RKT-31/2004

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 15.06.2004r. RKT-61-56/04/AW DECYZJA Nr RKT- 31/2004 I. Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535, Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652; Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Kompanii W ę glowej S.A. z siedzib ą w Katowicach ul. Powsta ń ców 30, polegaj ą ce na podejmowaniu bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na ograniczeniu terminu na zg ł oszenie przez konsumenta reklamacji jako ś ciowej w ę gla do 30-dni kalendarzowych liczonych od nast ę pnego dnia po dacie za ł adunku w ę gla przy transporcie samochodowym, co narusza art. 11 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2002r. 141, poz. 1176) w zwi ą zku z art. 10 tej ustawy, i co stanowi naruszenie art. 23a przywo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 100e ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535, Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadaje si ę decyzji rygor natychmiastowej wykonalno ś ci . III. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, 2 poz. 68), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć Kompani ę W ę glow ą S.A. z siedzib ą w Katowicach ul. Powsta ń ców 30, do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 29 z ł (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia dziewi ęć ). Uzasadnienie W zwi ą zku z otrzyman ą skarg ą konsumenta dotycz ą c ą sposobu za ł atwienia reklamacji jako ś ciowej w ę gla (karta nr 15) w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Organem Antymonopolowym) wszcz ę te zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie zasad post ę powania reklamacyjnego przyj ę tych przez Kompani ę W ę glow ą S.A. Celem post ę powania by ł o wst ę pne ustalenie, czy w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego ustalono, ż e Regulamin Sprzeda ż y W ę gla KW S.A. zosta ł wprowadzony Uchwa łą Zarz ą du nr 281/2003 z dnia 29.07.2003r. (karta nr 18). Jego integraln ą cz ęść stanowi ą „ Zasady post ę powania reklamacyjnego jako ś ciowego dla odbiorców w ę gla produkowanego przez Kopalnie KW S.A.” (karty nr 28-54). Do dnia 28.07.2003r. obowi ą zywa ł y regulacje przyj ę te przez poszczególne spó ł ki w ę glowe: Rybnick ą Spó ł k ę W ę glow ą S.A., Rudzk ą Spó ł k ę W ę glow ą S.A., Gliwick ą Spó ł k ę W ę glow ą S.A., Bytomsk ą Spó ł k ę W ę glow ą S.A. i Nadwi ś la ń sk ą Spó ł k ę W ę glow ą S.A. (karta nr 6 verte). Od dnia 29.07.2003r. stosowane s ą jednolite zasady post ę powania reklamacyjnego, b ę d ą ce za łą cznikiem do Regulaminu Sprzeda ż y W ę gla KW S.A. Z powodu krótkiego okresu organizacyjnego zwi ą zanego z utworzeniem Kompanii W ę glowej S.A. w okresie od lutego 2003r. trwa ł y prace nad utworzeniem jednolitego tekstu Regulaminu Sprzeda ż y W ę gla Kompanii W ę glowej S.A. Z uwagi na z ł o ż ono ść tematyki oraz wielko ść struktur przedsi ę biorstwa, prace nad wprowadzeniem jednolitego tekstu dla wszystkich kopal ń skupionych w Kompanii W ę glowej S.A. trwa ł y do dnia 28.07.2003r. Zgodnie z trybem zg ł aszania reklamacji przyj ę tym w „ Zasadach post ę powania reklamacyjnego jako ś ciowego dla odbiorców w ę gla produkowanego przez kopalnie KW S.A.” (karty nr 32-33) reklamuj ą cy ma obowi ą zek zabezpieczy ć w ca ł o ś ci reklamowan ą parti ę w ę gla do dzia ł a ń reklamacyjnych. Reklamowana partia w ę gla musi by ć sk ł adowana oddzielnie na czystym, utwardzonym placu sk ł adowym i zabezpieczona do czasu pobrania próbki rozjemczej. Reklamowany tona ż musi by ć zgodny z dokumentami wysy ł kowymi. Reklamacj ę nale ż y zg ł osi ć pisemnie do sprzedawcy lub Dzia ł u Kontroli Jako ś ci Kopalni, z której pochodzi w ę giel. Jako dat ę zg ł oszenia przyjmuje si ę dat ę wp ł ywu (rejestracji) pisma, faksu. Reklamacja powinna by ć podpisana, wp ł yn ąć w obowi ą zuj ą cym terminie, dotyczy ć ustalonego maksymalnego tona ż u dla jednorazowego zg ł oszenia, zawiera ć dokumenty identyfikuj ą ce reklamowana parti ę w ę gla, zawiera ć podstaw ę zg ł oszenia reklamacji. W przypadku reklamacji jako ś ciowej upowa ż nionym do zg ł oszenia reklamacji jest nabywca. Termin zg ł oszenia reklamacji wynosi do 30 dni kalendarzowych liczonych od nast ę pnego dnia po dacie za ł adunku na samochód do daty wp ł ywu zg ł oszenia reklamacji w Kopalni. Tona ż reklamowany jednym zg ł oszeniem mo ż e wynosi ć maksymalnie do 3.000 ton. Dokumentem identyfikuj ą cym reklamowan ą parti ę jest dokument wywozowy, za ś podstaw ą zg ł oszenia reklamacji s ą wyniki chemicznej analizy parametrów jako ś ciowych potwierdzone przez laboratorium, klasyfikuj ą ce w ę giel do innej klasy handlowej ni ż fakturowana (karta nr 49). 3 Termin na z ł o ż enie reklamacji wed ł ug w/w „ Zasad post ę powania reklamacyjnego (…)” jest okre ś lony w Tabeli nr 2/KW (karta nr 49) i wynosi: a. dla reklamacji jako ś ciowych: - do 30-tu dni kalendarzowych, liczonych od nast ę pnego dnia po otrzymaniu w ę gla przez odbiorc ę przy transporcie wagonowym, - do 30-tu dni kalendarzowych, liczonych od nast ę pnego dnia po dacie za ł adunku przy transporcie samochodowym, b. dla reklamacji sk ł adu ziarnowego i zawarto ś ci kamienia: - do 5-ciu dni roboczych, liczonych od nast ę pnego dnia po otrzymaniu w ę gla przez odbiorc ę transportem wagonowym - przed opuszczeniem bramy kopalni przy transporcie samochodowym. W przypadku wady widocznej, tj. sk ł adu ziarnowego lub kamienia w w ę glu przy za ł adunku na transport samochodowy, odbiorca jest obecny przy za ł adunku i powinien zg ł osi ć zastrze ż enie przed opuszczeniem terenu kopalni. Stwierdzenie wady nie wymaga bada ń laboratoryjnych, a po zg ł oszeniu s ł u ż by kontroli jako ś ci na miejscu i w obecno ś ci odbiorcy dokonuj ą analizy sitowej w ę gla, która umo ż liwia jednoznacznie okre ś lenie jako ś ci konkretnego sortymentu w ę gla. Przy transporcie kolejowym odbiorca podczas roz ł adunku, je ż eli stwierdzi wad ę sk ł adu ziarnowego lub zawarto ść kamienia (wady widoczne) w w ę glu, ma obowi ą zek zg ł oszenia wady do 5-ciu dni roboczych od daty otrzymania w ę gla na stacji kolejowej. Stwierdzenie wady nie wymaga bada ń laboratoryjnych, natomiast krótszy czas zg ł oszenia wi ąż e si ę z dba ł o ś ci ą o jak najmniejsze ponoszenie kosztów pozostawiania za ł adowanego wagonu w dyspozycji stacji odbioru odbiorcy. W przypadku wady niewidocznej, tj. zastrze ż e ń co do warto ś ci opa ł owej, zawarto ś ci popio ł u lub siarki, odbiorca po wykonaniu bada ń laboratoryjnych ma 30 dni kalendarzowych na zg ł oszenie wady w ę gla. 30-dniowy termin dla zg ł oszenia reklamacji jako ś ciowych zdaniem Kompanii W ę glowej S.A. jest terminem „historycznie” sprawdzonym w ramach relacji gospodarczych producent- kupuj ą cy. Kompania W ę glowa S.A. wskaza ł a, ż e ze wzgl ę du na koszt zakupu w ę giel jest szybko wprowadzany do spalania, a w przypadku reklamacji jako ś ciowych partia w ę gla powinna pozosta ć w ca ł o ś ci nienaruszona i jest przedmiotem ponownego pobrania próby przez komisj ę . W wi ę kszo ś ci przypadków klient prosi wi ę c o spowodowanie jak najszybszego przyjazdu komisji producenta celem powtórnego pobrania próby reklamowanej partii w ę gla. Op ł acalno ść transportu samochodowego w relacji do kolejowego powoduje, ż e odbywa si ę on w przewa ż aj ą cej cz ęś ci w promieniu do oko ł o 200 km od kopalni producenta. Tak wi ę c, po za ł adunku, towar dowieziony jest do klienta maksymalnie w ci ą gu 1 doby a wi ę c zdaniem Kompanii W ę glowej S.A. jest uzasadnione, ż e termin sk ł adania reklamacji liczony jest od dnia nast ę pnego po dacie za ł adunku na drobnicy kopalni (karta nr 13). System sprzeda ż y klientom odbywa si ę na podstawie podpisanych umów, z ł o ż onych pisemnych zamówie ń lub poprzez wskazanie przez kupuj ą cego z oferty sprzeda ż y klasy i sortymentu w ę gla, który chce zakupi ć w przypadku zap ł aty gotówk ą . Ka ż dy sortyment w ę gla oznaczony jest odpowiednim kodem, u ż ywanym do jego identyfikacji. Kopalnia ma obowi ą zek sprzeda ć w ę giel o jako ś ci wskazanej przez klienta. Wskazany przez klienta oznaczony sortyment w ę gla posiada sprawdzone w laboratorium parametry jako ś ciowe, które s ą wykazane na fakturze lub dostarczane na żą danie w postaci odr ę bnego certyfikatu (karty nr 13 verte, 23-27). W ka ż dej kopalni prowadz ą cej sprzeda ż drobnicow ą znajduje si ę budynek, w którym realizowana jest obs ł uga osób nabywaj ą cych w ę giel. S ą tam wywieszone ceny w ę gla, uzyskiwane od klientów informacje, potrzebne do wprowadzenia do systemów informatycznych sprzeda ż y lub kas fiskalnych, jak równie ż wywieszane s ą og ł oszenia i informacje dla kupuj ą cych. Ka ż dy kto wywozi w ę giel z kopalni jest wi ę c zmuszony do 4 udania si ę do miejsca (odr ę bny budynek lub budynek wagi), oznaczonego jako Biuro Obs ł ugi Klienta, gdzie podaje dane niezb ę dne do rejestracji obrotu w ę glowego (karta nr 13). Konsumenci nabywaj ą cy w ę giel w celach niezwi ą zanych z dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą s ą informowani o zasadach post ę powania reklamacyjnego poprzez umieszczenie odpowiedniego wyci ą gu „Zasad post ę powania reklamacyjnego (…)” na tablicach og ł osze ń w Biurach Obs ł ugi Klienta w punktach sprzeda ż y drobnicowej (karta nr 11 verte, 14). W punktach Obs ł ugi Klienta s ą dost ę pne równie ż pe ł ne teksty Regulaminu Sprzeda ż y W ę gla, obowi ą zuj ą ce w Kompanii W ę glowej S.A. W ten sposób kupuj ą cy ma mo ż liwo ść zapoznania si ę z zasadami przed zakupem w ę gla. W wyniku analizy zebranego w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego materia ł u dowodowego, w dniu 07.05.2004r. postanowieniem wszcz ę to z urz ę du przeciwko Kompanii W ę glowej S.A. post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na ograniczeniu terminu na zg ł oszenie przez konsumenta reklamacji jako ś ciowej w ę gla do 30-dni kalendarzowych liczonych od nast ę pnego dnia po dacie za ł adunku w ę gla przy transporcie samochodowym, co mo ż e narusza ć art. 11 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2002r. 141, poz. 1176) w zwi ą zku z art. 10 tej ustawy, i co zarazem mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a przywo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (karty nr 1-2). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Kompania W ę glowa S.A. poinformowa ł a, ż e wydanie „Zasad post ę powania reklamacyjnego (…)” mia ł o za zadanie uporz ą dkowanie sposobu dzia ł ania w jej wszystkich jednostkach organizacyjnych, które poprzednio znajdowa ł y si ę w strukturach pi ę ciu spó ł ek w ę glowych, gdzie tego typu regulacje ró ż ni ł y si ę znacznie mi ę dzy sob ą . Wi ę kszo ść sprzeda ż y w ę gla Kompanii W ę glowej S.A. jest prowadzona do innych przedsi ę biorstw i firm na zasadach umów. Procedury reklamacyjne prowadz ą dzia ł y Kontroli Jako ś ci producentów (kopalni). W „Zasadach post ę powania reklamacyjnego (…)” istnieje droga odwo ł ania klienta od decyzji producentów poprzez skierowanie od podj ę tej przez s ł u ż by kopalni decyzji w sprawie sposobu za ł atwienia reklamacji do Centrali Kompanii W ę glowej S.A. ds. Marketingu. Wprowadzone „Zasady post ę powania reklamacyjnego” w ż adnym przypadku nie mia ł y w zamiarze ograniczenia praw konsumenta zawartych w ustawie o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej (…), a ich celem by ł o jedynie uporz ą dkowanie sposobu za ł atwienia reklamacji oraz obiegu pism i dokumentacji (karta nr 20). Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. I. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma 5 charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw, z tego wzgl ę du, ż e by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale te ż niepotrzebnie ogranicza ł o Organ Antymonopolowy w jego decyzjach w sprawach niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajduj ą si ę w innych ustawach, poza ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ Antymonopolowy wydaj ą c decyzj ę , o jakiej mowa w art. 23c w/w ustawy, musi zatem zastosowa ć inne ustawy i na podstawie ich przepisów oceni ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Przes ł ankami zastosowania art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów w przedmiotowej sprawie jest wykazanie bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy polegaj ą cych na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów. Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie powy ż sze narusza zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie analizy zasad post ę powania reklamacyjnego stosowanych przez Kompani ę W ę glow ą S.A. w ą tpliwo ś ci wzbudzi ł 30-dniowy termin na zg ł oszenie przez konsumenta reklamacji jako ś ciowej. Stwierdzenie takiej wady jak np. zbyt niska kaloryczno ść w ę gla jest mo ż liwe dopiero po rozpocz ę ciu spalania zakupionego w ę gla. Dopóty dopóki konsument nie zacznie korzysta ć z w ę gla dopóty nie jest w stanie zorientowa ć si ę co do jego jako ś ci. Je ż eli w ci ą gu 30-dni od dnia nast ę pnego po dacie za ł adunku nie zacznie u ż ywa ć zakupionego w ę gla na potrzeby np. centralnego ogrzewania, nie b ę dzie móg ł stwierdzi ć ewentualnych podstaw do wniesienia reklamacji jako ś ciowej. Po up ł ywie 30 dni od daty za ł adunku w ę gla reklamacja nie mo ż e by ć skutecznie z ł o ż ona i pozostaje bez rozpatrzenia (karty nr 18, 36, 60, 63, 68). Dowodz ą tego pisma skierowane przez Kompani ę W ę glow ą S.A. do konsumentów w odpowiedzi na z ł o ż one przez nich reklamacje, w których s ą informowani o przekroczeniu 30- dniowego terminu na zg ł oszenie reklamacji jako ś ciowej, co powoduje, ż e nie wszczyna si ę post ę powania reklamacyjnego. W efekcie konsumenci, którzy kupili w ę giel i zacz ę li go u ż ywa ć po up ł ywie 30 dni od daty za ł adunku, np. kupili w ę giel latem na potrzeby centralnego ogrzewania, zostaj ą pozbawieni prawa skutecznego zg ł oszenia reklamacji jako ś ciowej. Ka ż da reklamacja jako ś ciowa z ł o ż ona z naruszeniem 30-dniowego terminu zostanie bowiem za ł atwiona odmownie bez przeprowadzenia post ę powania reklamacyjnego, co jest równoznaczne ze zwolnieniem si ę przez Kompani ę W ę glow ą S.A. z odpowiedzialno ś ci za z łą jako ść sprzedanego w ę gla. Maj ą c powy ż sze na uwadze okoliczno ś ci sprawy zosta ł y poddane analizie na gruncie art. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2002r. 141, poz. 1176) reguluj ą cej zasady odpowiedzialno ś ci sprzedawcy wobec kupuj ą cego za niezgodno ść towaru z umow ą . Ustawa ta implementuje do prawa polskiego dyrektyw ę 99/44 z dnia 25 maja 1999r. dotycz ą c ą niektórych aspektów sprzeda ż y towarów konsumpcyjnych i zwi ą zanych z tym gwarancji (Dz.U. WE nr L 171 z dnia 9 lipca 1999r.) oraz dyrektyw ę 98/6 z dnia 16 lutego 1998r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom (Dz.U. WE 80 z dnia 18 marca 1998r.). Art. 1 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej (…) mówi, i ż stosuje si ę j ą do dokonywanej w zakresie dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstwa sprzeda ż y rzeczy ruchomej osobie fizycznej, która nabywa t ę rzecz w celu niezwi ą zanym z dzia ł alno ś ci ą zawodow ą lub gospodarcz ą . W ę giel sprzedawany przez kopalnie wchodz ą ce w sk ł ad Kompanii W ę glowej S.A. konsumentom nale ż y zatem uzna ć za towar konsumpcyjny w rozumieniu art. 1 ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej (...). Do sprzeda ż y konsumenckiej nie maj ą zastosowania przepisy 6 Kodeksu cywilnego od art. 556 do art. 581, a zatem przepisy o r ę kojmi za wady i gwarancji. Zgodnie z art. 4 ust. 1 w/w ustawy sprzedawca odpowiada wobec kupuj ą cego, je ż eli towar konsumpcyjny w chwili jego wydania jest niezgodny z umow ą ; w przypadku stwierdzenia niezgodno ś ci przed up ł ywem sze ś ciu miesi ę cy od wydania towaru domniemywa si ę , ż e istnia ł a ona w chwili wydania towaru. Je ż eli zatem w ę giel nie b ę dzie posiada ł parametrów jako ś ciowych deklarowanych przez sprzedawc ę -kopalni ę , to mo ż na go uzna ć za towar niezgodny z umow ą . W my ś l art. 8 ust. 1 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej (…) je ż eli towar konsumpcyjny jest niezgodny z umow ą , kupuj ą cy mo ż e żą da ć doprowadzenia go do stanu zgodnego z umow ą przez nieodp ł atn ą napraw ę albo wymian ę na nowy, chyba ż e naprawa albo wymiana s ą niemo ż liwe lub wymagaj ą nadmiernych kosztów. Przy ocenie nadmierno ś ci kosztów uwzgl ę dnia si ę warto ść towaru zgodnego z umow ą oraz rodzaj i stopie ń stwierdzonej niezgodno ś ci, a tak ż e bierze si ę pod uwag ę niedogodno ś ci, na jakie narazi ł by kupuj ą cego inny sposób zaspokojenia. Je ż eli zatem konsument stwierdzi, ż e zakupiony przez niego w ę giel nie spe ł nia wymaga ń jako ś ciowych, co do zasady mo ż e żą da ć jego wymiany na nowy. Zgodnie z art. 9 ust. 1 o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej (…) konsument mo ż e wyst ą pi ć ze stosownym roszczeniem w ci ą gu dwóch miesi ę cy od stwierdzenia niezgodno ś ci towaru z umow ą , przepis ten stanowi bowiem, ż e kupuj ą cy traci uprawnienia przewidziane w art. 8, je ż eli przed up ł ywem dwóch miesi ę cy od stwierdzenia niezgodno ś ci towaru konsumpcyjnego z umow ą nie zawiadomi o tym sprzedawcy. A zatem konsument, który stwierdzi ł , ż e nabyty przez niego w ę giel nie posiada odpowiednich parametrów jako ś ciowych, w ci ą gu 2 miesi ę cy od daty dokonania tego stwierdzenia powinien zg ł osi ć ten fakt Kompanii W ę glowej S.A. Do zachowania terminu wystarczy wys ł anie zawiadomienia przed jego up ł ywem. Art. 10 w/w ustawy okre ś la termin, w jakim sprzedawca ponosi odpowiedzialno ść za niezgodno ść towaru z umow ą . Stanowi, ż e sprzedawca odpowiada za niezgodno ść towaru konsumpcyjnego z umow ą jedynie w przypadku jej stwierdzenia przed up ł ywem dwóch lat od wydania towaru kupuj ą cemu; termin ten biegnie na nowo w razie wymiany towaru. Oznacza to, ż e konsument mo ż e skutecznie zg ł osi ć sprzedawcy-kopalni, i ż kupiony przez niego w ę giel jest niezgodny z umow ą w ci ą gu dwóch lat od wydania mu w ę gla (przy zachowaniu terminu okre ś lonego w art. 9 ust 1). Tymczasem Kompania W ę glowa S.A. ustali ł a, ż e termin zg ł oszenia reklamacji jako ś ciowej wynosi 30-dni od dnia nast ę pnego po dacie za ł adunku. Termin zg ł oszenia niezgodno ś ci towaru z umow ą zosta ł zatem znacznie skrócony w stosunku do terminu przyj ę tego w art. 10 w/w ustawy. Reklamacje z ł o ż one po up ł ywie 30-dniowego terminu nie s ą rozpatrywane (karty nr 18, 36, 60, 63, 68), co jest równoznaczne ze zwolnieniem si ę przez Kompani ę W ę glow ą S.A. z odpowiedzialno ś ci wzgl ę dem konsumenta za jako ść sprzedanego mu w ę gla. W tym kontek ś cie szczególn ą uwag ę nale ż y zwróci ć na art. 11 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej (...), który stanowi, i ż uprawnie ń unormowanych w tej ustawie nie mo ż na wy łą czy ć ani ograniczy ć w drodze umowy zawartej przed zawiadomieniem sprzedawcy o niezgodno ś ci towaru konsumpcyjnego z umow ą . W szczególno ś ci nie mo ż na tego dokona ć przez o ś wiadczenie kupuj ą cego, ż e wie o wszelkich niezgodno ś ciach towaru z umow ą , lub przez wybór prawa obcego. Przyj ę ty przez Kompani ę W ę glow ą S.A. termin, w którym konsument mo ż e skutecznie zg ł osi ć reklamacj ę jako ś ciow ą w ę gla, prowadzi do ograniczeniem jego prawa do zg ł oszenia niezgodno ś ci towaru z umow ą , z którego, w ś wietle art. 10 w/w ustawy mo ż e korzysta ć w ci ą gu 2 lat od daty wydania mu towaru. Termin ten zarazem ogranicza odpowiedzialno ść Kompani W ę glowej S.A. za z łą jako ść w ę gla jedynie do 30-dni kalendarzowych liczonych od nast ę pnego dnia po dacie za ł adunku w ę gla przy transporcie samochodowym, gdy zgodnie z w/w art. 10 ustawy powinna ponosi ć t ą odpowiedzialno ść przez 2 lata od wydania towaru kupuj ą cemu. 7 Jak wykazano powy ż ej Kompania W ę glowa S.A. naruszy ł a art. 11 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej (…) w zwi ą zku z art. 10 tej ustawy. Termin przyj ę ty przez ni ą w „ Zasadach post ę powania reklamacyjnego jako ś ciowego dla odbiorców w ę gla produkowanego przez kopalnie KW S.A. ” jest zdecydowanie krótszy od terminu, w jakim konsument ma prawo zg ł osi ć niezgodno ść towaru z umow ą , wynikaj ą cego z art. 10 w/w ustawy. Ustalaj ą c 30-dniowy termin na zg ł oszenie reklamacji jako ś ciowej w ę gla Kompania W ę glowa S.A. naruszy ł a prawa konsumenta okre ś lone w ustawie o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej (…). Zauwa ż y ć równie ż nale ż y, i ż Kompania W ę glowa S.A. dzia ł a na rynku jako profesjonalista, a ka ż dy przedsi ę biorca w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej, zgodnie z art. 355 § 2 K.c., zobowi ą zany jest do zachowania nale ż ytej staranno ś ci. Kompania W ę glowa S.A. nie powinna zatem formu ł owa ć zasad post ę powania reklamacyjnego w sposób naruszaj ą cy prawa konsumenta – s ł abszej strony stosunku zobowi ą zaniowego - wynikaj ą ce z ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej (…). Wprowadzenie przez Kompani ę W ę glow ą S.A. do „ Zasad post ę powania reklamacyjnego (…) ” terminu na zg ł oszenie przez konsumenta reklamacji jako ś ciowej w ę gla krótszego od terminu przewidzianego na zg ł oszenie niezgodno ś ci towaru z umow ą okre ś lonego w art. 10 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej (…) jest równoznaczne z naruszeniem art. 11 tej ustawy, st ą d dzia ł anie tego przedsi ę biorcy nale ż y uzna ć za bezprawne. Spe ł niona wi ę c zosta ł a pierwsza przes ł anka konieczna do uznania zachowania Kompanii W ę glowej S.A. za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Drug ą przes ł ank ą , której wykazanie jest niezb ę dne dla stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż jego bezprawne dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów znaczy dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Równie ż naruszenie indywidualnego interesu konsumenta nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu konsumentów, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, który wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł a ć zakazane skutki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej 1 . Zdaniem Organu Antymonopolowego zakwestionowane w przedmiotowej decyzji dzia ł anie przedsi ę biorcy - polegaj ą ce na stosowaniu w „Zasadach post ę powania reklamacyjnego (…)” zapisu naruszaj ą cego art. 11 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej (…) w zwi ą zku z art. 10 tej ustawy, godzi w interes konsumentów, nie mog ą oni bowiem korzysta ć z pe ł ni praw przyznanych im w tej ustawie. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowej praktyki niezb ę dne jest wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów, dotyczy tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć . S ą to zarówno konsumenci, którzy ju ż nabyli w ę giel od Kompanii W ę glowej S.A. i których reklamacje jako ś ciowe w ę gla nie zosta ł y 1 Wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 26 lutego 2004r. sygn. akt III SK 2/04 8 rozpatrzone z uwagi na przekroczenie 30-dniowego terminu na ich wniesienie, jak i jej potencjalni klienci. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów dla odpowiedniej ochrony konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem druga przes ł anka konieczna do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji. II. Zgodnie z art. 100e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy mo ż e nada ć decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci rygor natychmiastowej wykonalno ś ci je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy wa ż ny interes konsumentów – nabywców w ę gla od Kompanii W ę glowej S.A. wymaga, by Kompania W ę glowa S.A. jak najszybciej zaniecha ł a stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w punkcie I sentencji niniejszej decyzji i za ł atwiaj ą c reklamacje jako ś ciowe sk ł adane przez konsumentów zaprzesta ł a naruszania art. 11 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej (…) oraz zastosowa ł a si ę do wymogów wynikaj ą cych z art. 10 tej ustawy w zakresie terminu przys ł uguj ą cego konsumentowi na zg ł oszenie niezgodno ś ci towaru z umow ą . Pozwoli to bowiem na obj ę cie ochron ą wi ę kszej liczby konsumentów, w szczególno ś ci równie ż tych którzy nabyli ju ż w ę giel a nie rozpocz ę li jeszcze jego spalania, i na ograniczenie trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Maj ą c powy ż sze na uwadze Kompania W ę glowa S.A. niezw ł ocznie po otrzymaniu niniejszej decyzji powinna zaniecha ć stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów stwierdzonej w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. III. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez Kompani ę W ę glow ą S.A. praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 29 z ł zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy Organem Antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym Organ Antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Kompani ę W ę glow ą S.A. kosztami post ę powania w wysoko ś ci 29 z ł (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia dziewi ęć ). St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. 9 Na postanowienie zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral