RKT-50/2003

1 PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn.19.11.2003r. RKT-61-s-106/03/MF DECYZJA Nr RKT-50/2003 I. Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie „Przedsi ę biorstwa Komunikacji Miejskiej” Sp. z o.o. ul. Krakowska 10 43-600 Jaworzno, polegaj ą ce na nieumieszczeniu na biletach na przejazd jednorazowych i dziennych danych potrzebnych do ustalenia zakresu uprawnie ń podró ż nego, co jest niezgodne z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe (tekst. jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 50, poz. 601 z pó ź n. zm.) i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 i art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć „Przedsi ę biorstwo Komunikacji Miejskiej” Sp. z o.o. ul. Krakowska 10 43-600 Jaworzno do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 25 PLN (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia pi ęć ). Uzasadnienie W dniu 19.08.2003r. w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym), postanowieniem zosta ł o wszcz ę te post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie zbadania, czy dzia ł ania „Przedsi ę biorstwa Komunikacji Miejskiej” Sp. z o.o. z siedzib ą w Jaworznie (zwane dalej PKM) polegaj ą ce na nie umieszczaniu na biletach na przejazd informacji o zakresie terytorialnym ich obowi ą zywania, naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwana dalej ustaw ą antymonopolow ą ). Celem post ę powania by ł o wst ę pne ustalenie, czy w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. 2 Przedmiotowe post ę powanie wyja ś niaj ą ce zosta ł o wszcz ę te po wp ł yni ę ciu skargi konsumenta, który stwierdzi ł , ż e brak informacji na biletach emitowanych przez PKM o trasie na której one obowi ą zuj ą mo ż e spowodowa ć negatywne skutki dla pasa ż era. Zdaniem skar żą cego, osoba korzystaj ą ca z us ł ug PKM nabywaj ą c bilet nie posiada informacji w jakiej strefie jest on wa ż ny. W konsekwencji mo ż e to spowodowa ć na ł o ż enie na pasa ż era obowi ą zku zap ł aty op ł aty dodatkowej za przekroczenie ustalonej przez PKM strefy, w sytuacji, gdy przekroczenie to nast ę puje bez winy pasa ż era, co wynika z braku umieszczenia w ł a ś ciwych informacji na bilecie. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego ustalono, ż e PKM zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru S ą dowego prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą m.in. na transporcie pasa ż erskim miejskim oraz transporcie pasa ż erskim mi ę dzymiastowym drogowym (karty nr 7-10). PKM posiada Cennik op ł at za przejazd ś rodkami komunikacji miejskiej organizowanej przez PKM Sp. z o.o. w Jaworznie (karta nr 12) stanowi ą cy za łą cznik do uchwa ł y Nr XXXIII/605/2001 Rady Miejskiej w Jaworznie z dnia 28 lutego 2001r. w sprawie ustalenia cen za us ł ugi przewozowe ś rodkami miejskiej komunikacji zbiorowej (karta nr 11 verte). Zgodnie z § 2 uchwa ł y PKM upowa ż nione jest do dokonywania kontroli prawid ł owo ś ci korzystania z us ł ug przewozowych, a korzystaj ą cy z us ł ug przewozowych obowi ą zany jest do okazania biletu oraz dokumentów uprawniaj ą cych go do ulg i zwolnie ń z op ł at. Cennik op ł at za przejazdy ś rodkami komunikacji miejskiej organizowanej przez PKM Spó ł ka z .o.o. w Jaworznie okre ś la ceny dwóch zasadniczych grup biletów: jednorazowych i okresowych. Wysoko ść cen biletów jednorazowych zró ż nicowana jest w zale ż no ś ci od: przebiegu linii komunikacyjnej (w granicach jednej, dwóch lub trzech i wi ę cej gmin), uprawnienia do przejazdu ulgowego oraz okresu doby w której przewóz jest dokonywany. Ceny biletów okresowych uzale ż nione s ą m.in. od: przebiegu linii komunikacyjnej, uprawnienia do przejazdu ulgowego, okresu uprawniaj ą cego do przejazdu (tydzie ń , miesi ą c, kwarta ł ), okre ś lenia, czy bilet wa ż ny jest na jednej b ą d ź wszystkich liniach komunikacyjnych. W Cenniku zawarta zosta ł a równie ż informacja zgodnie z któr ą warunkiem przejazdu jest skasowanie biletu o w ł a ś ciwym nominale bezzw ł ocznie po wej ś ciu do pojazdu. Op ł ata podwy ż szona za nieuiszczenie lub zani ż enie op ł aty taryfowej wynosi od 40 do 70 PLN, w zale ż no ś ci od terminu uiszczenia nale ż no ś ci. PKM przes ł a ł wzory aktualnie obowi ą zuj ą cych biletów na przejazd. Na biletach jednorazowych zosta ł y umieszczone nast ę puj ą ce informacje (karty nr 12 verte – 19): - okre ś lenie emitenta biletów tj. PKM, - wskazanie wysoko ś ci nomina ł u z informacj ą , ż e cena obejmuje podatek VAT, - pouczenie o tre ś ci: „Kasowa ć zaraz po wej ś ciu do autobusu i zachowa ć do kontroli. Bilet nieskasowany jest niewa ż ny”, - okre ś lenie, czy bilet jest normalny, czy te ż ulgowy. Przes ł ane przez PKM wzory biletów s ą w ró ż nych kolorach: ż ó ł tym, pomara ń czowym i br ą zowym. Na podstawie opisu ka ż dego z biletów przedstawionego przez PKM nale ż y przyj ąć , ze ka ż dy z w/w kolorów wyró ż nia bilet w zale ż no ś ci od przebiegu linii komunikacyjnej na której on obowi ą zuje tzn. w zale ż no ś ci od tego, czy linia przebiega na terenie jednej gminy (kolor ż ó ł ty), dwóch gmin (kolor pomara ń czowy) oraz trzech lub wi ę cej gmin (kolor br ą zowy). Bilety okresowe oznaczono w nast ę puj ą cy sposób (karty nr 21-23): - okre ś lenie emitenta biletów tj. PKM, - wskazanie zakresu terytorialnego na którym bilet obowi ą zuje tj. w granicach jednej, dwóch lub trzech oraz wi ę cej gmin, 3 - podanie dnia, miesi ą ca oraz roku, które po odpowiednim wype ł nieniu okre ś laj ą okres wa ż no ś ci biletu, - wskazanie symboli, które okre ś laj ą charakter biletu tzn. okres wa ż no ś ci biletu (tydzie ń , miesi ą c, kwarta ł ), okre ś lenie, czy bilet jest biletem imiennym, czy te ż na okaziciela, oraz podanie czy bilet obowi ą zuje na jednej (trasowany), czy te ż na wszystkich liniach komunikacyjnych, - miejsce na wpisanie imienia, nazwiska oraz adresu posiadacza w przypadku biletów imiennych, - pouczenie o tre ś ci „Bilet wa ż ny tylko po wype ł nieniu (d ł ugopisem lub piórem) i z dowodem to ż samo ś ci. Nie dotyczy biletu na okaziciela”. Analiza tre ś ci informacji podanych na biletach okresowych prowadzi do wniosku, ż e PKM pos ł uguje si ę 3 zasadniczymi typami biletów okresowych w zale ż no ś ci od tego, czy linia przebiega na terenie 1 gminy (kolor ż ó ł ty), dwóch gmin (kolor pomara ń czowy) oraz trzech lub wi ę cej gmin (kolor br ą zowy). Nast ę pnie odpowiednie rubryki na bilecie (poprzez ich wype ł nienie lub skre ś lenie) umo ż liwiaj ą dalsze zindywidualizowanie biletu np. nadanie mu charakteru ulgowego lub normalnego, okre ś lenie czasu wa ż no ś ci biletu (tydzie ń , miesi ą c, kwarta ł ) itd. W przypadku biletów dziennych (w Cenniku zaliczonych do grupy biletów okresowych) ich wygl ą d jest identyczny z wygl ą dem biletów jednorazowych, przy czym wyeksponowano na nich napis „bilet dzienny” (karty nr 19 verte i 20). W wyniku analizy zebranego w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego materia ł u dowodowego, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniu 09.09.2003r. postanowieniem wszcz ę to z urz ę du przeciwko PKM post ę powanie w sprawie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na nieumieszczeniu na biletach na przejazd jednorazowych i dziennych danych potrzebnych do ustalenia zakresu uprawnie ń podró ż nego, co jest niezgodne z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe (tekst. jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 50, poz. 601 z pó ź n. zm. – karta nr 1). PKM ustosunkowuj ą c si ę do postawionego zarzutu stwierdzi ł o (karty nr 25-28), ż e bilety przez nie emitowane spe ł niaj ą wymogi okre ś lone w ustawie Prawo przewozowe poniewa ż zarówno na biletach jednorazowych, jak i dziennych okre ś lono cen ę za przejazd. Bilety jednorazowe s ą drukowane w ró ż nych kolorach, co pozwala ustali ć zakres uprawnie ń korzystaj ą cego z nich pasa ż era. Bilety w kolorze ż ó ł tym – upowa ż niaj ą do przejazdu w granicach jednego miasta, bilety w kolorze pomara ń czowym – w granicach dwóch miast, natomiast bilety w kolorze br ą zowym uprawniaj ą do przejazdu w granicach trzech i wi ę cej miast. PKM stwierdzi ł o, ż e w momencie wprowadzania biletów przeprowadzi ł o bardzo szerok ą kampani ę informacyjn ą . Wzory wszystkich biletów publikowane by ł y w prasie lokalnej, zamieszczane na przystankach autobusowych, we wszystkich autobusach i punktach sprzeda ż y. Da ł o to mo ż liwo ść ka ż demu z potencjalnych pasa ż erów do zapoznania si ę z zakresem obowi ą zywania poszczególnych rodzajów biletów i uprawnie ń z tym zwi ą zanych. Przy wej ś ciu do ka ż dego autobusu znajduj ą si ę informacje o obowi ą zuj ą cych rodzajach biletów (karta nr 29). Ponadto ka ż dy kierowca zobowi ą zany jest do s ł u ż enia pomoc ą w zakresie wyja ś niania ewentualnych w ą tpliwo ś ci co do rodzaju i zakresu obowi ą zywania biletu. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materia ł u dowodowego Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z art. 23 a ust. 1 ustawy antymonopolowej przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę 4 naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw, z tego wzgl ę du, ż e by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale te ż niepotrzebnie ogranicza ł o Organ Antymonopolowy w jego decyzjach w sprawach niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajduj ą si ę w innych ustawach, poza ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ Antymonopolowy wydaj ą c decyzj ę , o jakiej mowa w art. 23 c w/w ustawy, musi zatem zastosowa ć inne ustawy i na podstawie ich przepisów oceni ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Przes ł ankami zastosowania art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów w przedmiotowej sprawie jest wykazanie bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy polegaj ą cych na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów. Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie powy ż sze narusza zbiorowe interesy konsumentów. Art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe stanowi, ż e umow ę przewozu zawiera si ę przez nabycie biletu na przejazd lub spe ł nienie innych okre ś lonych przez przewo ź nika warunków dost ę pu do ś rodka transportowego, a w razie ich nieustalenia – przez samo zaj ę cie miejsca w ś rodku transportowym. Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 2 w/w ustawy w bilecie na przejazd okre ś la si ę wysoko ść nale ż no ś ci za przejazd oraz dane potrzebne do zakresu ustalenia uprawnie ń podró ż nego. Analiza w/w zapisów ustawy Prawo przewozowe prowadzi do wniosku, ż e na bilecie na przejazd powinny zosta ć podane informacje, które umo ż liwi ą pasa ż erowi ustalenie o jakim nominale naby ł bilet oraz jaki wynika z niego zakres uprawnie ń . Zakres uprawnie ń przyznanych przez przewo ź nika pasa ż erowi mo ż e by ć bardzo szeroki i zale ż y on od rodzaju i charakteru dzia ł alno ś ci prowadzonej przez przewo ź nika. Podstawowym prawem pasa ż era jest jednak zawsze wiedza, na jakiej trasie (linii komunikacyjnej) mo ż e on podró ż owa ć , nabywaj ą c bilet o okre ś lonej warto ś ci. Trasa przejazdu przez przewo ź ników mo ż e by ć okre ś lana w ró ż ny sposób np. poprzez podanie pocz ą tkowego miejsca rozpocz ę cia podró ż y i miejsca jego zako ń czenia, wskazanie liczby kilometrów, które pasa ż er mo ż e przejecha ć posiadaj ą c okre ś lony bilet, wskazanie obszaru geograficznego na którym bilet jest wa ż ny. Niezale ż nie od sposobu podania informacji pasa ż er powinien wiedzie ć jaki jest jego zakres uprawnie ń wynikaj ą cy z nabycia okre ś lonego biletu. We wcze ś niejszej cz ęś ci niniejszej decyzji wskazano jaka jest wysoko ść cen oraz jakie informacje umieszczone zosta ł y przez PKM na biletach jednorazowych. Ceny tych biletów ró ż nicowane s ą m.in. ze wzgl ę du na obszar na jakim one obowi ą zuj ą . Bilety uprawniaj ą ce do przejazdu na wszystkich liniach kosztuj ą : - w granicach jednej gminy 2,20 PLN – normalny i 1,10 PLN – ulgowy, - w granicach dwóch s ą siaduj ą cych gmin2,60 PLN – normalny i 1,30 PLN – ulgowy, - w granicach trzech i wi ę cej gmin 3,60 PLN – normalny i 1,80 PLN – ulgowy. 5 Bilety dzienne kosztuj ą 8 PLN – bilet normalny i 4 PLN – bilet ulgowy. Jak wcze ś niej wskazano bilety te zaliczane s ą zgodnie z Cennikiem do grupy biletów okresowych i uprawniaj ą do przejazdu na liniach w granicach jednego miasta (gminy). Cennik PKM nie przewiduje biletów dziennych, które uprawnia ł yby do przejazdu na terenie dwóch lub trzech i wi ę cej gmin Z powy ż szego wynika, ż e informacja o wysoko ś ci ceny zosta ł a umieszczona na biletach jednorazowych i dziennych, nie wskazano na nich jednak obszaru na którym obowi ą zuj ą . Nie mo ż na przyj ąć za zasadne wyja ś nie ń PKM zgodnie z tre ś ci ą których pasa ż er nabywaj ą c bilet jednorazowy lub dzienny jest w stanie ustali ć zakres p ł yn ą cych z nich uprawnie ń w oparciu o kolor stanowi ą cy ich szat ę graficzn ą . Samo wyró ż nienie poszczególnych typów biletów poprzez ich wydruk w ró ż nych kolorach ( ż ó ł ty, pomara ń czowy i br ą zowy) przy braku równoczesnej informacji, ż e dany kolor odpowiada okre ś lonemu uprawnieniu pasa ż era jest niewystarczaj ą ce. Innymi s ł owy pasa ż er nabywaj ą c np. bilet w kolorze ż ó ł tym o nominale 2,20 PLN (bilet normalny) nie jest w stanie na podstawie informacji umieszczonych na tym bilecie, jak i te ż na podstawie jego koloru ustali ć , ż e kasuj ą c bilet o tym nominale jest uprawniony do przejazdu na danej linii komunikacyjnej w granicach jednego miasta (gminy). Równie ż przes ł ana przez PKM informacja umieszczona przy wej ś ciu do ka ż dego autobusu (karta nr 29) o wzorach biletów stosowanych przez tego przedsi ę biorc ę nie umo ż liwia pasa ż erowi dowiedzenie si ę , o jakim nominale powinien skasowa ć bilet obieraj ą c okre ś lon ą tras ę przejazdu. W tym miejscu nale ż y równie ż wskaza ć , ż e bilety okresowe stosowane przez PKM (za wyj ą tkiem biletów dziennych), wskazuj ą zakres terytorialny na którym dany bilet obowi ą zuje tj. w granicach jednej, dwóch lub trzech oraz wi ę cej gmin. W/w bilety okresowe podobnie jak bilety jednorazowe drukowane s ą w ró ż nych kolorach ( ż ó ł ty, pomara ń czowy, br ą zowy), jednak ż e oprócz wyró ż nienia kolorem ka ż dy z nich zawiera informacje umo ż liwiaj ą ce pasa ż erowi dokonuj ą cemu zakupu ustalenie na jakich liniach komunikacyjnych mo ż e podró ż owa ć nabywaj ą c okre ś lony bilet. Z powy ż szego wynika wi ę c, ż e dzia ł ania PKM s ą niezgodne z art. 16 ust. 2 ustawy Prawo przewozowe zgodnie z którym w bilecie na przejazd okre ś la si ę dane potrzebne do zakresu ustalenia uprawnie ń podró ż nego, przez co nale ż y równie ż rozumie ć informacje o zakresie terytorialnym jego obowi ą zywania. W my ś l art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej dla stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne i zarazem narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Jak wykazano powy ż ej PKM naruszy ł o art. 16 ust. 2 ustawy Prawo przewozowe poprzez emisj ę biletów jednorazowych i dziennych nie zawieraj ą cych wszystkich koniecznych informacji okre ś lonych w tym przepisie. Zauwa ż y ć równie ż nale ż y, i ż PKM dzia ł a na rynku jako profesjonalista, a ka ż dy przedsi ę biorca w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej, zgodnie z art. 355 § 2 K.c., zobowi ą zany jest do zachowania nale ż ytej staranno ś ci. Prowadzenie przez PKM dzia ł alno ś ci w sposób sprzeczny z ustaw ą Prawo przewozowe jest zatem równoznaczne z naruszeniem przepisów prawa materialnego, st ą d te ż dzia ł anie tego przedsi ę biorcy nale ż y uzna ć za bezprawne. Spe ł niona wi ę c zosta ł a pierwsza przes ł anka konieczna do uznania zachowania PKM za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Drug ą przes ł ank ą , której wykazanie jest niezb ę dne dla stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż jego bezprawne dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów znaczy dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą antymonopolow ą dotkni ę ty 6 jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Zdaniem Organu Antymonopolowego zakwestionowane w przedmiotowej decyzji dzia ł anie przedsi ę biorcy - polegaj ą ce na nieumieszczeniu na biletach na przejazd jednorazowych i dziennych danych potrzebnych do ustalenia zakresu uprawnie ń podró ż nego - godzi w interes konsumentów, poniewa ż nabywaj ą c bilety na przejazd nie otrzymuj ą oni w momencie zakupu wszystkich informacji niezb ę dnych dla prawid ł owego korzystania z zakupionych biletów. W Cenniku PKM zawarta zosta ł a informacja zgodnie z któr ą warunkiem przejazdu jest skasowanie biletu o w ł a ś ciwym nominale bezzw ł ocznie po wej ś ciu do pojazdu. Natomiast op ł ata podwy ż szona za zani ż enie op ł aty taryfowej wynosi od 40 do 70 PLN, w zale ż no ś ci od daty uiszczenia nale ż no ś ci. St ą d te ż nale ż y przyj ąć , ż e mo ż e nast ą pi ć sytuacja w której pasa ż er posiadaj ą cy skasowany bilet (jednorazowy oraz okresowy dzienny) b ę dzie w sposób przez siebie niezawiniony zobowi ą zany do uiszczenia dodatkowej op ł aty w wysoko ś ci od 40 do 70 PLN za posiadanie biletu o zani ż onym nominale, poniewa ż z informacji umieszczonych na bilecie na przejazd nie wynika, na jakiej trasie przejazdu jest on wa ż ny. Informacja o wysoko ś ci ceny zosta ł a umieszczona na biletach jednorazowych i dziennych, nie wskazano na nich jednak, obszaru na którym obowi ą zuj ą . Sytuacja ta mo ż e prowadzi ć do tego, ż e osoba posiadaj ą ca (nabywaj ą ca) bilet na przejazd, kupi go o nominale nie odpowiadaj ą cym zakresowi uprawnie ń z niego p ł yn ą cym. Ponadto osoba posiadaj ą ca bilet o okre ś lonym nominale na podstawie tre ś ci na nim uwzgl ę dnionych nie jest w stanie dowiedzie ć si ę na jakim obszarze mo ż e si ę nim pos ł ugiwa ć . Dotyczy to przede wszystkim konsumentów którzy sporadycznie korzystaj ą z us ł ug PKM, w szczególno ś ci osoby nie zamieszka ł e w Jaworznie i jego okolicach. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowej praktyki niezb ę dne jest wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów, dotyczy tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć . S ą to zarówno konsumenci, którzy nabyli bilety, jak i ka ż dy potencjalny pasa ż er zamierzaj ą cy korzysta ć z us ł ug PKM. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów dla odpowiedniej ochrony konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem druga przes ł anka konieczna do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez PKM praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego s ą wydatki w wysoko ś ci 25 PLN zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy Organem Antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym Organ 7 Antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć PKM kosztami post ę powania w wysoko ś ci 25 PLN (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia pi ęć ). St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie II niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral