanowi, i ż „ wysoko ść odsetek ustawowych ustala si ę na 12,25% w stosunku rocznym .” Uczelnia na mocy w.w. postanowienia zastrzeg ł a odsetki karne w wysoko ś ci 365% w skali roku. W zwi ą zku z tym, wysoko ść odsetek okre ś lon ą w w.w. Aneksie do Regulaminie odp ł atno ś ci mo ż na uzna ć za ra żą co wygórowan ą i niewspó ł miern ą do konsekwencji finansowych ponoszonych przez Uczelni ę . Z uwagi na fakt, ż e postanowienia, w których okre ś lono wysoko ść odsetek karnych na poziomie 0,15%, 0,25% i 0,5% za ka ż dy dzie ń zw ł oki zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń uznanych za niedozwolone, poprzez stosowanie kwestionowanych postanowie ń , Szko ł a dopu ś ci ł a si ę naruszenia art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z w.w. przepisem za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę bezprawne dzia ł anie, polegaj ą ce m.in. na stosowaniu wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców. Powy ż sza przes ł anka zosta ł a w niniejszym przypadku spe ł niona. Jednocze ś nie, by uzna ć okre ś lone zachowanie za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, dzia ł anie przedsi ę biorcy musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Odsetki karne w wysoko ś ci 0,15% od nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki, zosta ł y uznane za ra żą co wygórowane, a postanowienie, na mocy którego przedmiotowa kara by ł a naliczana, uznano za sprzeczne z art. 385(3) pkt 17 Kodeksu cywilnego, który stanowi, i ż niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które „ nak ł adaj ą na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania lub odst ą pi ł od umowy, obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego ”. Tym bardziej wi ę c nale ż y uzna ć , i ż zapis mówi ą cy o odsetkach karnych w wysoko ś ci 1% za ka ż dy dzie ń zw ł oki jest krzywdz ą cy dla konsumentów i narusza ich zbiorowe prawa. Dzia ł anie Szko ł y mo ż na uzna ć za godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów ze wzgl ę du na fakt, i ż ka ż dy ze studentów Uczelni, który spe ł ni ł by przes ł anki 6 okre ś lone w kwestionowanym zapisie, móg ł na mocy w.w. zapisu zosta ć zobowi ą zany do zap ł aty odsetek karnych w wysoko ś ci 1% od nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki w zap ł acie. Sk ł ad osobowy grupy studentów Wy ż szej Szko ł y Handlowej w Rudzie Ś l ą skiej jest zmienny w czasie i potencjalnie ka ż dy mo ż e zosta ć jej studentem, a wi ę c zosta ć zobligowanym do wywi ą zywania si ę z zobowi ą za ń wynikaj ą cych z dokumentów okre ś laj ą cych prawa i obowi ą zki Uczelni oraz jej studentów. W zwi ą zku z tym, ż e zapisy mówi ą ce o obowi ą zku zap ł aty odsetek karnych w wysoko ś ci 0,15% nale ż nej kwoty za ka ż dy dzie ń zw ł oki zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone dnia 14. 08. 2003r. (numery w rejestrze - 65 i 70), orzeczenie S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest skuteczne wobec wszystkich podmiotów od tego terminu. W pi ś mie z 09. 11. 2004r. Szko ł a poinformowa ł a, ż e skre ś lono pkt. 3 Aneksu do Regulaminu odp ł atno ś ci w Wy ż szej Szkole Handlowej w Rudzie Ś l ą skiej, co jest to ż same z zaprzestaniem stosowania przedmiotowego zapisu. Na potwierdzenie powy ż szego przes ł ano organowi antymonopolowemu informacj ę o tre ś ci Zarz ą dzenia Rektora nr 03/2004 z dnia 09. 11. 2004r. w sprawie zmian w Aneksie z dnia 21. 04. 2002r. dotycz ą cego Regulaminu odp ł atno ś ci za studia w Wy ż szej Szkole Handlowej w Rudzie Ś l ą skiej, które wesz ł o w ż ycie w dniu jego wydania, co wynika z pisma Szko ł y z 24. 11. 2004r. (karty numer 18-20, 25). Z uwagi na powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż Szko ł a podejmowa ł a dzia ł ania stanowi ą ce praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów oraz zaniecha ł a pos ł ugiwania si ę kwestionowanymi zapisami dnia 09. 11. 2004r. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenia przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty tego post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez Wy ż sza Szko łę Handlow ą w Rudzie Ś l ą skiej im. Królowej Jadwigi z siedzib ą w Rudzie Ś l ą skiej praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochroni konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy organem antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Wy ż sza Szko łę Handlow ą w Rudzie Ś l ą skiej kosztami post ę powania w wysoko ś ci 38 z ł (s ł ownie: trzydzie ś ci osiem z ł otych). Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie II niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z 479(28) § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie –S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479(28) § 2 k.p.c. – od niniejszego decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – 7 S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 8