RKT-53/2004

DELEGATURA UOKIK W KATOWICACH Katowice, dnia 2004-08-30 RKT-61-80/04/HS Decyzja Nr RKT 53/2004 I. Na podstawie art. 23 c) ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a) ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie RETHMANN PUS Sp. z o.o. z siedzib ą w Gliwicach przy ul. Kaszubskiej 2 polegaj ą ce na: 1/ zawieraniu umów z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa z naruszeniem obowi ą zków wynikaj ą cych z ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) w zakresie uprawnienia konsumenta, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, do odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn, poprzez z ł o ż enie stosownego o ś wiadczenie na pi ś mie, w terminie 10 dni od zawarcia umowy, 2/ stosowaniu w umowach na wywóz nieczysto ś ci sta ł ych, zawieranych z konsumentami postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, zapisu § 7 „ Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł at bez wypowiedzenia umowy w przypadku zmian cennika op ł at oraz wzrostu kosztów cenotwórczych,” 3/ stosowaniu w umowach na wywóz nieczysto ś ci sta ł ych, zawieranych z konsumentami postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, zapisu § 7 „ Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł at bez wypowiedzenia umowy w przypadku wzrostu kosztów energii, paliwa, op ł at za sk ł adowanie odpadów na wysypisku, op ł at za korzystanie ze ś rodowiska itp ”, 4/ stosowaniu w umowach na wywóz nieczysto ś ci sta ł ych, zawieranych z konsumentami postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, zapisu § 12 „Wszelkie ewentualne spory wynik ł e ze stosowania niniejszej umowy rozstrzyga ć b ę dzie S ą d Rejonowy w ł a ś ciwy dla siedziby Zleceniobiorcy,” 5/ stosowaniu w umowach na wywóz nieczysto ś ci sta ł ych, zawieranych z konsumentami postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, zapisu § 12 „Wszelkie ewentualne spory wynik ł e ze stosowania niniejszej umowy rozstrzyga ć b ę dzie S ą d Rejonowy w Gliwicach” i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 23 c) ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. 1 U. Nr 18, poz. 172 ze zm.) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: okre ś la si ę RETHMANN PUS Sp. z o.o. z siedzib ą w Gliwicach przy ul. Kaszubskiej 2 ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, - w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji polegaj ą ce na umieszczeniu w tre ś ci nowo zawieranych, jak i dotychczas zawartych umów na wywóz odpadów komunalnych zapisów zgodnych z regulacjami ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.), - w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I ppkt 2, ppkt 3, ppkt 4 i ppkt 5 sentencji niniejszej decyzji polegaj ą ce na zaniechaniu stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych w tre ś ci nowo zawieranych, jak i dotychczas zawartych umów na wywóz odpadów komunalnych zawieranych z konsumentami. III. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć RETHMANN PUS Sp. z o.o. z siedzib ą w Gliwicach przy ul. Kaszubskiej 2 , do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 37,00 z ł (s ł ownie: trzydzie ś ci siedem z ł otych). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwanego organem antymonopolowym) po uprzednim przeprowadzeniu post ę powania wyja ś niaj ą cego, wszcz ę to z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez RETHMANN PUS Sp. z o.o. z siedzib ą w Gliwicach przy ul. Kaszubskiej 2 (dalej zwanej przedsi ę biorc ą ), praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w postanowieniu Nr 1 z dnia 30.06.2004r. Organ antymonopolowy wskaza ł jakie dzia ł anie przedsi ę biorcy mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a) ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956 – zwanej tak ż e ustaw ą antymonopolow ą ) - (karty nr 2-4). Przedmiotem dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy jest wywóz ś mieci i odpadów oraz unieszkodliwianie odpadów (karta nr 14). Przedsi ę biorca posiada zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci wywozu odpadów komunalnych na obszarze (…) gmin województwa (…) (karty nr 21-22 i 40). Faktyczn ą dzia ł alno ść prowadzi na terenie miasta (…) oraz na terenie (…) innych miast i gmin takich jak: (…) (karta nr 40). Przedsi ę biorca w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci stosuje wzorce umowy (karty nr 18-20 i 27-29). Ustalono, ż e: A/ Wzorzec umowy A/2003 na wywóz odpadów komunalnych (karta nr 18) okre ś la prawa i obowi ą zki stron, gdzie za wykonan ą us ł ug ę przedsi ę biorca pobiera ć b ę dzie op ł at ę zgodn ą z obowi ą zuj ą cym cennikiem us ł ug, b ę d ą cym za łą cznikiem do umowy (§ 4). Przedsi ę biorca zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci op ł at bez wypowiedzenia umowy w przypadku wzrostu kosztów energii, paliwa, op ł at za sk ł adowanie odpadów na wysypisku itp. (§ 8). Wed ł ug tego wzorca umowy zawierane s ą na czas nieokre ś lony, a ich rozwi ą zanie mo ż e nast ą pi ć po uprzednim 3 miesi ę cznym okresie wypowiedzenia. Ewentualne spory rozstrzyga S ą d Rejonowy w Gliwicach (§ 13). 2 B/ Wzorzec umowy na wywóz nieczysto ś ci sta ł ych (karta nr 19) okre ś la prawa i obowi ą zki stron, gdzie za wykonan ą us ł ug ę przedsi ę biorca pobiera ć b ę dzie op ł at ę zgodn ą z obowi ą zuj ą cym cennikiem us ł ug (§ 5). Przedsi ę biorca zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł at bez wypowiedzenia umowy w przypadku wzrostu kosztów energii, paliwa, op ł at za sk ł adowanie odpadów na wysypisku, op ł at za korzystanie ze ś rodowiska itp. (§ 7). Wed ł ug tego wzorca umowy zawierane s ą na czas nieokre ś lony, a ich rozwi ą zanie mo ż e nast ą pi ć po uprzednim 3 miesi ę cznym okresie wypowiedzenia. Ewentualne spory rozstrzyga S ą d Rejonowy w Gliwicach (§ 12). C/ Wzorzec umowy R/2003 na wywóz odpadów komunalnych (karta nr 27) okre ś la prawa i obowi ą zki stron, gdzie wysoko ść op ł aty za us ł ug ę uzale ż niona jest od ilo ś ci wywiezionych nieczysto ś ci (§ 4). Nale ż no ś ci naliczane b ę d ą w oparciu o aktualnie obowi ą zuj ą cy cennik (§ 5). Wed ł ug tego wzorca umowy zawierane s ą na czas nieokre ś lony, a ich rozwi ą zanie mo ż e nast ą pi ć po uprzednim 1 miesi ę cznym okresie wypowiedzenia (§ 6). Ewentualne spory rozstrzyga S ą d Rejonowy w Gliwicach (§ 7). D/ Wzorzec umowy Nr 000001 na wywóz nieczysto ś ci sta ł ych (karty nr 28-29) okre ś la prawa i obowi ą zki stron, gdzie za wykonan ą us ł ug ę przedsi ę biorca pobiera ć b ę dzie op ł at ę zgodn ą z obowi ą zuj ą cym cennikiem us ł ug (§ 5). Przedsi ę biorca zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci op ł at bez wypowiedzenia umowy w przypadku zmian cennika op ł at oraz wzrostu kosztów cenotwórczych (§ 7). Wed ł ug tego wzorca umowy zawierane s ą na czas nieokre ś lony, a ich rozwi ą zanie mo ż e nast ą pi ć po uprzednim 3 miesi ę cznym okresie wypowiedzenia. Ewentualne spory rozstrzyga S ą d Rejonowy w ł a ś ciwy dla siedziby Zleceniobiorcy (§ 12). Zleceniobiorc ą jest przedsi ę biorca z siedzib ą w Gliwicach. Przedsi ę biorca przes ł a ł tak ż e umowy zawarte z konsumentami (karty nr 33-35). Umowa Nr 8536/B za wywóz nieczysto ś ci sta ł ych okre ś la prawa i obowi ą zki stron, gdzie za wykonan ą us ł ug ę przedsi ę biorca pobiera op ł at ę zgodn ą z obowi ą zuj ą cym cennikiem us ł ug (§ 5). Przedsi ę biorca zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci op ł at bez wypowiedzenia umowy w przypadku wzrostu kosztów energii, paliwa, op ł at za sk ł adowanie odpadów na wysypisku, op ł at za korzystanie ze ś rodowiska itp. (§ 7). Umowa zawarta jest na czas nieokre ś lony, a jej rozwi ą zanie mo ż e nast ą pi ć po uprzednim 3 miesi ę cznym okresie wypowiedzenia. Ewentualne spory rozstrzyga S ą d Rejonowy w Gliwicach (§ 12). Umowa ta potwierdza stosowanie wzorca B. (karty nr 19 i 33). Umowy Nr 8574/B/2003 i 8599/B/2003 za wywóz nieczysto ś ci sta ł ych okre ś laj ą prawa i obowi ą zki stron, gdzie za wykonan ą us ł ug ę przedsi ę biorca pobiera op ł at ę zgodn ą z obowi ą zuj ą cym cennikiem us ł ug (§ 5). Przedsi ę biorca zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci op ł at bez wypowiedzenia umowy w przypadku zmian cennika op ł at oraz wzrostu kosztów cenotwórczych (§ 7). Umowa zawarta jest na czas nieokre ś lony, a jej rozwi ą zanie mo ż e nast ą pi ć po uprzednim 3 miesi ę cznym okresie wypowiedzenia. Ewentualne spory rozstrzyga S ą d Rejonowy w ł a ś ciwy dla siedziby Zleceniobiorcy (§ 12) Siedziba zleceniobiorcy to siedzi a przedsi ę biorcy w Gliwicach. Umowa ta potwierdza stosowanie wzorca D (karty nr 28-29 i 34-35). Przedsi ę biorca przes ł a ł tak ż e umowy zawarte z podmiotami posiadaj ą cymi status przedsi ę biorcy. Umowy Nr 1493/A/2002 i Nr 1498/A/2002 na wywóz nieczysto ś ci i umowa Nr 012718/A/2003 na wywóz odpadów komunalnych zawieraj ą w § 6 zapis, którego nie ma w umowach zawieranych z konsumentami, to jest ż e przedsi ę biorca – wykonawca us ł ugi „...nowy cennik zobowi ą zany jest dostarczy ć Zleceniodawcy z miesi ę cznym wyprzedzeniem w stosunku do daty jego wprowadzenia.” (karty nr 36-38). Umowy z konsumentami zawierane s ą w lokalu przedsi ę biorstwa, a tak ż e poza lokalem przedsi ę biorstwa (karty nr 11 i 40). Przedsi ę biorca zawieraj ą c umowy z konsumentami w lokalu przedsi ę biorstwa oraz poza lokalem przedsi ę biorstwa stosuje umowy o tej samej tre ś ci (karta nr 40). Przedsi ę biorca obs ł uguje ok. (…) w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci - konsumentów (karta nr 11). Przedsi ę biorca nie uzna ł postawionych mu zarzutów. W zakresie zarzutu 1 – w opinii przedsi ę biorcy umowy zawierane poza lokalem przedsi ę biorstwa dotycz ą ś wiadcze ń o charakterze ci ą g ł ym, spe ł nianych w oznaczonych okresach, a strony w umowie oznaczaj ą , ż e zawieraj ą j ą na czas nieokre ś lony, a wiec nie okre ś laj ą z góry czasu jej trwania. Bezterminowe zobowi ą zanie trwa ł e mo ż e by ć wypowiedziane przez ka ż d ą ze stron w dowolnym czasie bez potrzeby wyst ą pienia jakich ś szczególnych okoliczno ś ci, st ą d te ż konsument mo ż e umow ę rozwi ą za ć , nie tylko w pierwszych dziesi ę ciu dniach jej stosowania, ale w terminie pó ź niejszym. Konsumentowi przys ł uguje prawo wypowiedzenia umowy w ka ż dym czasie oraz odst ą pienia od umowy od 3 momentu dowiedzenia si ę w jakikolwiek sposób o istnieniu prawa. W opinii przedsi ę biorcy w granicach swobody umów postanowienia o prawie odst ą pienia nie musz ą by ć zamieszczone w umowie. Umowy zawierane poza lokalem przedsi ę biorstwa stanowi ą niewielki procent umów zawieranych z konsumentami. W zakresie zarzutu 2 i 3 – przedsi ę biorca podniós ł , ż e w umowach zastrze ż ono prawo wypowiedzenia umowy bez wskazania przyczyn. W opinii przedsi ę biorcy powo ł any w uzasadnieniu postanowienia Nr 1 wyrok S ą du Apelacyjnego powsta ł na kanwie innego stanu faktycznego i nie mo ż e mie ć zastosowania w przedmiotowej sprawie. W zakresie zarzutu 4 i 5 – przedsi ę biorca podniós ł , ż e „skoro umowa okre ś la uprawnienia i obowi ą zki stron, pisemne zawarcie umowy poci ą ga za sob ą wyra ż enie zgody tak ż e na okre ś lenie s ą du w ł a ś ciwego dla rozpatrzenia sprawy powsta ł ej z tytu ł u zawartej umowy.” Przedsi ę biorca podniós ł , ż e wi ę kszo ść umów wykonywana jest w Gliwicach i gminach le żą cych we w ł a ś ciwo ś ci S ą du Rejonowego w Gliwicach. (karty nr 42-45). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 23 a) ust. 1 ustawy antymonopolowej przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów . Ustawa antymonopolowa w art. 23 a) ust. 2 stanowi: za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do zapisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie rozumie si ę przez to konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z pó ź n. zm.). Zgodnie z zapisem art. 22(1) K.c. za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą . Ka ż dy przedsi ę biorca w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej zgodnie z art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego zobowi ą zany jest do nale ż ytej staranno ś ci, w tym do przestrzegania przepisów i post ę powania zgodnie z wymogami ustawy antymonopolowej. Ustawa antymonopolowa reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów znaczy dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą antymonopolow ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ci s ą konsumenci. Dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w zbiorowy interes konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę do ko ń ca zidentyfikowa ć , gdy ż dotyczy konsumentów, z którymi zawarto umowy, w tym konsumentów z którymi zawarto umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa jak i potencjalnych konsumentów. Przedmiotowy przedsi ę biorca, który ś wiadczy us ł ugi konsumentom, godzi w zbiorowy interes konsumentów, albowiem dzia ł aniami przedsi ę biorcy dotkni ę ty jest szeroki kr ą g konsumentów. Ustawa z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm. – dalej zwana ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów) obejmuje mi ę dzy innymi implementacj ę dyrektywy EWG 85/577 z dnia 20.12.1985r. o ochronie konsumentów w umowach zawieranych poza lokalem handlowym 1 . Pojawienie si ę tej regulacji jest dzia ł aniem w ramach wykonania art. 4 1 OJ L 372/31 z dnia 31.12.1985r. 68 Uk ł adu Europejskiego ustanawiaj ą cego stowarzyszenie mi ę dzy Rzecz ą pospolit ą Polsk ą z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Pa ń stwami Cz ł onkowskimi z drugiej strony, sporz ą dzonego w Brukseli 16 grudnia 1991r. 2 Zgodnie z zapisem art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów przez lokal przedsi ę biorstwa rozumie si ę miejsce przeznaczone do obs ł ugiwania publiczno ś ci i oznaczone zgodnie z przepisami o dzia ł alno ś ci gospodarczej . Tak wi ę c, w przedmiotowej sprawie, miejsce zawierania umów z konsumentami jakim jest miejsce zamieszkania konsumenta, nie jest lokalem przedsi ę biorstwa. Podkre ś lenia wymaga fakt, ż e to przedsi ę biorca ś wiadcz ą cy konsumentom us ł ugi wywozu odpadów komunalnych zobowi ą zany jest do nale ż ytej staranno ś ci. Poj ę cie umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa obejmuje nie tylko umow ę sensu stricto zawart ą poza takim lokalem (art. 1 ust. 2) lecz tak ż e umowy zawarte wprawdzie w takim lokalu, lecz w wyniku zebrania ofert poza nim (art. 1 ust. 3) 3 . Istotne dla obj ę cia ochronnym dzia ł aniem ustawy jest zawarcie umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa. Oboj ę tne natomiast jest, z czyjej inicjatywy nast ą pi ł o nawi ą zanie kontaktu w tej sprawie. 4 Ustawa dotyczy równie ż umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa, gdy sama inicjatywy wizyty przedsi ę biorcy w innym miejscu wysz ł a od konsumenta. 5 Uprawnienie konsumenta, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa okre ś la art. 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów stanowi ą cy, ż e konsument, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, mo ż e od niej odst ą pi ć bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie, w terminie dziesi ę ciu dni od zawarcia umowy. Do zachowania tego terminu wystarczy wys ł anie o ś wiadczenia przed jego up ł ywem. Nie jest dopuszczalne zastrze ż enie, ż e konsumentowi wolno odst ą pi ć od umowy za zap ł at ą oznaczonej sumy (odst ę pne). W razie odst ą pienia od umowy umowa jest uwa ż ana za niezawart ą , a konsument jest zwolniony z wszelkich zobowi ą za ń . To, co strony ś wiadczy ł y, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba, ż e zmiana by ł a konieczna w granicach zwyk ł ego zarz ą du. Zwrot powinien nast ą pi ć niezw ł ocznie, nie pó ź niej ni ż w terminie czternastu dni. Je ż eli konsument dokona ł jakichkolwiek przedp ł at, nale żą si ę od nich odsetki ustawowe od daty dokonania przedp ł aty. Zapis ten tylko konsumentowi daje prawo wycofania si ę z transakcji, prawo odst ą pienia od umowy. Uprawnienie to nie mo ż e by ć w ż aden sposób uwarunkowane lub ograniczone umow ą . Jest natomiast dopuszczalne ustalenie terminu d ł u ż szego ni ż dziesi ę ciodniowy (art.17). Przedsi ę biorca podniós ł , ż e konsumenci maj ą prawo wypowiedzenia umowy. Jak ustalono wed ł ug stosowanego przez przedsi ę biorc ę wzorca umowy zawierane s ą na czas nieokre ś lony, a ich rozwi ą zanie mo ż e nast ą pi ć po uprzednim 3 miesi ę cznym okresie wypowiedzenia. Podkre ś lenia wymaga, ż e ustalone przez strony zasady wypowiedzenia umowy nie stanowi ą o wykonaniu zagwarantowanego ustaw ą prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy. Okre ś lone ustaw ą prawa konsumentów zobowi ą zuj ą przedsi ę biorców do zgodnych z jej regulacjami dzia ł a ń . W przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa obowi ą zki przedsi ę biorcy okre ś la art. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Kto zawiera z konsumentem umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, powinien przed jej zawarciem poinformowa ć konsumenta na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy w terminie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i wr ę czy ć wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby); obowi ą zany jest tak ż e wr ę czy ć konsumentowi pisemne potwierdzenie zawarcia umowy, stwierdzaj ą c jej dat ę i rodzaj oraz przedmiot ś wiadczenia i cen ę . Konsument na żą danie przedsi ę biorcy, po ś wiadcza na pi ś mie, ż e zosta ł poinformowany o prawie odst ą pienia i ż e otrzyma ł wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy. Zgodnie z zapisem art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, jej przepisów o umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa, nie stosuje si ę do umów o charakterze ci ą g ł ym lub okresowym, zawieranych na podstawie ofert sprzeda ż y lub przez odwo ł anie si ę do og ł osze ń , reklam, cenników i innych informacji skierowanych do ogó ł u albo do 2 Dz. U. z 1994r. Nr 11, poz. 38 3 Ewa Łę towska. Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz. 3 wydanie. Wydawnictwo C.H.Beck. Warszawa 2001r, str. 27 4 tam ż e str. 28 5 5 Ewa Łę towska Zarys Prawa. Prawo umów konsumenckich. 2 wydanie. Wydawnictwo CH.Beck 2002 str. 262 poszczególnych osób, je ż eli konsument móg ł uprzednio zapozna ć si ę z tre ś ci ą otrzymanej oferty lub informacji pod nieobecno ść drugiej strony umowy, a zarazem w tej ofercie lub informacji, jak i w umowie zastrze ż ono prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia . Mo ż na przyj ąć , ż e umowy zawierane pomi ę dzy przedsi ę biorc ą , a konsumentami s ą umowami o charakterze ci ą g ł ym. Powo ł any przepis przewiduje ochron ę konsumenta przez zastrze ż enie, ż e prawo odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni od daty jej zawarcia musi zawiera ć oferta lub informacja jak i umowa zawierana poza lokalem przedsi ę biorstwa. Przedsi ę biorca nie wykonywa ł obowi ą zków na ł o ż onych ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów. W przedmiotowej sprawie w przypadku zawierania z konsumentami umów poza lokalem przedsi ę biorstwa konsumenci nie s ą poinformowani w sposób pe ł ny i rzetelny o swoich uprawnieniach do odst ą pienia od umowy, stosownie do powo ł anego powy ż ej przepisu. W stosowanym przez przedsi ę biorc ę wzorcu umowy oraz w umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa brak zapisu zgodnego z art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Tak wi ę c podnoszony przez przedsi ę biorc ę argument, ż e charakter ci ą g ł y umów zawieranych z konsumentami powoduje, ż e przepisów ustawy nie stosuje si ę – jest nietrafny. Powo ł any przez przedsi ę biorc ę przepis stanowi ...a zrazem ... jak i w umowie zastrze ż ono prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia. W przedmiotowej sprawie stosowany wzorzec umowy oraz umowy zawierane z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa nie zawieraj ą okre ś lonej w ustawie klauzuli. Umowy zawierane z konsumentami maj ą charakter ci ą g ł y, zawarte s ą na czas nieokre ś lony. Umowy nie stanowi ą o jednorazowym wywozie odpadów komunalnych, lecz okre ś laj ą harmonogram i cykliczno ść ich wywozu. Zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach 6 w ł a ś ciciele, zarz ą dcy i u ż ytkownicy nieruchomo ś ci zapewniaj ą w okre ś lonym zakresie utrzymanie czysto ś ci i porz ą dku, i obowi ą zani s ą do udokumentowania korzystania z us ł ug wywozu odpadów komunalnych. Podnoszona przez przedsi ę biorc ę zasada swobody umów nie zwalnia przedsi ę biorcy z wykonywania obowi ą zków na ł o ż onych ustaw ą . Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera regulacje prawne o charakterze bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cym i jest jedn ą z tych ustaw, do których odsy ł a art. 353(1) K.c. - dla okre ś lenia swobody umów. Niczym nie ograniczona swoboda umów prowadzi ł aby bowiem do zachwiania pozycji stron i podporz ą dkowania kontrahenta s ł abszego podmiotowi silniejszemu, za ś równoprawna pozycja stron w umowach jest jednym z fundamentów prawa cywilnego. Zgodnie z do ś wiadczeniem ż yciowym strony zawieraj ą ce umow ę dzia ł aj ą racjonalnie, a w ś wietle powo ł anego przepisu strony zawieraj ą ce umow ę mog ą u ł o ż y ć stosunek prawny wed ł ug swego uznania, byleby jego tre ść lub cel nie sprzeciwia ł y si ę w ł a ś ciwo ś ci (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom wspó łż ycia spo ł ecznego. Dzia ł ania ograniczaj ą ce samodzielno ść (swobod ę kszta ł towania) nie maj ą charakteru bezprawnego, o ile podmiot gospodarczy realizuje uprawnienia, jakie daje mu obowi ą zuj ą cy przepis prawa. Praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów s ą zachowaniami bezprawnymi, a wi ę c sprzecznymi z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym. Jak wykazano powy ż ej przedsi ę biorca nie stosuje zasad ogólnych wynikaj ą cych z ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. St ą d te ż jego dzia ł anie jest bezprawne i godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie I podpunkt 1 sentencji decyzji. Z analizy tre ś ci stosowanych przez przedsi ę biorc ę wzorców umowy i umów wynika, ż e niektóre postanowienia zawieraj ą klauzule abuzywne, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń wzorców umowy. Zapisy umów zawartych z konsumentami porównano do postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do jawnego rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) k.p.c. Uwzgl ę dniaj ą c zapis art. 479(43) k.p.c. oraz art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji, uznano, ż e zapisy stosowane w umowach zawieranych z konsumentami zawieraj ą podobne do wpisanych do rejestru postanowienia i dotycz ą podobnych sytuacji konsumenta, co opisano poni ż ej. W ą tpliwo ść wzbudzi ł y nast ę puj ą ce zapisy stosowanych przez przedsi ę biorc ę wzorów umowy (karty nr 19 i 28-29) stosowane w umowach zawieranych z konsumentami (karty nr 33-35), które 6 6 Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm. s ą niezgodne z art. 385 (3) pkt 20 k.c. stanowi ą cym, ż e niedozwolonymi postanowieniami umów s ą te, które przewiduj ą uprawnienie kontrahenta konsumenta do okre ś lenia lub podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania kontrahentowi prawa odst ą pienia od umowy . § 7 stosowanego wzorca D umowy Nr 000001 na wywóz nieczysto ś ci sta ł ych zawiera zapis „ Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł at bez wypowiedzenia umowy w przypadku zmian cennika op ł at oraz wzrostu kosztów cenotwórczych” . (karty nr 28-29 i 34-35). Kwestionowany zapis § 7 jest niezgodny z art. 385 (3) pkt 20 k.c. Przedsi ę biorca w przypadku zmiany cennika po zawarciu umowy, nie przyznaje konsumentom prawa odst ą pienia od umowy. Wed ł ug § 10 przewidziano trzymiesi ę czny okres wypowiedzenia umowy. W podobnej sytuacji S ą d Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17.03.2003 sygn. akt I Aca 976/02 orzek ł – uznaje si ę za niedozwolone i zakazuje ich stosowania (...) w umowach z konsumentami postanowie ń wzorca umowy o tre ś ci – „czesne w nast ę pnych latach studiów mo ż e ulec zmianie w zwi ą zku z uzasadnionym wzrostem kosztów ponoszonych przez uczelni ę i zostanie ustalone przez rektora zarz ą dzeniem wi ążą cym strony umowy zawsze przed rozpocz ę ciem nowego roku akademickiego.” W uzasadnieniu wyroku S ą d Apelacyjny uzna ł , ż e kwestionowane „postanowienie umowy pozwala na dowoln ą i jednostronn ą zmian ę czesnego przez pozwanego, bez mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy przez studenta (konsumenta – s ł abszego uczestnika tej umowy).” Pod pozycj ą nr 59 wpisan ą do rejestru w dniu 14.08.2003r. znajduje si ę zamieszczone powy ż ej postanowienie wzorca umowy uznane za niedozwolone. Przedsi ę biorca stosuje zapis „Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł at bez wypowiedzenia umowy w przypadku zmian cennika op ł at oraz wzrostu kosztów cenotwórczych”. Umieszczona w jawnym rejestrze klauzula dotycz ą ca zmiany wysoko ś ci op ł aty za nauk ę , zawiera okre ś lenia „czesne w nast ę pnych latach studiów mo ż e ulec zmianie w zwi ą zku z uzasadnionym wzrostem kosztów,” a jego odpowiednikiem jest u ż yte przez przedsi ę biorc ę w przedmiotowych umowach okre ś lenie „w przypadku zmian cennika op ł at oraz wzrostu kosztów cenotwórczych”. Tak wi ę c okre ś lenie czesne i okre ś lenie op ł ata s ą wyra ż eniami podobnymi i dotycz ą ceny. Klauzula umieszczona w jawnym rejestrze zawiera okre ś lenie – „zostanie ustalone przez rektora zarz ą dzeniem wi ążą cym strony umowy” jest podobna do stosowanego przez przedsi ę biorc ę zapisu „Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł at bez wypowiedzenia umowy” , co wskazuje na to, ż e tylko jedna strona umowy ustala, zmienia jej istotne warunki. Przedsi ę biorca w przypadku zmiany cennika us ł ug po zawarciu umowy, nie przyznaje konsumentom prawa odst ą pienia od umowy. Umieszczenie przedmiotowego zapisu w jawnym rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone skutkuje tym, ż e z dat ą dokonania wpisu zabronione jest stosowanie niedozwolonych postanowie ń wzorców umów. Przedsi ę biorca w § 7 umów zawieranych z konsumentami stosuje podobne postanowienie -wpisane do jawnego rejestru postanowie ń , które dotyczy podobnej sytuacji konsumenta. Jak ustalono § 7 stosowanego wzorca B umowy na wywóz nieczysto ś ci sta ł ych zawiera zapis Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł at bez wypowiedzenia umowy w przypadku wzrostu kosztów energii, paliwa, op ł at za sk ł adowanie odpadów na wysypisku, op ł at za korzystanie ze ś rodowiska itp . (karty nr 19 i 33). Zapis ten stosowany jest w umowach zawieranych z konsumentami. (karta nr 33). Kwestionowany zapis § 7 jest niezgodny z art. 385 (3) pkt 20 k.c. Przedsi ę biorca w przypadku zmiany cennika po zawarciu umowy, nie przyznaje konsumentom prawa odst ą pienia od umowy. Wed ł ug § 10 przewidziano trzymiesi ę czny okres wypowiedzenia umowy. W podobnej sytuacji S ą d Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17.03.2003 sygn. akt I Aca 976/02 orzek ł – uznaje si ę za niedozwolone i zakazuje ich stosowania (...) w umowach z konsumentami postanowie ń wzorca umowy o tre ś ci – „czesne w nast ę pnych latach studiów mo ż e ulec zmianie w zwi ą zku z uzasadnionym wzrostem kosztów ponoszonych przez uczelni ę i zostanie ustalone przez rektora zarz ą dzeniem wi ążą cym strony umowy zawsze przed rozpocz ę ciem nowego roku akademickiego.” W uzasadnieniu wyroku S ą d Apelacyjny uzna ł , ż e kwestionowane „postanowienie umowy pozwala na dowoln ą i jednostronn ą zmian ę czesnego przez pozwanego, bez mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy przez studenta (konsumenta – 7 s ł abszego uczestnika tej umowy).” Pod pozycj ą nr 59 wpisan ą do rejestru w dniu 14.08.2003r. znajduje si ę zamieszczone powy ż ej postanowienie wzorca umowy uznane za niedozwolone. Przedsi ę biorca w umowach zawieranych z konsumentami stosuje zapis „Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł at bez wypowiedzenia umowy w przypadku wzrostu kosztów energii, paliwa, op ł at za sk ł adowanie odpadów na wysypisku, op ł at za korzystanie ze ś rodowiska itp” Umieszczona w jawnym rejestrze klauzula dotycz ą ca zmiany wysoko ś ci op ł aty za nauk ę , zawiera okre ś lenia „czesne w nast ę pnych latach studiów mo ż e ulec zmianie w zwi ą zku z uzasadnionym wzrostem kosztów,” a jego odpowiednikiem jest u ż yte przez przedsi ę biorc ę w przedmiotowych umowach okre ś lenie „w przypadku wzrostu kosztów energii, paliwa, op ł at za sk ł adowanie odpadów na wysypisku, op ł at za korzystanie ze ś rodowiska itp”. Tak wi ę c okre ś lenie czesne i okre ś lenie op ł ata s ą wyra ż eniami podobnymi i dotycz ą ceny. Klauzula umieszczona w jawnym rejestrze zawiera okre ś lenie – „zostanie ustalone przez rektora zarz ą dzeniem wi ążą cym strony umowy” jest podobna do stosowanego przez przedsi ę biorc ę zapisu „Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł at bez wypowiedzenia umowy” , co wskazuje na to, ż e tylko jedna strona umowy ustala, zmienia jej istotne warunki. Przedsi ę biorca w przypadku zmiany cennika us ł ug po zawarciu umowy, nie przyznaje konsumentom prawa odst ą pienia od umowy. S ą d Apelacyjny uzna ł , ż e wpisane do jawnego rejestru pod pozycj ą 59 i powo ł ane postanowienie wzorca umowy uznane za niedozwolone jest niezgodne z art. 385(3) pkt 20 K.c., albowiem pozwala na dowoln ą i jednostronn ą zmian ę czesnego, bez mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy przez konsumenta – s ł abszego uczestnika tej umowy. Umieszczenie przedmiotowego zapisu w jawnym rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone skutkuje tym, ż e z dat ą dokonania wpisu zabronione jest stosowanie niedozwolonych postanowie ń wzorców umów. Przedsi ę biorca w § 7 umów zawieranych z konsumentami stosuje podobne postanowienie - wpisane do jawnego rejestru postanowie ń , które dotyczy podobnej sytuacji konsumenta. Podkre ś lenie wymaga fakt, ż e przedsi ę biorca zawieraj ą c umowy z podmiotami posiadaj ą cymi status przedsi ę biorcy (Umowa Nr 1493/A/2002 i Nr 1498/A/2002 na wywóz nieczysto ś ci i umowa Nr 012718/A/2003 na wywóz odpadów komunalnych) stosuje inne zapisy ni ż w umowach zawieranych z konsumentami. Powo ł ane umowy zawieraj ą w § 6 zapis, którego nie ma w umowach zawieranych z konsumentami, to jest ż e przedsi ę biorca – wykonawca us ł ugi „...nowy cennik zobowi ą zany jest dostarczy ć Zleceniodawcy z miesi ę cznym wyprzedzeniem w stosunku do daty jego wprowadzenia.” (karty nr 36-38). Rozporz ą dzenie Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 16 pa ź dziernika 2002r. w sprawie s ą dów apelacyjnych, s ą dów okr ę gowych i s ą dów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów w ł a ś ciwo ś ci (Dz. U. Nr 180, poz. 1508 ze zm.) okre ś la s ą dy w ł a ś ciwe dla gmin obs ł ugiwanych przez przedsi ę biorc ę oraz gmin, na obszarze których przedsi ę biorca mo ż e ś wiadczy ć us ł ugi. Stosowany przez przedsi ę biorc ę w umowach zawieranych z konsumentami zapis wy łą cza rozpoznanie sprawy przez s ą d wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci przemiennej i zapis taki ogranicza uprawnienie konsumenta do wyboru miejsca skierowania pozwu. W sprawach konsumenckich przepisy k.p.c. nie zastrzegaj ą w ł a ś ciwo ś ci wy łą cznej . W ą tpliwo ść wzbudzi ł y nast ę puj ą ce zapisy stosowanych przez przedsi ę biorc ę wzorów umowy, które s ą niezgodne z art. 385 (3) pkt 23 k.c. stanowi ą cym ż e niedozwolonymi postanowieniami umów s ą te, które wy łą czaj ą jurysdykcj ę s ą dów polskich lub poddaj ą spraw ę pod rozstrzygni ę cia s ą du polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a tak ż e narzucaj ą rozpoznanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy . Jak ustalono - § 12 stosowanego wzorca D umowy Nr 000001 na wywóz nieczysto ś ci sta ł ych zawiera zapis „Wszelkie ewentualne spory wynik ł e ze stosowania niniejszej umowy rozstrzyga ć b ę dzie S ą d Rejonowy w ł a ś ciwy dla siedziby Zleceniobiorcy”. (karty nr 28-29 i 34-35). Stosowany przez przedsi ę biorc ę zapis wy łą cza rozpoznanie sprawy przez s ą d wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci przemiennej w ś wietle art. 33-36 k.p.c. i zapis taki ogranicza uprawnienie konsumenta do wyboru miejsca skierowania pozwu. W sprawach konsumenckich przepisy k.p.c. nie zastrzegaj ą w ł a ś ciwo ś ci wy łą cznej. Podobne niedozwolone postanowienia wzorców umów by ł y oceniane przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W podobnej sytuacji S ą d orzek ł – „zapis ten 8 wy łą cza rozpoznanie sprawy przed s ą dem w ł a ś ciwym wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci przemiennej, w ś wietle art. 33, 34, 35, 36 k.p.c. Nadto w przypadku zmiany siedziby pozwanego, zapis ten wy łą cza s ą d w ł a ś ciwy w my ś l art. 30 k.p.c.” (wyrok z dnia 21.08.2002r. sygn. akt XVII Amc 50/01; podobnie wyrok z dnia 12.08.2002r. sygn. akt Amc 33/01 i wyrok z dnia 08.05.2002r. sygn. akt Amc 35/01). W rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone pod pozycj ą nr 41 wpisan ą do rejestru w dniu 30.06.2003r. znajduje si ę nast ę puj ą ce postanowienie wzorca umowy uznane za niedozwolone „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie.” Przedsi ę biorca w umowach zawieranych z konsumentami stosuje zapis „Wszelkie ewentualne spory wynik ł e ze stosowania niniejszej umowy rozstrzyga ć b ę dzie S ą d Rejonowy w ł a ś ciwy dla siedziby Zleceniobiorcy.” Zleceniobiorc ą jest przedsi ę biorca z siedzib ą w Gliwicach. Faktyczn ą dzia ł alno ść prowadzi na terenie kilkunastu gmin województwa (…). Umieszczona w jawnym rejestrze klauzula dotycz ą ca w ł a ś ciwo ś ci s ą dów, zawiera okre ś lenia „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy,” a jego odpowiednikiem jest u ż yte przez przedsi ę biorc ę w przedmiotowych umowach okre ś lenie „Wszelkie ewentualne spory wynik ł e ze stosowania niniejszej umowy”. Okre ś lenia te s ą wyra ż eniami podobnymi. Klauzula umieszczona w jawnym rejestrze zawiera okre ś lenie – „podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie.” jest podobna do stosowanego przez przedsi ę biorc ę zapisu „rozstrzyga ć b ę dzie S ą d Rejonowy w ł a ś ciwy dla siedziby Zleceniobiorcy”. Okre ś lenia te s ą wyra ż eniami podobnymi. Umieszczenie przedmiotowego zapisu w jawnym rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone skutkuje tym, ż e z dat ą dokonania wpisu zabronione jest stosowanie niedozwolonych postanowie ń wzorców umów. Przedsi ę biorca w § 12 umów zawieranych z konsumentami stosuje podobne postanowienie -wpisane do jawnego rejestru postanowie ń , które dotyczy podobnej sytuacji konsumenta. Jak ustalono - § 12 stosowanego wzorca B umowy na wywóz nieczysto ś ci sta ł ych zawiera zapis „Wszelkie ewentualne spory wynik ł e ze stosowania niniejszej umowy rozstrzyga ć b ę dzie S ą d Rejonowy w Gliwicach.” (karty nr 19 i 33). Stosowany przez przedsi ę biorc ę zapis wy łą cza rozpoznanie sprawy przez s ą d wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci przemiennej w ś wietle art. 33-36 k.p.c. i zapis taki ogranicza uprawnienie konsumenta do wyboru miejsca skierowania pozwu. W sprawach konsumenckich przepisy k.p.c. nie zastrzegaj ą w ł a ś ciwo ś ci wy łą cznej. Podobne niedozwolone postanowienia wzorców umów by ł y oceniane przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W podobnej sytuacji S ą d orzek ł – „zapis ten wy łą cza rozpoznanie sprawy przed s ą dem w ł a ś ciwym wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci przemiennej, w ś wietle art. 33, 34, 35, 36 k.p.c. Nadto w przypadku zmiany siedziby pozwanego, zapis ten wy łą cza s ą d w ł a ś ciwy w my ś l art. 30 k.p.c.” (wyrok z dnia 21.08.2002r. sygn. akt XVII Amc 50/01; podobnie wyrok z dnia 12.08.2002r. sygn. akt Amc 33/01 i wyrok z dnia 08.05.2002r. sygn. akt Amc 35/01). W rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 41 wpisan ą do rejestru w dniu 30.06.2003r. znajduje si ę nast ę puj ą cy zapis „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie.” W przedmiotowym rejestrze pod pozycj ą 76 wpisan ą do rejestru w dniu 14.08.2003r. znajduje si ę nast ę puj ą cy zapis „Strony wykorzystaj ą wszelkie mo ż liwo ś ci do polubownego rozwi ą zania ewentualnych spraw wynikaj ą cych z niniejszej umowy. Sprawy wymagaj ą ce rozstrzygni ę cia s ą dowego b ę d ą prowadzone przed S ą dem Rejonowym w Tychach lub przed S ą dem Okr ę gowym w Katowicach.” Nast ę pnie pod pozycj ą 77 wpisan ą do rejestru w dniu 14.08.2003r. znajduje si ę nast ę puj ą ce niedozwolone postanowienie wzorca umowy „Strony niniejszej umowy zobowi ą zuj ą si ę do do ł o ż enia wszelkich stara ń w celu polubownego rozstrzygni ę cia ewentualnych sporów. S ą dem w ł a ś ciwym do rozstrzygania b ę dzie s ą d miejsca siedziby EFB.” W rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone znajduj ą si ę nast ę puj ą ce zapisy: „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy” (poz. 41), „Sprawy wymagaj ą ce rozstrzygni ę cia s ą dowego” (poz. 76), a ich odpowiednikiem jest u ż yte przez przedsi ę biorc ę w przedmiotowych umowach okre ś lenie „Wszelkie ewentualne spory wynik ł e ze stosowania niniejszej umowy”. Okre ś lenia te s ą wyra ż eniami podobnymi. W rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone znajduj ą si ę nast ę puj ą ce zapisy: „...b ę d ą prowadzone 9 przed S ą dem Rejonowym w Tychach lub przed S ą dem Okr ę gowym w Katowicach” (poz. 76), „...s ą d miejsca siedziby EFB.” (poz. 77). Przedsi ę biorca w umowach zawieranych z konsumentami stosuje zapis „...rozstrzyga ć b ę dzie S ą d Rejonowy w Gliwicach”. Siedziba przedsi ę biorcy mie ś ci si ę w Gliwicach, przy czym posiada zezwolenie na prowadzenie dzia ł alno ś ci wywozu odpadów komunalnych na obszarze (…) gmin województwa (…). Aktualnie dzia ł alno ść prowadzi na terenie miasta (…) oraz na terenie (…) innych miast i gmin takich jak (…). Okre ś lenia stosowane przez przedsi ę biorc ę i okre ś lenia zamieszczone w jawnym rejestrze s ą okre ś leniami podobnymi, albowiem wskazuj ą konsumentowi jaki s ą d jest w ł a ś ciwy do rozstrzygania sporów. W przedmiotowej sprawie stosowany w umowach zawieranych z konsumentami zapis mo ż e wy łą cza ć rozpoznanie sprawy przez s ą d w ł a ś ciwy miejscowo w przypadku, gdy miejsce zamieszkania lub siedziby konsumenta b ę dzie inne ni ż miejsce siedziby przedsi ę biorcy. Z tego wzgl ę du konsument mo ż e by ć zmuszony do prowadzenia procesu w miejscu siedziby przedsi ę biorcy, co mo ż e by ć niekorzystne dla konsumenta ze wzgl ę du na du żą odleg ł o ść , a tak ż e wy łą cza rozpoznanie sprawy przez s ą d wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci przemiennej. Umieszczenie przedmiotowych zapisów w jawnym rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone skutkuje tym, ż e z dat ą dokonania wpisu zabronione jest stosowanie niedozwolonych postanowie ń wzorców umów. Przedsi ę biorca w § 12 umów zawieranych z konsumentami stosuje podobne postanowienie -wpisane do jawnego rejestru postanowie ń , które dotyczy podobnej sytuacji konsumenta. Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 K.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozowolone. Art. 479 43 K.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze, jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. S ą d dokonuj ą c oceny postanowienia umownego ocenia okre ś lony zapis, i w momencie jego wpisania do rejestru klauzula przestaje by ć postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.), spe ł niaj ą one funkcj ę podobn ą do przepisów prawa. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wyk ł adnia j ę zykowa, systemowa, funkcjonalna i inna). St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Zgodnie z art. 23a) ust. 1 ustawy antymonopolowej przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy . Przedmiotem niniejszego post ę powania by ł o dokonanie oceny, czy przedsi ę biorca stosuje niedozwolone postanowienia umowne, których wykorzystywanie w obrocie z konsumentami jest zabronione. Przez stosowanie niedozwolonych postanowie ń umownych rozumie ć nale ż y realizowanie zawartej umowy w oparciu o zakazane postanowienia, tak wi ę c realizacj ę umowy w sposób zakazany. Jak wykazano powy ż ej, przedsi ę biorca naruszy ł prawo poprzez stosowanie zakazanych postanowie ń wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. 10 Pos ł ugiwanie si ę postanowieniem, które zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, po uznaniu go przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone jest zakazane z mocy prawa. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wi ąż e nie tyko strony i s ą d, który je wyda ł , lecz równie ż inne s ą dy i organy pa ń stwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych tak ż e inne osoby. S ą d orzekaj ą c co do postanowienia, i ż jest to niedozwolone postanowienie umowne stwierdza, i ż kszta ł tuje ono prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, równocze ś nie ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. przez niedozwolone postanowienie umowne uwa ż a si ę , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie, które kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na stwierdzi ć , i ż praktyka polegaj ą ca na stosowaniu klauzuli z naruszeniem w art. 385(3) pkt 2 k.c. i stosowanie przez przedsi ę biorc ę klauzuli wpisanej do rejestru niedozwolonych postanowie ń wzorców umów, narusza zbiorowy interes konsumentów. Zgodnie z zapisem art. 23 a/ ust. 2 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) dzia ł aniach przedsi ę biorców. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23 a ustawy antymonopolowej nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw, z tego wzgl ę du, ż e by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale te ż niepotrzebnie ogranicza ł o Prezesa Urz ę du w jego decyzjach w sprawach niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajduj ą si ę w innych ustawach, poza ustaw ą antymonopolow ą . Przedmiotowe normy wskazano w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie I podpunkt 2, 3, 4 i 5 sentencji decyzji. Wobec powy ż szego, organ antymonopolowy przedstawione zachowanie przedsi ę biorcy uznaje za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie ich stosowania. Zgodnie z art. 23 c) ust. 2 ustawy antymonopolowej w decyzji, organ antymonopolowy mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu. W zwi ą zku z powy ż szym okre ś la si ę przedsi ę biorcy ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, - w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji polegaj ą ce na umieszczeniu w tre ś ci nowo zawieranych, jak i dotychczas zawartych umów na wywóz odpadów komunalnych zapisów zgodnych z regulacjami ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.), - w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I ppkt 2, ppkt 3, ppkt 4 i ppkt 5 sentencji niniejszej decyzji polegaj ą ce na zaniechaniu stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych w tre ś ci nowo zawieranych, jak i dotychczas zawartych umów na wywóz odpadów komunalnych zawieranych z konsumentami. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie zosta ł o 11 wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 37,00 z ł zwi ą zane z korespondencj ą organu antymonopolowego z przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 37,00 z ł (s ł ownie: trzydzie ś ci siedem z ł otych).W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 12