RKT-32/2005

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 03.06.2005r. RKT-61-39/05/MI DECYZJA N r RKT-32/2005 I. Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804; Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535, Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652 Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891, Dz.U. z 2004r. Nr 96, poz. 959) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko „Miejskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji w Piekarach Ś l ą skich” Sp. z o.o., 41-947 Piekary Ś l ą skie, ul. Nankera 103, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 tej ż e ustawy uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów , bezprawne dzia ł ania „Miejskiego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji w Piekarach Ś l ą skich” Sp. z o.o. z siedzib ą w Piekarach Ś l ą skich polegaj ą ce na: 1. naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. 2001r. Nr 72, poz. 747 z pó ź n. zm) poprzez niepe ł ne i nieprawid ł owe uregulowanie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sposobów i terminu wzajemnych rozlicze ń dostawcy i odbiorcy us ł ug w zakresie dotycz ą cym: − sposobów rozliczania uiszczonej przez konsumentów nadp ł aty, − przys ł uguj ą cych konsumentom upustów nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o nieodpowiedniej jako ś ci, 2. naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. 2001r. Nr 72, poz. 747 z pó ź n. zm) poprzez niepe ł ne okre ś lenie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków praw i obowi ą zków stron umowy, 3. naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. 2001r. Nr 72, poz. 747 z pó ź n. zm) poprzez niepe ł ne okre ś lenie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków kwestii dotycz ą cych odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy w zakresie dotycz ą cym odpowiedzialno ś ci odbiorcy us ł ug za niedotrzymanie warunków umowy, i nakazuje si ę zaniechania ich stosowania. II. Na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804; Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535, Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652 Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891, Dz.U. z 2004r. Nr 96, poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i 1 Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, okre ś la si ę „Miejskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji w Piekarach Ś l ą skich” Sp. z o.o. ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji decyzji, polegaj ą ce na umieszczeniu w tre ś ci zarówno nowo zawieranych, jak i wszystkich dotychczas zawartych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, wskazanych w tre ś ci niniejszej decyzji informacji, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 2, 3 i 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzeniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. 2001r. Nr 72, poz. 747 z pó ź n. zm). III. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804; Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535, Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652 Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891, Dz.U. z 2004r. Nr 96, poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postanawia si ę zobowi ą za ć „Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Piekarach Ś l ą skich” Sp. z o.o. do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 24 PLN (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia cztery). Uzasadnienie W dniu 8.10.2004r., w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Organem Antymonopolowym”), zosta ł o wszcz ę te z urz ę du pod sygn. akt RKT-61-166/04/MI post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą „Miejskiego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji w Piekarach Ś l ą skich” Sp. z o.o., 41-947 Piekary Ś l ą skie, ul. Nankera 103 (zwane dalej „MPWiK Piekary Ś l ą skie”) wyst ę puje naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej te ż dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”). W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego MPWiK Piekary Ś l ą skie przedstawi ł o stosowany w obrocie konsumenckim wzorzec Umowy nr ... o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz zawart ą w oparciu o ten wzorzec Umow ę nr 6-093/IX/04 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 15.09.2004r. (karty nr 11 – 11verte, 24 – 24 verte). Poniewa ż analiza tre ś ci w/w dokumentów da ł a podstaw ę do przyj ę cia, ż e w opisanej sprawie mog ł o nast ą pi ć naruszenie chronionych prawem zbiorowych interesów konsumentów, w dniu 04.02.2005r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez MPWiK Piekary Ś l ą skie bezprawnych dzia ł a ń polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów, których tre ść mo ż e by ć sprzeczna z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa, co stanowi ć mo ż e naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (karta nr 1). Zakwestionowane jako mog ą ce narusza ć zbiorowe interesy konsumentów dzia ł ania przedsi ę biorcy polega ł y na: 1. naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. 2001r. Nr 72, poz. 747 z pó ź n. zm) poprzez niepe ł ne i nieprawid ł owe uregulowanie w tre ś ci zawieranych z konsumentami 2 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sposobów i terminu wzajemnych rozlicze ń dostawcy i odbiorcy us ł ug, 2. naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. 2001r. Nr 72, poz. 747 z pó ź n. zm) poprzez niepe ł ne okre ś lenie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków praw i obowi ą zków stron umowy, 3. naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. 2001r. Nr 72, poz. 747 z pó ź n. zm) poprzez niepe ł ne okre ś lenie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków kwestii dotycz ą cych odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy. Ustosunkowuj ą c si ę do postawionych zarzutów MPWiK Piekary Ś l ą skie podnios ł o, i ż stanowisko Organu Antymonopolowego w przewa ż aj ą cej mierze jest bezzasadne i opiera si ę na nadinterpretacji obowi ą zuj ą cych w przedmiotowym zakresie przepisów prawa. Przedsi ę biorstwo wskaza ł o, ż e ustawodawca nak ł adaj ą c w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę obowi ą zek zamieszczenia w tre ś ci umowy okre ś lonych regulacji, nie przes ą dzi ł o zakresie i kszta ł cie tych uregulowa ń . Ustawodawca, jak wskaza ł o MPWiK, stanowi, co nale ż y uregulowa ć w umowie, nie mówi jednak jak nale ż y to zrobi ć (karty nr 26 – 27). Odnosz ą c si ę do zarzutu naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę Przedsi ę biorstwo wskaza ł o, ż e w § 12 wzorca umowy strony uzgodni ł y odpowiedzialno ść sprzedaj ą cego za niedotrzymanie warunków umowy, stanowi ą c, ż e odbiorca nie mo ż e żą da ć odszkodowania w ś ci ś le okre ś lonych przypadkach. Zdaniem przedsi ę biorstwa a contrario wynika z tego, ż e w innych sytuacjach niedotrzymania warunków umowy odbiorca mo ż e domaga ć si ę odszkodowania, zwa ż ywszy, ż e § 20 wzorca umowy odsy ł a do Kodeksu Cywilnego. MPWiK Piekary Ś l ą skie zgodzi ł o si ę natomiast z zarzutem dotycz ą cym braku zapisów przewiduj ą cych zwrot bezpo ś redni uiszczonej nadp ł aty na wniosek odbiorcy w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia wniosku w tej sprawie. Przedsi ę biorstwo podnios ł o, i ż jest to jedyny przypadek pomini ę cia w umowach regulacji wymaganych przez ustawodawc ę . MPWiK nie zgodzi ł o si ę natomiast ze stanowiskiem Organu Antymonopolowego co do twierdzenia, ż e brak zapisów przyznaj ą cych konsumentowi prawo do korzystania z upustów jako ś ciowych narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Jego zdaniem klauzule umowne dotycz ą ce ewentualnych upustów cenowych zaliczane s ą w prawie cywilnym do accidentalia negotii i brak takich zapisów we wzorcu umownym stosowanym przez MPWiK nie narusza jakiegokolwiek obowi ą zku normatywnego. MPWiK wskaza ł o, ż e równie ż inne zarzuty, jakkolwiek nie pozbawione zupe ł nie s ł uszno ś ci, nie znajduj ą bezwzgl ę dnych podstaw normatywnych, które stanowi ł yby o bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorstwa. Dotyczy to braku dostosowania zapisów umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków do postanowie ń Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków , braku zapisów dotycz ą cych sposobu i terminu og ł oszenia taryfy, czy braku regulacji dotycz ą cych trybu za ł atwiania reklamacji sk ł adanych przez konsumentów. W podsumowaniu MPWiK wyrazi ł o stanowisko, ż e jego dzia ł ania w sferze stosunków umownych nie nosz ą znamion bezprawno ś ci, a w konsekwencji nie stanowi ą praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23a ust. 2 stanowi, ż e za 3 praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę terminem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s. 117 – 118). Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie powy ż sze narusza zbiorowe interesy konsumentów. Przes ł ankami zastosowania art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej w przedmiotowej sprawie jest wykazanie bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy polegaj ą cych na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów, które wyra ż a si ę w dzia ł aniach sprzecznych z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. 2001r. Nr 72, poz. 747 z pó ź n. zm) (zwana dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”). Zarzucane praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w oparciu o wzorzec umowny za łą czony do pisma z dnia 15.10.2004r., którego tre ś ci s ą sprzeczne z w/w ustaw ą (karty nr 24 – 24 verte). Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę reguluje zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wod ę przeznaczon ą do spo ż ycia przez ludzi oraz zasady i warunki zbiorowego odprowadzania ś cieków, w tym zasady dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw wodoci ą gowo – kanalizacyjnych, zasady tworzenia warunków do zapewnienia ci ą g ł o ś ci dostaw i odpowiedniej jako ś ci wody, niezawodnego odprowadzania i oczyszczania ś cieków, a tak ż e ochrony interesów odbiorców us ł ug z uwzgl ę dnieniem wymaga ń ochrony ś rodowiska i optymalizacji kosztów. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne ma obowi ą zek zapewni ć zdolno ść posiadanych urz ą dze ń wodoci ą gowych i urz ą dze ń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilo ś ci i pod odpowiednim ci ś nieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ś cieków w sposób ci ą g ł y i niezawodny, a tak ż e zapewni ć nale ż yt ą jako ść dostarczanej wody i odprowadzanych ś cieków. Ustawa w Rozdziale 2 okre ś la warunki zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków. Stosownie do art. 6 ust. 1 w/w ustawy dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków 4 zawartej pomi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug, która zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 1 – 6 w/w ustawy zawiera w szczególno ś ci postanowienia dotycz ą ce: 1) ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich ś wiadczenia, 2) sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń , 3) praw i obowi ą zków stron umowy, 4) procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych oraz urz ą dze ń kanalizacyjnych, 5) ustale ń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, 6) okresu obowi ą zywania umowy oraz odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. W przedmiotowej sprawie Miejskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji w Piekarach Ś l ą skich Sp. z o.o. postawiono zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów, których tre ść mo ż e narusza ć art. 6 ust. 3 pkt 2, 3 i 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Ustalono, ż e w dniu wszcz ę cia post ę powania przedsi ę biorstwo pos ł ugiwa ł o si ę w obrocie z konsumentami wzorcem umowy nr ... o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. MPWiK przedstawi ł o trzy przyk ł adowe umowy zawarte z konsumentami w oparciu o ten wzorzec (karty nr 24 – 24 verte, 28-43). Stosownie do zapisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie, nale ż y przez to rozumie ć konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Definicj ę konsumenta zawiera przepis art. 22 1 K.c., zgodnie z którym za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą . Ka ż dy przedsi ę biorca w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci zgodnie z art. 355 § 2 Kodeksu Cywilnego zobowi ą zany jest do nale ż ytej staranno ś ci, a w przypadku zawierania z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków do post ę powania zgodnie z zapisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , jak równie ż z zapisami aktów wykonawczych wzgl ę dem tej ustawy. I.1. W przedmiotowej sprawie pierwsza zarzucana praktyka dotyczy ł a naruszenia przez MPWiK Piekary Ś l ą skie art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez niepe ł ne i nieprawid ł owe uregulowanie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów terminu i sposobów wzajemnych rozlicze ń . Stosownie do przepisu art. 6 ust. 3 pkt 2 w/w ustawy umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce terminu i sposobów wzajemnych rozlicze ń . Jednym z elementów wzajemnych rozlicze ń za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki jest tryb post ę powania na wypadek uiszczenia przez konsumenta faktury o zawy ż onej wysoko ś ci. Przys ł uguj ą ce konsumentowi w takim przypadku uprawnienie reguluje § 17 ust. 2 i 3 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. z 2002r., Nr 26, poz. 257), zgodnie z którym zg ł oszenie przez odbiorc ę us ł ug zastrze ż e ń do wysoko ś ci faktury nie wstrzymuje jej zap ł aty, a w przypadku nadp ł aty zalicza si ę j ą na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci lub, na żą danie odbiorcy us ł ug, zwraca si ę j ą w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia wniosku w tej sprawie. Przedstawiony przez MPWiK Piekary Ś l ą skie wzór Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w § 7 pkt 1 zawiera zapis, zgodnie z którym Wniesienie reklamacji w terminie 7 dni roboczych od daty otrzymania faktury odno ś nie dostawy wody i odprowadzania ś cieków nie wp ł ywa na odroczenie p ł atno ś ci. W przypadku zasadno ś ci reklamacji zostanie ona uwzgl ę dniona w kolejnej fakturze. Jest to regulacja sprzeczna z powo ł anym powy ż ej przepisem rozporz ą dzenia wykonawczego wzgl ę dem ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , dlatego uzna ć nale ż y, ż e zapis ten nosi znamiona bezprawno ś ci. 5 Umowa normuje przys ł uguj ą ce odbiorcy prawo zwrotu nadp ł aty w sposób w ęż szy ni ż jest to okre ś lone w w/w rozporz ą dzeniu; konsument nie mo ż e na jej podstawie skorzysta ć z prawa żą dania zwrotu uiszczonej nadp ł aty w terminie 14 dni od daty wniesienia wniosku o zwrot uiszczonej nadp ł aty. Z problematyk ą wzajemnych rozlicze ń bezpo ś rednio zwi ą zane s ą równie ż przys ł uguj ą ce odbiorcom wody upusty z tytu ł u niedotrzymania norm jako ś ciowych dostarczanej wody. Zgodnie z § 33 ust. 5 obowi ą zuj ą cego na obszarze gminy Piekary Ś l ą skie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków wprowadzonego moc ą uchwa ł y Nr XLII/365/2003 Rady Miasta w Piekarach Ś l ą skich z dnia 18 czerwca 2002 r. odbiorca ma prawo sk ł ada ć reklamacje w sprawie upustów ilo ś ci dostarczonej wody w przypadku jej zanieczyszczenia. Umowa powinna wi ę c okre ś la ć zasady obni ż ania op ł at (stosowania upustów jako ś ciowych) w przypadku dostarczenia wody o pogorszonej jako ś ci lub obni ż onym ci ś nieniu w stosunku do parametrów deklarowanych w umowie – okre ś lonych w warunkach technicznych przy łą czenia do sieci i odpowiednich przepisach prawa reguluj ą cych przedmiotowe zagadnienia. Wysoko ść upustów powinna by ć ka ż dorazowo protokolarnie ustalana mi ę dzy stronami umowy i odpowiada ć rzeczywistemu zu ż yciu przez konsumenta wody z ł ej jako ś ci oraz czasowi trwania zak ł ócenia. Wysoko ść upustu powinna by ć równie ż adekwatna do stopnia odbiegania jako ś ci wody od obowi ą zuj ą cej normy i odzwierciedla ć ró ż nic ę pomi ę dzy jako ś ci ą wody, do dostarczania której przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane, a jako ś ci ą wody faktycznie dostarczanej. Prawo odbiorcy do domagania si ę upustu jako ś ciowego stanowi o istocie istniej ą cej w polskim prawie cywilnym zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , z której wynika, i ż zap ł ata przys ł uguje przedsi ę biorcy proporcjonalnie do jako ś ci i ilo ś ci dostarczanej us ł ugi. Obni ż enie nale ż no ś ci z powodu nieodpowiedniej jako ś ci dostarczanej wody ma na celu przywrócenie ekwiwalentno ś ci ś wiadczeniu dostawcy, które okaza ł o si ę by ć niezgodne z umow ą . „Upust stanowi wi ę c dope ł nienie niepe ł nego ś wiadczenia dostawcy poprzez odpowiednie obni ż enie warto ś ci ś wiadczenia pieni ęż nego w celu przywrócenia ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron w umowie wzajemnej” (Wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego z dnia 11 marca 2002r. Sygn. akt XVII Ama 52/01). Stosowanie upustów jako ś ciowych ma na celu przywrócenie wewn ę trznej równowagi stron umowy. W wypadku dostarczenia wody o jako ś ci nieodpowiadaj ą cej wymaganiom okre ś lonym w umowie oraz za ł o ż eniom kalkulacyjnym stanowi ą cym baz ę dla ustalenia op ł aty za wod ę , brak jest podstaw prawnych do domagania si ę przez dostawc ę op ł aty odpowiadaj ą cej dostawom spe ł niaj ą cym ustalone w umowie, a niezachowane wymagania jako ś ciowe. W przypadku dostarczenia wody o pogorszonej jako ś ci nale ż no ść za us ł ug ę powinna zosta ć obni ż ona o warto ść zu ż ytej wody oraz odpowiadaj ą c ą tej ilo ś ci warto ść odprowadzonych ś cieków. Konsument nie powinien by ć bowiem zobligowany do ponoszenia kosztów us ł ugi, która nie zosta ł a na jego rzecz wykonana; innymi s ł owy nie powinien by ć zobowi ą zany do uiszczenia zap ł aty za wod ę z ł ej jako ś ci w takiej wysoko ś ci, jak ą musia ł by ui ś ci ć w przypadku dostarczenia wody spe ł niaj ą cej normy jako ś ciowe. Pogl ą d o konieczno ś ci obj ę cia umow ą o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zapisów przewiduj ą cych zasady stosowania upustów jako ś ciowych podzieli ł S ą d Antymonopolowy, który w wyroku z dnia 14 czerwca 1995 r. Sygn. akt XVII Amr 8/95 uzna ł , i ż po żą dane jest, aby dostawca opracowa ł propozycje opustów jako ś ciowych i z ł o ż y ł w tym zakresie odbiorcy o ś wiadczenie woli w przedmiocie umownego ukszta ł towania tej kwestii. (…) kwota opustów winna uwzgl ę dnia ć istniej ą ce okoliczno ś ci, tj. by ć w szczególno ś ci wspó ł mierna do stopnia wykorzystania wody z ł ej jako ś ci. I.2. Drug ą zarzucan ą praktyk ą jest w niniejszej sprawie naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez niepe ł ne okre ś lenie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów praw i obowi ą zków stron umowy. 6 Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawiera ć powinna postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy . Art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę definiuje minimalny zakres praw i obowi ą zków stron umowy, który powinien by ć uregulowany w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, opracowanym przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, który po uchwaleniu przez w ł a ś ciwy organ, tj. wójta, burmistrza lub prezydenta miasta obowi ą zuje na obszarze gminy. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę Regulamin powinien okre ś la ć prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo- kanalizacyjnego oraz odbiorców us ł ug, tak wi ę c mo ż na przyj ąć , i ż prawa i obowi ą zki okre ś lone w zatwierdzonym uchwa łą regulaminie dostarczania wody s ą minimum, które Odbiorca powinien otrzyma ć przy zawieraniu umowy. Kszta ł tuj ą one relacje pomi ę dzy Przedsi ę biorc ą a Odbiorc ą równocze ś nie wi ążą c ich. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków jest powszechnie obowi ą zuj ą cym aktem prawa administracyjnego wywieraj ą cym skutki w sferze prawa cywilnego, okre ś laj ą cym prawa i obowi ą zki stron umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Tre ść normy prawnej maj ą cej wi ą za ć dostawc ę i odbiorc ę us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych nale ż y wywie ść z dwóch ź róde ł : prawa cywilnego oraz prawa administracyjnego – Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Skoro zatem Regulamin normuje prawa i obowi ą zki stron umowy cywilnoprawnej, to stanowi cz ęść takiej umowy. Wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przeznaczone do wykorzystania przy zawieraniu umów z konsumentami wi ążą odbiorc ę indywidualnego – konsumenta na zasadach okre ś lonych w art. 384 – 385 3 Kodeksu Cywilnego, dlatego w obrocie konsumenckim istnieje konieczno ść dor ę czenia wzorca umownego wraz z odpowiednimi postanowieniami Regulaminu. Pogl ą d taki uwarunkowany art. 384 § 1 i 2 K.C. znajduje oparcie w konieczno ś ci zapewnienia konsumentowi mo ż liwo ś ci zapoznania si ę ze wszystkimi normami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, do jakiej zamierza przyst ą pi ć . W ś wietle tre ś ci powo ł anego przepisu ustalony przez stron ę wzorzec umowy wi ąż e drug ą stron ę , je ż eli zostanie jej dor ę czony przy zawarciu umowy. Gdy pos ł ugiwanie si ę wzorcem w danych stosunkach jest zwyczajowo przyj ę te wi ąż e on tak ż e wtedy, gdy druga strona mog ł a z ł atwo ś ci ą dowiedzie ć si ę o jego tre ś ci. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z konsumentami, z wyj ą tkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych bie żą cych sprawach ż ycia codziennego. MPWiK Piekary Ś l ą skie, a tak ż e inne przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne z racji posiadanej si ł y rynkowej zawieraj ą umowy o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków w sposób adhezyjny. Jednocze ś nie umowy takie nie nale żą do umów zawieranych powszechnie w drobnych, bie żą cych sprawach ż ycia codziennego. Zawierane s ą równie ż konsumentami w rozumieniu art. 22 1 Kodeksu Cywilnego. Nale ż y uzna ć zatem, ż e MPWiK Piekary Ś l ą skie mia ł o obowi ą zek dor ę czy ć drugiej stronie wszystkie postanowienia wzorca umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przy jej zawieraniu. Tego obowi ą zku przedsi ę biorstwo nie dope ł ni ł o w odniesieniu do cz ęś ci klauzul umownych zawartych w Regulaminie , które nie zosta ł y inkorporowane wprost do tre ś ci umowy. Regulamin nie stanowi te ż integralnej cz ęś ci umowy, a z tre ś ci umowy konsument nie dowiaduje si ę o jego istnieniu, jak równie ż o tym, ż e normuje on cz ęść praw i obowi ą zków stron umowy. W obrocie z konsumentami takie post ę powanie uzna ć nale ż y za nie spe ł niaj ą ce kryterium jasno ś ci i zrozumia ł o ś ci wzorca umownego (art. 385 § 2 KC). Nierespektowanie w obrocie z konsumentami wymogu do łą czania do wzorca umowy Regulaminu b ą d ź te ż obj ę cia zakresem umowy wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy zawartych w Regulaminie wywiera nie tylko skutek cywilnoprawny w postaci niezwi ą zania konsumenta warunkami umowy, ale tak ż e skutek administracyjnoprawny zwi ą zany z re ż imem odpowiedzialno ś ci na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (Por. w odniesieniu do prawa energetycznego - wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 marca 2004r. Sygn. akt XVII Ama 29/03). 7 Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powinna zatem zawiera ć postanowienia reguluj ą ce prawa i obowi ą zki stron umowy co najmniej w takim zakresie jak Regulamin. W przedstawionym przez MPWiK Piekary Ś l ą skie wzorcu Umowy Nr ... o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawarty jest tylko wyci ą g z regulacji okre ś lonych w obowi ą zuj ą cym na terenie gminy Piekary Ś l ą skie Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków wprowadzonego moc ą uchwa ł y Nr XLII/365/2002 Rady Miasta w Piekarach Ś l ą skich (zwany dalej „ Regulaminem” ) (karty nr 7 – 10). Zawarte w umowie prawa i obowi ą zki mog ą sprawia ć u konsumenta wra ż enie, ż e maj ą charakter wyczerpuj ą cy, gdy ż brak w umowie jakiegokolwiek ogólnego b ą d ź szczegó ł owego odes ł ania do Regulaminu . Umowa, w porównaniu z Regulaminem , podaje konsumentom tylko cz ęść praw i obowi ą zków stron umowy, a miejscami jest z postanowieniami Regulaminu niekompatybilna. Sytuacja taka zachodzi w odniesieniu do uregulowania sposobu zawiadamiania odbiorców o planowanych przerwach w dostawie wody i ponownym uruchamianiu dostaw wody. § 12 ust. 2 Umowy przewiduje, ż e Sprzedaj ą cy wod ę b ę dzie zawiadamia ć Odbiorc ę o przybli ż onym wstrzymaniu i ponownym uruchomieniu dostawy wody. Warunek ten b ę dzie spe ł niony wówczas, gdy Sprzedaj ą cy umie ś ci odpowiednie og ł oszenie w prasie lokalnej lub w innej formie. Z kolei § 5 ust. 10 Regulaminu stanowi, ż e o planowanych przerwach lub ograniczeniach w dostawie wody oraz przewidywanym obni ż eniu jej jako ś ci przedsi ę biorstwo b ę dzie informowa ć w sposób zwyczajowo przyj ę ty co najmniej na dwa dni przed planowanym terminem. Tak wi ę c umowa przewiduje wi ę ksz ą dowolno ść co do trybu i sposobu informowania konsumentów o planowanych przerwach w dostawie wody, ni ż stanowi o tym Regulamin. Umowa nie okre ś la równie ż obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego na wypadek odci ę cia dostaw wody i zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego wzgl ę dem konsumentów niedotrzymuj ą cych warunków umowy. Zgodnie z § 18 ust. 2 Regulaminu , Umowa winna okre ś la ć mo ż liwo ść jej rozwi ą zania w przypadkach okre ś lonych przepisami kodeksu cywilnego oraz w § 6 pkt 5 i 6 Regulaminu . Przedmiotowe postanowienia regulaminowe okre ś laj ą sytuacje, w których przedsi ę biorstwo jest uprawnione do odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego, je ż eli odbiorcy us ł ug nie wykonuj ą swoich obowi ą zków (co zostanie szczegó ł owo omówione w dalszej cz ęś ci decyzji). Z odci ę ciem dostaw wody i wstrzymaniem odbioru ś cieków wi ążą si ę jednak okre ś lone procedury, uregulowane w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Zgodnie z nimi w przypadku odci ę cia dostaw wody przedsi ę biorstwo jest obowi ą zane udost ę pni ć zast ę pczy punkt poboru wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi i poinformowa ć o mo ż liwo ś ci korzystania z tego punktu. Ponadto o zamiarze odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza wodoci ą gowego oraz o miejscach i sposobie udost ę pniania zast ę pczych punktów poboru wody przedsi ę biorstwo zawiadamia powiatowego inspektora sanitarnego, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz odbiorc ę us ł ug co najmniej na 20 dni przed planowanym terminem odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego. W przedstawionym przez MPWiK wzorcu umowy brak natomiast zapisów o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa polegaj ą cych na udost ę pnieniu zast ę pczego punktu poboru wody i informowaniu o sposobno ś ciach korzystania z niego. Wzorzec umowy nie przewiduje równie ż , ż e o wstrzymaniu ś wiadczenia us ł ug konsument oraz odpowiednie organy b ę d ą poinformowani w terminie co najmniej 20 dni przed planowanym odci ę ciem dostaw wody lub zamkni ę ciem przy łą cza kanalizacyjnego. Brak zamieszczenia przedmiotowych informacji w umowie mo ż e doprowadzi ć do wykorzystania niewiedzy konsumentów w zakresie obowi ą zków przedsi ę biorcy i odpowiadaj ą cych im uprawnie ń konsumenta. Zamieszczenie w umowie zapisów dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa na wypadek wstrzymania ś wiadczenia us ł ug wzgl ę dem nieuczciwych odbiorców b ę dzie stanowi ć gwarancj ę wykonania tych obowi ą zków przez dostawc ę us ł ug oraz zapewni odbiorcom mo ż liwo ść egzekwowania przys ł uguj ą cych im w tym zakresie uprawnie ń . W my ś l § 33 ust. 5 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, odbiorca ma prawo sk ł ada ć reklamacje w sprawie upustów ilo ś ci dostarczonej wody w przypadku jej zanieczyszczenia. Przedstawiona w toku niniejszego post ę powania umowa – jak ju ż wspomniano w pkt I.1. uzasadnienia niniejszej decyzji – nie zawiera jednak postanowie ń dotycz ą cych zasad 8 stosowania upustów jako ś ciowych. W umowie brak jest równie ż zapisów dotycz ą cych sposobu i terminów za ł atwiania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji (z wyj ą tkiem zapisów dotycz ą cych reklamacji wysoko ś ci wystawionej faktury), co stanowi ł oby gwarancj ę rzeczywistego respektowania przys ł uguj ą cego konsumentom prawa do obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u z ł ej jako ś ci ś wiadczonych us ł ug. Niezamieszczenie w umowie szczegó ł owych zapisów odno ś nie trybu udzielania odpowiedzi na skargi i wnioski odbiorców us ł ug narusza art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , poniewa ż ś wiadczy o tym, ż e konsument nie jest informowany o ca ł o ś ci swoich praw i ca ł o ś ci obowi ą zków dostawcy us ł ug, które w przedmiotowym przypadku ś ci ś le wi ążą si ę z umo ż liwieniem konsumentowi skutecznego dochodzenia roszcze ń . Konsument na podstawie zapisów wzorca Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powinien by ć informowany o tym, ż e przys ł uguje mu prawo sk ł adania skarg i za ż ale ń w zakresie jako ś ci i ilo ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz o tym, w jakim terminie przedsi ę biorstwo udzieli na nie odpowiedzi, tym wyst ę puj ą oni tutaj jako s ł absze strony umów o charakterze adhezyjnym zawieranych z monopolist ą . Umowa nie zawiera równie ż postanowie ń zwi ą zanych bezpo ś rednio z mo ż liwo ś ci ą dochodzenia przez konsumentów odszkodowania z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania przez dostawc ę . § 33 ust. 4 Regulaminu stanowi, ż e odbiorca ma prawo żą da ć wydania decyzji o przyznanie odszkodowania za szkody powsta ł e w zwi ą zku z wykonaniem, utrzymaniem i eksploatacj ą urz ą dze ń zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków . Powy ż szy zapis nie zosta ł przeniesiony do tre ś ci umowy, co ś wiadczy o tym, ż e konsument nie zosta ł poinformowany o wszystkich swoich prawach, które w przedmiotowym przypadku wi ążą si ę z mo ż liwo ś ci ą dochodzenia przez niego roszcze ń odszkodowawczych w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą dostawcy wody. Umowa nie normuje równie ż zasad dotycz ą cych sposobu i terminu og ł oszenia obowi ą zuj ą cej w danym roku taryfy. Zgodnie z art. 24 ust. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo - kanalizacyjne og ł asza zatwierdzone taryfy w miejscowej prasie lub w sposób zwyczajowo przyj ę ty w terminie 7 dni od dnia podj ę cia w tej sprawie uchwa ł y przez rad ę gminy. W § 5 ust. 1 umowa przewiduje, ż e nale ż no ś ci za ś wiadczone us ł ugi obliczane s ą zgodnie z aktualnymi taryfami; brak jednak zapisów mówi ą cych o tym, w jaki sposób konsument mo ż e zapozna ć si ę z obowi ą zuj ą cymi stawkami op ł at za us ł ugi dostaw wody i odprowadzania ś cieków i w jakim trybie przedsi ę biorstwo powinno poda ć je do publicznej wiadomo ś ci. I.3. Trzecia zarzucana praktyka dotyczy ł a naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez niepe ł ne okre ś lenie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów kwestii dotycz ą cych odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy. Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę stanowi, ż e umowa o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy. W analizowanym wzorcu umowy brak jest natomiast kompletnych zapisów normuj ą cych odpowiedzialno ść odbiorcy us ł ug za niedotrzymanie warunków umowy. Umowa nie okre ś la wszystkich sytuacji, uregulowanych w § 6 pkt 5 i 6 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego na obszarze gminy Piekary Ś l ą skie, które uprawniaj ą MPWiK do wstrzymania dostaw wody i odbioru ś cieków wzgl ę dem odbiorców nie wykonuj ą cych swoich obowi ą zków. Zgodnie z § 18 ust. 2 w/w Regulaminu , Umowa winna okre ś la ć mo ż liwo ść jej rozwi ą zania w przypadkach okre ś lonych przepisami kodeksu cywilnego oraz w § 6 pkt 5 i 6 Regulaminu. Stosownie do tych zapisów, przedsi ę biorstwo ma prawo odci ąć dostaw ę wody lub zamkn ąć przy łą cze kanalizacyjne, je ż eli: przy łą cze wodoci ą gowe wykonano niezgodnie z przepisami prawa lub wydanymi warunkami przy łą czenia, odbiorca us ł ug nie ui ś ci ł op ł at za dwa okresy obrachunkowe nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej zap ł aty, zosta ł stwierdzony nielegalny pobór wody tj. bez zawarcia umowy, odprowadzane ś cieki stanowi ą zagro ż enie dla bezpiecze ń stwa lub zdrowia osób obs ł uguj ą cych urz ą dzenia kanalizacyjne 9 lub procesu oczyszczania ś cieków. S ą to zapisy zgodne z art. 8 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Stosowany przez MPWiK Piekary Ś l ą skie wzorzec umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w § 6 ust. 3 przewiduje jedynie, ż e Strony dopuszczaj ą mo ż liwo ść rozwi ą zania umowy ze skutkiem natychmiastowym (odci ę cie dostaw wody), je ż eli odbiorca us ł ug nie ui ś ci ł op ł at za dwa pe ł ne okresy obrachunkowe nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej op ł aty. Umowa nie zawiera zatem kompletnych postanowie ń dotycz ą cych odpowiedzialno ś ci odbiorców us ł ug wodoci ą gowo – kanalizacyjnych za niedotrzymanie warunków umowy, które zgodnie z postanowieniami Regulaminu mog ą skutkowa ć wstrzymaniem ś wiadczenia us ł ug. Na podstawie zapisów umowy konsument nie jest informowany w sposób wyczerpuj ą cy o tym, kiedy dostawcy us ł ug przys ł uguje prawo do odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego. Do zamieszczenia w umowie odpowiednich w tym zakresie zapisów bezpo ś rednio zobowi ą zuje MPWiK Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, którego postanowienia wi ążą przedsi ę biorstwo na podstawie art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu wod ę , i który zawiera minimalny zakres praw i obowi ą zków stron umowy o dostaw ę wody i odbiór ś cieków. Przedsi ę biorstwo ma zatem prawo wstrzyma ć ś wiadczenie us ł ug w przypadkach okre ś lonych w Regulaminie, o czym konsument nie dowiaduje si ę z tre ś ci umowy, poniewa ż podaje ona jedynie wyci ą g z normuj ą cych przedmiotowe zagadnienie postanowie ń regulaminowych. MPWiK mo ż e skorzysta ć z przys ł uguj ą cych mu na podstawie Regulaminu uprawnie ń do wstrzymania dostarczania us ł ug, natomiast na podstawie tre ś ci umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków konsument nie ma mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z tymi uprawnieniami i gro żą cymi mu sankcjami. Zawarcie tych informacji w umowie mo ż e przyczyni ć si ę do tego, i ż konsument ś wiadomy gro żą cej mu odpowiedzialno ś ci powstrzyma si ę od dzia ł a ń , które powoduj ą przerwanie ś wiadczenia us ł ug; zapobiegnie równie ż mo ż liwo ś ci odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego na podstawie zapisów Regulaminu , o których istnieniu konsument nie dowiaduje si ę z tre ś ci umowy. Podawanie konsumentowi tylko szcz ą tkowych informacji powoduje, i ż mo ż e go to wprowadzi ć w b łą d co do jego obowi ą zków oraz uprawnie ń dostawcy us ł ug odno ś nie odpowiedzialno ś ci odbiorcy za niedotrzymanie warunków umowy. Jest to tym bardziej istotne, ż e w przypadku umowy o dostaw ę wody i odbiór ś cieków konsument jest jej s ł absz ą stron ą . W zwi ą zku powy ż szym Organ Antymonopolowy uzna ł za bezprawne w rozumieniu art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł anie MPWiK Piekary Ś l ą skie polegaj ą ce na naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez niepe ł ne okre ś lenie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków kwestii zwi ą zanych z odpowiedzialno ś ci ą odbiorców us ł ug za niedotrzymanie warunków umowy. W tym miejscu nale ż y podkre ś li ć , ż e w tre ś ci uzasadnienia Postanowienia Nr 1 z dnia 04.02.2005r. o wszcz ę ciu niniejszego post ę powania (karta nr 2) wskazano równie ż na inne aspekty zarzucanej praktyki polegaj ą cej na naruszeniu przez MPWiK Piekary Ś l ą skie art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Podniesiono, ż e przedmiotowy zarzut odnosi si ę tak ż e do faktu nieuregulowania w umowach zawieranych z konsumentami kwestii dotycz ą cych odpowiedzialno ś ci dostawcy us ł ug za szkody powsta ł e z jego winy w zwi ą zku z dostarczaniem wody i odprowadzaniem ś cieków. W uzasadnieniu Postanowienia Nr 1 wskazano, ż e umowa nie zawiera wszystkich postanowie ń dotycz ą cych odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy, poniewa ż nie przewiduje mo ż liwo ś ci dochodzenia przez odbiorc ę odszkodowania z tytu ł u poniesionej szkody spowodowanej niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem zobowi ą zania przez dostawc ę oraz nie odsy ł a ani wprost do przepisów Kodeksu Cywilnego, ani do odpowiednich w tym zakresie postanowie ń Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Organ Antymonopolowy postanowi ł uwzgl ę dni ć wyja ś nienia MPWiK w powy ż szym zakresie wyra ż one w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu niniejszego post ę powania. S ł uszna wydaje si ę bowiem uwaga skar ż onego przedsi ę biorstwa, i ż wskazanie w tre ś ci umowy, ż e odbiorca nie mo ż e żą da ć odszkodowania w okre ś lonych przypadkach mówi 10 jednocze ś nie o tym, w jakich okoliczno ś ciach przes ł anki do dochodzenia przez konsumenta roszcze ń odszkodowawczych wyst ę puj ą . Dlatego te ż zakres praktyki, o której mowa w pkt I.3 niniejszej decyzji zosta ł doprecyzowany w brzmieniu jej sentencji. Przejawem praktyki MPWiK polegaj ą cej na naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nie jest dzia ł anie MPWiK polegaj ą ce na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, które nie zawieraj ą wynikaj ą cych z w/w przepisu postanowie ń dotycz ą cych odpowiedzialno ś ci dostawcy us ł ug za szkod ę w zwi ą zku z niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem zobowi ą zania. Podkre ś li ć jednak nale ż y, ż e uprawnienie konsumenta do dochodzenia roszcze ń z tego tytu ł u zawarte zosta ł o w tre ś ci Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego na obszarze gminy Piekary Ś l ą skie. Nie zosta ł o ono przeniesione wprost do tre ś ci umowy, co uniemo ż liwia, jak ju ż podniesiono we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji, zapoznanie si ę przez konsumenta z ca ł o ś ci ą przys ł uguj ą cych mu praw wynikaj ą cych z Regulaminu , które w przedmiotowym przypadku ś ci ś le wi ążą si ę z zagwarantowaniem mu warunków do skutecznego dochodzenia roszcze ń odszkodowawczych. Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zgodnie z art. 1 reguluje zasady dostarczania wody konsumentom zapewniaj ą ce ci ą g ł o ść dostaw i odpowiedni ą jako ść wody, niezawodne odprowadzanie i oczyszczanie ś cieków, a tak ż e ochron ę interesów odbiorców us ł ug z uwzgl ę dnieniem wymaga ń ochrony ś rodowiska i optymalizacji kosztów. Ustawa w art. 6 ust. 2 stanowi, i ż przedsi ę biorca jest obowi ą zany do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wod ę z osob ą , której nieruchomo ść zosta ł a przy łą czona do sieci i która wyst ą pi ł a z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Dodatkowo ustawa w art. 6 ust. 3 okre ś la, jaki zakres ma zosta ć uregulowany w zawieranej umowie. Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne w umowie o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powinno przedstawi ć konsumentom informacje, o których mowa w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w taki sposób, aby mogli oni w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, a tak ż e wykonywa ć obowi ą zki nienara ż aj ą c si ę na kary. Skoro art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę okre ś la, jakie elementy powinna zawiera ć tre ść umowy, nie dope ł nienie tego obowi ą zku jest naruszeniem prawa. Dlatego, te ż praktyka polegaj ą ca na nie umieszczeniu informacji wymaganych przez ustaw ę o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w umowie zawartej z konsumentem, uznaje si ę za sprzeczne z prawem. Celem ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę jest m.in. ochrona interesów odbiorców us ł ug, a wi ę c konsumentów, dlatego te ż zasady okre ś lone przez ustaw ę normuj ą ce prawa i obowi ą zki stron umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nale ż y traktowa ć jako minimaln ą ochron ę , która ewentualnie mog ł aby zosta ć rozszerzona za jej po ś rednictwem. Okre ś lenie przez ustaw ę zakresów, jakie powinna uregulowa ć umowa ma doprowadzi ć równowagi pomi ę dzy wiedz ą , jak ą posiada przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo - kanalizacyjne a wiedz ą któr ą posiada konsument zawieraj ą c umow ę o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. W celu doprowadzenia do takiego wyrównania konsument powinien otrzyma ć stosown ą informacj ę o warunkach i kosztach zwi ą zanych z zakupem wody oraz o swoich i dostawcy us ł ug prawach i obowi ą zkach. Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawierana z konsumentem powinna zawiera ć co najmniej minimum informacji wymaganych przez ustaw ę o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Przedstawienie konsumentowi tylko cz ęś ci uprawnie ń i obowi ą zków wynikaj ą cych z ustawy oraz Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków , mo ż e spowodowa ć , i ż konsument b ę dzie my ś la ł , i ż otrzyma ł za po ś rednictwem umowy informacje o wszystkich prawach i obowi ą zkach stosunku zobowi ą zaniowego. Zawieranie przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Piekarach Ś l ą skich Sp. z o.o. umów z konsumentami, które nie podaj ą konsumentom wszystkich informacji, o których mowa w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nale ż y uzna ć za bezprawne. Spe ł niona, wi ę c zosta ł a pierwsza przes ł anka konieczna do uznania zachowa ń „Miejskiego Przedsi ę biorstwa 11 Wodoci ą gów i Kanalizacji w Piekarach Ś l ą skich” Sp. z o.o. za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Drug ą przes ł ank ą , której wykazanie jest niezb ę dne dla stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa antymonopolowa reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Zdaniem Organu Antymonopolowego zakwestionowane w przedmiotowej decyzji dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na niepodawaniu w zawieranych umowach wszystkich informacji, które zgodnie z ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę powinna zawiera ć umowa godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Niepodanie w umowie informacji o prawach i obowi ą zkach stron umowy wynikaj ą cych z w/w ustawy mo ż e doprowadzi ć do niekorzystania przez konsumenta z jego praw, jak równie ż do niewywi ą zywania si ę przez niego z obowi ą zków. Dodatkowo podanie niepe ł nych informacji o obowi ą zkach i prawach przedsi ę biorcy mo ż e doprowadzi ć do uchybienia wymogom, jakie na profesjonalist ę nak ł ada ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Zakwestionowane w niniejszej decyzji dzia ł ania MPWiK Piekary Ś l ą skie godz ą w interesy nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę do ko ń ca zidentyfikowa ć , bowiem dotycz ą zarówno konsumentów, którzy zawarli umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, jak i potencjalnych klientów przedsi ę biorstwa. Przedmiotowa praktyka narusza zatem zbiorowe interesy konsumentów, tj. interesy wszystkich rzeczywistych i potencjalnych klientów korzystaj ą cych z us ł ug ś wiadczonych przez MPWiK Piekary Ś l ą skie. Tak wi ę c niezamieszczenie w umowach wszystkich informacji, o których mowa w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , a tak ż e podanie cz ęś ci informacji w nieodpowiedni sposób, z naruszeniem obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, godzi w zbiorowe interesy konsumentów, co uzasadnia podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie antymonopolowej, maj ą cych na celu ochron ę konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowa ń przedsi ę biorcy za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu jej stosowania. Jako ś rodki usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś la si ę umieszczenie w tre ś ci nowo zawieranych oraz wszystkich dotychczas zawartych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków wskazanych w tre ś ci niniejszej decyzji informacji wynikaj ą cych z art. 6 ust. 3 pkt 2, 3 i 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzeniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. 2001r. Nr 72, poz. 747 z pó ź n. zm). Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. III. Stosownie do art. 72 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty 12 post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko Miejskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji w Piekarach Ś l ą skich Sp. z o.o. w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 24 PLN zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy organem antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć MPWiK Piekary Ś l ą skie kosztami post ę powania w wysoko ś ci 24 PLN (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia cztery). Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w punkcie III sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 13