RKT-47/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 14. 07. 2006r. RKT-61-22/06/AD DECYZJA Nr RKT- 47 /2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. 2005r. Nr 244, poz. 2080) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Renacie B. prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą jako Firma Rego - Tour w Katowicach, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 23 e ust. 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę polegaj ą c ą na nieudzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat czynno ś ci, jakie powinny zosta ć podj ę te przez klientów w przypadku stwierdzenia wadliwego wykonywania umowy przez organizatora w trakcie trwania imprezy turystycznej, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 16 b ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z 24. 08. 2005r. II. Na podstawie art. 23 e ust. 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów praktyki polegaj ą ce na nieudzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez: 1). Niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat numeru, pod jakim przedsi ę biorca zosta ł wpisany do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.); 2). Niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat godziny i miejsca planowanego powrotu, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.); 3). Niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat rodzaju i zakresu ubezpieczenia turystów oraz nazwy i adresu ubezpieczyciela, 1 wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.); 4). Niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat terminu zawiadomienia organizatora imprezy turystycznej o przeniesieniu przez klienta uprawnie ń i obowi ą zków na inn ą osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w tej imprezie, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.); 5). Niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat podstawy prawnej tych umów, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) i stwierdza si ę zaniechanie ich stosowania z dniem 17. 02. 2006r. III. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zobowi ą zuje si ę Renat ę B., prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą jako Firma Rego – Tour w Katowicach do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 89 z ł (s ł ownie: osiemdziesi ą t dziewi ęć z ł otych). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej tak ż e organem antymonopolowym lub Prezesem Urz ę du) przeprowadzone zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce (sygn. akt RKT-402-45/05/AD), w toku którego ustalono, ż e istnieje podejrzenie stosowania przez Renat ę B. (zwan ą dalej tak ż e przedsi ę biorc ą ), prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą jako Firma Rego - Tour w Katowicach, praktyk naruszaj ą cych chronione prawem interesy konsumentów, poprzez podejmowanie bezprawnych dzia ł a ń polegaj ą cych na niezawieraniu w umowach o ś wiadczenie us ł ug z konsumentami w/w informacji wymienionych w ustawie o us ł ugach turystycznych, które wskazano w sentencji tej decyzji. W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy powzi ął podejrzenie, ż e mog ł o doj ść do naruszenia art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej tak ż e ustaw ą antymonopolow ą ). Z uwagi na to, dnia 08. 08. 2005r., postanowieniem nr 1 (karta nr 1), wszcz ę to niniejsze post ę powanie. W poczet dowodów zaliczono dokumenty zgromadzone w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego tj. dokumenty rejestrowe przedsi ę biorcy (karty nr 7 - 9), wzór umowy – zg ł oszenia (karta nr 10), kopie umów faktycznie zawartych z konsumentami (karty nr 11 – 13). W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca przekaza ł nowy wzór umowy – zg ł oszenia wraz z warunkami uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Firm ę Rego – Tour (karty nr 15 - 16). W pi ś mie z dnia 04. 10. 2005r. (karta nr 19) Renata B. o ś wiadczy ł a, ż e prowadzi ł a jedynie sprzeda ż akwizycyjn ą dla innych biur podró ż y i nie wysy ł a ł a ż adnych grup, ani osób indywidualnych ze swojego biura. W za łą czeniu przedsi ę biorca przekaza ł decyzj ę w sprawie nadania numeru identyfikacji podatkowej (karta nr 20). Dnia 22. 11. 2005r. w siedzibie Firmy Rego –Tour przeprowadzono kontrol ę , w czasie której przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e w 2005r. nie prowadzi ł dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na organizowaniu imprez turystycznych we w ł asnym imieniu, a jedynie po ś redniczy ł przy zawieraniu umów na rzecz innych przedsi ę biorców (karta nr 29). Renata B. wskaza ł a, ż e ostatnie umowy zawar ł a w kwietniu 2005r., lecz te nie by ł y zawarte w jej imieniu. Przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e zamierza z ł o ż y ć wniosek o wykre ś lenie z ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej zapisu, ż e prowadzi dzia ł alno ść organizatora turystyki, gdy ż od 01. 2 01. 2006r. zamierza formalnie zrezygnowa ć z tej dzia ł alno ś ci. Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł równie ż , ż e dokumenty potwierdzaj ą ce dokonanie tej czynno ś ci zostan ą niezw ł ocznie przekazane do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W pi ś mie z dnia 25. 01. 2006r. Renata B. o ś wiadczy ł a, ż e Firma Rego – Tour zawiesi ł a dzia ł alno ść z dniem 31. 12. 2005r. (karta nr 35). W zwi ą zku z tym, ż e przedsi ę biorca nie przedstawi ł ż adnych dowodów na to, i ż dzia ł alno ść zosta ł a zako ń czona lub zawieszona, zwrócono si ę do Urz ę du Miasta Katowice - Wydzia ł u Dzia ł alno ś ci Gospodarczej o przekazanie stosownych informacji i dokumentów. W odpowiedzi na to, pismem z dnia 07. 03. 2006r. (karta nr 43) Urz ą d Miasta Katowice poinformowa ł , ż e w ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej pod numerem 29554 figuruje Renata B. Firma Rego – Tour i ż e przedsi ę biorca nie zg ł asza ł ż adnych zmian. W celu weryfikacji posiadanych danych organ antymonopolowy zwróci ł si ę tak ż e do Urz ę du Marsza ł kowskiego, który pismem z dnia 10. 04. 2006r. (znak PR/0724/51/13/06, karta nr 52) poinformowa ł , ż e dnia 17 lutego 2006r. na wniosek Renaty B.r z dnia 15. 02. 2006r. wykre ś lono Firm ę Rego – Tour z Rejestru Organizatorów Turystyki i Po ś redników Turystycznych Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego. Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Renata B. Firma Rego – Tour prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Katowice pod numerem (...) (karta nr 7). W toku niniejszego post ę powania uzyskano z Urz ę du Miasta Katowice informacj ę , z której wynika, ż e przedsi ę biorca ten nie zg ł asza ł zmian dotycz ą cych danych zawartych w w/w ewidencji. Dzia ł alno ść z zakresu organizowania imprez turystycznych by ł a prowadzona przez Renat ę B. na podstawie wpisu do Rejestru Organizatorów Turystyki i Po ś redników Turystycznych prowadzonego przez Wojewod ę Ś l ą skiego, a nast ę pnie przez Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego. Z dniem 17. 02. 2006r. Renata B. Firma Rego – Tour zosta ł a wykre ś lona z przedmiotowego rejestru (karta nr 52). Przedsi ę biorca prowadzi ł dzia ł alno ść organizatora turystyki, jak i po ś rednika. Przy zawieraniu umów z konsumentami Renata B. pos ł ugiwa ł a si ę wzorem Umowy – zg ł oszenia oraz Warunkami uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Firm ę Rego – Tour (karta nr 10, zwanymi dalej tak ż e warunkami umów), co potwierdzaj ą umowy zawarte z konsumentami w dniach 02. 02. 2005r. (karty nr 11 - 12) i 11. 02. 2005r. (karta nr 13). Z postanowie ń w/w umów wynika, ż e organizatorem, a wi ę c podmiotem, z którym by ł y zawarte przedmiotowe umowy by ł a Renata B. Firma Rego – Tour. Analiza umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami wykaza ł a, ż e nie zamieszczono w nich informacji o numerze, pod jakim przedsi ę biorca zosta ł wpisany do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych, a jedynie wskazano numer zezwolenia „wydanego przez Ś l ą ski Urz ą d Wojewódzki”. Umowy te nie zawiera ł y równie ż informacji o godzinie i miejscu planowanego powrotu, terminie zawiadomienia organizatora imprezy turystycznej o przeniesieniu przez klienta uprawnie ń i obowi ą zków na inn ą osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w tej imprezie, o podstawie prawnej tych umów, o rodzaju i zakresie ubezpieczenia turystów oraz nazwie i adresie ubezpieczyciela, a tak ż e informacji o czynno ś ciach, jakie powinny zosta ć podj ę te przez klientów w przypadku stwierdzenia wadliwego wykonywania umowy przez organizatora w trakcie trwania imprezy turystycznej (karty nr 11 – 13). W za łą czeniu do pisma z dnia 24. 08. 2005r. (karta nr 14) przedsi ę biorca przes ł a ł nowy wzór Umowy – zg ł oszenia zawieraj ą cy na odwrocie zmienione warunki uczestnictwa (karty nr 15 3 – 16), który móg ł by ć stosowany przy zawieraniu umów z konsumentami. Analiza jego postanowie ń wykaza ł a, ż e w zakresie, jakiego dotyczy niniejsze post ę powanie, zmianie uleg ł a tylko jedna z klauzul. W pkt. 19 warunków uczestnictwa w miejsce zapisu mówi ą cego o tym, ż e reklamacje powinny by ć zg ł aszane wy łą cznie w formie pisemnej w ci ą gu 7 dni od zako ń czenia imprezy (karty nr 10 – 13 verte) wprowadzono postanowienie o nast ę puj ą cej tre ś ci: „ Reklamacje dotycz ą ce realizacji powy ż szej umowy Klient zg ł asza w trakcie trwania imprezy w formie pisemnej do pilota, rezydenta lub wskazanego w voucherze kontrahenta. W przypadku nie usuni ę cia przyczyn reklamacji zostanie ona przekazana przez pilota, rezydenta, kontrahenta do biura i rozpatrzona w terminie 14 dni od jej otrzymania (...) ” (karty nr 15 – 16 verte). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Stron ą post ę powania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mo ż e by ć przedsi ę biorca, co do którego zachodzi podejrzenie, ż e praktyki takie stosuje. Niniejsze post ę powanie zosta ł o wszcz ę te przeciwko Renacie B. dzia ł aj ą cej jako Firma Rego - Tour. W toku sprawy ustalono, ż e przedsi ę biorca zosta ł wykre ś lony z rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych prowadzonego przez Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego. Renata B. nie utraci ł a jednak statusu przedsi ę biorcy, gdy ż jak wynika z informacji przekazanych przez Urz ą d Miasta Katowice, Renata B. figuruje w ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej pod numerem 29554 jako Firma Rego - Tour (karty nr 43 i 44). Z tego wzgl ę du niniejsze post ę powanie, pomimo wykre ś lenia Renaty B. Firmy Rego - Tour z w/w rejestru prowadzonego przez Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego, mog ł o by ć nadal prowadzone. Do umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych stosuje si ę przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych. Ustawa ta w art. 14 ust. 2 zawiera katalog informacji dotycz ą cych przedsi ę biorcy, imprezy turystycznej, jak równie ż wykonywania uprawnie ń wynikaj ą cych z zawieranej umowy, które powinny zosta ć zawarte w umowie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Ustawa ta przewiduje: - w art. 14 ust. 2 pkt 1, ż e umowa o ś wiadczenie us ł ug turystycznych powinna okre ś la ć numer, pod jakim przedsi ę biorc ę wpisano do rejestru organizatorów turystyki, - w art. 14 ust. 2 pkt 4 lit. a, ż e umowa powinna zawiera ć informacje na temat godziny i miejsca planowanego powrotu, - w art. 14 ust. 2 pkt 7, ż e w umowie powinno si ę wskaza ć nazw ę i adres towarzystwa ubezpieczeniowego oraz rodzaj i zakres ubezpieczenia, jakim zosta ł obj ę ty uczestnik imprezy, - w art. 14 ust. 2 pkt 7b, ż e umowa powinna okre ś la ć termin zawiadomienia organizatora imprezy turystycznej o przeniesieniu przez klienta uprawnie ń i obowi ą zków na inn ą osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w danej imprezie, - w art. 14 ust. 2 pkt 10, ż e umowa powinna zawiera ć informacje na temat podstawy prawnej umowy. Ponadto w art. 16 b ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych na ł o ż ono obowi ą zek okre ś lenia w umowie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych czynno ś ci, jakie powinny zosta ć podj ę te przez klientów w przypadku stwierdzenia wadliwego wykonywania umowy przez organizatora w trakcie trwania imprezy turystycznej. Art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, ż e „ 1. Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów 4 konsumentów. 2. Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą ca w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów ”. By dosz ł o do naruszenia art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów musz ą zosta ć kumulatywnie spe ł nione dwie przes ł anki tj.: - okre ś lone dzia ł anie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci oraz - dzia ł anie to musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem tj. zakazane ustaw ą lub, gdy niedope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Druga z przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, wi ę kszej ich grupy. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W przypadku, gdy przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, stosownie do art. 23 e ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 23 a tej ustawy Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. I. Niniejsze post ę powanie zosta ł o wszcz ę te pod zarzutem niedope ł nienia przez Renat ę B. obowi ą zku wskazanego w art. 16 b ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych, polegaj ą cego na zawieraniu w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat czynno ś ci, jakie powinny zosta ć podj ę te przez klientów w przypadku stwierdzenia wadliwego wykonywania umowy przez organizatora w trakcie trwania imprezy turystycznej. Analiza zgromadzonych umów faktycznie zawartych z konsumentami (karty nr 11 – 13), na odwrocie których znajduj ą si ę ogólne warunki umowne, wykaza ł a, ż e w dokumentach tych nie wskazano informacji odnosz ą cych si ę do obowi ą zków konsumentów, którzy stwierdzili nieprawid ł owo ś ci w wykonywaniu us ł ugi, a które maj ą by ć wykonane w czasie imprezy. W ś wietle przedstawionych okoliczno ś ci nale ż y stwierdzi ć , ż e wy ż ej opisane zachowanie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Jednocze ś nie godzi ł o ono w interesy konsumentów w ten sposób, ż e nie wiedzieli oni, jakich formalno ś ci musz ą dope ł ni ć , aby spe ł ni ć zado ść obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 16 b ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych, a wi ę c obowi ą zkowi polegaj ą cemu na niezw ł ocznym zawiadomieniu wykonawcy us ł ugi oraz organizatora imprezy o stwierdzeniu wadliwego wykonywania us ł ugi. Wobec braku stosownej informacji klienci mogli zosta ć pozbawieni mo ż liwo ś ci skutecznego domagania si ę zmiany post ę powania wykonawcy danej us ł ugi. Z uwagi na charakter prowadzonej przez przedsi ę biorc ę dzia ł alno ś ci nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w niniejszym przypadku dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Kontrahentami Renaty B. by ł o bowiem wiele osób, potencjalnie ka ż dy z konsumentów móg ł skorzysta ć ze ś wiadczonych przez ni ą us ł ug turystycznych. Zaniechanie, które doprowadzi ł o do naruszenia art. 16 b ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych, spowodowa ł o jednocze ś nie naruszenie art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w którym sformu ł owano nakaz udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec, ż e dosz ł o do naruszenia art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 5 W odpowiedzi na wezwanie organu antymonopolowego do przekazania aktualnie stosowanych przez Renat ę B. wzorców umownych, skierowanego w toku niniejszego post ę powania, przedstawi ł a ona wzór umowy zawieraj ą cy zmienione warunki uczestnictwa. Do warunków tych wprowadzono regulacj ę , z której wynika ł o, ż e reklamacje dotycz ą ce realizacji umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych powinny by ć zg ł aszane w trakcie trwania imprezy w formie pisemnej do pilota, rezydenta lub wskazanego w voucherze kontrahenta biura (karty nr 15 – 16). Zgodnie z art. 16 b ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych, je ż eli w trakcie trwania imprezy klient stwierdzi, ż e umowa jest wykonywana wadliwie, to powinien niezw ł ocznie zawiadomi ć o tym wykonawc ę us ł ugi oraz organizatora w trybie okre ś lonym w umowie. W tym miejscu nale ż y zauwa ż y ć , ż e w ustawie o us ł ugach turystycznych pos ł u ż ono si ę dwoma poj ę ciami, tj. poj ę ciem „zawiadomienia o stwierdzeniu wadliwego wykonywania us ł ugi” oraz poj ę ciem „reklamacji”. Zakres praw i obowi ą zków istniej ą cych w zwi ą zku ze zg ł aszaniem nieprawid ł owo ś ciami w trakcie trwania imprezy turystycznej oraz w zwi ą zku ze zg ł aszaniem reklamacji nale ż y rozpatrywa ć oddzielnie. W zwi ą zku jednak z tym, ż e uwzgl ę dni ć nale ż y istot ę okre ś lonej regulacji i ewentualne konsekwencje, jakie mo ż e ona wywo ł ywa ć , a nie literalne brzmienie klauzuli, nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e pomimo, i ż przedsi ę biorca zastosowa ł s ł owo „reklamacja”, nowa regulacja normowa ł a tryb zg ł aszania nieprawid ł owo ś ci, czego dotyczy art. 16 b ustawy o us ł ugach turystycznych. W ś wietle w/w okoliczno ś ci nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e z dniem 24. 08. 2005r. Renata B. zaniecha ł a stosowania praktyki opisanej w pkt. I niniejszej decyzji. II. 1). Przedmiotowe post ę powanie zosta ł o wszcz ę te pod zarzutem naruszenia art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z niedope ł nieniem przez Renat ę B. obowi ą zku okre ś lonego w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych, polegaj ą cego na zawieraniu w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych informacji na temat numeru, pod jakim przedsi ę biorca zosta ł wpisany do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych. Analiza umów faktycznie zawartych z konsumentami wykaza ł a, ż e w rozwa ż anym przypadku przedsi ę biorca nie dope ł ni ł w/w obowi ą zku. W nag ł ówku ka ż dej z umów zamieszczono informacj ę , ż e przedsi ę biorca posiada zezwolenie nr 138 wydane przez Ś l ą ski Urz ą d Wojewódzki (karty nr 11 – 13). W tym miejscu nale ż y zauwa ż y ć , ż e ani w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami, ani w ogólnych warunkach umów nie wskazywano numeru, pod jakim Renata B. by ł a wpisana do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych. Zgodnie z art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Niedozwolon ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów mo ż e by ć m. in. niedope ł nienie obowi ą zku polegaj ą cego na udzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. W niniejszym przypadku dzia ł anie przedsi ę biorcy mo ż na niew ą tpliwe zaklasyfikowa ć jako bezprawne, co wynika z faktu, ż e nie wykona ł on nakazu wynikaj ą cego z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. W zwi ą zku z tym, ż e brakowa ł o informacji, któr ą zgodnie z w/w przepisem ustawy o us ł ugach turystycznych przedsi ę biorca powinien zawrze ć w umowie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, a zamiast niej wskazywano na numer zezwolenia, nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca stosowa ł praktyk ę polegaj ą c ą na nieudzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Wskazanie numeru, pod jakim organizator figuruje w okre ś lonym rejestrze s ł u ż y poinformowaniu konsumentów, gdzie mog ą uzyska ć informacje na temat interesuj ą cego ich podmiotu. Powy ż sze umo ż liwia tak ż e ustalenie pe ł nych danych okre ś laj ą cych przedsi ę biorc ę , ustalenie, czy jest on uprawniony do prowadzenia dzia ł alno ś ci 6 organizatora turystyki oraz, czy posiada wymagan ą prawem gwarancj ę bankow ą lub umow ę ubezpieczenia w zakresie pokrycia kosztów powrotu klienta do kraju, w wypadku gdy organizator turystyki wbrew obowi ą zkowi nie zapewnia tego powrotu, a tak ż e na pokrycie zwrotu wp ł at wniesionych przez klientów w razie niewykonania zobowi ą za ń umownych. Niemo ż no ść weryfikacji w/w danych niekorzystnie wp ł ywa na sytuacj ę konsumentów. W tym miejscu nale ż y podkre ś li ć , ż e obecnie nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci organizatora turystyki. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych dzia ł alno ść z zakresu organizowania imprez turystycznych jest dzia ł alno ś ci ą regulowan ą , tj. nie jest wymagane posiadanie koncesji ani zezwolenia na jej prowadzenie, lecz konieczne jest uzyskanie wpisu we w ł a ś ciwym rejestrze. Zgromadzony materia ł dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, ż e przedsi ę biorca nie zawiera ł w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat numeru, pod jakim zosta ł wpisany do w/w rejestru. Przedsi ę biorca prowadzi ł dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug turystycznych. Grupa konsumentów, którzy zawierali umowy z tym przedsi ę biorc ą , to nieoznaczona, szeroka grupa osób, potencjalnie ka ż dy móg ł sta ć si ę kontrahentem Renety B.. W zwi ą zku z tym organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e praktyka stosowana przez Renat ę B. mia ł a wp ł yw na nieograniczon ą liczb ę konsumentów, a tym samym godzi ł a w ich zbiorowe interesy. W ś wietle wy ż ej przedstawionych okoliczno ś ci nale ż a ł o uzna ć , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 2). Kolejnym z zarzutów postawionych w ramach niniejszego post ę powania by ł zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na niedope ł nieniu obowi ą zku zamieszczenia w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat godziny i miejsca planowanego powrotu, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o us ł ugach turystycznych. W zwi ą zku z tym, ż e Renata B. nie spe ł ni ł a ci ążą cego na niej ustawowego obowi ą zku, jej zachowanie zosta ł o uznane za bezprawne. Jednocze ś nie zaniechanie to stanowi ł o praktyk ę opisan ą w art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, z którego wynika, ż e praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest praktyka polegaj ą ca na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Niezamieszczanie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych informacji na temat godziny i miejsca planowanego powrotu mog ł o prowadzi ć do sytuacji, w której konsumenci nie mieli pewno ś ci, co do tego na któr ą dok ł adnie godzin ę jest planowany powrót i gdzie impreza ma si ę zako ń czy ć . Powy ż sze mog ł o np. utrudnia ć kwestie dowodowe w przypadku, gdyby umowa zosta ł a w/w zakresie wykonana niezgodnie z ustnie przekazanymi informacjami i wbrew oczekiwaniom uczestników. W zwi ą zku z tym nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e brak danych wskazanych w niniejszym punkcie decyzji godzi ł w interesy konsumentów. Ze wzgl ę du na charakter dzia ł alno ś ci prowadzonej przez Renat ę B. wy ż ej opisane dzia ł anie mia ł o wp ł yw na sytuacj ę szerokiego i ulegaj ą cego ci ą g ł ym zmianom kr ę gu konsumentów, a wi ę c oddzia ł ywa ł o na zbiorowe interesy konsumentów. W ś wietle wy ż ej przedstawionych okoliczno ś ci nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e Renata B. dopu ś ci ł a si ę naruszenia art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3). Nast ę pny z zarzutów, jaki zosta ł rozpatrzony w ramach niniejszego post ę powania dotyczy ł niezawierania przez Renat ę B. w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat rodzaju i zakresu ubezpieczenia turystów oraz nazwy i adresu ubezpieczyciela. Dzia ł anie takie by ł o niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o 7 us ł ugach turystycznych, a wi ę c bezprawne. Jednocze ś nie w wyniku w/w zaniechania przedsi ę biorca nie dope ł ni ł obowi ą zku wynikaj ą cego z art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, na mocy którego zobowi ą zano przedsi ę biorców do przekazywania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Celem regulacji zawartej w art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych jest zapewnienie konsumentom pe ł nej informacji na temat przedsi ę biorcy, do którego b ę d ą oni kierowali ewentualne roszczenia wynikaj ą ce z umowy ubezpieczenia. Aby konsumenci mogli w pe ł ni skorzysta ć z przys ł uguj ą cych im praw, musz ą posiada ć nale ż yt ą wiedz ę na temat nazwy podmiotu, który jest zobowi ą zany do spe ł nienia na ich rzecz okre ś lonych ś wiadcze ń oraz adresu jego siedziby. Do dochodzenia praw konieczna jest te ż wiedza o tym, jaki jest zakres umowy zawartej na ich rzecz. W rozwa ż anej sytuacji przedsi ę biorca nie zamieszcza ł w/w danych w umowach z konsumentami i jego dzia ł anie godzi ł o w interesy konsumentów. W niniejszym przypadku dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Kontrahenci przedsi ę biorcy tworz ą liczn ą grup ę konsumentów, której sk ł ad ulega nieustannym zmianom, a potencjalnie ka ż dy móg ł sta ć si ę odbiorc ą us ł ug turystycznych ś wiadczonych przez Renat ę B. W zwi ą zku z tym stwierdzono, ż e naruszono interesy szerokiej grupy uczestników rynku, zbiorowe interesy konsumentów. W tym stanie rzeczy orzeczono, ż e praktyka stosowana przez przedsi ę biorc ę by ł a sprzeczna z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 4). Kolejny z zarzutów postawionych Renacie B. Firmie „Rego – Tour” w przedmiotowym post ę powaniu dotyczy ł stosowania przez ni ą praktyki polegaj ą cej na niezamieszczaniu w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat terminu zawiadomienia organizatora imprezy turystycznej o przeniesieniu przez klienta uprawnie ń i obowi ą zków na inn ą osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w tej imprezie, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych. W zwi ą zku z tym, ż e w umowach zawieranych przez przedsi ę biorc ę z konsumentami brak by ł o w/w informacji, jego zachowanie nale ż a ł o oceni ć jako niezgodne z przywo ł anym art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych, a zatem bezprawne. Konsekwencj ą tego by ł o równie ż naruszenie art. 23 a ust. 2 ustawy antymonopolowej, z którego wynika obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Kwestionowane zachowanie przedsi ę biorcy godzi ł o w interesy konsumentów w ten sposób, ż e nie wiedzieli oni do kiedy mog ą realizowa ć przys ł uguj ą ce im z mocy prawa uprawnienie. W wyniku tego mog ł o dochodzi ć do sytuacji, w których konsumenci zostali pozbawieni przedmiotowego uprawnienia, kiedy dokonywali stosownego zg ł oszenia po terminie, jaki przedsi ę biorca przyj ął jako ostateczny, a w którym mo ż na by ł o dokona ć zmian. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze okoliczno ś ci organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e praktyka wskazana w niniejszym punkcie decyzji godzi ł a w interesy konsumentów. Jak wykazano we wcze ś niejszej cz ęś ci uzasadnienia dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi ł o w zbiorowe interesy konsumentów. Zachowanie Renaty B. nale ż a ł o wi ę c zakwalifikowa ć , jako sprzeczne z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 5). Niniejsze post ę powanie wszcz ę to tak ż e pod zarzutem naruszenia art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku ze stosowaniem praktyki niezgodnej z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych, który nak ł ada na przedsi ę biorców obowi ą zek zawierania w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych informacji na temat podstawy prawnej tych umów. Analiza zgromadzonego materia ł u dowodowego wykaza ł a, ż e Renata B. nie zamieszcza ł a w zawieranych przez siebie z konsumentami umowach danych na temat podstaw prawnych tych umów. Z uwagi na powy ż sze dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o uznane 8 za bezprawne. W zwi ą zku z niedope ł nieniem w/w obowi ą zku informacyjnego przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę równie ż naruszenia art. 23 a ust. 2 ustawy antymonopolowej, z której wyp ł ywa obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Brak informacji na temat podstawy prawnej, w której znajduje umocowanie umowa, mo ż e powodowa ć , ż e w przypadku zaistnienia sporu na tle tej umowy, konsument nie b ę dzie wiedzia ł , gdzie zosta ł unormowany zakres praw i obowi ą zków stron. W zwi ą zku z tym, ż e umowy by ł y zawierane z wieloma osobami, a potencjalnie ka ż dy z konsumentów móg ł sta ć si ę uczestnikiem imprezy turystycznej na podstawie umowy zawartej z Renat ą B., nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Uwzgl ę dniaj ą c w/w okoliczno ś ci nale ż a ł o uzna ć , ż e w niniejszym przypadku dosz ł o do naruszenia art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym miejscu nale ż y poruszy ć kwesti ę zaniechania stosowania praktyk wymienionych w pkt. II 1-5 niniejszej decyzji. W zwi ą zku z tym, ż e okoliczno ś ci zaniechania ich stosowania s ą identyczne we wszystkich w/w przypadkach, to poni ż szy fragment uzasadnienia nale ż y odnie ść do wy ż ej wskazanych punktów tej decyzji. W toku post ę powania przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e w 2005r. nie zawiera ł we w ł asnym imieniu umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych (karta nr 29). Organ antymonopolowy ustali ł jednak, ż e w lutym 2005r. przedsi ę biorca zawar ł we w ł asnym imieniu umowy z konsumentami, co potwierdzaj ą zgromadzone w aktach sprawy dokumenty (karty nr 11 – 13). To wskazuje na fakt, ż e umowy tego rodzaju w rzeczywisto ś ci by ł y zawierane. Ostatnia z umów, o jakich mowa powy ż ej, jest datowana na 11. 02. 2005r. (karta nr 13). W za łą czeniu do pisma z dnia 24. 08. 2005r. Renata B. przekaza ł a zmieniony wzór umowy zawieraj ą cy warunki uczestnictwa w organizowanych przez ni ą imprezach. Wzór ten nie ró ż ni ł si ę w zakresie obj ę tym pkt. II 1-5 tej decyzji od wzoru stosowanego wcze ś niej. W zwi ą zku z tym nale ż a ł o uzna ć , ż e nawet po zmianie wzorca przedsi ę biorca nadal stosowa ł zarzucane mu w pkt. II 1-5 decyzji praktyki. Z dniem 17. 02. 2006r. dosz ł o do wykre ś lenia Renaty B. Firmy Rego – Tour z rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych. Nale ż y stwierdzi ć , ż e z t ą dat ą Renata B. Firma Rego – Tour zaprzesta ł a prowadzenia dzia ł alno ś ci organizatora turystyki, a co za tym idzie zaprzesta ł a tak ż e stosowania niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, które opisano w pkt. II 1 – 5 tej decyzji. Zgodnie z art. 23 e ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania tej praktyki. W niniejszej sprawie w przypadku praktyk wymienionych w pkt. II 1-5 decyzji organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e przedsi ę biorca stosowa ł praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów oraz, ż e zaprzesta ł tego. W takim przypadku zastosowanie znalaz ł przepis art. 23 e ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, na mocy którego wydano decyzj ę stwierdzaj ą c ą , ż e przedsi ę biorca stosowa ł praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów oraz, ż e zaniecha ł ich stosowania. III. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, 9 przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty tego post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez Renat ę B. Firm ę Rego – Tour praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w punkcie I i II 1 - 5 sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą z przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Renat ę B. kosztami post ę powania w wysoko ś ci 89 z ł (s ł ownie: osiemdziesi ą t dziewi ęć z ł otych). Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Na postanowienie zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie –S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 10