RKT-55/2007

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 16.11.2007r. RKT-61-09/07/SB DECYZJA Nr RKT-55/2007 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Witoldowi P. prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą jako O ś rodek Narciarski „STO Ż EK” w Wi ś le - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 tej ustawy uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie Witolda P. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą jako O ś rodek Narciarski „STO Ż EK”, polegaj ą ce na stosowaniu w „Zasadach zakupu karnetów na wyci ą gu „STO Ż EK” postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z zm.): „Zwrot gotówki jest mo ż liwy za niewykorzystane punkty tylko w szczególnych przypadkach: - wypadek lub kontuzja odniesiona na trasach „ON STO Ż EK” potwierdzona przez ratownika dy ż urnego GOPR, - wy łą czenie wszystkich wyci ą gów „ON STO Ż EK” z powodu awarii lub za ł amania pogody na d ł u ż ej ni ż 2 godziny.” i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania. II Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Witolda P. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą jako O ś rodek Narciarski „STO Ż EK”, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 500 z ł (s ł ownie z ł otych: pi ęć set), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, postanawia si ę obci ąż y ć Witolda P. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą jako O ś rodek Narciarski „STO Ż EK” kosztami przeprowadzonego post ę powania i zobowi ą za ć do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 38 PLN (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci osiem). 2 Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) z urz ę du przeprowadzone zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Witolda P. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą jako O ś rodek Narciarski „STO Ż EK” (zwanego dalej STO Ż EK lub przedsi ę biorc ą ) wyst ę puje naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z zm.). W dniu 15.05.2007r. postanowieniem nr 1 (Karta nr 1) wszcz ę te zosta ł o z urz ę du post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez przedsi ę biorc ę bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), obowi ą zuj ą cej od dnia 21 kwietnia 2007r. - zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , polegaj ą cych na stosowaniu w „Zasadach zakupu karnetów na wyci ą gu „STO Ż EK” postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z zm.): „Zwrot gotówki jest mo ż liwy za niewykorzystane punkty tylko w szczególnych przypadkach: - wypadek lub kontuzja odniesiona na trasach „ON STO Ż EK” potwierdzona przez ratownika dy ż urnego GOPR, - wy łą czenie wszystkich wyci ą gów „ON STO Ż EK” z powodu awarii lub za ł amania pogody na d ł u ż ej ni ż 2 godziny.” W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie powy ż szej praktyki przedsi ę biorca wyja ś ni ł , co nast ę puje (Karty nr 3-7). Przedmiotowe postanowienie regulaminu nie jest niedozwolon ą klauzul ą umown ą w rozumieniu art. 385 1 k.c. i nie narusza interesów konsumentów. Postanowienie to zosta ł o dostosowane do przepisów kodeksu cywilnego przewiduj ą cych mo ż liwo ść odst ą pienia od umowy przez stron ę stosunku cywilno – prawnego i nie narusza ono ochrony zagwarantowanej konsumentowi normami bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cymi. Powo ł ane przez Urz ą d w postanowieniu z dnia 15 maja 2005r. orzeczenia S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie znajduj ą odpowiedniego zastosowania do zakwestionowanego postanowienia regulaminu. Zacytowane orzeczenia zosta ł y bowiem wydane w sytuacji ewidentnego naruszenia interesów konsumentów, kiedy to przedsi ę biorca ca ł kowicie wy łą czy ł mo ż liwo ść zwrotu dokonanego przez konsumenta ś wiadczenia. Postanowienie regulaminu O ś rodka Narciarskiego STO Ż EK przewiduje natomiast mo ż liwo ść zwrotu dokonanego ś wiadczenia konsumentowi w szczegó ł owo wymienionych wypadkach, przewidzianych przez przepisy kodeksu cywilnego i w ż adnym razie nie narusza uzasadnionych interesów konsumentów. Stosunki gospodarcze łą cz ą ce przedsi ę biorców i konsumentów musz ą cechowa ć si ę pewno ś ci ą stron co do czasu trwania stosunku. Zawarcie umowy oparte jest na domniemaniu, ż e strony maj ą ś wiadomo ść konsekwencji zawartej umowy. Ka ż da strona ma swobod ę w podejmowaniu decyzji co do ch ę ci zawarcia umowy. W przypadku klientów o ś rodków narciarskich ta swoboda poszerzona jest nadto o mo ż liwo ść wyboru karnetu, który najbardziej odpowiada oczekiwaniom konsumenta. Z drugiej strony zasadne jest obj ę cie s ł abszej strony stosunku prawnego – konsumenta ochron ą prawn ą przed dzia ł aniami silniejszej strony – przedsi ę biorcy. Regu łą jest, ż e przepisy normuj ą ce sfer ę stosunków zobowi ą zaniowych umownych maj ą co do zasady charakter 3 dyspozytywny, chyba ż e co innego wynika z ustawy. W sferze prawa zobowi ą za ń przepisy iuris cogentis stanowi ą zatem konieczny zakres ochrony, który nie mo ż e by ć wy łą czony ani ograniczony przez strony. Podkre ś lono, i ż karnety uprawniaj ą ce do korzystania z tras narciarskich s ą dowodem zawarcia umowy wzajemnej na czas oznaczony. W umowie wzajemnej ś wiadczeniu jednej ze stron odpowiada ś wiadczenie drugiej, w tym wypadku ś wiadczeniu przedsi ę biorcy polegaj ą cemu na przewozie narciarza wyci ą giem i udost ę pnienia do korzystania tras narciarskich odpowiada ś wiadczenie konsumenta w postaci zap ł aty pieni ęż nej. W przypadku karnetów czasowych umowa wygasa po up ł ywie okre ś lonego w umowie czasu korzystania z karnetu, natomiast w przypadku karnetu punktowego umowa wygasa po wykorzystaniu przez konsumenta wszystkich punktów. Zakwestionowane przez UOKIK postanowienia nale ż y rozpatrywa ć przez pryzmat art. 385 3 pkt 12 i 13 k.c. Pierwsza z tych klauzul dotyczy sytuacji, gdy wy łą czony jest obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenia niespe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania. Chodzi tu o przypadek, gdy to przedsi ę biorca nie spe ł ni ś wiadczenia i nie zwróci konsumentowi dokonanej wcze ś niej zap ł aty. Tym samym klauzula ta nie ma zastosowania do sytuacji, w których konsument rezygnuje ze ś wiadczenia mu nale ż nego. W opinii przedsi ę biorcy, nie do zaakceptowania by ł aby sytuacja, w której konsument w jakimkolwiek stosunku z przedsi ę biorc ą uiszczaj ą c wcze ś niej zap ł at ę , rezygnowa ł by nast ę pnie bez przyczyny z umowy żą daj ą c zwrotu np. ceny biletu. Przepisy prawa nie przyznaj ą konsumentowi tak wielkiej ochrony szczególnie, ż e taka regulacja os ł abi ł aby pozycj ę ka ż dego przedsi ę biorcy w sposób zbyt daleko id ą cy. Konsument zawieraj ą c umow ę z przedsi ę biorc ą prowadz ą cym o ś rodek narciarski ma mo ż liwo ść wyboru oferty odpowiadaj ą cej jego oczekiwaniom. Podobnie jak w ka ż dej innej dziedzinie ż ycia, od konsumenta wymaga si ę rozwagi w dzia ł aniu, a zakup karnetu na wi ę ksz ą ilo ść wjazdów ni ż mo ż liwa do zrealizowania przez klienta, nie mo ż e by ć uzasadniony np. ch ę ci ą unikni ę cia stania w kolejce, co jest bardziej praktyczne i wygodne. Klient o ś rodka powinien kupi ć tak ą ilo ść wjazdów, jaka jest dla niego wystarczaj ą ca, natomiast nieracjonalne jest zakupienie karnetu na 10 wjazdów, je ż eli klient wie lub przypuszcza, ż e skorzysta z przejazdu kolejk ą tylko 6 razy. W razie dokonania takiego zakupu powinien liczy ć si ę z tym, ż e pozostan ą mu na karcie punkty, które b ę dzie móg ł wykorzysta ć innym razem, lecz zwrotu uiszczonego ś wiadczenia nie otrzyma. Przedsi ę biorca nie mo ż e bowiem ponosi ć konsekwencji braku rozwagi konsumenta przy zawieraniu transakcji. Nie jest to w ż adnym razie konstrukcja krzywdz ą ca dla konsumenta. Zwrot zap ł aty za niewykorzystane punkty jest tym bardziej nieuzasadniony, ż e konsument dokonuj ą c zakupu punktów w wi ę kszym pakiecie cz ę sto korzysta ze zni ż ek cenowych, bardziej op ł acalnych od zakupu punktów w mniejszej ilo ś ci. Podkre ś lono, i ż klauzula art. 385 3 pkt 12 k.c. nie jest podstaw ą prawn ą do rezygnacji z zawarcia umowy lub jej wykonania, a konsument mo ż e zrezygnowa ć z umowy tylko w wypadkach przewidzianych w przepisach lub samej umowie. Wobec powy ż szego nale ż y jednoznacznie stwierdzi ć , i ż niewa ż na b ę dzie klauzula, która wy łą cza zwrot konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie niespe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci przez przedsi ę biorc ę , a konsument nie b ę dzie domaga ł si ę wykonania umowy w innym terminie. W rozpatrywanym przypadku o ś rodka narciarskiego, zwrot konsumentowi zap ł aty musi nast ą pi ć , je ż eli przedsi ę biorca nie spe ł ni ś wiadczenia z w ł asnej winy lub wskutek okoliczno ś ci, za które ż adna ze stron odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Przyk ł adowo s ą to: wypadek narciarski po łą czony z kontuzj ą narciarsk ą , powa ż na, niedaj ą ca si ę w krótkim czasie usun ąć awaria lub za ł amanie pogody uniemo ż liwiaj ą ce funkcjonowanie urz ą dze ń wyci ą gowych (kolejki) przez d ł u ż szy czas. Postanowienie umowne wy łą czaj ą ce w takich przypadkach obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie niespe ł nione jest niewa ż ne i jest niedozwolon ą klauzul ą umown ą . 4 Klauzula niedozwolona art. 385 3 pkt 12 k.c. przewiduje, i ż niewa ż ne jest postanowienie, które przewiduje utrat ę prawa żą dania zwrotu ś wiadczenia konsumenta spe ł nionego wcze ś niej ni ż ś wiadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadaj ą , rozwi ą zuj ą lub odst ę puj ą od umowy. Przepisy kodeksu cywilnego szczegó ł owo wymieniaj ą sytuacje, w których mo ż liwe jest odst ą pienie od umowy, wypowiedzenie umowy oraz rozwi ą zanie umowy. W sytuacjach nie obj ę tych tymi przepisami, odst ą pienie, wypowiedzenie oraz rozwi ą zanie mo ż liwe s ą jedynie wówczas, je ż eli strony tak postanowi ą w umowie. Nie ma tu znaczenia fakt, i ż jedna ze stron – przedsi ę biorca, pos ł uguje si ę wzorcem umownym, na którego tre ść wp ł ywu nie ma druga strona – konsument, gdy ż ochron ę konsumenta zapewniaj ą przepisy bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą ce kodeksu cywilnego, tak ż e w zakresie odst ą pienia, wypowiedzenia oraz rozwi ą zania umowy. Dywagacje na temat rozwi ą zania umowy nie maj ą znaczenia dla kwestii zwrotu ś wiadczenia za niewykorzystane punkty, gdy ż swoboda rozwi ą zania umowy polega na z ł o ż eniu zgodnych o ś wiadcze ń woli przez strony umowy. Przedmiotem rozwa ż a ń jest bowiem kwestia jednostronnego o ś wiadczenia woli z ł o ż onego przez konsumenta. Z kolei wypowiedzenie w przypadku karnetów narciarskich nie jest w ł a ś ciwym sposobem rozwi ą zania umowy, z uwagi na brak charakteru ci ą g ł o ś ci stosunku łą cz ą cego przedsi ę biorc ę z klientem o ś rodka. W przedmiotowej sprawie jedyn ą mo ż liw ą form ą pozbawienia umowy skutków prawnych w wyniku jednostronnego o ś wiadczenia woli z ł o ż onego przez klienta jest odst ą pienie od umowy. Postanowienie przewiduj ą ce utrat ę prawa żą dania zwrotu ś wiadczenia konsumenta po odst ą pieniu od umowy jest niewa ż ne. Odst ą pienie od umowy musi jednak nast ą pi ć w granicach przewidzianych prawem. Przepisy kodeksu cywilnego przewiduj ą ustawowe prawo odst ą pienia od umowy. Nie jest jednak mo ż liwe odst ą pienie od umowy przez jedn ą ze stron z jakiejkolwiek przyczyny, czy te ż bez przyczyny. Odst ą pienie mo ż liwe jest tylko w wymienionych w przepisach przypadkach, tj. 1. je ż eli jedna ze stron dopuszcza si ę zw ł oki w wykonaniu zobowi ą zania z umowy wzajemnej, a druga strona wyznaczy jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagro ż eniem, i ż w razie bezskutecznego up ł ywu wyznaczonego terminu b ę dzie uprawniona do odst ą pienia od umowy (art. 491 k.c.), 2. je ż eli jedno ze ś wiadcze ń wzajemnych sta ł o si ę niemo ż liwe wskutek okoliczno ś ci, za które ponosi odpowiedzialno ść strona zobowi ą zana, a w razie cz ęś ciowej niemo ż liwo ś ci ś wiadczenia jednej ze stron, je ż eli wykonanie cz ęś ciowe nie mia ł oby dla drugiej strony znaczenia ze wzgl ę du na w ł a ś ciwo ś ci zobowi ą zania albo ze wzgl ę du na zamierzony przez t ę stron ę cel umowy, wiadomy stronie której ś wiadczenie sta ł o si ę cz ęś ciowo niemo ż liwe (art. 493 k.c.). W opinii przedsi ę biorcy przepisy te wystarczaj ą co chroni ą konsumenta i przyznaj ą mu uprawnienie do odst ą pienia od umowy w wypadkach uznanych przez ustawodawc ę za uzasadnione. Odst ą pienie od umowy jednej ze stron w ka ż dej chwili bez przyczyny by ł oby bowiem sprzeczne z natur ą stosunku prawnego i zachwia ł oby pewno ść obrotu gospodarczego. W pozosta ł ych wypadkach odst ą pienie od umowy jest mo ż liwe tylko wtedy, gdy taka mo ż liwo ść b ę dzie przewidziana w samej umowie mi ę dzy stronami (art. 395 k.c.). W braku zastrze ż enia prawa odst ą pienia, ż adna ze stron nie mo ż e od umowy odst ą pi ć . Ż adne jednak przepisy kodeksu cywilnego ani przepisy o ochronie konsumentów nie nak ł adaj ą na przedsi ę biorc ę obowi ą zku zamieszczania w umowie uprawnienia do odst ą pienia, a wystarczaj ą cy zakres ochrony stron stosunku prawnego przewiduj ą przepisy bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą ce. Komplikacje wprowadza tak ż e przepis art. 395 § 2 k.c., który przewiduje, ż e w razie wykonania prawa odst ą pienia umowa uwa ż ana jest za nie zawart ą , a to co strony ju ż ś wiadczy ł y, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba ż e zmiana by ł a konieczna w granicach zwyk ł ego zarz ą du; za ś wiadczone us ł ugi oraz za korzystanie z rzeczy nale ż y si ę drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie. Zastosowanie tej normy w stosunkach 5 gospodarczych budzi zastrze ż enia ze wzgl ę dów ksi ę gowych i podatkowych, bowiem wykonane ju ż ś wiadczenie przedsi ę biorcy w postaci przewozu kolejk ą nale ż a ł oby uzna ć za nieby ł e. Nale ż nego przedsi ę biorcy wynagrodzenia, o którym mowa w tym przepisie nie mo ż na uwa ż a ć za zap ł at ę , co powoduje trudno ś ci w praktyce. W ś wietle powy ż szych rozwa ż a ń , przedsi ę biorca stwierdzi ł , i ż zakwestionowane przez Urz ą d postanowienie Zasad zakupu karnetów O ś rodka Narciarskiego STO Ż EK nie narusza interesów konsumentów i nie jest niedozwolon ą klauzul ą umown ą . Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: W trakcie post ę powania, organ antymonopolowy ustali ł , ż e przedsi ę biorca dzia ł alno ść prowadzi na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej (Karta nr 28). Polega ona m.in. na przewozie osób wyci ą gami narciarskimi. Warunki korzystania z wyci ą gów oraz sposób p ł atno ś ci okre ś lane s ą w dokumencie „Zasady zakupu karnetów na wyci ą gu „STO Ż EK”, który zawiera postanowienie o tre ś ci „Zwrot gotówki jest mo ż liwy za niewykorzystane punkty tylko w szczególnych przypadkach: - wypadek lub kontuzja odniesiona na trasach „ON STO Ż EK” potwierdzona przez ratownika dy ż urnego GOPR, - wy łą czenie wszystkich wyci ą gów „ON STO Ż EK” z powodu awarii lub za ł amania pogody na d ł u ż ej ni ż 2 godziny.” (Karta nr 25). W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy antymonopolowej zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 24 ust. 2 i 3 stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. W przypadku, gdy dosz ł o do naruszenia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy na mocy art. 26 ust. 1 tej ustawy uznaje okre ś lon ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. 6 Przedsi ę biorcy zosta ł postawiony zarzut stosowania postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego. Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 K.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 K.p.c rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze, jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. W zakresie punktu I sentencji decyzji oceniana praktyka dotyczy stosowania postanowienia wzorca umowy: „Zwrot gotówki jest mo ż liwy za niewykorzystane punkty tylko w szczególnych przypadkach: - wypadek lub kontuzja odniesiona na trasach „ON STO Ż EK” potwierdzona przez ratownika dy ż urnego GOPR, - wy łą czenie wszystkich wyci ą gów „ON STO Ż EK” z powodu awarii lub za ł amania pogody na d ł u ż ej ni ż 2 godziny.” Kwestionowane postanowienie oraz postanowienia poni ż ej przytoczone wpisane do rejestru, pomimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, maj ą to ż samy charakter, a skutek ich stosowania jest identyczny. Postanowienie przytoczone poni ż ej zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 19 czerwca 2002r. sygn. akt XVII Amc 34/01 S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko „ The American Academy of English" Sp. z o.o. z siedzib ą w Katowicach. Postanowienie to zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 14 sierpnia 2003r. w pkt 78. S ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „P ł atno ść za kurs: po dokonaniu wp ł aty pieni ą dze nie ulegaj ą zwrotowi”. S ą d dokonuj ą c oceny przedmiotowego postanowienia stan ął na stanowisku, i ż generalna zasada niezwracania stronie umowy ceny pomimo niekorzystania z przedmiotu umowy jest sprzeczna z dobrymi obyczajami oraz ra żą co narusza interesy konsumenta. S ł uchacz bowiem nie mo ż e zosta ć ca ł kowicie pozbawiony mo ż liwo ś ci zrezygnowania z uczestnictwa w kursie. Brak mo ż liwo ś ci otrzymania zwrotu wp ł aconych pieni ę dzy jest nieadekwatny do ochrony kupca przed pochopno ś ci ą decyzji i dzia ł a ń konsumenta. Takie postanowienie narusza zdaniem S ą du, zasady wspó łż ycia spo ł ecznego takie jak: zaufanie stron, ż yczliwo ść , uczciwo ść . Taki wzorzec umowny koliduje równie ż z dobrymi obyczajami kupieckimi, które nie przewiduj ą w ł a ś nie zachowa ń takich jak: nadmierna ch ęć zysku czy wyzysk. W opinii S ą du, ustawodawca umie ś ci ł postanowienie odpowiadaj ą ce zakazanemu postanowieniu umownemu w katalogu niedozwolonych postanowie ń w art. 385 3 pkt 12 i 13 k.c. Stanowisko S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zosta ł o uznane za s ł uszne przez S ą d Apelacyjny w Warszawie Wydzia ł Cywilny, który w wyroku z dnia 24 czerwca 2003r. sygn. akt I ACa 1672/02 stwierdzi ł , i ż w/w postanowienie stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c., gdy ż wprost wynika to z art. 385 3 pkt 12 k.c. Art. 385 3 pkt 12 7 k.c. okre ś la, i ż wy łą czenie obowi ą zku zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie niespe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania w razie w ą tpliwo ś ci jest niedozwolonym postanowieniem umowy. Dodatkowo S ą d Apelacyjny w pe ł ni podzieli ł stanowisko S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, i ż postanowienie w ra żą cy sposób narusza interes konsumenta przez naruszenie zasady równorz ę dno ś ci stron, zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Kolejne postanowienie o to ż samym charakterze z postanowieniem zakwestionowanym w pkt I sentencji decyzji zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 16 grudnia 2004r. sygn. akt XVII Amc 19/04 S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Jackowi Grochowskiemu – Centrum J ę zyków Obcych „Perfect” w Raciborzu. Postanowienie to zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 5 maja 2005 r. w pkt 392. S ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „ Wszelkie wniesione przez Kursanta op ł aty nie podlegaj ą zwrotowi ”. To ż same postanowienie zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 26 pa ź dziernika 2006 r. sygn. akt XVII AmC 11/06 S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Czarna Góra S.A. z/s w Siennej. Postanowienie to zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 8 stycznia 2007 r. w pkt 995. S ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „ Czarna Góra S.A. jest zwolniona z obowi ą zku zawarcia i (lub) wykonania umowy bez odszkodowania i zwrotu pieni ę dzy za bilet w nast ę puj ą cych przypadkach: a. wyst ą pienia si ł y wy ż szej: planowanej lub ewentualnej przerwy w dostawie energii elektrycznej, zaistnienia sytuacji zagra ż aj ą cych bezpiecze ń stwu U ż ytkowników ”. W uzasadnieniu wyroku S ą d stwierdzi ł , i ż postanowienie zwalnia przedsi ę biorc ę z obowi ą zku wykonania umowy bez konieczno ś ci zwrotu op ł aty uiszczonej przez konsumenta w przypadku wyst ą pienia si ł y wy ż szej w postaci planowanej lub awaryjnej przerwy w dostawie energii elektrycznej. Zdaniem S ą du o planowanej przerwie energii elektrycznej przedsi ę biorca prowadz ą cy profesjonaln ą dzia ł alno ść gospodarcz ą powinien wiedzie ć i uwzgl ę dni ć t ą ewentualno ść w organizacji swojej dzia ł alno ś ci. Postanowienie to jest sprzeczne z ogóln ą zasad ą wyra ż on ą w art. 494 k.c. nak ł adaj ą c ą na stron ę odst ę puj ą c ą od umowy obowi ą zek zwrotu drugiej stronie otrzymanego od niej ś wiadczenia. Jednocze ś nie jest odzwierciedleniem klauzuli niedozwolonej przedstawionej w art. 385 3 pkt 13 k.c. Zdaniem S ą du nawet gdyby przyj ąć , ż e przerwa w dostawie energii jest swego rodzaju okoliczno ś ci ą , która nie zale ż y od pozwanego, to brak jest podstaw do uznania, ż e z tej przyczyny przewo ź nik powinien by ć ca ł kowicie zwolniony z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Takie unormowanie pozostaje w sprzeczno ś ci tak ż e z innymi postanowieniami wzorca stosowanego przez pozwanego. Przedmiotem oceny w niniejszym post ę powaniu jest sposób rozliczania dokonanych wp ł at przez konsumentów z tytu ł u zakupionych punktów uprawniaj ą cych do korzystania z wyci ą gów narciarskich. Za korzystanie z wyci ą gów op ł ata jest pobierana z karty magnetycznej poprzez pomniejszenie ilo ś ci punktów na niej znajduj ą cych si ę . Karta magnetyczna jest wydawana po wniesieniu op ł aty – kaucji oraz dokonaniu zakupu punktów. Nabywaj ą c punkty konsument musi przewidzie ć , ile razy b ę dzie korzysta ł z wyci ą gu, aby naby ć odpowiadaj ą c ą temu ilo ść punktów. Jest to istotne, gdy ż zgodnie z zakwestionowanym postanowieniem pieni ą dze z tytu ł u niewykorzystanych punktów s ą zwracane wy łą cznie w ś ci ś le okre ś lonych okoliczno ś ciach. Zgodnie z powy ż ej przytoczonymi orzeczeniami S ą du, prawo do zatrzymania przez przedsi ę biorc ę wniesionych op ł at z tytu ł u us ł ug, które nie zosta ł y wykonane bez wzgl ę du na okoliczno ś ci ich niewykonania narusza interesy konsumentów poprzez naruszenie zasady 8 równorz ę dno ś ci stron i zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Pomimo ró ż nych przedmiotów umów, których postanowienia s ą porównywane, to tak samo umo ż liwiaj ą przedsi ę biorcom zatrzymanie wp ł aconych przez konsumentów ś rodków pieni ęż nych pomimo nie zrealizowania us ł ug. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze mo ż na uzna ć zakwestionowane postanowienia za to ż same z przytoczonymi powy ż ej uznanymi przez S ą d za niedozwolone postanowienia umowne. Istotne jest, i ż S ą d uzna ł , ż e fakt, umieszczenia w tre ś ci warunków ś wiadczenia us ł ug nie jest wystarczaj ą cy do stwierdzenia zgodno ś ci postanowienia z przepisami kodeksu cywilnego. Konieczne jest ocenienie, czy okre ś lone okoliczno ś ci daj ą ce prawa konsumentom do otrzymania zwrotu wp ł aconych ś rodków pieni ęż nych wyczerpuj ą uprawnienia przewidziane przez przepisy, i czy nie wy łą czaj ą odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ugi. W przedmiotowym przypadku ilo ść punktów pobieranych za jednorazowy wyjazd jest w ka ż dym przypadku taka sama bez wzgl ę du na ilo ść punktów, które s ą zapami ę tane na karcie. Konsument nabywa dowoln ą ilo ść punktów. Z przedstawionych cenników nie wynika, aby mo ż liwe by ł o otrzymanie dodatkowych punktów przy zakupie wi ę kszej ich ilo ś ci. W ustosunkowaniu si ę do wszcz ę cia post ę powania, przedsi ę biorca poinformowa ł , i ż nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której konsument w jakimkolwiek stosunku z przedsi ę biorc ą uiszczaj ą c wcze ś niej zap ł at ę , żą da ł jej zwrotu w sytuacji rezygnacji z umowy bez przyczyny. Jednak w opinii organu antymonopolowego z przytoczonych powy ż ej orzecze ń wynika, i ż rozwi ą zania umowy s ą dopuszczalne przy równoczesnym zachowaniu zasady ekwiwalentno ś ci. Powo ł ane przez przedsi ę biorc ę przepisy art. 491 i 493 k.c. reguluj ą ce prawo do odst ą pienia od umowy dotycz ą umów wzajemnych (Karta nr 6). Dodatkowo przedsi ę biorca powo ł a ł si ę na regulacj ę okre ś lon ą przez art. 395 § 2 k.c. dotycz ą c ą warunków odst ą pienia od umowy (Karta nr 7). Zgodnie z art. 487 § 2 k.c. umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowi ą zuj ą si ę w taki sposób, ż e ś wiadczenie jednej z nich ma by ć odpowiednikiem ś wiadczenia drugiej. „Z definicji umowy wzajemnej zawartej w ww. § 2 wynika, ż e jest to umowa dwustronnie zobowi ą zuj ą ca. Tak wi ę c na podstawie takiej umowy ka ż da ze stron jest jednocze ś nie wierzycielem i d ł u ż nikiem. Istoty umowy wzajemnej jednak nale ż y upatrywa ć w czym ś innym, a mianowicie w okoliczno ś ci, ż e mi ę dzy ś wiadczeniami stron zachodzi swoista relacja. Polega ona na tym, ż e ś wiadczenie jednej z nich ma by ć odpowiednikiem ś wiadczenia drugiej. Ś wiadczenia nie musz ą by ć obiektywnie równowa ż ne, czy te ż ekwiwalentne. Decyduje ocena (uznanie) samych stron. Nie oznacza to, ż e obiektywna warto ść wzajemnych ś wiadcze ń jest nieistotna. Ma ona znaczenie, aczkolwiek zawsze w powi ą zaniu z elementem subiektywnym, przy rozwa ż aniu, czy umow ę nie cechuje wyzysk (art. 388).” 1 Art. 488 § 1 k.c. stanowi, i ż ś wiadczenie b ę d ą ce przedmiotem zobowi ą za ń z umów wzajemnych ( ś wiadczenia wzajemne) powinny by ć spe ł nione jednocze ś nie, chyba ż e z umowy, z ustawy albo z orzeczenia s ą du lub decyzji innego w ł a ś ciwego organu wynika, i ż jedna ze stron obowi ą zana jest do wcze ś niejszego ś wiadczenia. „Zasad ą w umowach wzajemnych jest, ż e ś wiadczenia wzajemne stron maj ą by ć spe ł nione jednocze ś nie, czyli z „r ę ki do r ę ki”. Poj ę cia „jednoczesno ś ci” oczywi ś cie nie mo ż na rozumie ć dos ł ownie, chodzi tutaj jedynie o zaakcentowanie, ż e ś wiadczenia stron jako swoje odpowiedniki pozostaj ą w nader bliskim zwi ą zku czasowym. W rzeczywisto ś ci wystarczaj ą ca b ę dzie gotowo ść ś wiadczenia przez ka ż d ą ze stron. Wyj ą tek od wskazanej zasady mo ż e wynika ć z umowy, ustawy albo z orzeczenia s ą du lub decyzji innego w ł a ś ciwego organu”. 2 Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, powsta ł e zobowi ą zanie pomi ę dzy przedsi ę biorc ą , a konsumentem ma charakter przedp ł atowy. Konsument spe ł nia ś wiadczenie wcze ś niej ni ż spe ł nia je przedsi ę biorca. W przedmiotowym przypadku konsumenci dokonuj ą c zakupu 1 Pod reakcj ą G. Bie ń ka: komentarz do art. 487 kodeksu cywilnego, Lex Polonica Warszawa 2003, s. 552 2 Ibid s. 552 9 okre ś lonej ilo ś ci punktów dokonuj ą kalkulacji, ile razy skorzystaj ą z przejazdu w trakcie godziny. Jednak ilo ść tych przejazdów jest uzale ż niona od wielu czynników, m.in. od ilo ś ci osób ch ę tnych, które w tym samym okresie chc ą skorzysta ć z wyci ą gu. Wraz ze wzrostem ilo ś ci ch ę tnych maleje ilo ść mo ż liwych wyjazdów. Zale ż no ść ta wynika z technicznych ogranicze ń mo ż liwo ś ci wyjazdów osób w jednostce czasu, np. godzinie. D ł ugo ść oczekiwania na wjazd z uwagi na du żą ilo ść oczekuj ą cych jest czynnikiem niezale ż nym od konsumenta, natomiast wprost wp ł ywa na mo ż liwo ść lub niemo ż liwo ść spe ł nia ś wiadczenia przez STO Ż EK. W konsekwencji przewidywania konsumentów poczynione w momencie dokonywania zakupu punktów mog ą nie zosta ć zrealizowane. Dokument okre ś laj ą cy zasady zakupu karnetów przewiduje mo ż liwo ść uzyskania zwrotu równowarto ś ci punktów tylko w sytuacji wypadku lub kontuzji odniesionej na trasach „ON STO Ż EK” potwierdzonych przez ratownika dy ż urnego GOPR, oraz wy łą czenia wszystkich wyci ą gów „ON STO Ż EK” z powodu awarii lub za ł amania pogody na d ł u ż ej ni ż 2 godziny. Odnosz ą c przedmiotowe okoliczno ś ci do sytuacji opisanych w ww. wyroku S ą du z dnia 26.10.2006r., organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż w obu przypadkach okre ś lenie sytuacji, przez zaistnienie których konsument ma prawo do otrzymania zwrotu równowarto ś ci niewykorzystanych punktów, ogranicza obowi ą zki przedsi ę biorców do dokonania zwrotów, przez co postanowienia naruszaj ą interesy konsumentów. Organ antymonopolowy analizuj ą c charakter ś wiadczonej us ł ugi stwierdzi ł , i ż do sposobu jego wykonania maj ą zastosowanie przepisy ogólne kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 353 1 k.c. strony zawieraj ą umow ę mog ą u ł o ż y ć stosunek prawny wed ł ug uznania, byleby jego tre ść lub cel nie sprzeciwia ł y si ę w ł a ś ciwo ś ci (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom wspó łż ycia spo ł ecznego. Przedmiotowy artyku ł ogranicza swobod ę umów ze wzgl ę du na zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Na gruncie kodeksu zobowi ą za ń zak ł adano, ż e umowa jest sprzeczna z dobrymi obyczajami, je ż eli wykracza przeciwko uznanym w spo ł ecze ń stwie zasadom moralnym lub przyj ę tej w obrocie uczciwo ś ci. W razie ukszta ł towania tre ś ci stosunku w sposób sprzeczny z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego sankcj ą jest niewa ż no ść umowy (art. 58 § 2). W przedmiotowym przypadku przedsi ę biorca przy zawieraniu umów z konsumentami pos ł uguje si ę wzorcem, który okre ś la warunki ś wiadczenia us ł ug. Tym samym ich postanowienia zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. nie wi ążą konsumenta, je ż eli jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów dokonuj ą c oceny postanowienia umownego ocenia okre ś lony zapis, i w momencie jego wpisania do rejestru klauzula przestaje by ć postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.), spe ł nia ona funkcj ę podobn ą do przepisów prawa. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wyk ł adnia j ę zykowa, systemowa, funkcjonalna i inna). St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wi ąż e nie tyko strony i s ą d, który je wyda ł , lecz równie ż inne s ą dy i organy pa ń stwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych tak ż e inne osoby. S ą d orzekaj ą c co do postanowienia, i ż jest to niedozwolone postanowienie umowne stwierdza, i ż kszta ł tuje ono prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób 10 sprzeczny z dobrymi obyczajami, równocze ś nie ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. przez niedozwolone postanowienie umowne uwa ż a si ę , postanowienie umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie, które kszta ł tuje jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na stwierdzi ć , i ż praktyki polegaj ą ce na zamieszczaniu w zawieranych umowach, postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych jest bezprawne i narusza zbiorowe interesy konsumentów. Powy ż sze zosta ł o potwierdzone w uchwale S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/06. oraz wyroku SOKiK z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04). Pos ł ugiwanie si ę w obrocie konsumenckim klauzulami uznanymi przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za abuzywne jest bowiem zakazane prawem. Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki o której mowa w art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru, bez wzgl ę du na to, czy wpis dotyczy tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie, czy te ż zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów. (S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 02.12.2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05). Podobne twierdzenie S ą d Apelacyjny zawar ł we wcze ś niejszym wyroku, tj. w orzeczeniu z dnia 29.09.2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie przywo ł uj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego wyra ż one w uchwale z dnia 19. 12. 2003r. III CZP 95/03 (OSNC 2005/2/25), wskaza ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Pomimo, i ż powy ż ej przywo ł ane wyroki zapad ł y pod rz ą dami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to orzecznictwo to nale ż y uzna ć za aktualne tak ż e w aktualnym stanie prawnym. Na gruncie obecnie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2007r. rozwa ż na kwestia zosta ł a uregulowania w analogiczny sposób, a zatem nie wyst ę puj ą ró ż nice, które nakazywa ł yby odej ś cie od ustalonej linii orzecznictwa i w konsekwencji tego odmienn ą ocen ę prawn ą badanego zagadnienia. Przedmiotowe praktyki dotycz ą mo ż liwo ś ci odzyskania zwrotu równowarto ś ci niewykorzystanych punktów zapisanych na karcie magnetycznej, tak wi ę c dotycz ą postanowie ń umów wa ż nych zarówno dla konsumentów, którzy chc ą zawrze ć umowy, jak i tych, którzy nadal dysponuj ą kartami z zapisanymi niewykorzystanymi punktami. Dlatego te ż zakwestionowane praktyki naruszaj ą interesy konsumentów, którzy zawarli umowy, a tak ż e przysz ł ych potencjalnych klientów. Umowy mog ą zawrze ć wszystkie osoby ni ą zainteresowane. Tym samym oferta korzystania z wyci ą gów narciarskich skierowana jest do nieograniczonej grupy konsumentów. Bior ą c pod uwag ę przes ł anki podane w powy ż szym uzasadnieniu stosowania praktyki, organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e jest ona bezprawna, oraz narusza interesy konsumentów. W zwi ą zku z faktem, ż e zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki, tj. bezprawno ść dzia ł a ń oraz naruszenie interesów nieograniczonej grupy konsumentów, organ antymonopolowy uzna ł ocenian ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt I sentencji. II. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy antymonopolowej, Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż 11 nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy antymonopolowej przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W pkt I sentencji decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów opisanej szczegó ł owo powy ż ej. Praktyka ta polega na pos ł ugiwaniu si ę w umowach z konsumentami postanowieniem wzorca umowy uznanym przez SOKiK za niedozwolone, co jest bezprawne. Konsekwencj ą stosowania powy ż szej praktyki jest naruszenie ekonomicznych interesów konsumentów. Dodatkowo stosowanie zakwestionowanego postanowienia w praktyce umo ż liwia przysporzenie przedsi ę biorcy dodatkowych korzy ś ci finansowych. Przychód osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorc ę w 2006r. ustalono na podstawie z ł o ż onych przez niego dowodów (Karta nr 19). Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania. Zawodowy (profesjonalny) charakter ś wiadczenia us ł ug wymaga prowadzenia dzia ł alno ś ci w sposób zapewniaj ą cy poszanowanie dobrych obyczajów oraz s ł usznych interesów konsumentów, co wi ąż e si ę z respektowaniem obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Przedsi ę biorca, powinien wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne nie mo ż e stosowa ć klauzul uznanych przez SOKiK za abuzywne, ani w inny sposób godzi ć w interesy s ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorcy. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą na ł o ż enie na przedsi ę biorc ę kary, o jakiej mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przysz ł o ść . Za zastosowaniem kary w wysoko ś ci oznaczonej w tej decyzji przemawia te ż fakt, ż e mo ż liwo ść nak ł adania kar pieni ęż nych na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Prezes Urz ę du posiada dopiero od niedawna, gdy ż od 21.04.2007r. W zwi ą zku z tym ponownie nale ż y zwróci ć uwag ę na wymiar edukacyjny stosowanej sankcji. Niniejsza kara powinna te ż stanowi ć przestrog ę dla przedsi ę biorcy na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. Funkcja edukacyjna jest w niniejszym przypadku tak ż e w wymiarze ogólnym szczególnie istotna, gdy ż jak wskazano powy ż ej kary za stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nak ł adane w tym trybie stanowi ą nowo ść w polskim porz ą dku prawnym. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 500 z ł (s ł ownie z ł otych: pi ęć set). Miarkuj ą c kar ę organ antymonopolowy postanowi ł wzi ąć pod uwag ę okoliczno ść , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej po raz pierwszy. W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji. 12 III. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 80 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko Witoldowi P. prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą jako O ś rodek Narciarski „STO Ż EK” w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania w punkcie I decyzji stwierdzone zosta ł o naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 38 z ł zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą z przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 38 PLN (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci osiem. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w punkcie III sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Na postanowienie zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENJCI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH ALICJA KRAL