RKT-51/2004

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 2004-08-27 RKT-61-77/04/HS Decyzja Nr RKT 51/2004 I. Na podstawie art. 23 c) ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a) ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Zak ł adu Oczyszczania Miasta Sp. z o.o. z siedzib ą w Mys ł owicach przy ul. Stadionowej 11 polegaj ą ce na: 1/ zawieraniu umów z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa z naruszeniem obowi ą zków wynikaj ą cych z ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) w zakresie uprawnienia konsumenta, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, do odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie, w terminie 10 dni od zawarcia umowy, 2/ stosowaniu w umowach na wywóz odpadów komunalnych, zawieranych z konsumentami, postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, zapisu § 7 pkt 3 „Ustalenia punktu 1 trac ą moc w warunkach zimowych przy spadku temperatury poni ż ej 5 stopni C oraz przy zwi ę kszonych opadach ś niegu utrudniaj ą cych poruszanie si ę po jezdniach i dojazdach do miejsca usytuowania pojemników,” i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 23 c) ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: okre ś la si ę Zak ł adowi Oczyszczania Miasta Sp. z o.o. z siedzib ą w Mys ł owicach przy ul. Stadionowej 11 ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, - w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji polegaj ą ce na umieszczeniu w tre ś ci nowo zawieranych, jak i dotychczas zawartych umów na wywóz odpadów komunalnych zapisów zgodnych z regulacjami ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o 2 odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.), - w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji polegaj ą ce na zaniechaniu stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych w tre ś ci nowo zawieranych, jak i dotychczas zawartych umów na wywóz odpadów komunalnych zawieranych z konsumentami. III. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć Zak ł ad Oczyszczania Miasta Sp. z o.o. z siedzib ą w Mys ł owicach przy ul. Stadionowej 11 , do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 33,00 z ł (s ł ownie: trzydzie ś ci trzy z ł ote). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwanego organem antymonopolowym) po uprzednim przeprowadzeniu post ę powania wyja ś niaj ą cego, wszcz ę to z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Zak ł ad Oczyszczania Miasta Sp. z o.o. z siedzib ą w Mys ł owicach przy ul. Stadionowej 11 (dalej zwanej przedsi ę biorc ą ), praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: 1/ zawieraniu umów z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa z naruszeniem obowi ą zków wynikaj ą cych z ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) w zakresie uprawnienia konsumenta, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, do odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie, w terminie 10 dni od zawarcia umowy, 2/ stosowaniu w umowach na wywóz odpadów komunalnych, zawieranych z konsumentami, postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, zapisu § 7 pkt 3 „Ustalenia punktu 1 trac ą moc w warunkach zimowych przy spadku temperatury poni ż ej 5 stopni C oraz przy zwi ę kszonych opadach ś niegu utrudniaj ą cych poruszanie si ę po jezdniach i dojazdach do miejsca usytuowania pojemników,” co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a) ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956 – zwanej tak ż e ustaw ą antymonopolow ą ) - (karta nr 2). Przedmiotem dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy jest wywóz ś mieci i odpadów i unieszkodliwianie odpadów (karta nr 12). Przedsi ę biorca obs ł uguje ok. (…) konsumentów i w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci stosuje wzorce umowy. Przes ł ane wzorce umowy stosuje od lutego 2001r. (karta nr 10). Za łą cznik do wzorca umowy okre ś la mi ę dzy innymi cykl wywozu odpadów komunalnych (karta nr 18). Przedsi ę biorca ustala z konsumentami harmonogram wywozu odpadów komunalnych. Wed ł ug zapisu § 4 pkt 2 umowy – przedsi ę biorca ponosi odpowiedzialno ść za systematyczny wywóz odpadów gromadzonych w pojemnikach zgodnie z ustalon ą cz ę stotliwo ś ci ą wykluczaj ą c ą powstanie zaleg ł o ś ci. Wed ł ug stosowanego zapisu w § 7 pkt 3 – „Ustalenia punktu 1 (mowa tu o bonifikatach z powodu niedotrzymania przez przedsi ę biorc ę ustalonego cyklu wywozu) trac ą moc w warunkach zimowych przy spadku temperatury poni ż ej 5 stopni C oraz przy zwi ę kszonych opadach ś niegu utrudniaj ą cych poruszanie si ę po jezdniach i dojazdach do miejsca 3 usytuowania pojemników” (karty nr 33-57). Przedsi ę biorca zawiera z konsumentami umowy tak ż e poza lokalem przedsi ę biorcy (karty nr 10, 33 i 46-57). Przedsi ę biorca nie uzna ł zarzutu zawierania umów z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa i podniós ł , ż e art. 5 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...) wskazuje obszary, w których nie stosuje si ę jej postanowie ń . Wed ł ug przedsi ę biorcy ś wiadczone us ł ugi jednorazowo nie przekraczaj ą 10 euro (art. 5 pkt. 3), posiadaj ą charakter ci ą g ł y, a umowy zawierane s ą na postawie oferty sprzeda ż y us ł ug skierowanej do spo ł eczno ś ci dzielnicy lub fragmentów aglomeracji w oparciu o powszechnie dost ę pne cenniki (art. 5 pkt. 1), a tak ż e ś wiadczone us ł ugi dotycz ą wy łą cznie nieruchomo ś ci (art. 5 pkt 5). Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e umowy poza lokalem przedsi ę biorcy zawierane s ą wy łą cznie na wyra ź ne ż yczenie konsumenta i dlatego te ż w oparciu o art. 1 ust. 1 ustawy jej zastosowanie nie mo ż e mie ć miejsca, gdy ż to konsument, a nie przedsi ę biorca proponuje zawarcie umowy poza lokalem przedsi ę biorcy. Przedsi ę biorca nie uzna ł zarzutu stosowania postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W opinii przedsi ę biorcy temperatura – 5 0 C i znaczne opady ś niegu uniemo ż liwiaj ą ś wiadczeni us ł ug wywozu nieczysto ś ci komunalnych. Przedsi ę biorca wniós ł o umorzenie post ę powania. (karty nr 60-61). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje . Zgodnie z art. 23 a) ust. 1 ustawy antymonopolowej przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów . Ustawa antymonopolowa w art. 23 a) ust. 2 stanowi: za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do zapisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie rozumie si ę przez to konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z pó ź n. zm.). Zgodnie z zapisem art. 22(1) K.c. za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą . Ka ż dy przedsi ę biorca w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej zgodnie z art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego zobowi ą zany jest do nale ż ytej staranno ś ci, w tym do przestrzegania przepisów i post ę powania zgodnie z wymogami ustawy antymonopolowej. Ustawa antymonopolowa reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów znaczy dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą antymonopolow ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ci s ą konsumenci. Dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w zbiorowy interes konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę do ko ń ca zidentyfikowa ć , gdy ż dotyczy konsumentów, z którymi zawarto umowy, w tym konsumentów z którymi zawarto umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa jak i potencjalnych konsumentów. Przedmiotowy przedsi ę biorca, który ś wiadczy us ł ugi konsumentom, godzi w zbiorowy interes konsumentów, albowiem dzia ł aniami przedsi ę biorcy dotkni ę ty jest szeroki kr ą g konsumentów. Ustawa z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm. – dalej zwana ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów) obejmuje mi ę dzy innymi implementacj ę 4 dyrektywy EWG 85/577 z dnia 20.12.1985r. o ochronie konsumentów w umowach zawieranych poza lokalem handlowym 1 . Pojawienie si ę tej regulacji jest dzia ł aniem w ramach wykonania art. 68 Uk ł adu Europejskiego ustanawiaj ą cego stowarzyszenie mi ę dzy Rzecz ą pospolit ą Polsk ą z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Pa ń stwami Cz ł onkowskimi z drugiej strony, sporz ą dzonego w Brukseli 16 grudnia 1991r. 2 Zgodnie z zapisem art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów przez lokal przedsi ę biorstwa rozumie si ę miejsce przeznaczone do obs ł ugiwania publiczno ś ci i oznaczone zgodnie z przepisami o dzia ł alno ś ci gospodarczej . Tak wi ę c, w przedmiotowej sprawie, miejsce zawierania umów z konsumentami jakim jest miejsce zamieszkania konsumenta, nie jest lokalem przedsi ę biorstwa. Przedsi ę biorca podniós ł , ż e to konsument wyst ę puje z propozycj ą zawarcia umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa. Podkre ś lenia wymaga fakt, ż e to przedsi ę biorca ś wiadcz ą cy konsumentom us ł ugi wywozu odpadów komunalnych zobowi ą zany jest do nale ż ytej staranno ś ci. Poj ę cie umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa obejmuje nie tylko umow ę sensu stricto zawart ą poza takim lokalem (art. 1 ust. 2) lecz tak ż e umowy zawarte wprawdzie w takim lokalu, lecz w wyniku zebrania ofert poza nim (art. 1 ust. 3) 3 . W przedmiotowej sprawie przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e do szerokiej rzeszy konsumentów kieruje oferty sprzeda ż y us ł ug w oparciu o powszechnie dost ę pne cenniki (karta nr 60). Istotne dla obj ę cia ochronnym dzia ł aniem ustawy jest zawarcie umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa. Oboj ę tne natomiast jest, z czyjej inicjatywy nast ą pi ł o nawi ą zanie kontaktu w tej sprawie. 4 Ustawa dotyczy równie ż umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa, gdy sama inicjatywa wizyty przedsi ę biorcy w innym miejscu wysz ł a od konsumenta. 5 Uprawnienie konsumenta, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa okre ś la art. 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów stanowi ą cy, ż e konsument, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, mo ż e od niej odst ą pi ć bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie, w terminie dziesi ę ciu dni od zawarcia umowy. Do zachowania tego terminu wystarczy wys ł anie o ś wiadczenia przed jego up ł ywem. Nie jest dopuszczalne zastrze ż enie, ż e konsumentowi wolno odst ą pi ć od umowy za zap ł at ą oznaczonej sumy (odst ę pne). W razie odst ą pienia od umowy umowa jest uwa ż ana za niezawart ą , a konsument jest zwolniony z wszelkich zobowi ą za ń . To, co strony ś wiadczy ł y, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba, ż e zmiana by ł a konieczna w granicach zwyk ł ego zarz ą du. Zwrot powinien nast ą pi ć niezw ł ocznie, nie pó ź niej ni ż w terminie czternastu dni. Je ż eli konsument dokona ł jakichkolwiek przedp ł at, nale żą si ę od nich odsetki ustawowe od daty dokonania przedp ł aty. Zapis ten tylko konsumentowi daje prawo wycofania si ę z transakcji, prawo odst ą pienia od umowy. Uprawnienie to nie mo ż e by ć w ż aden sposób uwarunkowane lub ograniczone umow ą . Jest natomiast dopuszczalne ustalenie terminu d ł u ż szego ni ż dziesi ę ciodniowy (art.17). W przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa obowi ą zki przedsi ę biorcy okre ś la art. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Kto zawiera z konsumentem umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, powinien przed jej zawarciem poinformowa ć konsumenta na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy w terminie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i wr ę czy ć wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby); obowi ą zany jest tak ż e wr ę czy ć konsumentowi pisemne potwierdzenie zawarcia umowy, stwierdzaj ą c jej dat ę i rodzaj oraz przedmiot ś wiadczenia i cen ę . Konsument na żą danie przedsi ę biorcy, po ś wiadcza na pi ś mie, ż e zosta ł poinformowany o prawie odst ą pienia i ż e otrzyma ł wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy. Zgodnie z zapisem art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, jej przepisów o umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa, nie stosuje si ę do umów o charakterze ci ą g ł ym lub okresowym, zawieranych na podstawie ofert sprzeda ż y lub przez odwo ł anie si ę do og ł osze ń , reklam, cenników i innych informacji skierowanych do ogó ł u albo do poszczególnych osób, je ż eli konsument móg ł uprzednio zapozna ć si ę z tre ś ci ą otrzymanej oferty 1 OJ L 372/31 z dnia 31.12.1985r. 2 Dz. U. z 1994r. Nr 11, poz. 38 3 Ewa Łę towska. Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz. 3 wydanie. Wydawnictwo C.H.Beck. Warszawa 2001r, str. 27 4 tam ż e str. 28 5 Ewa Łę towska Zarys Prawa. Prawo umów konsumenckich. 2 wydanie. Wydawnictwo CH.Beck 2002 str. 262 5 lub informacji pod nieobecno ść drugiej strony umowy, a zarazem w tej ofercie lub informacji, jak i w umowie zastrze ż ono prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia . Mo ż na przyj ąć , ż e umowy zawierane pomi ę dzy przedsi ę biorc ą , a konsumentami s ą umowami o charakterze ci ą g ł ym. Powo ł any przepis przewiduje ochron ę konsumenta przez zastrze ż enie, ż e prawo odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni od daty jej zawarcia musi zawiera ć oferta lub informacja jak i umowa zawierana poza lokalem przedsi ę biorstwa. Przedsi ę biorca nie wykonuje obowi ą zków na ł o ż onych ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów. W przedmiotowej sprawie w przypadku zawierania z konsumentami umów poza lokalem przedsi ę biorstwa konsumenci nie s ą poinformowani w sposób pe ł ny i rzetelny o swoich uprawnieniach do odst ą pienia od umowy, stosownie do powo ł anego powy ż ej przepisu. W stosowanym przez przedsi ę biorc ę wzorcu umowy oraz w umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa brak jest zapisu zgodnego z art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Tak wi ę c podnoszony przez przedsi ę biorc ę argument, ż e charakter ci ą g ł y umów zawieranych z konsumentami powoduje, ż e przepisów ustawy nie stosuje si ę – jest nietrafny. Powo ł any przez przedsi ę biorc ę przepis stanowi ...a zrazem ... jak i w umowie zastrze ż ono prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia. W przedmiotowej sprawie stosowany wzorzec umowy oraz umowy zawierane z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa nie zawieraj ą okre ś lonej w ustawie klauzuli. Podnoszony przez przedsi ę biorc ę argument, ż e warto ść przedmiotu ś wiadczenia to kwota do równowarto ś ci 10 euro oraz powszechno ść zawierania umów w drobnych sprawach ż ycia codziennego powoduj ą , ż e regulacje powo ł anej ustawy nie znajduj ą zastosowanie w sprawie – jest nietrafny. Umowy zawierane z konsumentami maj ą charakter ci ą g ł y, zawarte s ą na czas nieokre ś lony. Umowy nie stanowi ą o jednorazowym wywozie odpadów komunalnych, lecz okre ś laj ą harmonogram i cykliczno ść ich wywozu. Umowy na wywóz odpadów komunalnych nie s ą drobnymi sprawami ż ycia codziennego. Zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach 6 w ł a ś ciciele, zarz ą dcy i u ż ytkownicy nieruchomo ś ci zapewniaj ą w okre ś lonym zakresie utrzymanie czysto ś ci i porz ą dku, i obowi ą zani s ą do udokumentowania korzystania z us ł ug wywozu odpadów komunalnych. Tak wi ę c, konsumenci w celu wykonania obowi ą zku wynikaj ą cego z ustawy o utrzymaniu czysto ś ci (...) zobowi ą zani s ą do zawarcia stosownych umów z przedsi ę biorc ą ś wiadcz ą cym wzmiankowane us ł ugi. Nie mo ż na wi ę c takich umów zakwalifikowa ć do drobnych spraw ż ycia codziennego. Umowy o wywóz odpadów komunalnych z nieruchomo ś ci stanowi ą cych w ł asno ść konsumentów nie s ą umowami okre ś lonymi w art. 5 pkt 5 ustawy, nie s ą umowami dotycz ą cymi nieruchomo ś ci. Przedsi ę biorca nie ma ż adnych praw do nieruchomo ś ci stanowi ą cych w ł asno ść konsumentów. Obowi ą zkiem przedsi ę biorcy jest wywiezienie odpadów z tych nieruchomo ś ci zgodnie z ustalonym harmonogramem i w ustalonych cyklach. Tak wi ę c i ten podnoszony przez przedsi ę biorc ę argument nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie. Jak wykazano powy ż ej przedsi ę biorca nie stosuje zasad ogólnych wynikaj ą cych z ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów przy zawieraniu umów z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa. Umowy te zawarte s ą z naruszeniem obowi ą zków wynikaj ą cych z ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów w zakresie uprawnienia konsumenta, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, do odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie, w terminie 10 dni od zawarcia umowy. St ą d te ż jego dzia ł anie jest bezprawne i godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie I podpunkt 1 sentencji decyzji. Z analizy tre ś ci stosowanych przez przedsi ę biorc ę wzorców umowy i umów wynika, ż e niektóre postanowienia zawieraj ą klauzule abuzywne, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń wzorców umowy. Zapisy umów zawartych z konsumentami porównano do postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do jawnego rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) k.p.c. Uwzgl ę dniaj ą c zapis art. 479(43) k.p.c. oraz art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji, uznano, ż e zapisy stosowane w 6 Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm. 6 umowach zawieranych z konsumentami zawieraj ą podobne do wpisanych do rejestru postanowienia i dotycz ą podobnych sytuacji konsumenta, co opisano poni ż ej. Wed ł ug zapisu § 4 pkt 2 umowy – przedsi ę biorca ponosi odpowiedzialno ść za systematyczny wywóz odpadów gromadzonych w pojemnikach zgodnie z ustalon ą cz ę stotliwo ś ci ą wykluczaj ą c ą powstanie zaleg ł o ś ci. W ą tpliwo ść wzbudzi ł o postanowienie zawarte w § 7 pkt 3 – „Ustalenia punktu 1 (mowa tu o bonifikatach z powodu niedotrzymania przez przedsi ę biorc ę ustalonego cyklu wywozu) trac ą moc w warunkach zimowych przy spadku temperatury poni ż ej 5 stopni C oraz przy zwi ę kszonych opadach ś niegu utrudniaj ą cych poruszanie si ę po jezdniach i dojazdach do miejsca usytuowania pojemników” (karty nr 34-57). Przedsi ę biorca zobowi ą zany jest do wykonania przedmiotu umow ą z nale ż yt ą staranno ś ci ą . Powy ż szy zapis daje przedsi ę biorcy dowolno ść w wykonywaniu ustalonego cyklu wywozu, tak ż e w ustalaniu bonifikat oraz w okre ś laniu, czy wykona ł zobowi ą zanie z nale ż yt ą staranno ś ci ą . Zapis § 7 pkt 3 wzorca umowy jest niezgodny z art. 385 (3) pkt 2 k.c. stanowi ą cym, ż e niedozwolonymi postanowieniami umów s ą te, które wy łą czaj ą lub istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Podobne niedozwolone postanowienia wzorców umów by ł y oceniane przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone pod pozycj ą nr 40 wpisan ą do rejestru w dniu 30.06.2003r. znajduje si ę nast ę puj ą ce postanowienie wzorca umowy uznane za niedozwolone „Przyjmuj ą cy zamówienie zastrzega sobie mo ż liwo ść opó ź nienia realizacji wykonania us ł ugi.” Przedsi ę biorca, czyli przyjmuj ą cy zmówienie, stosuj ą c klauzul ę - „ Ustalenia punktu 1 trac ą moc w warunkach zimowych przy spadku temperatury poni ż ej 5 stopni C oraz przy zwi ę kszonych opadach ś niegu utrudniaj ą cych poruszanie si ę po jezdniach i dojazdach do miejsca usytuowania pojemników” zastrzega sobie mo ż liwo ść opó ź nienia w wykonaniu ustalonego cyklu wywozu w warunkach zimowych i ogranicza odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Klauzula ta jest podobna do zawartej w jawnym rejestrze „Przyjmuj ą cy zamówienie zastrzega sobie mo ż liwo ść opó ź nienia realizacji wykonania us ł ugi.” Przedsi ę biorca w § 7 umów zawieranych z konsumentami stosuje podobne postanowienie -wpisane do jawnego rejestru postanowie ń , które dotyczy podobnej sytuacji konsumenta. Umieszczenie przedmiotowego zapisu w jawnym rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone skutkuje tym, ż e z dat ą dokonania wpisu zabronione jest stosowanie niedozwolonych postanowie ń wzorców umów. W opinii przedsi ę biorcy temperatura – 5 0 C i znaczne opady ś niegu uniemo ż liwiaj ą ś wiadczenie us ł ug wywozu nieczysto ś ci komunalnych. Takie stanowisko przedsi ę biorcy potwierdza prób ę unikania odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie ś wiadczenia. Przedsi ę biorca jako profesjonalista na rynku zobowi ą zany jest do wykonania zobowi ą zania z nale ż yt ą staranno ś ci ą , ustalaj ą c z konsumentami cz ę stotliwo ść i harmonogram wywozu odpadów zobowi ą zany jest zorganizowa ć swoj ą dzia ł alno ść w taki sposób, aby nale ż ycie wykona ć zobowi ą zanie. Powszechnie wiadomym jest, ż e w polskiej strefie klimatycznej znaczne opady ś niegu mog ą wyst ę powa ć w okresie od listopada do kwietnia, podobnie temperatura – 5 0 C. W obowi ą zuj ą cym porz ą dku prawnym konsumenci zobowi ą zani s ą do utrzymania porz ą dku w swoich posesjach przez ca ł y rok, obowi ą zani s ą do udokumentowania korzystania z us ł ug wywozu odpadów komunalnych. W celu wykonania tego obowi ą zku zawarli umowy z profesjonalnym przedsi ę biorc ą . Podnoszone przez przedsi ę biorc ę argumenty s ą nietrafne i nie zas ł uguj ą na uwzgl ę dnienie. Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 K.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozowolone. Art. 479 43 K.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w 7 art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze, jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. S ą d dokonuj ą c oceny postanowienia umownego ocenia okre ś lony zapis, i w momencie jego wpisania do rejestru klauzula przestaje by ć postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.), spe ł niaj ą one funkcj ę podobn ą do przepisów prawa. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wyk ł adnia j ę zykowa, systemowa, funkcjonalna i inna). St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Zgodnie z art. 23a) ust. 1 ustawy antymonopolowej przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy . Pos ł ugiwanie si ę postanowieniem, które zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, po uznaniu go przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone jest zakazane z mocy prawa. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wi ąż e nie tyko strony i s ą d, który je wyda ł , lecz równie ż inne s ą dy i organy pa ń stwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych tak ż e inne osoby. S ą d orzekaj ą c co do postanowienia, i ż jest to niedozwolone postanowienie umowne stwierdza, i ż kszta ł tuje ono prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, równocze ś nie ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. przez niedozwolone postanowienie umowne uwa ż a si ę , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie, które kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na stwierdzi ć , i ż praktyka polegaj ą ca na stosowaniu klauzuli z naruszeniem w art. 385(3) pkt 2 k.c. i stosowanie przez przedsi ę biorc ę klauzuli wpisanej do rejestru niedozwolonych postanowie ń wzorców umów, narusza zbiorowy interes konsumentów. Zgodnie z zapisem art. 23 a/ ust. 2 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany w art. 23 a ust. 2 katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23 a ustawy antymonopolowej nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw, z tego wzgl ę du, ż e by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale te ż niepotrzebnie ogranicza ł o Prezesa Urz ę du w jego decyzjach w sprawach niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajduj ą si ę w innych ustawach, poza ustaw ą antymonopolow ą . W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie I podpunkt 2 sentencji decyzji. Wobec powy ż szego, organ antymonopolowy przedstawione zachowanie przedsi ę biorcy uznaje za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie ich stosowania. Zgodnie z art. 23 c) ust. 2 ustawy antymonopolowej w decyzji, organ antymonopolowy mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu. W zwi ą zku z powy ż szym okre ś la si ę przedsi ę biorcy ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów 8 - w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji polegaj ą ce na umieszczeniu w tre ś ci nowo zawieranych, jak i dotychczas zawartych umów na wywóz odpadów komunalnych zapisów zgodnych z regulacjami ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.), - w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji polegaj ą ce na zaniechaniu stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych w tre ś ci nowo zawieranych, jak i dotychczas zawartych umów na wywóz odpadów komunalnych zawieranych z konsumentami. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 33,00 z ł zwi ą zane z korespondencj ą organu antymonopolowego z przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 33,00 z ł (s ł ownie: trzydzie ś ci trzy z ł ote).W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral