RKT-34/2002

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powstańców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel/Fax (0-32) 255-26-47, Tel. /Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 31.07.2002r. RKT-60/11/02/K/SB DECYZJA Nr RKT- 34/2002 Na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 28 ust. 6 oraz art. 101 ust. 2 pkt 2b ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000r. Nr 122, poz.1319 oraz z 2001r. Nr 110, poz. 1189 i Nr 154, poz. 1800), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Biuro PodróŜy i Usług „GLOBUS” Sp. z o.o. z siedzibą w Pszczynie, ul. Z. Nałkowskiej 17, 43-200 Pszczyna, z tytułu nieudzielenia informacji Ŝądanych przez Prezesa Urzędu na podstawie art. 45 w/w ustawy w trakcie postępowania o sygn. RKT-60/54/01/SB, karę pienięŜną w wysokości 880 PLN (słownie: osiemset osiemdziesiąt złotych) stanowiącą równowartość 250 EURO (słownie: dwieście pięćdziesiąt EURO) płatną do budŜetu państwa. Uzasadnienie Zgodnie z art. 26 pkt 11 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000r. Nr 122, poz.1319 oraz z 2001r. Nr 110, poz. 1189 i Nr 154, poz. 1800) (zwanej dalej ustawą antymonopolową), do zakresu działania Prezesa Urzędu (zwanego dalej organem antymonopolowym) naleŜy występowanie do przedsiębiorców i związków przedsiębiorców w sprawach ochrony praw i interesów konsumentów. W dniu 08.10.2001r. wszczęte zostało postępowanie wyjaśniające, w celu ustalenia, czy wystąpiło naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w ustawie z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 1993r. Nr 47, poz. 211, z 1996r. Nr 106, poz. 496, z 1997r. Nr 88, poz. 554, z 1998r. Nr 106, poz. 668, z 2000r. Nr 29, poz. 356; Nr 93, poz. 1027) (zwanej dalej UZNK), w zakresie treści postanowień zawartych w warunkach uczestnictwa w przewozach organizowanych przez Biuro PodróŜy i Usług „GLOBUS” Sp. z o.o. z siedzibą w Pszczynie (zwana dalej „GLOBUS”). W dniu 08.10.2001r. (Karta nr 7) na podstawie art. 45 ustawy antymonopolowej wezwano GLOBUS do dostarczenia umów, regulaminów lub wzorów informacji i warunków uczestnictwa w przewozach organizowanych przez GLOBUS, jak równieŜ ewentualnych warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych oraz dokumentów potwierdzających prowadzenie działalności gospodarczej. Zgodnie z w/w artykułem ustawy antymonopolowej GLOBUS został pouczony o sankcjach groŜących za nieudzielenie informacji lub za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd. W związku z brakiem odpowiedzi ,organ antymonopolowy pismami z dnia 19.10.2001r. oraz 26.10.2001r. (Karta nr 8) ponowił wezwanie do przekazania dokumentów i informacji. W odpowiedzi GLOBUS przy pomocy faksu przekazał „Informacje i szczegółowe warunki uczestnictwa w przewozach organizowanych przez Biuro PodróŜy „GLOBUS” w Pszczynie (Karta nr 10). Na podstawie przedmiotowego dokumentu, organ antymonopolowy po stwierdzeniu, iŜ jego zapisy mogą naruszać regulacje Kodeksu cywilnego w zakresie niedozwolonych postanowień umownych w dniu 23.11.2002r. wystosował wezwanie do zaniechania działań noszących znamiona czynów nieuczciwej konkurencji i ponownie zaŜądał dostarczenia dokumentów, o które zwracał się w piśmie z dnia 08.10.2001r. (Karty nr 12-14). Z uwagi na nie otrzymanie odpowiedzi na powyŜsze 2 pismo organ antymonopolowy pismami z dnia 19.12.2001r., 09.01.2002r., 23.01.2002r. wystosował monity wzywające do przekazania Ŝądanych dokumentów (Karty nr 15-17). We wszystkich w/w pismach zamieszczone było pouczenie o groŜących sankcjach za nieudzielenie informacji lub za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd. Niedostarczenie wymaganych dokumentów w przedmiotowej sprawie, spowodowało, iŜ organ antymonopolowy w dniu 25.02.2002r. zwrócił się do Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Katowicach o przeprowadzenie kontroli w firmie „GLOBUS” w celu ustalenia stanu faktycznego oraz uzyskanie dokumentów niezbędnych do podjęcia działań zgodnie z kompetencjami, tj. ewentualnego skierowania sprawy do rozpatrzenia przez właściwy Sąd. W związku z niedostarczeniem Ŝądanych przez organ antymonopolowy informacji, w dniu 21.03.2002r. GLOBUS został zawiadomiony o wszczęciu na podstawie art. 44 ust. 2 w związku z art. 44 ust. 1 oraz art. 83 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, postępowania w sprawie nałoŜenia na tego przedsiębiorcę kary pienięŜnej za nieudzielenie informacji Ŝądanych przez Prezesa Urzędu na podstawie art. 45 w/w ustawy w trakcie postępowania o sygn. RKT-60/54/01/SB. Pomimo skutecznego dostarczenia w dniu 22.03.2002r. (Karta nr 3) postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie nałoŜenia kary, GLOBUS nie ustosunkował się do przedmiotowego wszczęcia postępowania. Jedynie w trakcie przeprowadzonej przez WIIH kontroli złoŜył wyjaśnienia, iŜ nie przekazał Ŝądanych dokumentów, poniewaŜ nie zgadza się z zarzutami organu antymonopolowego (Karta nr 18 verte). Organ antymonopolowy ustalił i zwaŜył co następuje: W dniu 21.03.2002r. w imieniu Prezesa Urzędu postanowieniem wszczęto postępowanie w sprawie nałoŜenia kary pienięŜnej na Biuro PodróŜy i Usług „GLOBUS” Sp. z o.o. w Pszczynie, za nieudzielenie informacji Ŝądanych przez organ antymonopolowy w trakcie postępowania mającego na celu doprowadzenie do eliminacji z obrotu klauzul niedozwolonych (abuzywnych). Zgodnie z art. 26 pkt 11 ustawy antymonopolowej, do zakresu działania organu antymonopolowego naleŜy występowanie do przedsiębiorców i związków przedsiębiorców w sprawach ochrony praw i interesów konsumentów. Prezes uprawniony jest do podejmowania działań w interesie publicznym konsumentów w zakresie określonym przez ustawę antymonopolową, jak równieŜ przez inne szczególne ustawy, w tym równieŜ w zakresie stosowania we wzorcach umownych niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w Kodeksie cywilnym zgodnie z art. 479(38) K.c. Ustawa z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 2000 Nr 22, poz. 271) w zakresie kontroli wzorców umownych wprowadza moŜliwość abstrakcyjnej kontroli treści wzorców przez zaskarŜanie klauzul jako takich. Nowela wprowadza abstrakcyjną kontrolę wzorców umownych, dodając rozdział 3 (Postępowanie w sprawach o uznanie postanowień wzorca za niedozwolone), obejmujący art. 479(36)-479(45) k.p.c. Abstrakcyjna sądowa kontrola wzorców wymaga ich oceny i ewentualnego zakazu stosowania w oderwaniu od konkretnej umowy. Wprowadzenie sądowej kontroli abstrakcyjnej wzorców umownych przewiduje dyrektywa 93/13 EWG z 5.04.1993r.: „osoby i organizacje, które na podstawie prawa wewnątrzpaństwowego mają interes prawny w ochronie konsumenta muszą mieć moŜliwość wszczęcia postępowania przed sądem lub organem administracyjnym właściwym do rozstrzygnięcia o skardze lub zaŜaleniu albo wszczęcia postępowania sądowego w przedmiocie klauzul umownych ze względu na ich powszechne zastosowanie w umowach z konsumentami, a w szczególności w przedmiocie niedozwolonych klauzul.” Ochrona przed negatywnym oddziaływaniem wzorców na zbiorowe interesy konsumentów nie jest moŜliwa do osiągnięcia w inny sposób, jak przez abstrakcyjną kontrolę wzorca. Mając na względzie doprowadzenie do eliminacji z obrotu klauzul niedozwolonych (abuzywnych), organ antymonopolowy wzywając GLOBUS do zaniechania działań noszących znamiona czynów nieuczciwej konkurencji na podstawie UZNK, chciał doprowadzić do polubownego wprowadzenia zmian we wzorcu. 3 Dokonując abstrakcyjnej kontroli wzorca umownego regulującego korzystanie z usług przewozu osób, w zakresie stosowania zapisów pod kątem niedozwolonych postanowień umownych określonych w Kodeksie cywilnym, kontrolujący musi posiadać komplet dokumentów w których zamieszczane są informacje określające prawa i obowiązki uczestników kontraktu. W przedmiotowym przypadku niezbędne jest przeanalizowanie treści umowy oraz uzupełniających ją warunków uczestnictwa oraz wszystkich dokumentów informujących konsumenta o jego prawach i obowiązkach w oparciu o dokumenty przedstawiane konsumentom przez przedsiębiorcę. Jednak GLOBUS nie przedstawił takich dokumentów. Biorąc pod uwagę powyŜsze, organ antymonopolowy miał kompetencje do wezwania przedsiębiorcy do dostarczenia dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez osobę do tego upowaŜnioną: wzorców umownych, a takŜe innych dokumentów kształtujących prawa i obowiązki stron kontraktu. Zwrócenie się o przedstawienie odpowiednich danych na podstawie art. 45 ustawy antymonopolowej z równoczesnym pouczeniem o groŜących sankcjach z tytułu nieudzielenia informacji, jest niezbędne w celu rzetelnego wykonywania obowiązków wynikających z szczegółowych ustaw w zakresie ochrony praw i interesów konsumentów. Zwracanie się do przedsiębiorcy o dostarczenie odpowiednich dokumentów słuŜy ustaleniu, czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach. Tak więc niedostarczenie wymaganych dokumentów uniemoŜliwiło by wykonywanie obowiązków organu antymonopolowego. Na podstawie powyŜszego organ antymonopolowy ustalił, iŜ GLOBUS nie przekazał Prezesowi wymaganych informacji, które pozwoliłyby na pełną, kompleksową analizę praw i obowiązków stron umowy, pod kątem ewentualnego naruszenia regulacji prawnych, w szczególności niedozwolonych postanowień umownych określonych przez Kodeks cywilny. Organ antymonopolowy kilkakrotnie kierował pisma do GLOBUS wzywające do przekazania informacji, które były konieczne, aby móc rzetelnie analizować treść wzorców umownych GLOBUS nie przedstawił Ŝądanych danych, a takŜe wyjaśnień równieŜ po otrzymaniu w dniu 22.03.2002r. (Karta nr 3) postanowienia o wszczęciu postępowania o nałoŜeniu kary pienięŜnej z tytułu nieudzielenia informacji. Artykuł 101 ust. 2 pkt 2b ustawy stanowi, iŜ na przedsiębiorcę moŜe zostać nałoŜona kara pienięŜna jeŜeli choćby nieumyślnie nie udzielił informacji Ŝądanych przez Prezesa Urzędu na podstawie art. 18 ust. 3 lub art. 45, lub udzielił nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji. Kara pienięŜna za nieudzielenie informacji moŜe być ustalona w wysokości stanowiącej równowartość od 200 do 5 000 EURO. Wysokość kary - zaleŜy zgodnie z art. 104 w/w ustawy - od okresu, stopnia oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. KaŜde Ŝądanie przekazania informacji zawierało pouczenie o sankcjach za nieudzielenie informacji lub za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd. Dlatego teŜ w niniejszej sprawie w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postanowiono nałoŜyć na Biuro PodróŜy i Usług „GLOBUS” Sp. z o.o. w Pszczynie, karę pienięŜną za nieudzielenie Ŝądanych informacji. Wymiar kary w niniejszej sprawie mógł wynieść równowartość od 200 do 5 000 EURO. Nieudzielenie informacji stanowi naruszenie art. 101 ust. 2 pkt 2b ustawy antymonopolowej stanowiącego o moŜliwości nałoŜenia kary jeŜeli przedsiębiorca nie udzieli Ŝądanych informacji. Biorąc pod uwagę, iŜ Biuro PodróŜy i Usług „GLOBUS” Sp. z o.o. w Pszczynie pomimo kilkakrotnych wezwań do przedstawienia dokumentów w sprawie, nie spełniło Ŝądania, uwzględniając naganność działania GLOBUS utrudniającą Prezesowi Urzędu wykonywanie ustawowych obowiązków, organ antymonopolowy postanowił nałoŜyć karę pienięŜną w wysokości 880 PLN stanowiącą równowartość 250 EURO. Kurs EURO ustalony zgodnie z regułami o jakich mowa w art. 115 ustawy, wyniósł na dzień 31.12.2001r. 3,5219 PLN Wobec czego organ antymonopolowy postanowił nałoŜyć karę pienięŜną w wysokości 880 PLN (słownie: osiemset osiemdziesiąt złotych), stanowiącej równowartość 250 EURO (słownie: dwieście pięćdziesiąt EURO). Stąd orzeka się jak w sentencji. 4 Od niniejszej decyzji słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury w Katowicach, w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. Karę naleŜy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa 51101010100078782231000000. W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral