RKT-38/2007

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 12. 09. 2007r. RKT – 61 – 18/07/AD DECYZJA Nr RKT - 38 /2007 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Krzysztofowi L. prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „COM-promis” Zak ł ad Us ł ug Komputerowych w Katowicach, ul. (...), I. Na podstawie art. 26 ust. 1 o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów praktyki polegaj ą c ą na: 1. stosowaniu w Regulaminie nast ę puj ą cego postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.) o brzmieniu: § 3 (...)Wysoko ść op ł aty podana jest w Umowie i mo ż e ulec zmianie w zale ż no ś ci od stawek dyktowanych przez Dostawc ę po uprzednim zawiadomieniu Abonenta z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego. § 4 (...) Ka ż da ze stron mo ż e rozwi ą za ć umow ę zawart ą na czas nieokre ś lony z zachowaniem 1- miesi ę cznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesi ą ca kalendarzowego przy czym rozwi ą zanie umowy w tym trybie w pierwszym roku obowi ą zywania Umowy mo ż e nast ą pi ć za 3-miesi ę cznym wypowiedzeniem”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych z konsumentami regulacji na temat wysoko ś ci kar umownych w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi telekomunikacyjnej, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 56 ust. 3 pkt. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 1 3. naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych z konsumentami regulacji na temat trybu post ę powania reklamacyjnego, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 56 ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 4. naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych z konsumentami regulacji na temat mo ż liwo ś ci rozwi ą zania ewentualnego sporu powsta ł ego na tle umowy w drodze mediacji lub poddania go pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 56 ust. 3 pkt 8 ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Krzysztofa L. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „COM- promis” Zak ł ad Us ł ug Komputerowych w Katowicach, ul. (...), kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 500 z ł (s ł ownie: pi ę ciuset z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I 1 – 4 sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obci ąż a si ę Krzysztofa L. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „COM-promis” Zak ł ad Us ł ug Komputerowych w Katowicach, ul. (...), kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowi ą zuje si ę tego przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów post ę powania w kwocie 41 z ł (s ł ownie: czterdziestu jeden z ł otych). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej tak ż e Prezesem Urz ę du) przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce (sygn. akt RKT-402- 32/07/AD) w sprawie dzia ł alno ś ci Krzysztofa L. (zwanego dalej tak ż e przedsi ę biorc ą ), w toku którego powzi ę to podejrzenie, ż e mo ż e on stosowa ć praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów wskazane w sentencji tej decyzji. W zwi ą zku z powy ż szym, postanowieniem nr 1 z dnia 22. 06. 2007r. (dowód: karta nr 1) wszcz ę to z urz ę du niniejsze post ę powanie. W poczet dowodów zaliczono dokumenty rejestrowe zgromadzone w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego (dowód: karty nr 8 – 9), wzór umowy stosowany przez przedsi ę biorc ę przy zawieraniu umów z konsumentami (dowód: karta nr 13) oraz umowy faktycznie zawarte z ich wykorzystaniem (dowód: karty nr 10 – 12). W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca, w pi ś mie z dnia 27. 06. 2007r. (dowód: karty nr 14 – 15), ustosunkowa ł si ę do postawionych mu zarzutów oraz poinformowa ł o wprowadzeniu do stosowanego przez niego Regulaminu zmian. Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e nigdy nie narusza ł interesów konsumentów. Wskaza ł on, ż e zapis wymieniony w punkcie I 1 sentencji niniejszej decyzji nigdy nie znalaz ł zastosowania w praktyce. W przypadku awarii spowodowanych okoliczno ś ciami obci ąż aj ą cymi przedsi ę biorc ę zawsze stosowano procedur ę , zgodnie z któr ą proporcjonalnie 2 do czasu istnienia przeszkód w korzystaniu z us ł ug obni ż ano abonament, a w czasie ca ł ej dzia ł alno ś ci nie dosz ł o do ż adnego sporu z konsumentem, natomiast wszystkie w ą tpliwo ś ci by ł y rozstrzygane na korzy ść klientów. Przedsi ę biorca doda ł , ż e w stosowanym przez niego Regulaminie zawarto zastrze ż enie, i ż wszystkie nieuregulowane w nim i w umowie kwestie s ą normowane przepisami Kodeksu cywilnego, ustawy o łą czno ś ci, Prawa telekomunikacyjnego i przepisami wykonawczymi do tych ustaw, wobec czego konsumenci otrzymywali informacje, ż e w sprawach m. in. kar umownych, sposobów rozstrzygania sporów w ł a ś ciwe unormowania zosta ł y zawarte w przywo ł anych aktach prawnych. Na zako ń czenie przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e dnia 25. 06. 2007r. wprowadzi ł zmiany do Regulaminu, a stosowne informacje o tym wszyscy klienci otrzymaj ą wraz z fakturami. W za łą czeniu przes ł a ł on wzór umowy (dowód: karta nr 17) wraz z Regulaminem w starym brzmieniu (dowód: karta nr 18) i Regulaminem zmodyfikowanym (dowód: karty nr 19 – 20), trzy umowy o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu faktycznie zawarte z konsumentami (dowód: karty nr 21 – 23) oraz decyzj ę w sprawie nadania NIP (dowód: karta nr 24), jak i zeznanie o wysoko ś ci osi ą gni ę tego dochodu w roku podatkowym 2006 (dowód: karty nr 25 – 26). W pi ś mie z dnia 06. 07. 2007r. przedsi ę biorca ponownie o ś wiadczy ł , ż e jego dzia ł ania nie mog ł y godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów (dowód karta nr 28), gdy ż na przestrzeni lat zmiany cen polega ł y jedynie na ich obni ż aniu. Informacje o modyfikacji Regulaminu konsumentom przes ł ano dnia 06. 07. 2007r. drog ą elektroniczn ą , co przedsi ę biorca udokumentowa ł przesy ł aj ą c wydruk komputerowy (dowód: karty nr 29 – 34). Regulamin w nowym brzmieniu zosta ł równie ż zamieszczony na stronie internetowej, a pierwsza umowa w której wykorzystano zmodyfikowany regulamin jest datowana na 19. 06. 2007r. Data taka wynika z tego, ż e przyj ę t ą u przedsi ę biorcy praktyk ą jest, ż e klienci mog ą najpierw wypróbowa ć ś wiadczone przez niego us ł ugi, a dopiero pó ź niej jest podpisywana umowa (dowód: karta nr 28). Pismem z dnia 31. 07. 2007r. zawiadomiono przedsi ę biorc ę o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego (dowód: karta nr 38), jednak ż e w wyznaczonym terminie przedsi ę biorca nie skorzysta ł z przys ł uguj ą cego mu uprawnienia do zapoznania si ę z aktami sprawy. W tych okoliczno ś ciach sprawy mo ż liwe sta ł o si ę zako ń czenie niniejszego post ę powania i wydanie tej decyzji. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Krzysztof L. prowadzi pod nazw ą „COM-promis” Zak ł ad Us ł ug Komputerowych dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej Prezydenta Miasta Katowice pod numerem (...) (dowód: karta nr 8). W zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci zawiera on z konsumentami umowy dotycz ą ce ś wiadczenia na ich rzecz us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu (dowód: karty nr 8, 10 – 12, 21 – 23). Przy zawieraniu z konsumentami umów przedsi ę biorca pos ł uguje si ę wzorem umowy na ś wiadczenie us ł ug internetowych (dowód: karty nr 13, 16 – 17) oraz obowi ą zuj ą cym od 2002r. Regulaminem (dowód: karty nr 10 verte – 12 verte, 15, 18 – 20). Stosowany przez przedsi ę biorc ę Regulamin w wersji nie obejmuj ą cej zmian zawiera nast ę puj ą ce unormowanie: § 3 (...) Wysoko ść op ł aty podana jest w Umowie i mo ż e ulec zmianie w zale ż no ś ci od stawek dyktowanych przez Dostawc ę po uprzednim zawiadomieniu Abonenta z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego. § 4 (...) Ka ż da ze stron mo ż e rozwi ą za ć umow ę zawart ą na czas nieokre ś lony z zachowaniem 1-miesi ę cznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesi ą ca kalendarzowego przy czym rozwi ą zanie umowy w tym trybie w pierwszym roku obowi ą zywania Umowy mo ż e nast ą pi ć za 3-miesi ę cznym wypowiedzeniem”. 3 W czasie trwania niniejszego post ę powania przedsi ę biorca zmodyfikowa ł niniejsz ą regulacj ę w ten sposób, ż e wprowadzi ł do § 4 pkt. 1 zapis o brzmieniu: „ W przypadku rozwi ą zania umowy w trybie § 3 p 1 w zwi ą zku ze zmian ą wysoko ś ci op ł aty miesi ę cznej obowi ą zuje 1- miesi ę czny okres wypowiedzenia niezale ż nie od czasu obowi ą zywania umowy ”. Przedsi ę biorca podniós ł , ż e kwestionowany zapis faktycznie nigdy nie znalaz ł odzwierciedlenia w praktyce i nie stwarza ł zagro ż enia dla konsumentów, gdy ż wprowadzane na przestrzeni lat zmiany cen mia ł y charakter obni ż ek (dowód: karta nr 28). Analiza zgromadzonych dokumentów wykaza ł a, ż e ani umowy, ani Regulamin (dowód: karty nr 10 – 13, 16 – 18) nie zawieraj ą informacji na temat wysoko ś ci kar umownych nale ż nych konsumentom na wypadek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi telekomunikacyjnej. Dokumenty te nie obejmuj ą równie ż informacji o obowi ą zuj ą cym trybie reklamacyjnym, jak i o mo ż liwo ś ci rozwi ą zania ewentualnego sporu powsta ł ego na tle umowy w drodze mediacji lub poddania go pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego. W toku przedmiotowego post ę powania przedsi ę biorca poinformowa ł o wprowadzeniu przez niego do Regulaminu zmian (dowód: karta nr 15), na dowód czego przed ł o ż y ł zmodyfikowany wzorzec (dowód: karty nr 19 – 20). Badany Regulamin zosta ł uzupe ł niony o zapis § 8 zatytu ł owanego „Reklamacje i kary umowne”, któremu nadano nast ę puj ą c ą tre ść : „ 1. Reklamacje na us ł ugi sk ł adane s ą na pi ś mie w siedzibie Operatora lub za pomoc ą poczty elektronicznej na adres internet@compromis.pl . 2. Us ł ugobiorcy przys ł uguje w przypadku zawinionego przez Operatora braku ś wiadczenia lub nienale ż ytego ś wiadczenia us ł ugi zwrot proporcjonalnej do reklamowanego okresu op ł aty abonamentowej. 3. W przypadku zawinionego przez Operatora braku ś wiadczenia lub nienale ż ytego ś wiadczenia us ł ugi Operator zap ł aci kar ę umown ą w wysoko ś ci 50% op ł aty abonamentowej. Wszelkie ewentualne spory rozstrzyga ć b ę dzie w drodze polubownej S ą d w ł a ś ciwy miejscu prowadzenia dzia ł alno ś ci ” (dowód: karta nr 20). Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e zmodyfikowany regulamin wprowadzi ł w ż ycie z dniem 25. 06. 2007r. (dowód: karta nr 28). Zastosowanie znalaz ł on w praktyce tak ż e do umów faktycznie zawartych nieco wcze ś niej co wynika z tego, ż e zgodnie z przyj ę tymi zasadami prowadzenia dzia ł alno ś ci konsumenci najpierw otrzymuj ą us ł ug ę i maj ą mo ż liwo ść jej przetestowania bez ż adnych zobowi ą za ń finansowych, a dopiero pó ź niej przedsi ę biorca przesy ł a konsumentowi dwa egzemplarze umowy do podpisu. Z tego powodu pierwsza umowa, przy zawieraniu której wykorzystano zmieniony Regulamin jest datowana na 19. 06. 2007r. (dowód: karty nr 28, 35 – 36). Przedsi ę biorca wskaza ł te ż , ż e zmodyfikowany wzorzec zamieszczono na stronie internetowej, co pozwala stwierdzi ć , ż e konsumenci zostali o nim poinformowani, gdy ż umowa zawiera wskazówk ę , i ż informacje dotycz ą ce us ł ugi s ą dost ę pne w postaci regulaminu zamieszczonego w internecie na stronie o adresie www.compromis.pl . Komunikat o dokonanych zmianach zosta ł równie ż przes ł any aktualnym klientom poczt ą elektroniczn ą dnia 06. 07. 2007r. (dowód: karty nr 29 - 34). Przed ł o ż ony Prezesowi Urz ę du e- mail mia ł nast ę puj ą c ą tre ść : „ Niniejszym informujemy, i ż z dniem 25. 06. 07 wprowadzili ś my zmiany w tre ś ci regulaminu korzystania z naszych us ł ug, zamieszczonego na naszej stronie internetowej: http://www.compromis.pl/sieci osiedlowe/regulamin.html Dla u ł atwienia zmiany zosta ł y zaznaczone kolorem czerwonym. Uprzejmie prosimy o zapoznanie si ę z ich tre ś ci ą . (...) ”. W toku niniejszego post ę powania Krzysztof L. z ł o ż y ł informacj ę o wysoko ś ci osi ą gni ę tego przez niego w 2006r. dochodu (dowód: karty nr 25 - 26). 4 Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: I. Do umów o ś wiadczenie us ł ug teleinformatycznych w zakresie dost ę pu do internetu stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne i rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 pa ź dziernika 2004r. w sprawie trybu post ę powania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiada ć reklamacja us ł ugi telekomunikacyjnej (Dz. U. Nr 226, poz. 2291, zwanego dalej tak ż e rozporz ą dzeniem w sprawie sk ł adania reklamacji). Postanowienia umów ww. rodzaju nie mog ą zawiera ć postanowie ń sprzecznych z przywo ł anymi aktami prawnymi, a jednocze ś nie powinny zawiera ć wszystkie elementy wymagane ustaw ą , tj. musz ą zawiera ć nale ż yty zakres informacji, do przekazania których przedsi ę biorcy s ą zobowi ą zani z mocy prawa. Tak jak wszelkie umowy zawierane z konsumentami, umowy dotycz ą ce us ł ug telekomunikacyjnych nie mog ą te ż zawiera ć klauzul niezgodnych z przepisami o niedozwolonych postanowieniach umownych, unormowanie czego znajduje si ę w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., zwanej dalej tak ż e Kc). Zachowania przedsi ę biorców sprzeczne z regulacjami ww. aktów prawnych kwalifikowane jako bezprawne, je ś li godz ą w zbiorowe interesy konsumentów mog ą zosta ć uznane za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla stwierdzenia naruszenia przywo ł anego powy ż ej przepisu prawa musz ą kumulatywnie zosta ć spe ł nione nast ę puj ą ce przes ł anki: - okre ś lone zachowanie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne, - zachowanie to musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Zachowanie nale ż y oceni ć jako bezprawne, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z ustaw ą lub nie wykonuje obowi ą zków, które na nim ci ążą . Przyk ł ad takiego zachowania mo ż e stanowi ć pos ł ugiwanie si ę w obrocie konsumenckim postanowieniami umownymi uznanymi za abuzywne przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej tak ż e SOKiK) i wpisanymi do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du rejestru. Druga z przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawa ta okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Dzia ł ania oparte na przepisach niniejszej ustawy s ą zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowo ś ci, a nie wprost poszczególnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzgl ę dny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urz ę du do rozstrzygni ę cia okre ś lonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane dzia ł ania godz ą w interesy ogólnospo ł eczne i dotykaj ą szerokiego kr ę gu uczestników rynku i poprzez to powoduj ą zaburzenia w jego prawid ł owym funkcjonowaniu. Uwzgl ę dniaj ą c charakter praktyk opisanych w niniejszej decyzji nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w rozwa ż anej sprawie przes ł anka naruszenia interesu publicznoprawnego sformu ł owana w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Badane praktyki przedsi ę biorcy, które opisano szczegó ł owo poni ż ej, godz ą w interesy nie tylko poszczególnych osób, ale przede wszystkim w interesy ogó ł u konsumentów, ca ł ej ich zbiorowo ś ci. Niekorzystne skutki prowadzonych przez przedsi ę biorc ę dzia ł a ń maj ą wp ł yw na szerok ą grup ę konsumentów, którzy zawarli z nimi umowy. Stanowi ą one zagro ż enie tak ż e dla wszystkich tych konsumentów, którzy potencjalnie mog ą sta ć si ę kontrahentami 5 przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone niniejsze post ę powanie. Jego zachowania oddzia ł uj ą lub mog ą oddzia ł ywa ć na nieoznaczon ą grup ę osób, której sk ł ad ulega systematycznym zmianom. Potencjalnie ka ż dy mo ż e bowiem zawrze ć umow ę dotycz ą c ą ś wiadczenia us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu, co nara ż a szerok ą rzesz ę podmiotów na niekorzystne konsekwencje wymierzonych przeciwko nim praktyk. Doda ć nale ż y, ż e zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawa ta reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli praktyki te wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć skutki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Dla stwierdzenia, ż e dana praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów wystarczaj ą ce jest wi ę c wykazanie, ż e potencjalnie istnia ł o zagro ż enie naruszenia interesów w skutek np. zastosowania okre ś lonego postanowienia w umowach z konsumentami w przypadku zaistnienia okre ś lonych okoliczno ś ci. Zagadnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nie b ę dzie oddzielnie poruszane przy poszczególnych praktykach wymienionych w pkt. I 1 – 4 przedmiotowej decyzji, gdy ż w przypadku wszystkich praktyk kwestia ta kszta ł tuje si ę identycznie, co uzasadnia odniesienie si ę do niniejszego problemu łą cznie w tym miejscu. Wobec tego nale ż a ł o uzna ć , ż e Prezes Urz ę du posiada kompetencj ę do podj ę cia dzia ł a ń w niniejszej sprawie oraz wydania przedmiotowej decyzji. 1. Pierwszy z postawionych przedsi ę biorcy zarzutów dotyczy pos ł ugiwania si ę w do łą czanym do umów Regulaminie nast ę puj ą cym unormowaniem: § 3 (...) Wysoko ść op ł aty podana jest w Umowie i mo ż e ulec zmianie w zale ż no ś ci od stawek dyktowanych przez Dostawc ę po uprzednim zawiadomieniu Abonenta z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego. § 4 (...) Ka ż da ze stron mo ż e rozwi ą za ć umow ę zawart ą na czas nieokre ś lony z zachowaniem 1-miesi ę cznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesi ą ca kalendarzowego przy czym rozwi ą zanie umowy w tym trybie w pierwszym roku obowi ą zywania Umowy mo ż e nast ą pi ć za 3-miesi ę cznym wypowiedzeniem”. Z przytoczonej regulacji wynika, ż e wysoko ść op ł at mo ż e ulec zmianom, natomiast w przypadku wprowadzania takich zmian przedsi ę biorca musi poinformowa ć konsumenta o powy ż szym z co najmniej 1-miesi ę cznym wyprzedzeniem. W przypadku umów na czas nieokre ś lony termin, w jakim nale ż y poinformowa ć o planowanych zmianach jest co najmniej taki, jak termin wypowiedzenia. W przypadku jednak umów, którymi strony s ą zwi ą zane krócej ni ż rok, termin wypowiedzenia wynosi 3 miesi ą ce. W takiej sytuacji mo ż e zaj ść przypadek, kiedy zmienione warunki zaczn ą obowi ą zywa ć przed terminem, w jakim umowa ulegnie rozwi ą zaniu, wobec czego na konsumenta wbrew jego woli mo ż e zosta ć na ł o ż ony obowi ą zek op ł acania abonamentu w wy ż szej wysoko ś ci ni ż ustalona przy zawarciu umowy. Powy ż sza regulacja wy łą cza w swej istocie mo ż liwo ść odst ą pienia konsumenta od umowy pomimo wprowadzenia obowi ą zku wnoszenia na rzecz przedsi ę biorcy op ł aty w zmienionej wysoko ś ci. Klauzula taka jest bez w ą tpienia niezgodna z art. 385 1 § 1 Kc, który stanowi, ż e postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy, a klauzule takie s ą niedozwolonymi postanowieniami umownymi. W my ś l art. 385 1 § 3 Kc nieuzgodnione indywidualnie s ą te postanowienia, na których tre ść konsument nie mia ł rzeczywistego wp ł ywu. W szczególno ś ci z sytuacj ą tak ą mamy do czynienia, gdy przedsi ę biorca pos ł uguje si ę przy zawieraniu umowy z konsumentem wzorcem umowy, co ma miejsce w niniejszym przypadku. Zacytowane postanowienie jest niezgodne tak ż e z art. 385 3 pkt 20 Kc, stosownie do którego niedozwolone s ą te postanowienia, które uprawniaj ą kontrahenta konsumenta do okre ś lenia lub podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odst ą pienia od umowy. W prowadzonym przez Prezesa Urz ę du rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod numerem 681 figuruje nast ę puj ą ca klauzula uznana przez SOKiK za abuzywn ą na mocy wyroku z dnia 23 lutego 2005r. (sygn. akt XVII 6 Amc 3/04): „PTK zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci op ł aty miesi ę cznej za korzystanie z sieci telewizji kablowej ”. W wyroku tym SOKiK orzek ł , ż e powy ż szy zapis przyznaje operatorowi prawo do jednostronnej zmiany umowy, jej istotnych cech, tj., wysoko ś ci op ł aty abonamentu bez jednoczesnego przyznania konsumentom prawa do odst ą pienia od umowy w zwi ą zku z czym narusza on art. 385 3 pkt 10, pkt 19 i pkt 20 Kc. Maj ą c na wzgl ę dzie cel obu regulacji oraz ich zakres, pomimo zachodz ą cych ró ż nic redakcyjnych mo ż na stwierdzi ć , ż e porównywane klauzule, a wi ę c zapis wpisany do rejestru i rozwa ż ana w tym przypadku regulacja stosowana przez przedsi ę biorc ę s ą to ż same. Zauwa ż y ć nale ż y, ż e Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych bez wzgl ę du na to, czy postanowienie uznane przez SOKiK za abuzywne by ł o stosowane przez przedsi ę biorc ę , przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, czy te ż przez inny podmiot. S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 02. 12. 2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskaza ł , ż e zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest pos ł ugiwanie si ę postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powsta ł w zwi ą zku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada si ę stosowanie praktyki. S ą d Apelacyjny orzek ł , ż e naruszenie interesów konsumentów mo ż e nast ą pi ć w wyniku dzia ł a ń podmiotów, które stosuj ą klauzule abuzywne wpisane do rejestru, przy czym wpis do rejestru zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów. Podobne twierdzenie S ą d Apelacyjny zawar ł we wcze ś niejszym wyroku, tj. w orzeczeniu z dnia 29. 09. 2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie przywo ł uj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego wyra ż one w uchwale z dnia 19. 12. 2003r. III CZP 95/03 (OSNC 2005/2/25), wskaza ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 Kpc, od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyra ż onym w wyroku z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, i ż okre ś lona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych postanowie ń . Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Trafno ść przedmiotowego rozstrzygni ę cia SOKiK potwierdzi ł S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26. 04. 2006r. (sygn. akt VI ACa 1220/05). Stanowisko, zgodnie z którym stosowanie postanowie ń wzorców umowy o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem SOKiK i wpisanych do rejestru mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, potwierdzi ł S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13. 07. 2006r. (sygn. III SZP 03/06). Pomimo, i ż ww. orzeczenia s ą dów by ł y wydane na gruncie ówcze ś nie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to nale ż y je uzna ć za aktualne tak ż e i pod rz ą dzami nowej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, która analogicznie reguluje rozwa ż an ą kwesti ę , z uwagi na co brak jest podstaw do odmiennej oceny prawnej rozwa ż anej kwestii. Przedsi ę biorca podniós ł , ż e sporny zapis faktycznie nigdy nie znalaz ł odzwierciedlenia w praktyce i nie stwarza ł zagro ż enia dla konsumentów, gdy ż wprowadzane na przestrzeni lat zmiany cen mia ł y charakter obni ż ek (dowód: karta nr 28). Nawet je ś li przyjmiemy, ż e 7 zachodz ą ce zmiany polega ł y tylko i wy łą cznie na obni ż aniu wysoko ś ci op ł at nale ż y przypomnie ć , ż e wystarczaj ą cym dla stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest zagro ż enie interesów konsumentów. Maj ą c na uwadze mo ż liwo ś ci, jakie stwarza ł a rozwa ż ana regulacja, niew ą tpliwie zagro ż enie takie wyst ą pi ł o. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o orzec, ż e w wyniku stosowania w umowach z konsumentami niedozwolonego postanowienia wzorca umowy dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W czasie trwania niniejszego post ę powania przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e zmodyfikowa ł zakwestionowane postanowienie i zast ą pi ł je nast ę puj ą c ą klauzul ą : „ W przypadku rozwi ą zania umowy w trybie § 3 p 1 w zwi ą zku ze zmian ą wysoko ś ci op ł aty miesi ę cznej obowi ą zuje 1-miesi ę czny okres wypowiedzenia niezale ż nie od czasu obowi ą zywania umowy ” (dowód: karty nr 15 i 20). Tre ść niniejszego zapisu nie budzi zastrze ż e ń . Za nieprawid ł owy nale ż y jednak uzna ć tryb, w jakim przedsi ę biorca dokonywa ł zmian. Jak wynika ze z ł o ż onego przez stron ę o ś wiadczenia zmodyfikowany regulamin zamieszczono w witrynie internetowej przedsi ę biorcy dnia 25. 06. 2007r. oraz od tego terminu jest wykorzystywany przy zawieraniu nowych umów z konsumentami (dowód: karty nr 28, 35 – 36), co nie wywo ł uje ż adnych w ą tpliwo ś ci. Aby jednak dosz ł o do zaniechania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów konieczna jest równie ż zmiana umów ju ż obowi ą zuj ą cych, zawartych przed dniem wprowadzenia zmian. Na zadane przedsi ę biorcy pytanie, czy zmodyfikowany Regulamin zosta ł przes ł any jego klientom oraz w zwi ą zku z wezwaniem do udokumentowania okoliczno ś ci wys ł ania zmienionego wzorca (dowód: karta nr 27), strona o ś wiadczy ł a, ż e informacj ę o zmianie wys ł ano konsumentom dnia 06. 07. 2007r. za pomoc ą poczty elektronicznej (dowód: karta nr 28). Na potwierdzenie ww. okoliczno ś ci w za łą czeniu przes ł ano kierowany do odbiorców us ł ug e-mail (dowód: karty nr 29 – 43), który mia ł nast ę puj ą c ą tre ść : „ Niniejszym informujemy, i ż z dniem 25. 06. 07 wprowadzili ś my zmiany w tre ś ci regulaminu korzystania z naszych us ł ug, zamieszczonego na naszej stronie internetowej: http://www.compromis.pl/sieci osiedlowe/regulamin.html Dla u ł atwienia zmiany zosta ł y zaznaczone kolorem czerwonym. Uprzejmie prosimy o zapoznanie si ę z ich tre ś ci ą . (...) ”. Z powy ż szego wynika, ż e przedsi ę biorca nie przes ł a ł zmodyfikowanego Regulaminu, a jedynie informacj ę o tym, ż e zmiany wprowadzono. Dodatkowo tylko wskazano, ż e zmiany zaznaczono w zamieszczonym w internecie wzorcu kolorem czerwonym i nawet nie poinformowano o ich zakresie i tre ś ci. Stosownie do art. 56 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego tre ść umów o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych jest normowana tak ż e regulaminami. Stosownie do art. 59 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego regulamin powinien zosta ć podany do publicznej wiadomo ś ci i nieodp ł atnie dostarczony abonentowi wraz z umow ą . W przypadku planowania zmian, zgodnie z art. 59 ust. 2 ww. ustawy dostawca powinien abonenta powiadomi ć z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego przed ich wprowadzeniem w ż ycie. Jednocze ś nie abonent powinien zosta ć poinformowany o prawie wypowiedzenia umowy w przypadku braku akceptacji zmian, a tak ż e o tym, ż e w razie skorzystania z przedmiotowego prawa dostawcy nie przys ł uguje roszczenie odszkodowawcze. Tryb zmian regulaminu normuj ą równie ż przepisy Kodeksu cywilnego, który w art. 384 1 stanowi, ż e wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ci ą g ł ym wi ążę drug ą stron ę , je ś li zosta ł y zachowane wymagania okre ś lone w art. 384 Kc, a strony nie wypowiedzia ł y umowy w najbli ż szym mo ż liwym terminie. Z art. 384 § 1 Kc wynika, ż e ustalony przez jedn ą ze stron wzorzec umowy wi ąż e drug ą stron ę , je ż eli zosta ł jej dor ę czony. Zgodnie z art. 77 § 1 Kc uzupe ł nienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, 8 jak ą ustawa lub strony przewidzia ł y w celu jej zawarcia. Skoro przedsi ę biorca, zgodnie z art. 59 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego dor ę czy ł regulamin w formie pisemnej przy zawieraniu umowy, taki sam tryb powinien obowi ą zywa ć przy wprowadzeniu do niego zmian. Doda ć trzeba, ż e ani wiadomo ść elektroniczna, która nie jest opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym, ani te ż og ł oszenie na stronie internetowej nie zapewniaj ą dochowania ww. wymogów. Podkre ś li ć te ż trzeba, ż e do spe ł nienia opisanych ustawowych obowi ą zków nie wystarczy przes ł anie zawiadomienia, lecz konieczne jest dor ę czenie konsumentom dokumentów obejmuj ą cych tre ść nowych regulacji. W niniejszym przypadku konsumenci, z którymi zawarto umowy z wykorzystaniem regulaminu w starym brzmieniu, zostali drog ą elektroniczn ą poinformowani o tym, ż e przedmiotowy wzorzec uleg ł zmianom. W zwi ą zku jednak z tym, ż e ani ca ł y Regulamin, ani przynajmniej jego zmienione postanowienia nie zosta ł y konsumentom przes ł ane na pi ś mie, nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e nie dosz ł o do skutecznej zmiany Regulaminu w stosunku do tej cz ęś ci klientów. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e kwestionowana praktyka trwa nadal, co uzasadnia wydanie decyzji, w której stwierdza si ę naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. T ę cz ęść uzasadnienia zawart ą w punkcie I 1 niniejszej decyzji, w której opisano przyczyny, dla których niewystarczaj ą ce by ł o przes ł anie przez przedsi ę biorc ę konsumentom wiadomo ś ci o wprowadzeniu zmian, skutkiem czego by ł o uznanie, ż e w stosunku do cz ęś ci klientów regulamin nie zosta ł skutecznie zmieniony, nale ż y odnie ść tak ż e do praktyk opisanych w punktach I 2 – 4 niniejszej decyzji. 2. W ramach niniejszego post ę powania postawiono przedsi ę biorcy zarzut naruszenia obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w zakresie dotycz ą cym wysoko ś ci kar umownych w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi telekomunikacyjnej. Obowi ą zek taki spoczywa na przedsi ę biorcach ś wiadcz ą cych us ł ugi z zakresu dost ę pu do internetu z mocy art. 56 ust. 3 pkt. 6 Prawa telekomunikacyjnego, który stanowi, ż e pisemna umowa o ś wiadczenie us ł ug powinna okre ś la ć wysoko ść nale ż nych konsumentom kar zastrze ż onych na wypadek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi. Analiza przed ł o ż onych przez przedsi ę biorc ę umów oraz stosowanego przez niego Regulaminu (dowód: karty nr 10 – 12, 18) wykaza ł a, ż e w ż adnym z postanowie ń tych dokumentów nie normowa ł o ww. kwestii. Wskazanie w umowie wysoko ś ci kar umownych przyspiesza i u ł atwia konsumentom dochodzenie ewentualnych roszcze ń , gdy ż pomaga im sformu ł owa ć stawiane przedsi ę biorcy żą dania zwi ą zane z brakiem nale ż ytej realizacji umowy. Okre ś lenie kary powoduje, ż e nie jest konieczne szczegó ł owe badanie ka ż dej z indywidualnych spraw, co tak ż e sprzyja usprawnieniu wzajemnych rozlicze ń pomi ę dzy stronami umowy. W ś wietle przedstawionych faktów stwierdzono, ż e przedsi ę biorca nie dope ł niaj ą c ci ążą cego na nim obowi ą zku informacyjnego godzi ł w interesy konsumentów. Jak wykazano powy ż ej w rozwa ż anym przypadku dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W tych okoliczno ś ciach nale ż a ł o orzec, ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca poinformowa ł o wprowadzonych do Regulaminu zmianach. W § 8 pkt. 2 Regulaminu (dowód: karta nr 20) dodano nast ę puj ą c ą regulacj ę : „ Us ł ugobiorcy przys ł uguje w przypadku zawinionego przez Operatora braku ś wiadczenia lub nienale ż ytego ś wiadczenia us ł ugi zwrot proporcjonalnej do reklamowanego okresu op ł aty abonamentowej. 3 W przypadku zawinionego przez Operatora braku ś wiadczenia lub nienale ż ytego ś wiadczenia us ł ugi Operator zap ł aci kar ę umown ą w wysoko ś ci 50% op ł aty abonamentowej”. Na mocy przedmiotowego postanowienia przedsi ę biorca zastrzeg ł , ż e zwrot op ł aty abonamentowej, jak i kara umowna nale ż y si ę konsumentowi, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci 9 zawinione przez dostawc ę sygna ł u. Zwrot przys ł uguje w wysoko ś ci proporcjonalnej do reklamowanego okresu, natomiast kara wynosi ka ż dorazowo równowarto ść 50 % op ł aty abonamentowej. Ww. regulacja nie odnosi si ę do sytuacji, gdy niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy wynika z okoliczno ś ci w prawdzie nie zawinionych przez przedsi ę biorc ę , lecz takich, które obci ąż aj ą go, gdy ż wynikaj ą np. z zachowa ń osób dzia ł aj ą cych w jego imieniu i na jego rzecz, np. jego pracowników. Drug ą z kwestii, które nale ż y w tym miejscu poruszy ć jest sprawa wysoko ś ci wskazanej kary umownej. Przedsi ę biorca okre ś li ł j ą sztywno na poziomie 50% op ł aty abonamentowej. Wysoko ść tej kary nie jest w ż aden sposób uzale ż niona od wysoko ś ci poniesionej przez konsumenta straty, co niejako wynika z charakteru kary. W rozwa ż anym przypadku nie przewidziano jednak mo ż liwo ś ci dochodzenia uzupe ł niaj ą cych roszcze ń odszkodowawczych na wypadek, gdyby faktycznie poniesiona przez konsumenta szkoda przewy ż sza ł a sw ą wysoko ś ci ą wysoko ść oznaczonej kary umownej, co jest mo ż liwe na gruncie art. 484 § 1 Kc. W zwi ą zku z tym przyj ę ta przez przedsi ę biorc ę kara jest niezgodna z art. 104 § 1 Prawa telekomunikacyjnego, który stanowi, ż e do odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorców telekomunikacyjnych za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ugi telekomunikacyjnej stosuje si ę przepisy Kodeksu cywilnego. Wiod ą cym w tym zakresie jest przepis art. 471 Kc, z którego wynika, ż e d ł u ż nik jest obowi ą zany do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania. Z przepisu tego wynika, ż e istnieje obowi ą zek dokonania pe ł nej rekompensaty poniesionej szkody. W zwi ą zku z tym stosowany przez przedsi ę biorc ę zapis powinien wskazywa ć konsumentom na mo ż liwo ść dochodzenia oprócz oznaczonej kary umownej tak ż e odszkodowania przenosz ą cego jej wysoko ść . W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż y stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca, normuj ą c jedynie przypadek, gdy zaistnia ł e nieprawid ł owo ś ci wynikaj ą z okoliczno ś ci zawinionych przez niego samego oraz nie informuj ą c o mo ż liwo ś ci dochodzenia roszcze ń uzupe ł niaj ą cych, nie dope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku udzielania pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji w zakresie okre ś lonym w art. 56 ust. 3 pkt 6 Prawa telekomunikacyjnego. Wobec tego nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e zarzucana w tym punkcie decyzji praktyka trwa nadal pomimo wprowadzenia przez przedsi ę biorc ę opisanych zmian. Z uwagi na powy ż sze nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I 2 sentencji niniejszej decyzji. 3. Kolejny z postawionych przedsi ę biorcy zarzutów dotyczy niedope ł niania obowi ą zku udzielania rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji na temat trybu post ę powania reklamacyjnego, pomimo istnienia takiego obowi ą zku sformu ł owanego w art. 56 ust. 3 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego. Jak wynika z poczynionych ustale ń przedsi ę biorca nie zawiera w umowach z konsumentami o ś wiadczenie us ł ug teleinformatycznych informacji na temat trybu post ę powania reklamacyjnego (dowód: karty nr 10 – 12, 18). Na ł o ż enie na przedsi ę biorców obowi ą zku tego rodzaju ma s ł u ż y ć zapewnieniu konsumentom ź ród ł a wiedzy na temat przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , spoczywaj ą cych na nich obowi ą zków, które powinni dope ł ni ć , aby z ł o ż y ć prawnie skuteczn ą reklamacj ę , a tak ż e odpowiadaj ą cych im obowi ą zków i praw przedsi ę biorcy. Nie dostosowuj ą c si ę do nakazu p ł yn ą cego z art. 56 ust. 3 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego przedsi ę biorca pozbawia konsumentów wiedzy koniecznej do ich ś wiadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczynia si ę do pogorszenia, os ł abienia ich sytuacji, a tym samym godzi w ich interesy. Jak wykazano powy ż ej w niniejszym przypadku zachowanie przedsi ę biorcy ma wp ł yw na zbiorowe interesy konsumentów. Z uwagi na to, ż e w zwi ą zku z wy ż ej opisanym bezprawnym zachowaniem przedsi ę biorcy dosz ł o do spe ł nienia wszystkich przes ł anek wymienionych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e zachowanie to stanowi zakazan ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W czasie trwania niniejszego post ę powania przedsi ę biorca zmodyfikowa ł stosowany przez niego Regulamin w ten sposób, ż e uzupe ł ni ł go o § 8 pkt 1 o nast ę puj ą cym brzmieniu: 10 „ Reklamacje na us ł ugi sk ł adane s ą na pi ś mie w siedzibie Operatora lub za pomoc ą poczty elektronicznej na adres internet@compromis.pl ”. W tym miejscu nale ż y szczegó ł owo odnie ść si ę do regulacji wynikaj ą cej z rozporz ą dzenia w sprawie sk ł adania reklamacji. Rozporz ą dzenie to w § 2 ust. 1 okre ś la elementy, jakie reklamacja telekomunikacyjna powinna obejmowa ć , a mianowicie: imi ę i nazwisko oraz adres zamieszkania u ż ytkownika, okre ś lenie przedmiotu reklamacji oraz reklamowanego okresu, przedstawienie okoliczno ś ci uzasadniaj ą cych reklamacj ę , numer przydzielony reklamuj ą cemu, numer ewidencyjny lub adres miejsca zako ń czenia sieci, dat ę zawarcia umowy i okre ś lony w niej termin rozpocz ę cia ś wiadczenia us ł ugi telekomunikacyjnej, wysoko ść kwoty odszkodowania lub innej nale ż no ś ci – w przypadku gdy reklamuj ą cy żą da ich wyp ł aty, numer konta bankowego lub adres w ł a ś ciwy do wyp ł aty odszkodowania lub innej nale ż no ś ci albo wniosek o zaliczenie tych ś wiadcze ń na poczet przysz ł ych p ł atno ś ci, podpis reklamuj ą cego w przypadku reklamacji pisemnej. W § 5 ww. rozporz ą dzenia wymieniono formy, w jakich reklamacja mo ż e by ć z ł o ż ona, zastrzegaj ą c, ż e mo ż e to nast ą pi ć w formie pisemnej, telefonicznej, ustnej do protoko ł u, a tak ż e przy wykorzystaniu innych ś rodków porozumiewania si ę na odleg ł o ść , w tym drogi elektronicznej, o ile nie stoj ą temu na przeszkodzie mo ż liwo ś ci techniczne. Nast ę pnie w § 6 okre ś lono 12-miesi ę czny termin do z ł o ż enia reklamacji, liczony od ostatniego dnia okresu rozliczeniowego, w którym zako ń czy ł a si ę przerwa w ś wiadczeniu us ł ugi telekomunikacyjnej, lub od dnia, w którym us ł uga mia ł a by ć wykonana, lub od dnia dor ę czenia faktury zawieraj ą cej nieprawid ł owe obliczenie nale ż no ś ci z tytu ł u ś wiadczenia us ł ugi telekomunikacyjnej. Zgodnie z § 7 przedmiotowego rozporz ą dzenia przedsi ę biorca powinien rozpatrzy ć w terminie 30 dni od dnia jej z ł o ż enia, a odpowiedzi powinien udzieli ć w formie pisemnej. Stosownie do art. 56 ust. 3 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego umowa o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych powinna okre ś la ć tryb post ę powania reklamacyjnego, natomiast z art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mo ż na wywie źć nakaz, zgodnie z którym przekazywana informacja powinna by ć rzetelna, prawdziwa i pe ł na. Na tej podstawie nale ż y wskaza ć , ż e umowa powinna okre ś la ć wszystkie kwestie sk ł adaj ą ce si ę na tryb reklamacyjny, a zatem form ę , tre ść i termin zg ł asza reklamacji, a tak ż e form ę i termin odpowiedzi, które musz ą by ć zgodne z przytoczonymi przepisami rozporz ą dzenia w sprawie sk ł adania reklamacji. W niniejszym przypadku okre ś lono jedynie, ż e reklamacj ę sk ł ada si ę na pi ś mie lub drog ą elektroniczn ą . Sytuacja taka prowadzi do tego, ż e konsumenci nie wiedz ą w jakim terminie mog ą wyst ą pi ć z reklamacj ą , nie wiedz ą , ż e mog ą zg ł osi ć reklamacj ę np. ustnie do protoko ł u oraz jakie dane i okoliczno ś ci powinni w wyst ą pieniu swym zamie ś ci ć . To mo ż e narazi ć ich na konieczno ść uzupe ł nienia reklamacji, co wp ł ywa na wyd ł u ż enie ca ł ej procedury i wymaga podj ę cia przez nich dodatkowych stara ń . W tych okoliczno ś ciach nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca nadal nie dope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku wynikaj ą cego z art. 56 ust. 3 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec czego nadal stosuje bezprawn ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I 3 sentencji niniejszej decyzji. 4. Ostatni z rozwa ż anych w ramach niniejszego post ę powania zarzutów dotyczy stosowania praktyki polegaj ą cej na niedope ł nianiu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, do czego dosz ł o w wyniku niepodawania w umowach z konsumentami informacji na temat mo ż liwo ś ci rozwi ą zania ewentualnego sporu powsta ł ego na tle umowy w drodze mediacji lub poddania go pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego. Obowi ą zek taki ci ąż y na przedsi ę biorcach z mocy art. 56 ust. 3 pkt 8 Prawa telekomunikacyjnego, natomiast z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika, ż e przekazywane konsumentom informacje powinny by ć rzetelne, prawdziwe i pe ł ne. Badane umowy zawierane przez przedsi ę biorc ę , jak i Regulamin nie 11 zawiera ł y ż adnych wskazówek w ww. zakresie. Zachowanie przedsi ę biorcy nale ż a ł o wi ę c uzna ć za bezprawne. W rozwa ż anym przypadku stwierdzono te ż naruszenie interesów konsumentów, gdy ż podobnie jak przy poprzednich praktykach, pozbawienie konsumentów wiedzy na temat przys ł uguj ą cych im uprawnie ń powoduje faktyczne ograniczenie mo ż liwo ś ci podj ę cia przez nich dzia ł a ń w okre ś lonym trybie. Konsumenci nie maj ą c ś wiadomo ś ci tego, ż e spory powsta ł e na tle umów telekomunikacyjnych mog ą by ć rozstrzygane w drodze polubownej, bez konieczno ś ci udawania si ę do s ą du powszechnego, nie skorzystaj ą z przewidzianych prawem instrumentów. Jak wykazano powy ż ej w niniejszej sprawie naruszono zbiorowe interesy konsumentów. Wobec tego nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e dosz ł o do spe ł nienia wszystkich przes ł anek wynikaj ą cych z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 56 ust. 3 pkt 8 Prawa telekomunikacyjnego, z uwagi na co przedmiotowa praktyka stanowi zakazan ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca zawiadomi ł o wprowadzeniu do stosowanego przez niego Regulaminu nowych postanowie ń . Jednym z nich by ł zapis § 8 ust. 4, któremu nadano nast ę puj ą c ą tre ść : „ Wszelkie ewentualne spory rozstrzyga ć b ę dzie na drodze polubownej S ą d w ł a ś ciwy miejscu prowadzenia dzia ł alno ś ci ”. Wprowadzony przez przedsi ę biorc ę zapis nie jest jasny i jednoznaczny. Mówi on o tym, ż e ewentualne spory mog ą by ć za ł atwiane polubownie. Instytucj ą w ł a ś ciw ą do podj ę cia czynno ś ci w tej sprawie jest zgodnie z przytoczon ą klauzul ą s ą d wyznaczony wed ł ug miejsca prowadzenia przez przedsi ę biorc ę dzia ł alno ś ci. Kwestie rozstrzygania sporów cywilnoprawnych pomi ę dzy dostawc ą publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych, a konsumentem reguluj ą przepisy Dzia ł u III rozdzia ł u 4 Prawa telekomunikacyjnego. Z art. 109 ust. 1 tej ustawy wynika, ż e spór mo ż e zosta ć zako ń czony polubownie w drodze post ę powania mediacyjnego. W art. 109 ust. 2 ww. ustawy wskazano, ż e post ę powanie mediacyjne prowadzi Prezes Urz ę du Komunikacji Elektronicznej, a zatem w ł a ś ciwy jest niniejszy organ administracji, a nie s ą d. Ponadto spory o prawa maj ą tkowe wynik ł e z umów o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zawartych pomi ę dzy konsumentami i przedsi ę biorcami telekomunikacyjnymi mog ą by ć rozstrzygane na gruncie art. 110 Prawa telekomunikacyjnego przez sta ł e polubowne s ą dy konsumenckie dzia ł aj ą ce przy Prezesie Urz ę du Komunikacji Elektronicznej. Konieczne zatem jest wyra ź ne rozró ż nienie trybu rozstrzygania spraw w drodze mediacji i przed s ą dem polubownym. Nie jest wystarczaj ą ce wskazanie, ż e w ł a ś ciwy b ę dzie s ą d, gdy ż to sugeruje, ż e spraw ę nale ż y kierowa ć do s ą du powszechnego. Zauwa ż y ć te ż trzeba, ż e tryb post ę powania przed s ą dem powszechnym nie mo ż e by ć zaliczony do trybów polubownego za ł atwiania spraw. Jednocze ś nie nie okre ś la si ę , ż e zarówno mediacja, jak i s ą d polubowny s ą powi ą zane z Urz ę dem Komunikacji Elektronicznej. W zamian sugeruje si ę , ż e jedynym w ł a ś ciwym organem b ę dzie s ą d w ł a ś ciwy dla miejsca prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przedsi ę biorca b łę dnie wi ę c informuje konsumentów o mo ż liwo ś ci rozstrzygni ę cia sporu, nie wymienia dwóch ww. trybów polubownego zako ń czenia sprawy oraz nie okre ś la nale ż ycie organu, do którego mo ż na wyst ą pi ć . Wobec powy ż szego nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e poczynione przez przedsi ę biorc ę zmiany nie doprowadzi ł y do zaniechania stosowania bezprawnej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, praktyka ta przybra ł a jedynie nieco inn ą form ę , gdy ż pierwotnie przejawia ł a si ę zupe ł nym brakiem informacji, natomiast obecnie polega na podawaniu informacji, która nie jest pe ł na, prawdziwa i rzetelna. W zwi ą zku z tym nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I 4 sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 12 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W pkt. I 1 – 4 niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorc ę czterech praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów opisanych szczegó ł owo powy ż ej. Praktyki te polegaj ą na stosowaniu w umowach z konsumentami klauzuli uznanej za niedozwolon ą i wpisanej do rejestru oraz na niedope ł nianiu obowi ą zków informacyjnych. Fakt, ż e wy ż ej opisane praktyki s ą zwi ą zane ze stosowaniem wzorców umowy, którymi przedsi ę biorca pos ł uguje si ę przy zawieraniu umów wskazuje na ustalony i d ł ugotrwa ł y charakter ocenianych zachowa ń . Przywo ł ane okoliczno ś ci uzasadniaj ą na ł o ż enie na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej. Przychód osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorc ę w 2006r. ustalono na podstawie z ł o ż onego przez niego dokumentów zawieraj ą cych informacje na ten temat (dowód: karty nr 25 - 26). Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę okoliczno ść , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy. Nale ż y te ż zauwa ż y ć , ż e przedsi ę biorca prowadzi dzia ł alno ść o stosunkowo niewielkim zakresie, wobec czego stosowana przez niego praktyka oddzia ł uje zasadniczo tylko lokalnie. Na wymiar kary wp ł yn ęł a te ż okoliczno ść , ż e w zakresie opisanym w pkt. I niniejszej decyzji podj ął on dzia ł ania maj ą ce na celu zmian ę spornego zapisu oraz usuni ę cia stwierdzonych braków. Pomimo, i ż starania te nie spowodowa ł y zaniechania stosowania niezgodnych z prawem praktyk, to stanowi ą one przejaw dobrej woli przedsi ę biorcy, ch ę ci dostosowania jego zachowania do obowi ą zuj ą cych wymogów prawnych, co nale ż y poczyta ć jako okoliczno ść ł agodz ą c ą . Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania. Przedsi ę biorca, jako podmiot o wieloletnim do ś wiadczeniu, powinien wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne nie mo ż e stosowa ć praktyk godz ą cych w interesy s ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorcy. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. Funkcja edukacyjna jest w niniejszym przypadku szczególnie istotna, gdy ż mo ż liwo ść nak ł adania kar za stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w tym trybie istnieje w polskim porz ą dku prawnym od niedawna. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 500 z ł (s ł ownie: pi ę ciuset z ł otych). W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji. 13 III. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 77 ust. 1 tej ustawy, je ż eli w wyniku post ę powania Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie w sprawie stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du, a w jego wyniku Prezes Urz ę du w punkcie I 1 – 4 sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą przez Prezesa Urz ę du ze stron ą . W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono obci ąż y ć ww. przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 41 z ł (s ł ownie: czterdziestu jeden z ł otych). Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Na postanowienie zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 14