RKT-30/2004

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 08.06.2004 r. RKT-61-41/04/MF DECYZJA Nr RKT-30/2004 I Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 z zm. Dz. U. z 2003r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004r. Nr 93, poz. 891) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Przedsi ę biorstwu Energetycznemu Systemy Ciep ł ownicze S.A. ul. POW 2 42-200 Cz ę stochowa, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: na podstawie art. 23c) ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a) ust. 1 i 2 w/w ustawy uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , bezprawne dzia ł anie Przedsi ę biorstwa Energetycznego Systemy Ciep ł ownicze S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie, polegaj ą ce na tym, ż e: 1) w umowie sprzeda ż y ciep ł a dla odbiorców indywidualnych z zastosowaniem w rozliczeniach za ciep ł o taryfy jednocz ł onowej oraz umowie sprzeda ż y ciep ł a dla odbiorców indywidualnych z zastosowaniem w rozliczeniach za ciep ł o taryfy wielocz ł onowej zawieranych z konsumentami nie okre ś lono: a) obliczeniowego nat ęż enia przep ł ywu no ś nika ciep ł a i tabel regulacyjnych oraz szczegó ł owych warunków i terminów wprowadzania zmian ustale ń w tym zakresie (a tak ż e w zakresie zmiany wielko ś ci zamówionej mocy cieplnej), co stanowi naruszenie § 12 pkt 2 lit. b rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 sierpnia 2000r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci ciep ł owniczych, obrotu ciep ł em, ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców (Dz.U. Nr 72, poz. 845), b) rodzaju no ś nika ciep ł a i jego parametrów dla warunków obliczeniowych, co stanowi naruszenie § 12 pkt 2 lit. c w/w rozporz ą dzenia, c) terminu rozpocz ę cia dostarczania ciep ł a do obiektów oraz szczegó ł owych warunków ustalania terminów rozpoczynania i przerywania dostarczania ciep ł a w celu ogrzewania i dla innych potrzeb, co stanowi naruszenie § 12 pkt 2 lit. d w/w rozporz ą dzenia, d) miejsca rozgraniczenia eksploatacji urz ą dze ń lub instalacji, co stanowi naruszenie § 12 pkt 3 w/w rozporz ą dzenia, e) praw i obowi ą zków stron, co stanowi naruszenie § 12 pkt 4 w/w rozporz ą dzenia, f) szczegó ł owych zasad ustalenia terminów przeprowadzania prób i bada ń kontrolnych oraz konserwacji i remontów eksploatowanych przez strony urz ą dze ń i instalacji, co stanowi naruszenie § 12 pkt 5 w/w rozporz ą dzenia, g) szczegó ł owych zasad wprowadzania planów ogranicze ń oraz wstrzymania dostarczania ciep ł a, co stanowi naruszenie § 12 pkt 6 w/w rozporz ą dzenia, h) odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy, a w szczególno ś ci za: 2 - przekroczenie zamówionej mocy cieplnej lub obliczeniowego nat ęż enia przep ł ywu no ś nika ciep ł a, dopuszczalnych odchyle ń od parametrów no ś nika ciep ł a oraz dopuszczalnych przerw i ogranicze ń w dostarczaniu ciep ł a, - niedotrzymanie standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców, - nielegalny pobór ciep ł a, - zwrot zanieczyszczonego no ś nika ciep ł a lub jego kradzie ż , co stanowi naruszenie § 12 pkt 8 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego, i) standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców, co stanowi naruszenie § 12 pkt 9 w/w rozporz ą dzenia, j) bonifikat, upustów i op ł at z tytu ł u niedotrzymania przez strony warunków umowy, co stanowi naruszenie § 12 pkt 10 lit. c w/w rozporz ą dzenia, k) miejsca zainstalowania i wymaga ń dotycz ą cych uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, co stanowi naruszenie § 12 pkt 11 w/w rozporz ą dzenia i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23c) ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 z zm. Dz. U. z 2003r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004r. Nr 93, poz. 891) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji okre ś la si ę Przedsi ę biorstwu Energetycznemu Systemy Ciep ł ownicze S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów polegaj ą ce na umieszczeniu w tre ś ci nowo zawieranych, jak i dotychczas zawartych umów sprzeda ż y ciep ł a z konsumentami, wszystkich informacji o których mowa w § 12 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 sierpnia 2000r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci ciep ł owniczych, obrotu ciep ł em, ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców (Dz.U. Nr 72, poz. 845). III. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 z zm. Dz. U. z 2003r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004r. Nr 93, poz. 891) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć Przedsi ę biorstwo Energetyczne Systemy Ciep ł ownicze S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 28,50 PLN (s ł ownie: dwadzie ś cia osiem z ł otych pi ęć dziesi ą t groszy). Uzasadnienie W okresie od 19.08.2003r. do 09.10.2003r. przeprowadzone zosta ł o w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym) post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie ustalenia czy Przedsi ę biorstwo Energetyczne Systemy Ciep ł ownicze S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie stosuje we wzorcach umownych zawieranych z konsumentami postanowienia mog ą ce nosi ć znamiona niedozwolonych postanowie ń umownych. 3 Poniewa ż analiza dokumentów i informacji zebranych w toku tego post ę powania wyja ś niaj ą cego da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w opisanej sprawie mog ł o nast ą pi ć naruszenie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą ), w dniu 04.03.2004r. wszcz ę to z urz ę du post ę powanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez Przedsi ę biorstwo Energetyczne Systemy Ciep ł ownicze S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie (zwane dalej PEC) bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta nr 1). W odpowiedzi na zarzuty zawarte w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania PEC stwierdzi ł o (karta nr 28), ż e zakwestionowane wzorce umów sprzeda ż y ciep ł a dla odbiorców indywidualnych zawieraj ą w swoich zapisach odno ś niki do odpowiednich, aktualnych przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne oraz wszystkich przepisów wykonawczych do tej ustawy. Zamierzeniem PEC w procesie tworzenia wzorców umów by ł o stworzenie takiego wzorca, który wobec wielu nowelizacji w/w przepisów prawa nie wymaga ł by ci ą g ł ej aktualizacji. PEC w chwili obecnej posiada oko ł o (…) zawartych umów sprzeda ż y ciep ł a i ka ż da aktualizacja przepisów prawa powodowa ł aby ka ż dorazowo konieczno ść aktualizacji bardzo du ż ej ilo ś ci umów sprzeda ż y ciep ł a. Dlatego te ż wprowadzono w w/w wzorcach umów zapisy odnosz ą ce si ę do przepisów prawa. Uj ę cie tych zapisów mia ł o dodatkowo za zadanie wprowadzi ć czytelno ść i przejrzysto ść umowy dla konsumenta (odbiorcy) indywidualnego. Przes ł anki te wynika ł y równie ż z faktu, i ż konsumenci (odbiorcy ciep ł a) z regu ł y nie znaj ą aparatu poj ę ciowego i specyfiki wyra ż e ń normowanych w przepisach ustawy Prawo energetyczne, tym bardziej, ż e w rozporz ą dzeniu „przy łą czeniowym” znajduj ą si ę zapisy mówi ą ce o tym, ż e w sytuacji w której strony nie okre ś li ł y pewnych standardów w umowie zastosowanie maj ą przepisy rozporz ą dzenia, a z kolei wzorce tych umów wyczerpuj ą znamiona postanowienia art. 5 ust. 1 i 2 ustawy Prawo energetyczne. PEC wskaza ł o, ż e umowa sprzeda ż y ciep ł a wyst ę puje najcz ęś ciej, jako umowa sprzeda ż y. Stosownie do art. 555 K.c. przepisy o sprzeda ż y rzeczy stosuje si ę odpowiednio do sprzeda ż y energii. Zdaniem S ą du Antymonopolowego w ś wietle art. 535 i art. 555 K.c. do istotnych postanowie ń umowy sprzeda ż y paliw i energii nale ż a ł oby w zasadzie zaliczy ć jedynie okre ś lenie przedmiotu sprzeda ż y , który sprzedawca zobowi ą zuje si ę przenie ść na w ł asno ść kupuj ą cego oraz cen ę jako ś wiadczenie ekwiwalentne kupuj ą cego. Pozosta ł e za ś sk ł adniki wymienione w art. 5 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne oraz w rozporz ą dzeniu „przy łą czeniowym” s ą elementami nieistotnymi z punktu widzenia doj ś cia do skutku umowy danego rodzaju, a ich zamieszczenie w umowie wynika z obowi ą zku o charakterze publicznoprawnym obci ąż aj ą cym w pierwszej kolejno ś ci przedsi ę biorstwo energetyczne. Brak w umowach z konsumentami precyzyjnych zapisów o których mowa w § 12 rozporz ą dzenia nie jest przejawem bezprawnych dzia ł a ń ze strony PEC nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, lecz jest jedynie konsekwencj ą opisanych za ł o ż e ń stworzenia wzorca umowy. Organ Antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a) ust. 1 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. 4 Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. Brak cech bezprawno ś ci winien, w my ś l art. 6 K.c., wykaza ć przedsi ę biorca (Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 – 118). Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy Prawo energetyczne dostarczanie paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciep ł a odbywa si ę na podstawie umowy sprzeda ż y lub umowy przesy ł owej. Umowy powinny uwzgl ę dnia ć zasady okre ś lone w ustawie i warunki ustalone w koncesjach oraz zawiera ć co najmniej: 2) umowa sprzeda ż y – postanowienia dotycz ą ce: ilo ś ci sprzeda ż y paliw gazowych, energii elektrycznej albo ciep ł a w podziale na okresy umowne, sposobu ustalania cen i warunków wprowadzania ich zmian, sposobu rozlicze ń , odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy, okresu jej obowi ą zywania i warunków rozwi ą zania. Przedsi ę biorstwo energetyczne mo ż e zawiera ć z odbiorc ą , któremu dostarcza paliwa gazowe, energi ę elektryczn ą lub ciep ł o na podstawie cen i stawek op ł at ustalonych w taryfie, jedn ą umow ę zawieraj ą c ą postanowienia umowy sprzeda ż y i umowy przesy ł owej. Art. 9 ustawy Prawo energetyczne zawiera delegacj ę dla ministra w ł a ś ciwego do spraw gospodarki do wydania rozporz ą dzenia, które powinno m.in. okre ś la ć podstawowe elementy umowy o przy łą czenie, umowy sprzeda ż y i umowy o ś wiadczenie us ł ug przesy ł owych. W oparciu o w/w upowa ż nienie wydane zosta ł o rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki z dnia 11 sierpnia 2000r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci ciep ł owniczych, obrotu ciep ł em, ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców (Dz.U. Nr 72, poz. 845 - zwane dalej rozporz ą dzeniem przy łą czeniowym), które w § 12 okre ś la niezb ę dne elementy umowy sprzeda ż y ciep ł a. Zgodnie z pogl ą dami doktryny „wydaje si ę ze wszech miar celowe, aby przedsi ę biorstwa energetyczne pos ł ugiwa ł y si ę wzorcami umów, bowiem trudno sobie wyobrazi ć , aby przyk ł adowo wszelkie postanowienia ka ż dej umowy (...) by ł y indywidualnie negocjowane. Wzorzec umowy powinien zawiera ć te wszystkie elementy, o których mowa w Ustawie lub przepisach wykonawczych do Ustawy oraz innych obowi ą zuj ą cych przepisach prawa” 1 . oraz „(...) w zakresie samego tylko obrotu ciep ł em przepisy wydane na podstawie art. 9 ustawy wyró ż niaj ą przedsi ę biorstwa ciep ł ownicze, przedsi ę biorstwa wytwórcze oraz przedsi ę biorstwa obrotu ciep ł em. Przepisy te okre ś laj ą wiele nie okre ś lonych ustawowo zagadnie ń , które powinny by ć uwzgl ę dnione w umowie, w tym tak ż e szczegó ł owo prawa i obowi ą zki stron”. 2 1 J. Baehr, E. Stawicki „Prawo energetyczne. Komentarz.” Fundusz Wspó ł pracy Cooperation Fund, Program SEW & Mi ę dzykomunalna Spó ł ka Akcyjna MUNICIPIUM Warszawa 1999, str. 43 2 Ibidem str. 46 5 Z powy ż szego wynika, ż e umowy zawierane przez przedsi ę biorstwa ciep ł ownicze z konsumentami powinny zawiera ć elementy okre ś lone w art. 5 ustawy Prawo energetyczne oraz w § 12 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego. Wspomniane przepisy szczegó ł owo reguluj ą obowi ą zki dostawcy ciep ł a w stosunku do klientów korzystaj ą cych z jego us ł ug. Ponadto w/w przepisy okre ś laj ą niezb ę dne elementy umowy sprzeda ż y ciep ł a. Okre ś laj ą one obowi ą zki i prawa stron takiej umowy. Celem wprowadzenia do przedmiotowej ustawy i rozporz ą dze ń wykonawczych szczegó ł owych zapisów nak ł adaj ą cych na przedsi ę biorstwa ciep ł ownicze okre ś lone obowi ą zki by ł o zapewnienie konsumentom (odbiorcom) nale ż ytej ochrony przed silniejsz ą stron ą umowy, jak ą jest dostawca ciep ł a. Ś wiadczy o tym bezwzgl ę dnie wi ążą cy charakter tych przepisów. Analiza umów sprzeda ż y ciep ł a dla odbiorców indywidualnych z zastosowaniem w rozliczeniach za ciep ł o taryfy jednocz ł onowej oraz umów sprzeda ż y ciep ł a dla odbiorców indywidualnych z zastosowaniem w rozliczeniach za ciep ł o taryfy wielocz ł onowej zawieranych przez PEC z konsumentami w oparciu o stosowane wzorce umowne stanowi podstaw ę do przyj ę cia nast ę puj ą cych ustale ń (karty nr 12-13, 14-15, 24-25 i 26-27). a) W w/w umowach nie okre ś lono obliczeniowego nat ęż enia przep ł ywu no ś nika ciep ł a i tabel regulacyjnych oraz szczegó ł owych warunków i terminów wprowadzania zmian ustale ń w tym zakresie (a tak ż e w zakresie zmiany wielko ś ci zamówionej mocy cieplnej), co stanowi naruszenie § 12 pkt 2 lit. b rozporz ą dzenia przy łą czeniowego. Zgodnie z § 27 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego okre ś laj ą cego standardy jako ś ciowe obs ł ugi odbiorców odchylenie od obliczeniowego nat ęż enia przep ł ywu no ś nika ciep ł a dostarczonego do w ę z ł a cieplnego nie powinno przekracza ć w sieciach parowych: + 3% i – 8%, a w sieciach gor ą cej wody: +5% i -5%. Z kolei odchylenie temperatury no ś nika ciep ł a dostarczanego do w ę z ł a cieplnego w stosunku do tabeli regulacyjnej nie powinno przekracza ć w sieciach parowych: +5% i -10%, a w sieciach gor ą cej wody +5% i -5% pod warunkiem, ż e temperatura wody zwracanej z w ę z ł a cieplnego do sieci ciep ł owniczej jest zgodna z tabel ą regulacyjn ą , z tolerancj ą +7% i -7%. § 38 - § 44 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 pa ź dziernika 2000r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz.U. Nr 96, poz. 1053 – zwane dalej rozporz ą dzeniem taryfowym) wskazuj ą konsekwencje, jakie wynikaj ą w sytuacji niedotrzymania przez przedsi ę biorstwo ciep ł ownicze standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców lub niedotrzymania przez odbiorców warunków umowy. Przyk ł adowo mo ż na tu wskaza ć sytuacje zwi ę kszenia lub zmniejszenia obliczeniowego nat ęż enia przep ł ywu no ś nika ciep ł a (i przekroczenia jego dopuszczalnego odchylenia) przez przedsi ę biorstwo ciep ł ownicze lub odbiorc ę , b ą d ź te ż podniesienie lub obni ż enie przez strony umowy temperatury dostarczonego (zwracanego) no ś nika ciep ł a i przekroczenie dopuszczalnego jej odchylenia. W zwi ą zku z tym, ż e w umowach sprzeda ż y ciep ł a zawieranych przez PEC z konsumentami nie okre ś lono obliczeniowego nat ęż enia przep ł ywu no ś nika ciep ł a i tabel regulacyjnych, konsumenci w oparciu o tre ść umowy nie s ą w istocie w stanie dowiedzie ć si ę na jakich warunkach powinna odbywa ć si ę dostawa ciep ł a do ich obiektów. Brak tej wiedzy uniemo ż liwia konsumentom kontrol ę , czy PEC dostarcza ciep ł o zgodnie z tre ś ci ą umowy i równocze ś nie, czy dotrzymuje standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców. Tym samym w sytuacji, gdy PEC przy dostawie ciep ł a narusza obowi ą zuj ą ce standardy, konsumenci w oparciu o postanowienia umowy nie potrafi ą oceni ć , czy PEC rzeczywi ś cie dopu ś ci ł si ę naruszenia, a tym samym nie wiedz ą , ż e w takiej sytuacji przys ł uguj ą im okre ś lone roszczenia z tego tytu ł u. Konsumenci nara ż eni s ą równie ż na poniesienie odpowiedzialno ś ci w sytuacji, gdy ich zachowanie nie odpowiada obowi ą zuj ą cym normom, wówczas gdy nie s ą o tych normach poinformowani, a tak ż e nie wiedz ą jakie konsekwencje mog ą ponie ść z tytu ł u ich naruszenia. St ą d te ż brak w/w informacji godzi w interesy ekonomiczne konsumentów – odbiorców ciep ł a dostarczanego przez PEC. 6 W przedmiotowych umowach nie okre ś lono równie ż szczegó ł owych warunków i terminów wprowadzania zmian w zakresie nat ęż enia przep ł ywu no ś nika ciep ł a, tabel regulacyjnych oraz wielko ś ci zamówionej mocy cieplnej. Zgodnie z § 40 rozporz ą dzenia taryfowego zamówiona moc cieplna jest ustalana przez odbiorc ę co najmniej na okres 12 miesi ę cy i mo ż e by ć zmieniona wy łą cznie w terminie ustalonym w umowie sprzeda ż y ciep ł a lub umowie o ś wiadczenie us ł ug przesy ł owych. Brak powy ż szych informacji powoduje, ż e po pierwsze konsumenci nie s ą ś wiadomi, ż e zmiana wielko ś ci zamówionej mocy cieplnej (a wi ę c ustalenie jej w nowej wysoko ś ci) spoczywa wy łą cznie w ich gestii. Po drugie nie wiedz ą , ż e zmiana wysoko ś ci zamówionej mocy cieplnej mo ż e nast ą pi ć wy łą cznie raz w roku i w okre ś lonych terminach. St ą d te ż , brak tych informacji równie ż mo ż e godzi ć w interesy konsumentów poniewa ż nie b ę d ą ś wiadomi w jakich terminach i na jakich zasadach b ę dzie mog ł a zosta ć zmieniona wysoko ść zamówionej mocy cieplnej do u ż ytkowanych przez nich obiektów. Dotyczy to równie ż warunków i terminów wprowadzania zmian w zakresie nat ęż enia przep ł ywu no ś nika ciep ł a i tabel regulacyjnych. Przepisy rozporz ą dzenia przy łą czeniowego wprost stanowi ą jakie elementy powinna zawiera ć umowa sprzeda ż y ciep ł a i maj ą one charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy. Prawodawca przes ą dzi ł , ż e konsument pewne informacje (okre ś lone w § 12 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego) winien otrzyma ć bezpo ś rednio w dokumencie umownym, tak aby ich poszukiwanie by ł o ograniczone do niezb ę dnego minimum. Przyj ę cie rozwi ą zania przeciwnego tj. takiego w którym wymagane w umowie informacje nie by ł yby w niej umieszczone, a w tym zakresie mo ż liwym by ł oby odes ł anie do innych aktów (np. przepisów obowi ą zuj ą cego prawa) przekre ś li ł oby sens umieszczania w § 12 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego obowi ą zków ci ążą cych na przedsi ę biorstwach ciep ł owniczych odno ś nie tre ś ci zawieranych umów. St ą d nale ż y przyj ąć , ż e w/w przepis § 12 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego okre ś la minimaln ą tre ść dokumentu umownego i ogranicza mo ż liwo ść odmiennego formu ł owania umów przez przedsi ę biorstwa ciep ł ownicze. W ś wietle powy ż szych ustale ń nale ż y uzna ć za bezprawne dzia ł anie PEC, nie okre ś lenie przez tego przedsi ę biorc ę w umowach sprzeda ż y ciep ł a zawieranych z konsumentami obliczeniowego nat ęż enia przep ł ywu no ś nika ciep ł a i tabel regulacyjnych oraz szczegó ł owych warunków i terminów wprowadzania zmian ustale ń w tym zakresie (a tak ż e w zakresie zmiany wielko ś ci zamówionej mocy cieplnej). b) W w/w umowach nie okre ś lono rodzaju no ś nika ciep ł a i jego parametrów dla warunków obliczeniowych, co stanowi naruszenie § 12 pkt 2 lit. c w/w rozporz ą dzenia. W uzasadnieniu do przedmiotowego pkt sentencji nale ż y odwo ł a ć si ę do ustale ń dokonanych powy ż ej. Konsument w oparciu o tre ść umowy nie wie jakiego rodzaju no ś nikiem dostarczane b ę dzie ciep ł o do u ż ytkowanych przez niego instalacji, a tak ż e nie zna jego parametrów dla warunków obliczeniowych. Brak tych informacji, mo ż e skutkowa ć tym, ż e w sytuacji, gdy powy ż sze parametry nie zostan ą zachowane przez przedsi ę biorstwo ciep ł ownicze konsument nie b ę dzie w stanie tego faktu zidentyfikowa ć , a tym samym dochodzi ć okre ś lonych roszcze ń z tego tytu ł u. Mo ż e wi ę c to godzi ć w interesy ekonomiczne konsumentów. W zwi ą zku z tym, ż e umowa sprzeda ż y ciep ł a bezwzgl ę dnie powinna zawiera ć wszystkie elementy okre ś lone w § 12 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego, brak tych informacji nale ż y uzna ć za bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. c) W w/w umowach nie okre ś lono terminu rozpocz ę cia dostarczania ciep ł a do obiektów oraz szczegó ł owych warunków ustalania terminów rozpoczynania i przerywania dostarczania ciep ł a w celu ogrzewania i dla innych potrzeb, co stanowi naruszenie § 12 pkt 2 lit. d rozporz ą dzenia przy łą czeniowego. Zapis § 2 ust. 3 umów zgodnie z którym „ sezon grzewczy jest to okres mi ę dzy wrze ś niem a majem roku nast ę pnego, w którym warunki atmosferyczne powoduj ą konieczno ść ci ą g ł ego dostarczania ciep ł a w celu ogrzewania obiektów. O terminie uruchomienia i wy łą czenia 7 ź róde ł ciep ł a Sprzedawca informowa ć b ę dzie w ś rodkach masowego przekazu” (karty nr 12 verte, 14 verte, 24 verte i 26 verte) nale ż y uzna ć za niewystarczaj ą cy. § 27 ust. 2 pkt 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego stanowi, ż e rozpocz ę cie i przerwanie dostarczania ciep ł a w celu ogrzewania i wentylacji powinno nast ą pi ć nie pó ź niej ni ż w ci ą gu 12 godzin od z ł o ż enia wniosku przez odbiorc ę . W umowach sprzeda ż y ciep ł a stosowanych przez PEC nie okre ś lono terminu rozpocz ę cia dostarczania ciep ł a do obiektów oraz szczegó ł owych warunków ustalania terminów rozpoczynania i przerywania dostarczania ciep ł a w celu ogrzewania i dla innych potrzeb, tylko wskazano, ż e o terminie uruchomienia i wy łą czenia ź róde ł ciep ł a Sprzedawca informowa ć b ę dzie w ś rodkach masowego przekazu. Przepisy rozporz ą dzenia przy łą czeniowego wprost stanowi ą jakie elementy powinna zawiera ć umowa sprzeda ż y ciep ł a i maj ą one charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy. Prawodawca przes ą dzi ł , ż e konsument pewne informacje winien otrzyma ć bezpo ś rednio w dokumencie umownym, tak aby ich poszukiwanie by ł o ograniczone do niezb ę dnego minimum. Przyj ę cie rozwi ą zania przeciwnego tj. takiego w którym wymagane w umowie informacje nie by ł yby w niej umieszczone, a w tym zakresie mo ż liwym by ł oby odes ł anie do innych aktów (np. przepisów obowi ą zuj ą cego prawa) przekre ś li ł oby sens umieszczania w § 12 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego obowi ą zków ci ążą cych na przedsi ę biorstwach ciep ł owniczych odno ś nie tre ś ci zawieranych umów. St ą d nale ż y przyj ąć , ż e w/w przepis § 12 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego okre ś la minimaln ą tre ść dokumentu umownego i ogranicza mo ż liwo ść odmiennego formu ł owania umów przez przedsi ę biorstwa ciep ł ownicze. W zwi ą zku z powy ż szym zapis § 2 ust. 3 umów sprzeda ż y ciep ł a zawieranych przez PEC z konsumentami stanowi naruszenie prawa, poniewa ż odbiorca w chwili zawierania, jak i realizacji umowy nie jest w stanie faktycznie dowiedzie ć si ę kiedy i w jakich okoliczno ść nast ą pi rozpocz ę cie i zako ń czenie dostawy ciep ł a. W zwi ą zku z tym w wy ż ej opisanym zakresie spe ł niona zosta ł a przes ł anka bezprawno ś ci w dzia ł aniu PEC. d) Zgodnie z § 12 pkt 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego umowa sprzeda ż y ciep ł a powinna okre ś la ć miejsca rozgraniczenia eksploatacji urz ą dze ń lub instalacji. Prawid ł owe okre ś lenie miejsca rozgraniczenia eksploatacji urz ą dze ń lub instalacji pomi ę dzy przedsi ę biorstwem ciep ł owniczym i odbiorc ą jest jednym z podstawowych elementów umowy niezb ę dnych do w ł a ś ciwej realizacji umowy przez strony. Zgodnie z § 13 ust. 1 b rozporz ą dzenia przy łą czeniowego przedsi ę biorstwo ciep ł ownicze jest zobowi ą zane do eksploatacji sieci ciep ł owniczych (…) w sposób zapewniaj ą cy minimalizacj ę kosztów dostarczania ciep ł a do odbiorców. Z kolei odbiorca jest zobowi ą zany m.in. do utrzymania u ż ytkowanej instalacji w stanie nie powoduj ą cym zak ł óce ń w pracy sieci ciep ł owniczej oraz dostosowania instalacji odbiorczych do zmienionych warunków dostarczania ciep ł a. Z powy ż szego wynika, ż e zarówno dostawca ciep ł a, jak i odbiorca s ą zobowi ą zani do w ł a ś ciwego u ż ytkowania eksploatowanych przez siebie urz ą dze ń i instalacji. W sytuacji, gdy którakolwiek ze stron dopuszcza si ę naruszenia powy ż szego obowi ą zku druga ze stron umowy mo ż e dochodzi ć okre ś lonych roszcze ń z tytu ł u niedotrzymania warunków umowy. St ą d te ż , bardzo istotnym jest precyzyjne okre ś lenie, za które urz ą dzenia i instalacje odpowiada sprzedawca i za które z nich odpowiada odbiorca. Brak tego okre ś lenia w umowie mo ż e wi ę c w istotny sposób godzi ć w interesy ekonomiczne odbiorców, poniewa ż w sytuacji gdy b ę d ą nie ś wiadomi zakresu swoich obowi ą zków mog ą ponosi ć odpowiedzialno ść za ich niewykonanie. Poniewa ż umowa sprzeda ż y ciep ł a powinna zawiera ć wszystkie elementy okre ś lone w § 12 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego zachowanie PEC w wy ż ej opisanym zakresie nale ż y uzna ć za bezprawne. e) § 12 pkt 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego stanowi, ż e umowa sprzeda ż y ciep ł a powinna okre ś la ć prawa i obowi ą zki stron umowy. 8 Zapis § 2 ust. 1 umowy obowi ą zki sprzedawcy okre ś la ustawa Prawo Energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997r. oraz akty wykonawcze wydane na jej podstawie nale ż y uzna ć za niewystarczaj ą cy. (karty nr 12 verte, 14 verte, 24 verte i 26 verte) § 13 w/w rozporz ą dzenia w pkt 1 i 2 szczegó ł owo wymienia obowi ą zki przedsi ę biorstw ciep ł owniczych i przedsi ę biorstw obrotu ciep ł em, natomiast w pkt 3 zawarty jest katalog obowi ą zków ci ążą cych na odbiorcy ciep ł a. Szczegó ł owe uregulowanie w umowie sprzeda ż y ciep ł a praw i obowi ą zków jej stron ma istotne znaczenie dla stron umowy, a w szczególno ś ci dla konsumenta, który nie prowadzi w sposób profesjonalny dzia ł alno ś ci gospodarczej. Po pierwsze konsument wiedz ą c jakie obowi ą zki ci ążą na przedsi ę biorstwie ciep ł owniczym, w trakcie realizacji umowy ma sta łą mo ż liwo ść kontroli, czy te obowi ą zki s ą w nale ż yty sposób wykonywane. W przypadku, gdy przedsi ę biorstwo ciep ł ownicze nie realizuje spoczywaj ą cych na nim zobowi ą za ń , wówczas konsument w oparciu o tre ść umowy jest w stanie wymóc na swoim kontrahencie, aby ten w prowadzonej dzia ł alno ś ci realizowa ł wszystkie nale żą ce do niego obowi ą zki. Po drugie w przypadku, gdy umowa zawiera informacje o obowi ą zkach nale żą cych do konsumenta, jest on w stanie we w ł a ś ciwy sposób wykonywa ć postanowienia umowy. Nale ż ycie poinformowany konsument nie jest wówczas nara ż ony na poniesienie sankcji zwi ą zanych z niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem umowy. W zwi ą zku z tym, brak w umowie sprzeda ż y ciep ł a zawieranej przez PEC z konsumentami informacji o zakresie praw i obowi ą zków stron umowy wywo ł uje negatywne skutki po stronie konsumentów, które mog ą mie ć równie ż dla nich wymiar finansowy. f) W w/w umowach nie okre ś lono szczegó ł owych zasad ustalenia terminów przeprowadzania prób i bada ń kontrolnych oraz konserwacji i remontów eksploatowanych przez strony urz ą dze ń i instalacji, co stanowi naruszenie § 12 pkt 5 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego. § 12 pkt 5 stanowi, ż e strony umowy sprzeda ż y ciep ł a musz ą uwzgl ę dni ć w niej „szczegó ł owe zasady ustalenia terminów”. Po pierwsze regulacje przedmiotowej kwestii musz ą by ć okre ś lone szczegó ł owo. Tym samym niewystarczaj ą cym jest wskazanie w ogólny sposób „zasad ustalania terminów”, tylko powinno to by ć uregulowane precyzyjnie. Po drugie przedmiotowy zapis nie wymaga, aby w umowie okre ś lone zosta ł y terminy przeprowadzania czynno ś ci o których mowa w w/w przepisie, tylko powinny zosta ć okre ś lone zasady na jakich terminy te b ę d ą ustalane. Po trzecie zapis powy ż szy dotyczy ustalania terminów „przeprowadzania prób i bada ń kontrolnych” oraz „konserwacji i remontów”. Zapis § 12 pkt 5 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego stanowi gwarancj ę dla stron umowy (w tym konsumentów), ż e wszelkie terminy czynno ś ci zwi ą zanych z przeprowadzaniem prób i bada ń kontrolnych oraz konserwacji i remontów eksploatowanych przez strony urz ą dze ń i instalacji, b ę d ą ustalone przez strony umowy. Innymi s ł owy, ż adna ze stron umowy nie b ę dzie przeprowadza ł a w/w czynno ś ci, które mog ą wywo ł ywa ć jakiekolwiek skutki w zakresie prawid ł owo ś ci w dostarczaniu ciep ł a bez wiedzy drugiej strony. St ą d te ż prawodawca przewidzia ł , ż e „zasady ustalania terminów” okre ś lonych prac powinny zosta ć zawarte w umowie sprzeda ż y ciep ł a. Innymi s ł owy, w umowie powinny zosta ć okre ś lone pewne regu ł y, jak ustala ć terminy, natomiast samo ustalenie tych terminów b ę dzie nast ę powa ł o w trakcie realizacji umowy przez strony. W zwi ą zku z tym, ż e w umowie sprzeda ż y ciep ł a nie okre ś lono szczegó ł owych zasad ustalania terminów przeprowadzania czynno ś ci okre ś lonych w § 12 pkt 5 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego, dzia ł anie PEC nale ż y uzna ć za bezprawne. g) § 12 pkt 6 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego stanowi, ż e umowa sprzeda ż y ciep ł a powinna okre ś la ć szczegó ł owe zasady wprowadzania planów ogranicze ń oraz wstrzymania dostarczania ciep ł a. Zgodnie z § 26 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego standardy jako ś ciowe obs ł ugi odbiorców obejmuj ą min. warunki sprzeda ż y ciep ł a w zakresie planowych przerw w dostarczaniu ciep ł a 9 w okresie letnim oraz warunki wstrzymania dostarczania ciep ł a do odbiorców. § 27 ust. 2 w/w rozporz ą dzenia stanowi, ż e planowe przerwy w dostarczeniu ciep ł a w okresie letnim nie mog ą przekroczy ć 14 dni, a odbiorca musi by ć powiadomiony o terminach tych przerw z siedmiodniowym wyprzedzeniem. Z kolei § 39 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 pa ź dziernika 2000r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie ciep ł em stanowi, ż e odbiorcy przys ł uguj ą bonifikaty w przypadku niedotrzymania przez przedsi ę biorstwo energetyczne warunków umów w zakresie planowanych przerw w dostarczaniu ciep ł a w okresie letnim. W ust. 2 wskazana jest wysoko ść bonifikat z tego tytu ł u. Z powy ż szego wynika, ż e PEC formu ł uj ą c wzorzec umowny i zawieraj ą c na jego podstawie umowy z konsumentami nie okre ś li ł o w nich zasad wprowadzania planów ogranicze ń oraz wstrzymania dostarczania ciep ł a. Mo ż e to w sposób wymierny skutkowa ć w stosunku do konsumentów, poniewa ż na podstawie umowy nie s ą oni w stanie ustali ć , kiedy, w jakich okoliczno ś ciach i terminach PEC ma prawo ograniczy ć lub wstrzyma ć dostaw ę ciep ł a. Powoduje to, ż e konsumenci nie maj ą c w/w informacji nie b ę d ą ś wiadomi, ż e zgodnie z przepisami rozporz ą dzenia taryfowego reguluj ą cego odpowiedzialno ść za niedotrzymanie standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców, w przypadku nie dochowania przez PEC terminów, b ę d ą mogli żą da ć stosownych bonifikat. Tym samym brak informacji w umowie ogranicza lub wr ę cz uniemo ż liwia konsumentom korzystanie z ich uprawnie ń , a tym samym mo ż e przynie ść wymierne skutki finansowe dla PEC. Prawodawca kszta ł tuj ą c tre ść przepisów rozporz ą dzenia przy łą czeniowego okre ś li ł pewne minimum, które powinna zawiera ć umowa sprzeda ż y ciep ł a, st ą d te ż dzia ł anie PEC w w/w zakresie nale ż y uzna ć za bezprawne. h) § 12 pkt 8 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego stanowi, ż e w umowie sprzeda ż y ciep ł a powinna zawiera ć regulacje w zakresie odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy, a w szczególno ś ci za: - przekroczenie zamówionej mocy cieplnej lub obliczeniowego nat ęż enia przep ł ywu no ś nika ciep ł a, dopuszczalnych odchyle ń od parametrów no ś nika ciep ł a oraz dopuszczalnych przerw i ogranicze ń w dostarczaniu ciep ł a, - niedotrzymanie standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców, - nielegalny pobór ciep ł a, - zwrot zanieczyszczonego no ś nika ciep ł a lub jego kradzie ż . § 2 ust. 6 umowy stanowi, ż e „w przypadku niedotrzymania przez Strony warunków umowy, a w szczególno ś ci niedotrzymania standardów jako ś ciowych (...) – nale ż no ś ci b ę d ą obliczane wg zasad podanych w rozporz ą dzeniu taryfowym. Niedotrzymanie standardów jako ś ciowych powoduje sankcje prawne przewidziane przepisami Prawa Energetycznego i Kodeksu Cywilnego” (karty nr 12 verte, 14 verte, 24 verte i 26 verte) . Z powy ż szego wynika, ż e PEC nie uregulowa ł w umowie kwestii odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie jej warunków, tylko w tym zakresie zawar ł odes ł anie do przepisów rozporz ą dzenia wykonawczego do ustawy Prawo energetyczne. Takie rozwi ą zanie nale ż y uzna ć za niewystarczaj ą ce i godz ą ce w interes konsumentów. Jak wskazano to we wcze ś niejszej cz ęś ci niniejszej decyzji przepisy rozporz ą dzenia przy łą czeniowego wprost stanowi ą jakie elementy powinna zawiera ć umowa sprzeda ż y ciep ł a i przepisy te maj ą charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy. Konsument w oparciu o tre ść umowy powinien mie ć mo ż liwo ść uzyskania informacji o wszystkich istotnych elementach stosunku zobowi ą zaniowego. Odsy ł anie konsumentów do obowi ą zuj ą cych przepisów rozporz ą dzenia wykonawczego w wielu wypadkach mo ż e mie ć dla nich charakter uci ąż liwy i wywo ł ywa ć negatywne skutki. W przedmiotowej sprawie brak informacji o tym jak ą konsument poniesie odpowiedzialno ść za przekroczenie zamówionej mocy cieplnej lub obliczeniowego nat ęż enia przep ł ywu no ś nika ciep ł a, dopuszczalnych odchyle ń od parametrów no ś nika ciep ł a, nielegalny pobór ciep ł a, zwrot zanieczyszczonego no ś nika ciep ł a lub jego kradzie ż powoduje, ż e nie wie on jakie sankcje gro żą mu na wypadek naruszenia postanowie ń umowy. Zawarcie 10 w/w informacji w umowie w wielu wypadkach skutkuje tym, ż e konsument posiadaj ą c wiedz ę o gro żą cej mu odpowiedzialno ś ci powstrzymuje si ę od dzia ł a ń , które skutkowa ł yby niedotrzymaniem warunków umowy. Z drugiej strony, precyzyjne uregulowanie w umowie odpowiedzialno ś ci PEC za przekroczenie obliczeniowego nat ęż enia przep ł ywu no ś nika ciep ł a, dopuszczalnych odchyle ń od parametrów no ś nika ciep ł a oraz dopuszczalnych przerw i ogranicze ń w dostarczaniu ciep ł a, a tak ż e za niedotrzymanie standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców umo ż liwia konsumentom w ł a ś ciwe dochodzenie ich roszcze ń z tytu ł u naruszenia przez dostawc ę ciep ł a postanowie ń umowy. Przedmiotowe informacje umo ż liwiaj ą konsumentom w ł a ś ciwe formu ł owanie roszcze ń w stosunku do PEC. St ą d te ż odes ł anie w umowie w przedmiotowym zakresie do przepisów Prawa Energetycznego i Kodeksu Cywilnego stanowi naruszenie prawa, poniewa ż umowa sprzeda ż y ciep ł a wprost powinna regulowa ć odpowiedzialno ść stron za niedotrzymanie jej warunków. i) § 12 pkt 9 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego wymaga, aby w umowie sprzeda ż y ciep ł a okre ś lone zosta ł y standardy jako ś ciowe obs ł ugi odbiorców. W § 2 ust. 2 umowy sprzeda ż y ciep ł a zawieranej przez PEC z konsumentami zawarto zapis Strony niniejszej umowy obowi ą zuj ą standardy jako ś ciowe obs ł ugi odbiorców okre ś lone w aktualnie obowi ą zuj ą cych przepisach wykonawczych wydanych na podstawie Prawa Energetycznego tj. rozporz ą dzenia taryfowego i przy łą czeniowego. (karty nr 12 verte, 14 verte, 24 verte i 26 verte) . § 26 – 31 rozdzia ł u 6 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego okre ś laj ą standardy jako ś ciowe obs ł ugi odbiorców. Przepisy powy ż sze w precyzyjny sposób wskazuj ą na jakich zasadach powinna nast ę powa ć dostawa ciep ł a do odbiorców oraz jakie z tego tytu ł u spoczywaj ą obowi ą zki na przedsi ę biorstwie ciep ł owniczym. W tym miejscu nale ż y odwo ł a ć si ę do ustale ń poczynionych we wcze ś niejszej cz ęś ci niniejszej decyzji i stwierdzi ć , ż e odes ł anie w umowie do przepisów wykonawczych do ustawy Prawo energetyczne w zakresie standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców jest niewystarczaj ą ce. Dokument umowny powinien zawiera ć wszystkie informacje okre ś lone w § 12 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego i odes ł anie do obowi ą zuj ą cych przepisów prawa nale ż y uzna ć za niewystarczaj ą ce. Brak informacji w umowie o standardach jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców godzi w interesy konsumentów, poniewa ż w oparciu o tre ść umowy nie s ą oni w stanie ustali ć , na jakich warunkach przedsi ę biorstwo ciep ł ownicze jest zobowi ą zane dostarcza ć ciep ł o do odbiorców i jakie z tego tytu ł u ci ążą na nim obowi ą zki. Tym samym, konsumenci nie wiedz ą jakie zachowania PEC zgodnie z obowi ą zuj ą c ą umow ą b ę d ą mog ł y by ć ocenione jako nie spe ł niaj ą ce obowi ą zuj ą cych standardów i tym samym w których sytuacjach konsumenci b ę d ą mogli wyst ę powa ć z roszczeniami w stosunku do dostawcy ciep ł a. Ponadto odes ł anie przez PEC do przepisów obowi ą zuj ą cego prawa zosta ł o dokonane niew ł a ś ciwie, poniewa ż nie wskazano w sposób prawid ł owy aktów prawnych do których nast ą pi ł o odes ł anie tzn. nie wskazano ich nazw, a tym samym zakresu przedmiotowego jego regulacji, co dodatkowo mo ż e wprowadzi ć konsumentów w b łą d. W zwi ą zku z faktem, ż e przepisy rozporz ą dzenia przy łą czeniowego wprost stanowi ą jakie elementy powinna zawiera ć umowa sprzeda ż y ciep ł a, odes ł anie w umowie w przedmiotowym zakresie do przepisów rozporz ą dzenia wykonawczego stanowi naruszenie prawa. j) W umowie sprzeda ż y ciep ł a zawieranej przez PEC z konsumentami nie zawarto regulacji dotycz ą cych bonifikat, upustów i op ł at z tytu ł u niedotrzymania przez strony warunków umowy, co mo ż e stanowi ć naruszenie § 12 pkt 10 lit. c rozporz ą dzenia przy łą czeniowego. § 2 ust. 6 umowy stanowi, ż e „w przypadku niedotrzymania przez Strony warunków umowy, a w szczególno ś ci niedotrzymania standardów jako ś ciowych (...) – nale ż no ś ci b ę d ą obliczane wg zasad podanych w rozporz ą dzeniu taryfowym. Niedotrzymanie standardów jako ś ciowych powoduje sankcje prawne przewidziane przepisami Prawa Energetycznego i Kodeksu Cywilnego ”. (karty nr 12 verte, 14 verte, 24 verte i 26 verte) . 11 Przedmiotowy zapis nale ż y uzna ć za niew ł a ś ciwy, poniewa ż jak szczegó ł owo wykazano w uzasadnieniu zawartym we wcze ś niejszej cz ęś ci niniejszej decyzji, umowa sprzeda ż y ciep ł a powinna zawiera ć wszystkie elementy okre ś lone przez rozporz ą dzenie przy łą czeniowe. Brak informacji o wysoko ś ci bonifikat, upustów i op ł at z tytu ł u niedotrzymania przez strony warunków umowy godzi w interesy konsumentów, b ę d ą cych s ł absz ą stron ą umowy. Po pierwsze w oparciu o tre ść umowy konsumenci nie posiadaj ą informacji w jakiej wysoko ś ci bonifikat, upustów i op ł at mog ą żą da ć w sytuacji, gdy przedsi ę biorstwo ciep ł ownicze nie wywi ą zuje si ę w sposób nale ż yty z realizacji postanowie ń umowy. Po drugie nie wiedz ą równie ż , jakie op ł aty b ę d ą zobowi ą zani ui ś ci ć w wypadku, gdy samemu nie przestrzegaj ą warunków umowy. Brak tych informacji mo ż e wi ę c w istotny sposób godzi ć w interesy ekonomiczne konsumentów, którzy zawarli umowy sprzeda ż y ciep ł a z PEC. W zwi ą zku z tym, ż e przepisy rozporz ą dzenia przy łą czeniowego precyzyjnie okre ś laj ą jakie elementy powinna zawiera ć umowa sprzeda ż y ciep ł a, odes ł anie w umowie w przedmiotowym zakresie do przepisów rozporz ą dzenia wykonawczego stanowi naruszenie prawa. k) W umowie sprzeda ż y ciep ł a nie okre ś lono miejsca zainstalowania i wymaga ń dotycz ą cych uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, co stanowi naruszenie § 12 pkt 11 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego. § 13 pkt 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego do obowi ą zków odbiorcy ciep ł a zalicza zabezpieczenie przed uszkodzeniem i dost ę pem osób nie upowa ż nionych do za ł o ż onych przez przedsi ę biorstwo ciep ł ownicze lub przedsi ę biorstwo obrotu ciep ł em plomb (…) zw ł aszcza w uk ł adzie pomiarowo rozliczeniowym. Ponadto odbiorca jest zobowi ą zany do informowania stron z którymi zawar ł umowy o zauwa ż onych wadach lub usterkach w uk ł adzie pomiarowym lub innych okoliczno ś ciach maj ą cych wp ł yw na prawid ł owo ść rozlicze ń . Ponadto § 37 ust. 6 rozporz ą dzenia taryfowego wskazuje, ż e odbiorca pokrywa koszty żą danego przez niego sprawdzenia uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego w przypadku gdy nie stwierdzono b łę du wskaza ń wi ę kszego od okre ś lonego w odr ę bnych przepisach dla danej klasy dok ł adno ś ci ani innych wad powoduj ą cych nieprawid ł owe dzia ł anie tego uk ł adu. W zwi ą zku tym, aby konsument w sposób nale ż yty móg ł wykonywa ć swoje obowi ą zki zwi ą zane z zabezpieczeniem uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego oraz informowaniem o zauwa ż onych nieprawid ł owo ś ciach w jego dzia ł aniu powinien po pierwsze wiedzie ć w którym miejscu ten uk ł ad pomiarowo – rozliczeniowy zosta ł zainstalowany. Dodatkowo konsument powinien zna ć wymagania dotycz ą ce uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, poniewa ż mo ż e mu to u ł atwi ć ocen ę , czy zauwa ż one ewentualne b łę dy wskaza ń zawieraj ą si ę lub s ą wi ę ksze od dopuszczalnych b łę dów okre ś lonych odr ę bnymi przepisami. Ponadto, jak wskazano to we wcze ś niejszej cz ęś ci uzasadnienia niniejszej decyzji wymóg okre ś lenia miejsca zainstalowania i wymaga ń dotycz ą cych uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego zosta ł zawarty w § 12 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego, brak spe ł nienia tego wymogu nale ż y uzna ć za bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Zawieranie przez PEC umów z konsumentami, które nie zawieraj ą wszystkich informacji, o których mowa w rozporz ą dzeniu przy łą czeniowym, jest niezgodne z nim i nale ż y uzna ć za bezprawne. Spe ł niona, wi ę c zosta ł a pierwsza przes ł anka konieczna do uznania zachowania PEC (opisanego w pkt a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k powy ż ej) za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Drug ą przes ł ank ą , której wykazanie jest niezb ę dne dla stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż jego bezprawne dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa antymonopolowa reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, 12 gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Zdaniem Organu Antymonopolowego zakwestionowane w przedmiotowej decyzji dzia ł anie przedsi ę biorcy - polegaj ą ce na nie podawaniu w zawieranych umowach sprzeda ż y ciep ł a wszystkich informacji, które zgodnie z rozporz ą dzeniem przy łą czeniowym powinny zawiera ć - godzi w interes konsumentów. Niepodanie w umowie informacji o: - obliczeniowym nat ęż eniu przep ł ywu no ś nika ciep ł a i tabel regulacyjnych oraz szczegó ł owych warunkach i terminach wprowadzania zmian ustale ń w tym zakresie (a tak ż e w zakresie zmiany wielko ś ci zamówionej mocy cieplnej), - rodzaju no ś nika ciep ł a i jego parametrach dla warunków obliczeniowych, - terminie rozpocz ę cia dostarczania ciep ł a do obiektów oraz szczegó ł owych warunkach ustalania terminów rozpoczynania i przerywania dostarczania ciep ł a w celu ogrzewania i dla innych potrzeb, - miejscu rozgraniczenia eksploatacji urz ą dze ń lub instalacji, - prawach i obowi ą zkach stron, -szczegó ł owych zasadach ustalenia terminów przeprowadzania prób i bada ń kontrolnych oraz konserwacji i remontów eksploatowanych przez strony urz ą dze ń i instalacji, - szczegó ł owych zasadach wprowadzania planów ogranicze ń oraz wstrzymania dostarczania ciep ł a, - odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy, - standardach jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców, - bonifikatach, upustach i op ł atach z tytu ł u niedotrzymania przez strony warunków umowy, - miejscu zainstalowania i wymaganiach dotycz ą cych uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, mo ż e doprowadzi ć do niekorzystania przez konsumentów ze swoich praw, ale równie ż do niewywi ą zywania si ę z obowi ą zków. Dodatkowo nie podanie w/w informacji mo ż e doprowadzi ć , do nieegzekwowania zachowa ń , które wymuszaj ą przepisy prawa energetycznego na profesjonali ś cie np. w zakresie odpowiedzialno ś ci za niedotrzymanie standardów jako ś ciowych. W niniejszej sprawie zosta ł naruszony interes konsumentów – zaopatrywanych w ciep ł o przez PEC, którzy zawarli umowy sprzeda ż y ciep ł a. Tak wi ę c, brak w umowach wszystkich informacji, o których mowa w rozporz ą dzeniu przy łą czeniowym, a tak ż e podanie cz ęś ci informacji w nieodpowiedni sposób narusza zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie antymonopolowej, maj ą cych na celu ochron ę konsumentów. W tym miejscu nale ż y odnie ść si ę równie ż do twierdze ń PEC, które mia ł yby uzasadnia ć nie uj ę cie w umowie sprzeda ż y ciep ł a zawieranej z konsumentami wszystkich informacji zawartych w rozporz ą dzeniu przy łą czeniowym. Po pierwsze PEC wskaza ł , ż e stworzy ł taki wzorzec umowy, który wobec wielu nowelizacji przepisów prawa nie wymaga ł by ci ą g ł ej aktualizacji. Nale ż y stwierdzi ć , ż e ten argument strony nie jest zasadny. Rozwi ą zanie takie z pewno ś ci ą jest wygodne dla PEC, jednak ż e negatywnie skutkuje w stosunku do konsumentów. Konsumenci nie b ę d ą cy profesjonalistami powinni zarówno na etapie zawierania umowy, jak i jej realizacji posiada ć wszystkie informacje dotycz ą ce ich praw i obowi ą zków zwi ą zanych z t ą umow ą . Odes ł anie w sposób ogólny do przepisów obowi ą zuj ą cego prawa powoduje, ze konsumenci zobligowani zostali w pierwszej kolejno ś ci do samodzielnego odnalezienia przepisów prawa, które reguluj ą ich wszystkie prawa i obowi ą zki jako strony umowy sprzeda ż y ciep ł a, a nast ę pnie sta ł ego monitorowania ewentualnych zmian tych przepisów. W celu ochrony odbiorcy ciep ł a, prawodawca przewidzia ł , ż e przedsi ę biorstwo ciep ł ownicze jako profesjonalista dzia ł aj ą cy na rynku sprzeda ż y ciep ł a powinno okre ś li ć w umowie wszystkie elementy istotne dla tej umowy sprzeda ż y, które zosta ł y precyzyjnie wskazane w rozporz ą dzeniu przy łą czeniowym. St ą d te ż , ze wzgl ę du na ochron ę s ł abszej strony umowy jakim jest konsument, PEC nie mo ż e zwolni ć si ę z obowi ą zków na ł o ż onych na nie w rozporz ą dzeniu przy łą czeniowym poprzez 13 ogólne wskazanie konsumentom, ż e prawa i obowi ą zki stron umowy zawarte s ą w przepisach ustawy Prawo energetyczne i rozporz ą dzeniach wykonawczych do niej. Jako uzasadnienie swojego stanowiska PEC wskaza ł równie ż , ż e „konsumenci (odbiorcy ciep ł a) z regu ł y nie znaj ą aparatu poj ę ciowego i specyfiki wyra ż e ń normowanych w przepisach ustawy Prawo energetyczne”. Powy ż sze stwierdzenie prowadzi do wniosku, ż e tym bardziej regulacje okre ś lone w § 12 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego powinny zosta ć zawarte w umowie sprzeda ż y ciep ł a i napisane w sposób jak najbardziej zrozumia ł y dla przeci ę tnego konsumenta. Przyjmuj ą c, zgodnie z twierdzeniem PEC, ż e konsumenci nie znaj ą aparatu poj ę ciowego i specyfiki wyra ż e ń normowanych w przepisach ustawy Prawo energetyczne, odes ł anie w umowie do tych przepisów nie umo ż liwia konsumentom nale ż ytego korzystania z praw i wykonywania wszystkich obowi ą zków p ł yn ą cych z tej umowy. Równie ż wskazany przez PEC wyrok S ą du Antymonopolowego daje podstaw ę do przyj ę cia twierdzenia, ż e zachowanie tego przedsi ę biorcy jest bezprawne. Obowi ą zek zamieszczenia w umowie elementów nieistotnych z punktu widzenia doj ś cia do skutku umowy wymienionych w art. 5 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne oraz w rozporz ą dzeniu przy łą czeniowym wynika z obowi ą zku o charakterze publicznoprawnym obci ąż aj ą cym w pierwszej kolejno ś ci przedsi ę biorstwo energetyczne. St ą d równie ż one powinny znale źć si ę w umowie. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y wi ę c łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji decyzji. II. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I, sentencji niniejszej decyzji, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów okre ś lono, jako polegaj ą ce na: - umieszczeniu w tre ś ci nowo zawieranych, jak i dotychczas zawartych umów sprzeda ż y ciep ł a zawieranych z konsumentami, informacji, o których mowa w § 12 pkt 2 lit. b, c, d, pkt 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 lit. c i 11 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego, Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt II sentencji. III. Na podstawie art. 72 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko PEC w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 28,50 PLN zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy Organem Antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono obci ąż y ć PEC kosztami post ę powania w wysoko ś ci 28,50 PLN (s ł ownie: dwadzie ś cia osiem z ł otych pi ęć dziesi ą t groszy). St ą d orzeka si ę jak w punkcie III sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. 14 Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie VI niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral