RKT-3/2004

1 DELEGATURA UOKIK W KATOWICACH Katowice, dnia 30.01.2004r. RKT-61-08/04/SB DECYZJA Nr RKT- 03/2004 I Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. Nr 86, poz. 804, z pó ź n. zm. Dz.U.z 2003r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Tarnowskich Górach przeciwko Krajowej Agencji Wspierania Przedsi ę biorczo ś ci „GROSZ” Spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , ul. Budowlana 5G, 40-301 Katowice - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: na podstawie art. 23c) ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a) ust. 1 i 2 w/w ustawy uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , praktyk ę polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w zakresie terminu umo ż liwienia uczestnikowi samofinansuj ą cej si ę Grupy na okre ś lonych w umowie warunkach dokonania zakupu towaru i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. Nr 86, poz. 804, z pó ź n. zm. Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Tarnowskich Górach przeciwko Krajowej Agencji Wspierania Przedsi ę biorczo ś ci „GROSZ” Spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , ul. Budowlana 5G, 40-301 Katowice - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: na podstawie art. 23c) ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a) ust. 1 i 2 w/w ustawy uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , praktyk ę polegaj ą c ą na stosowaniu przez Krajow ą Agencj ę Wspierania Przedsi ę biorczo ś ci „GROSZ” Sp. z o.o., w ogólnych warunkach umowy, której przedmiotem jest umo ż liwienie na okre ś lonych w umowie zasadach, cz ł onkostwa w programie GROSZ, którego celem jest zakup przez uczestnika samofinansuj ą cej si ę grupy towar okre ś lonego na pierwszej stronie umowy, w szczególno ś ci: materia ł y budowlane, domy, mieszkania, inne nieruchomo ś ci, maszyny i urz ą dzenia, samochody osobowe i dostawcze, itp., w umowach zawieranych w oparciu o wzorce obowi ą zuj ą ce w dniu 31.01.2003r., postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, o nast ę puj ą cej tre ś ci: 2 A. art. 3 pkt 1 OWU (...) „Jednocze ś nie przejmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z tre ś ci niniejszej umowy” (...). B. art. 20 OWU „ Pe ł nomocnictwo. Dla umo ż liwienia GROSZ zrealizowania przedmiotu umowy, uczestnik grupy, którego dane osobowe wymienione s ą na pierwszej stronie umowy, przez jej zawarcie przekazuje na rzecz GROSZ nieodwo ł alnie i nie wygasaj ą ce nawet po ś mierci uczestnika grupy pe ł nomocnictwo, na okres wa ż no ś ci prawnej grupy, a ż do ostatecznego rozliczenia. Pe ł nomocnictwo to obejmuje prawo GROSZ do równoprawnego rozwi ą zywania spraw dotycz ą cych uczestnika grupy, w tym spowodowanych okoliczno ś ciami si ł y wy ż szej, a które poza wol ą GROSZ mog ł yby przynie ść szkody programowi i grupie .” i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. III Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. Nr 86, poz. 804, z pó ź n. zm. Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ww. ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; z 2003r. Nr 6, poz. 68) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza si ę post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę te na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Tarnowskich Górach przeciwko Krajowej Agencji Wspierania Przedsi ę biorczo ś ci „GROSZ” Spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , ul. Budowlana 5G, 40-301 Katowice w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez tego przedsi ę biorc ę , bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów , poprzez naruszenie art. 8 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 1000, poz. 1081 z pó ź n. zm.), jako bezprzedmiotowe. IV Na podstawie art. 23c) ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. Nr 86, poz. 804, z pó ź n. zm. Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Tarnowskich Górach post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: okre ś la si ę Krajowej Agencji Wspierania Przedsi ę biorczo ś ci „GROSZ” Spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , ul. Budowlana 5G, 40-301 Katowice, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, polegaj ą ce na zaniechaniu naruszenia obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w zakresie terminu umo ż liwienia uczestnikowi samofinansuj ą cej si ę Grupy dokonania zakupu towaru w zwi ą zku z zawieraniem umów, które uprawniaj ą do uczestnictwa w samofinansuj ą cej si ę grupie osób. Nakaz ten powinien zosta ć wykonany poprzez podawanie konsumentom w zwi ą zku z zawieraniem umów, rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o terminie umo ż liwienia uczestnikowi samofinansuj ą cej si ę Grupy na okre ś lonych w umowie warunkach dokonania zakupu towaru. V Na podstawie art. 23c) ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. Nr 86, poz. 804, z pó ź n. zm. Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Tarnowskich Górach post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: okre ś la si ę Krajowej Agencji Wspierania Przedsi ę biorczo ś ci „GROSZ” Spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , ul. Budowlana 5G, 40-301 Katowice, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków 3 naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt II sentencji niniejszej decyzji, polegaj ą ce na zaniechaniu stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych, tj. zakwestionowanej cz ęś ci art. 3 pkt 1 OWU, art. 20 OWU, A. art. 3 pkt 1 OWU (...) „Jednocze ś nie przejmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z tre ś ci niniejszej umowy” (...). B. art. 20 OWU „ Pe ł nomocnictwo. Dla umo ż liwienia GROSZ zrealizowania przedmiotu umowy, uczestnik grupy, którego dane osobowe wymienione s ą na pierwszej stronie umowy, przez jej zawarcie przekazuje na rzecz GROSZ nieodwo ł alnie i nie wygasaj ą ce nawet po ś mierci uczestnika grupy pe ł nomocnictwo, na okres wa ż no ś ci prawnej grupy, a ż do ostatecznego rozliczenia. Pe ł nomocnictwo to obejmuje prawo GROSZ do równoprawnego rozwi ą zywania spraw dotycz ą cych uczestnika grupy, w tym spowodowanych okoliczno ś ciami si ł y wy ż szej, a które poza wol ą GROSZ mog ł yby przynie ść szkody programowi i grupie .” poprzez zaprzestanie wykorzystywania w umowach niewykonanych w dacie otrzymania decyzji, a tak ż e w nowych umowach zawieranych po tej dacie, tre ś ci przedmiotowych postanowie ń . VI Na podstawie art. 100e ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. Nr 86, poz. 804, z pó ź n. zm. Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Tarnowskich Górach post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadaje si ę decyzji w zakresie punktów I, II, IV i V rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. Uzasadnienie W dniu 09.05.2003r. wp ł yn ął wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Tarnowskich Górach o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. Nr 86, poz. 804, z pó ź n. zm. Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652) zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą . We wniosku Rzecznik Konsumentów poinformowa ł , i ż Krajowa Agencja Wspierania Przedsi ę biorczo ś ci „GROSZ” Spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , ul. Budowlana 5G, 40-301 Katowice – zwana dalej GROSZ dzia ł a na terenie Powiatu Tarnogórskiego. Przy podpisywaniu umów uczestnictwa w programie GROSZ, którego celem jest zakup przez uczestnika samofinansuj ą cej si ę grupy towaru, nie informuje rzetelnie o warunkach umowy. Ogólne warunki umowy by ł y wr ę czane po podpisaniu przez uczestników deklaracji wekslowej. Przedstawiciele Agencji przed podpisaniem umowy okre ś lali bardzo krótki termin otrzymania towaru, który po podpisaniu umowy rozci ą ga ł si ę na bli ż ej nieokre ś lony czas realizacji umowy. W opinii wnioskodawcy, fakt wprowadzenia konsumentów w b łą d potwierdzony jest tre ś ciami ich skarg. Ponadto wnioskodawca stwierdzi ł , i ż w umowach zawarte s ą postanowienia, które budz ą w ą tpliwo ś ci w ś wietle art. 385 3 k.c. Przyk ł adem takiej niedozwolonej klauzuli umownej jest zapis art. 20 ogólnych warunków umowy, ustanawiaj ą cy na rzecz firmy pe ł nomocnictwo do za ł atwienia spraw, przy czym jest to pe ł nomocnictwo nieodwo ł alne i nie wygasaj ą ce. Klauzula tego typu zosta ł a wpisana do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Zarzut wnioskodawcy dotyczy ł równie ż , naruszenia przez GROSZ zasady okre ś lonej przez art. 8 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 1000, poz. 1081 z pó ź n. zm.) – zwana dalej ustaw ą o kredycie konsumenckim (Karta nr 32). Jako naruszenie prawa zosta ł okre ś lony art. 18 umowy zawieranej z konsumentami, z którego wynika, ż e w przypadku przedterminowej sp ł aty ca ł o ś ci rat konsument jest zobowi ą zany do uiszczenia prowizji w wysoko ś ci 1 500 z ł za t ą przedterminow ą sp ł at ę , który to zapis rozmija si ę z aktualnie obowi ą zuj ą cymi przepisami, zw ł aszcza 4 z przepisem art. 8 ustawy o kredycie konsumenckim. Wed ł ug wnioskodawcy, umowy zawierane przez GROSZ nie s ą typem umowy przewidzianym w tre ś ci art. 8 ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim, tj. umowami dotycz ą cymi kredytów walutowych lub kredytów o sta ł ej stopie procentowej w okresie kredytowania, gdy kwota kredytu jest wy ż sza ni ż 5 000 z ł . Tak wi ę c zapis art. 18 ust. 3 umowy narusza przepisy ustawy o kredycie konsumenckim. W dniu 18.06.2003r. Postanowieniem nr 1 wszcz ę te zosta ł o w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Zawiadomienie wraz z postanowieniem o wszcz ę ciu post ę powania przeciwko GROSZ oraz z kserokopi ą wniosku powiatowego Rzecznika Konsumentów w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o skutecznie dostarczone w dniu 11.08.2003r. W pi ś mie z dnia 16 lipca 2003r. GROSZ poinformowa ł , i ż firma zaprzesta ł a jakiejkolwiek sprzeda ż y w systemie konsorcyjnym z dniem 31.01.2003r. oraz, i ż nie posiada ju ż jakichkolwiek biur sprzeda ż y. (Karta nr 39) Natomiast w odpowiedzi z dnia 14.08.2003r. (Karty nr 56-58) na zarzuty wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, GROSZ poinformowa ł , i ż nigdy nie by ł naruszany obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w zakresie terminu umo ż liwienia uczestnikowi samofinansuj ą cej si ę grupy na okre ś lonych w umowie warunkach, dokonania zakupu towaru. GROSZ stwierdzi ł , i ż ogólne warunki umowy w sposób jasny i przejrzysty przestawiaj ą sposób i terminy udzielania asygnat na zakup towaru. Ka ż dy z uczestników programu przed podpisaniem umowy mia ł mo ż liwo ść zapoznania si ę z jej ogólnymi warunkami, w których, okre ś lone s ą te warunki i terminy. GROSZ stwierdza równie ż , i ż jego pracownicy ka ż dorazowo udzielali dodatkowych wyja ś nie ń na ż yczenie klienta. Le ż a ł o to w zakresie ich obowi ą zków i by ł o ś ci ś le egzekwowane w ka ż dym przypadku. W sprawie drugiego z zarzutów wszcz ę cia post ę powania, GROSZ stwierdzi ł , i ż klauzule zawarte w art. 3 oraz art. 20 OWU stosowanych przez GROSZ nigdy nie zosta ł y wpisane do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Stwierdzi ł , i ż S ą d uzna ł jedynie za niedozwolone klauzule stosowane przez firm ę Financial Partners Sp. z o.o. Pomimo tego, i ż przedstawione przez organ antymonopolowy postanowienia umów zosta ł y uznane za niedozwolone, to jednak nie w przypadku OWU stosowanych przez GROSZ lecz przez Financial Partners Sp. z o.o. GROSZ podniós ł , i ż ocena, czy dany zapis jest, czy te ż nie jest niedozwolon ą klauzul ą dokonywana jest przy uwzgl ę dnieniu ca ł okszta ł tu okoliczno ś ci danego przypadku oraz w kontek ś cie wszystkich warunków umowy, a nie w oderwaniu od nich. Nie jest mo ż liwe ustalenie pewnych ogólnych kryteriów, których spe ł nienie w ka ż dej sytuacji automatycznie b ę dzie prowadzi ć do uznania, ż e interesy danego konsumenta zosta ł y ra żą co naruszone. Oznacza to, ż e ocena, czy postanowienia zawartej umowy ra żą co naruszaj ą interesy konsumenta, powinna by ć dokonana zawsze in concreto a nie in abstracto, st ą d nie zawsze, w ś wietle Ogólnych Warunków Umowy dany zapis stanowi ł b ę dzie niedozwolon ą klauzul ę , co nie wyklucza mo ż liwo ś ci takiego stwierdzenia w innych przypadkach. Przyk ł adowo klauzula nak ł adaj ą ca na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy stanowi ć b ę dzie zgodnie z art. 385 3 pkt 16 K.c. niedozwolon ą klauzul ę jedynie wtedy, gdy taki sam obowi ą zek nie b ę dzie na ł o ż ony na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego wzór umowy. Zgodnie z art. 385 2 k.c. oceny zgodno ś ci postanowie ń umowy z dobrymi obyczajami dokonuje si ę wed ł ug stanu z chwili zawarcia umowy, bior ą c pod uwag ę jej tre ść , okoliczno ś ci zawarcia oraz uwzgl ę dniaj ą c umowy pozostaj ą ce w zwi ą zku z umow ą obejmuj ą c ą postanowienie b ę d ą ce przedmiotem oceny. W opinii GROSZ kwestionowany zapis „uczestnik przyjmuje na siebie ca ł o ść praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z niniejszej umowy” nie mo ż e by ć oceniany w oderwaniu od pe ł nego tekstu ogólnych warunków umów, gdy ż na jego wyra ź ne powi ą zanie z konkretn ą umow ą wskazuje jego tre ść . GROSZ podkre ś la, i ż zawieraj ą c umow ę z nim klient przyjmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z OWU stosowanych przez GROSZ, które ró ż ni ą si ę zdecydowanie od OWU spó ł ki Financial Partners Sp. z o.o., nie mo ż na zatem mówi ć o to ż samo ś ci klauzuli wpisanej do rejestru z postanowienie art. 3 OWU GROSZ. W sprawie drugiego z kwestionowanych zapisów OWU GROSZ stwierdza, i ż jest on jedynie podobny do klauzuli wpisanej do rejestru, ró ż ni si ę od niego tre ś ci ą . Zgodnie z art. 20 OWU GROSZ: „dla umo ż liwienia GROSZ zrealizowania przedmiotu umowy, uczestnik grupy, którego dane osobowe wymienione s ą na pierwszej stronie umowy, przez jej zawarcie przekazuje na rzecz GROSZ nieodwo ł alne i niewygasaj ą ce nawet po ś mierci uczestnika grupy pe ł nomocnictwo na okres wa ż no ś ci prawnej 5 grupy, a ż do ostatecznego rozliczenia. Pe ł nomocnictwo to obejmuje prawo GROSZ do równoprawnego rozwi ą zania spraw dotycz ą cych uczestnika grupy, w tym spowodowanych okoliczno ś ciami si ł y wy ż szej, a które poza wol ą GROSZ mog ł yby przynie ść szkod ę programowi i grupie”, natomiast klauzula wpisana do rejestru brzmi: „uczestnik sk ł adaj ą c swój podpis pod niniejsz ą umow ą udziela Financial Partenrs nieodwo ł alnego pe ł nomocnictwa do równoprawnego rozwi ą zywania spraw dotycz ą cych uczestników, w tym spowodowanych si łą wy ż sz ą , a które poza wol ą Financial Partners mog ł yby przynie ść szkod ę systemowi lub uczestnikowi”. W zwi ą zku z powy ż sz ą wyk ł adni ą GROSZ stwierdzi ł , i ż zarzut stosowania niedozwolonych klauzul wpisanych do rejestru prowadzonego na podstawie art. 479 45 k.p.c., nale ż y uzna ć za bezpodstawny, gdy ż zakwestionowane klauzule nigdy nie zosta ł y do tego rejestru wpisane. GROSZ stwierdzi ł , i ż przepis art. 23 a) ust. 2 ustawy antymonopolowej jest norm ą , której naruszenie stanowi ć mo ż e podstaw ę do na ł o ż enia sankcji o charakterze karnoadministracyjnym, nie mo ż na zatem dokonywa ć wyk ł adni rozszerzaj ą cej tego przepisu i rozci ą ga ć jego stosowania na przedsi ę biorców stosuj ą cych postanowienia nie wpisane do odpowiedniego rejestru, a jedynie podobne do takich klauzul. Odno ś nie zarzutu dotycz ą cego naruszenia art. 8 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim, GROSZ stwierdzi ł , i ż nie zosta ł on uzasadniony. Zaznaczono jednak, i ż w § 10 Ogólnych warunków Umowy KAWP GROSZ Sp. z o.o. przewidziana zosta ł a mo ż liwo ść dokonywania przedterminowych wp ł at, spe ł niaj ą ca warunki przepisu powo ł anej ustawy. GROSZ dodatkowo poinformowa ł , i ż w dniu 31 stycznia 2003r. zaprzesta ł swojej dzia ł alno ś ci i od tej daty nie zosta ł a podpisana ż adna umowa. Powodem tej decyzji by ł z ł y stosunek otoczenia oraz mediów do charakteru i rodzaju prowadzonej dzia ł alno ś ci. Kolejno pojawiaj ą ce si ę artyku ł y w prasie spowodowa ł y spadek zaufania spo ł ecze ń stwa do tego rodzaju dzia ł alno ś ci, a co za tym idzie spadek ilo ś ci klientów oraz brak zaufania z ich strony. Sta ł o si ę to zgodnie z wyja ś nieniami GROSZ powodem zawieszenia dzia ł alno ś ci do czasu uregulowania jej w drodze ustawy. Na dzie ń 31 stycznia 2003r. zgodnie z informacjami GROSZ pozosta ł o (…) nierozliczonych klientów, w stosunku, do których zastosowane zostan ą przepisy Ogólnych Warunków Umowy dotycz ą ce przedterminowej likwidacji grupy, gdy ż liczba (…) nie wystarczy na zebranie grupy asygnacyjnej. W pi ś mie z dnia 30.10.2003r. uzupe ł niaj ą cym informacje GROSZ przedstawi ł nast ę puj ą ce informacje. Łą czna ilo ść zawartych umów od 01.10.2002r. (…), w tym przydzielono (…) asygnat z czego (…) zosta ł y zrealizowane. Na dzie ń 30.10.2003r. (…) umów nie by ł o jeszcze rozliczonych (w tym (…) umów to klienci, którzy nie otrzymali jeszcze asygnaty, a dalej rzetelnie trwaj ą w umowie, natomiast (…) umów to klienci, którzy otrzymali asygnaty, a jeszcze ich nie zrealizowali – nie przedstawili formy zabezpieczenia sp ł aty). Pozostali klienci, którzy zawarli umowy od 01.10.2002r. tj. (…) umów, umowy, te zosta ł y ju ż ca ł kowicie rozliczone (s ą to umowy, gdzie klienci odst ą pili od umowy lub zosta ł a im ona wypowiedziana na warunkach i zasadach okre ś lonych w ogólnych warunkach umowy). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a) ust. 1 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie 6 cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. Brak cech bezprawno ś ci winien, w my ś l art. 6 KC, wykaza ć przedsi ę biorca /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsz ą zarzucan ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jest naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w zakresie terminu umo ż liwienia uczestnikowi samofinansuj ą cej si ę Grupy na okre ś lonych w umowie warunkach dokonania zakupu towaru. Zgodnie z art. 2 ogólnych warunków umowy przedmiotem umowy zawartej pomi ę dzy stronami jest umo ż liwienie na okre ś lonych w umowie zasadach, cz ł onkostwa uczestnika w programie GROSZ, którego celem jest zakup przez uczestnika samofinansuj ą cej si ę grupy towaru okre ś lonego na pierwszej stronie umowy. Towarem mog ą by ć w szczególno ś ci materia ł y budowlane, domy, mieszkania, inne nieruchomo ś ci, maszyny i urz ą dzenia, samochody osobowe i dostawcze, itp. Jak wynika z tre ś ci powy ż ej przytoczonego zapisu przedmiotem umowy jest umo ż liwienie Konsumentowi zakupu okre ś lonego towaru. Na zasadach programu GROSZ warto ść tego towaru jest okre ś lona w umowie w postaci „Warto ść pakietu”. Dlatego te ż , uczestnik grupy nie otrzymuje ś rodków pieni ęż nych w wysoko ś ci „warto ś ci pakietu”, a jedynie warto ść ta zostaje przeznaczona na zakup towaru. Warto ść pakietu w ogólnych warunkach umowy jest okre ś lana, jako asygnata, która zostaje przyznana poprzez udzia ł w ł asny w procesie przydzia ł u towaru. Zgodnie z art. 7 pkt 1 OWU akt asygnacyjny jest to proces przydzia ł u towaru uczestnikom grupy, którzy maj ą uregulowane zobowi ą zania wobec GROSZ. Akt asygnacyjny jest aktem zamkni ę tym, który obs ł ugiwany jest przez komisj ę powo ł an ą przez zarz ą d GROSZ, pod nadzorem kancelarii prawniczej, maj ą cej na celu zapewnienie prawid ł owego przebiegu przydzia ł u towaru. Art. 8 ogólnych warunków umowy reguluje procedury przydzia ł u poprzez udzia ł w ł asny. Wed ł ug art. 8 pkt 1 i 6 ogólnych warunków umowy udzia ł w ł asny jest to pisemne zobowi ą zanie si ę uczestnika grupy do wp ł acenia rat kompletnych w ofercie osobistej, zgodnie z ogólnymi warunkami umowy, w przypadku, gdy ta oferta oka ż e si ę zwyci ę ska. w takiej sytuacji udzia ł w ł asny b ę dzie zaliczony na poczet p ł atno ś ci przysz ł ych rat, po wyra ż eniu zgody przez GROSZ, skracaj ą c ich okres, pocz ą wszy od ostatniej raty. Zgodnie z art. 8 pkt 3 ppkt a) – c) ogólnych warunków umowy przydzia ł towaru poprzez udzia ł w ł asny przebiega w nast ę puj ą cy sposób: a) przydzia ł otrzymuje oferta, która posiada najwy ż sz ą oferowan ą ilo ść kompletnych rat do wp ł acenia, b) je ż eli po przydziale wymienionym powy ż ej pozostanie fundusz w grupie, pozwalaj ą cy na przeprowadzenie drugiego przydzia ł u, komisja przyst ą pi do jego realizacji, przyjmuj ą c, ż e przydzia ł otrzymuje kolejna najwy ż sza oferta, która posiada najwy ż sz ą oferowan ą ilo ść rat kompletnych do wp ł acenia, je ż eli fundusz grupy pozwoli na nast ę pny przydzia ł , to otwiera go najwy ż sza kolejna oferta osobista, c) kolejne przydzia ł y odbywaj ą si ę na zasadach okre ś lonych w podpunktach a i b. Zgodnie z art. 8 pkt 4 i 5 ogólnych warunków umowy w przypadku, gdy do przydzia ł u zostanie zg ł oszonych kilka ofert o tej samej ilo ś ci oferowanych rat kompletnych do wp ł acenia, przydzia ł otrzyma oferta, której wst ę puj ą cy do programu zawar ł wcze ś niej umow ę , w przypadku, gdy wst ę puj ą cy do programu zawarli umow ę w tym samym czasie GROSZ wy ł oni zwyci ę zc ę w drodze losowania. Po ka ż dym akcie asygnacyjnym uczestnik grupy, któremu przydzielono towar otrzymuje pisemne zawiadomienie o jego przyznaniu. Osoba taka otrzymuje dokument w postaci asygnaty towarowej, która uprawnia do odbioru towaru okre ś lonego w informacji o wykorzystaniu asygnaty towarowej z terminem wa ż no ś ci 60 dni od daty wystawienia asygnaty. Zobowi ą zania uczestnika, któremu przydzielono towar opisuje art. 19 ogólnych warunków umowy. Bior ą c pod uwag ę powy ż ej przytoczone poj ę cia oraz procedury wynikaj ą ce z umowy stosowanej przez GROSZ dotycz ą ce funkcjonowania grupy, mo ż na stwierdzi ć , i ż przedmiotem umowy jest przyznanie okre ś lonej w umowie kwoty, któr ą GROSZ przekazuje sprzedawcy wybranego towaru 7 przez konsumenta dopiero po przyznaniu asygnaty, pod warunkiem uregulowania zobowi ą zania wobec GROSZ oraz zadeklarowania najwy ż szej ilo ś ci rat w grupie na najbli ż szy akt asygnacyjny. Tak wi ę c przedmiotem umowy nie jest wyp ł acenie konsumentowi okre ś lonej w umowie kwoty pieni ęż nej do dowolnego dysponowania ni ą . Wnioskodawca zarzuci ł GROSZ, i ż jego przedstawiciele przed podpisywaniem umowy wprowadzali konsumentów w b łą d co do terminu otrzymania ś rodków pieni ęż nych. Jak wynika, z za łą czonych do wniosku skarg, faktycznie ich autorzy byli wprowadzani w b łą d w przedmiotowym zakresie. Do organu antymonopolowego wp ł yn ęł o wiele skarg konsumentów na dzia ł alno ść GROSZ. G ł ównym zarzutem konsumentów by ł o wprowadzenie ich w b łą d co do przedmiotu umowy. Konsumenci podnosili, i ż podczas rozmowy z przedstawicielem GROSZ bezpo ś rednio poprzedzaj ą cej zawarcie umowy byli oni zapewniani, i ż otrzymaj ą ś rodki finansowe w gotówce w nied ł ugim czasie od zawarcia umowy. Najd ł u ż szy obiecany termin na otrzymanie przez konsumenta gotówki wynosi ł miesi ą c od zawarcia umowy. Bardzo cz ę sto mo ż na zauwa ż y ć , i ż konsumenci próbowali uzyska ć informacj ę o charakterze prowadzonej dzia ł alno ś ci, poprzez zadawane pytania, czy polega ona na dzia ł aniu w tzw. systemie argenty ń skim. Jednak na ka ż de tak zadane pytanie osoby reprezentuj ą ce GROSZ wyja ś nia ł y, i ż firma w takim systemie nie dzia ł a. Konsumenci dawali wiar ę informacjom przekazywanym przez reprezentantów GROSZ. Jak wynika ł o z tre ś ci skarg dopiero po przeczytaniu w domu ogólnych warunków umowy przekonywali si ę , i ż przedmiot umowy opisany w ogólnych warunkach umowy nie odpowiada zapewnieniom, które otrzymali przed zawarciem umowy. Istotny w przedmiotowej sprawie, co potwierdza tre ść jednej skargi jest fakt napisania tre ś ci ogólnych warunków umowy zbyt ma łą czcionk ą , która zniech ę ca do zapoznawania si ę z nimi w ź le o ś wietlonych pomieszczeniach. Z tre ś ci wszystkich skarg konsumentów, którzy zawarli umowy z GROSZ wynika, i ż czuj ą si ę oni wprowadzeni w b łą d co do terminu otrzymania ś rodków finansowych, czy te ż mo ż liwo ś ci dokonania zakupu przy pomocy ś rodków, które udost ę pni GROSZ. W skardze Pana T. P. zamieszka ł ego w T. G. (Karta nr 4) konsument podnosi, i ż podpisuj ą c umow ę opiera ł si ę tylko na tre ś ci samej umowy oraz na informacjach ustnych przekazywanych przez przedstawiciela GROSZ. Ogólne warunki Umowy, zosta ł y mu wr ę czone do przeczytania dopiero po podpisaniu weksla in blanco. Przed zawarciem umowy Konsument pyta ł si ę przedstawiciela firmy, czy ś wiadczone przez ni ą us ł ugi s ą us ł ugami typu systemu argenty ń skiego, na co otrzyma ł odpowied ź , i ż nie s ą to takie us ł ugi. Umowa zosta ł a zawarta 15.11.2002r. W skardze Pani I. G. z T. G. (Karty nr 11-12) o ś wiadczy ł a, i ż informacje przekazane przez pracownika GROSZ przekona ł y j ą o mo ż liwo ś ci zaci ą gni ę cia po ż yczki w GROSZ, a kwota 900 z ł mia ł a stanowi ć zabezpieczenie po ż yczki. Warunki, w jakich dosz ł o do zawarcia umowy, (tj. z ł e o ś wietlenie) utrudnia ł y przeczytanie umowy. Wed ł ug Konsumentki, drobny druk umowy oraz ogólnych warunków umowy dodatkowo zniech ę ca ł do ich przeczytania. Zgodnie z o ś wiadczeniem Pani G., pracownik GROSZ podczas rozmowy, w trakcie której zawarto umow ę , nie poinformowa ł , i ż po podpisaniu umowy Konsumentka b ę dzie uczestnikiem grupy, i ż e b ę dzie zobowi ą zana p ł aci ć raty bez otrzymania po ż yczki, któr ą mia ł a otrzyma ć po 2 tygodniach, od momentu wp ł aty 900 z ł . Umow ę zawar ł a w dniu 03.12.2002r. W dniu zawarcia umowy Pani G. z ł o ż y ł a o ś wiadczenie, i ż zapozna ł a si ę z warunkami umowy oraz ogólnymi warunkami umowy i akceptuje je. Pan M. D. z T. G. zawar ł umow ę z GROSZ w dniu 13.11.2002r. Z tre ś ci skargi (Karty nr 21- 22) wynika, i ż podczas rozmowy z pracownikiem GROSZ przed zawarciem umowy, Konsument uzyska ł zapewnienie, i ż kredyt zostanie uruchomiony w ci ą gu 1 miesi ą ca, je ż eli Konsument zadeklaruje ok. 10% udzia ł u w ł asnego. W odpowiedzi na w ą tpliwo ś ci Konsumenta, co do postanowie ń umowy przed jej podpisaniem, pracownik GROSZ poinformowa ł , i ż ma ł o jest istotne ś cis ł e trzymanie si ę tej umowy przez firm ę GROSZ. Konsument kilkakrotnie przed zawarciem umowy zada ł pytanie, czy zawieraj ą c umow ę przyst ą pi do tzw. systemu argenty ń skiego. Odpowied ź by ł a przecz ą ca. Po podpisaniu umowy Konsument oczekiwa ł na przyznanie kredytu. W dniu 21.11.2002r. otrzyma ł zawiadomienie, i ż zosta ł y mu przyznane prawa uczestnika grupy, a tak ż e zosta ł poinformowany o numerze grupy oraz o jego numerze w grupie. W dniu 13.11.2002r. Pan D. podpisuj ą c umow ę z ł o ż y ł o ś wiadczenie, i ż zapozna ł si ę z warunkami umowy oraz ogólnymi warunkami umowy i akceptuje je. 8 Pani J. Z. zamieszka ł a w G. (Karta nr 80) zach ę cona reklam ą prasow ą w dniu 26.04.2002r. uda ł a si ę do punktu obs ł ugi klienta GROSZ, gdzie uzyska ł a informacj ę , ż e po wp ł aceniu kwoty 400z ł najpó ź niej za dwa tygodnie otrzyma po ż yczk ę . Przedstawiciel nie wspomina ł o tworzeniu jakichkolwiek grup. Po dokonaniu wp ł aty okre ś lonej powy ż ej kwoty, Pani uda ł a si ę do biura, gdzie spisa ł a umow ę otrzymuj ą c ponowne zapewnienie, i ż otrzyma po ż yczk ę w ci ą gu 2 tygodni. Pani B. G. zamieszka ł a w G. (Karta nr 81) w dniu 27.05.2002r. wp ł aci ł a na konto GROSZ op ł at ę wst ę pn ą na pro ś b ę przedstawiciela handlowego firmy, który nie uprzedzi ł Klientki, i ż jest to system argenty ń ski. Przedstawiciel nie poda ł informacji o konieczno ś ci sp ł acania rat przed otrzymaniem kredytu. Konsumentka nie by ł a ś wiadoma przy zawieraniu umowy o utracie op ł aty wst ę pnej w razie rezygnacji z us ł ugi. Natomiast jako cechy umowy poda ł wydanie pieni ę dzy w ci ą gu 5 dni, a najwy ż ej 2 tygodni. Rozmowa z przedstawicielem dotyczy ł a wy łą cznie pieni ę dzy, a nie losowania kogo ś z grupy. Konsumentka udaj ą c si ę do GROSZ chcia ł a zaci ą gn ąć kredyt. Skar ż y ł a si ę ona równie ż na zbyt ma łą wielko ść liter, a tak ż e na niezrozumia ł e sformu ł owanie tre ś ci. Po up ł ywie miesi ą ca od zawarcia umowy, Konsumentka otrzyma ł a zawiadomienie oraz druki do p ł acenia. Po otrzymaniu tych druków odst ą pi ł a od umowy, gdy ż nie otrzyma ł a pieni ę dzy, a nie mia ł a ś rodków na uiszczenie rat. Pan S. L. z G.(Karta nr 82) zawar ł umow ę w dniu 27.06.2002r. w oddziale GROSZ w Gda ń sku. Zawieraj ą c umow ę konsument otrzyma ł zapewnienie, i ż w przeci ą gu dwóch lub trzech tygodni otrzyma 25 tys. z ł otych. Natomiast zgodnie z umow ą , aby otrzyma ć „towar”, trzeba wp ł aca ć miesi ę cznie okre ś lon ą kwot ę . Osoba, która spisywa ł a t ę umow ę w imieniu GROSZ po tygodniu znikn ęł a. Pan J. S. zamieszka ł y w K. (Karta nr 89) zawar ł umow ę z GROSZ w dniu 19.11.2002r. w biurze w Tarnowskich Górach. Po zapoznaniu si ę z warunkami zamieszczonymi w reklamie prasowej o mo ż liwo ś ci zaci ą gni ę cia kredytu z mo ż liwo ś ci ą sp ł aty do 10 lat z bardzo niskimi miesi ę cznymi ratami i zapoznaniu si ę z ofert ą kilku innych firm, Pan uzna ł ofert ę GROSZ jako najbardziej wiarygodn ą . Podczas zawierania umowy poinformowany zosta ł , ż e obowi ą zkowe jest dokonanie wp ł aty op ł aty wst ę pnej. W trakcie spotkania z przedstawicielem GROSZ, podczas którego dosz ł o do zawarcia umowy, zosta ł poinformowany, i ż od momentu dokonania wp ł aty op ł aty wst ę pnej ma tylko oczekiwa ć zawiadomienia o terminie otrzymania pieni ę dzy i przelania ich na konto. Podczas oczekiwania na dokonanie przelewu, Konsument otrzyma ł informacj ę , i ż b łę dnie wype ł ni ł ofert ę i asygnata zostanie cofni ę ta. Do 31.01.2003r. wyja ś nia ł w biurze spraw ę b łę dnie wype ł nionej asygnaty w rezultacie otrzyma ł zapewnienie, i ż do 04.02.2003r. zostan ą przelane pieni ą dze. Jednak ż e nie dosz ł o do tego, gdy ż firma znajduje si ę w reorganizacji i biuro jest nieczynne. Pan S. Z. zamieszka ł y w G. (Karty nr 92-94) zawar ł umow ę z GROSZ w dniu 15.10.2002r. w E ł ku. Skarga dotyczy ł a m.in. formy dokumentów, które zosta ł y przedstawione do podpisu, tj. i ż ogólne warunki umowy przedstawione do podpisu by ł y kserokopi ą dokumentów. Pan skar ż y ł si ę równie ż , i ż na umowie znajduje si ę podpis „M ęż czyzny Pana A. L.”, a w dniu zawarcia umowy w placówce GROSZ, ż adnego m ęż czyzny nie widzia ł . Pani I. P. – D. zamieszka ł a w G. (Karty 98-103) w skardze skierowanej do organu antymonopolowego opisa ł a, w jaki sposób zawar ł a umow ę z przedstawicielem GROSZ. Pod wp ł ywem reklamy Europejskiego Funduszu Budowlanego zamieszczonej w „Dzienniku Ba ł tyckim” oraz „Anonse” skontaktowa ł a si ę z telefonicznie z przedstawicielem tej ż e firmy w Gda ń sku. Podczas rozmów telefonicznych uzyska ł a informacje, i ż firma, dzia ł a na zasadach podobnych jak SKOK, i ż e nie ma nic wspólnego z tzw. systemem argenty ń skim. Po rozmowie telefonicznej, konsumentka uda ł a si ę do biura oznaczonego jako Europejski Fundusz Budowlany. W trakcie rozmowy, gdy konsumentka poinformowa ł a, i ż zale ż y jej na szybkim terminie otrzymania gotówki przedstawiciel zaproponowa ł zawarcie umowy z GROSZ, jako korzystniejsz ą . Przedstawiciel przedstawi ł dokument, który mia ł potwierdza ć , i ż jest przedstawicielem zarówno Europejskiego Funduszu Budowlanego, jak i GROSZ, dzi ę ki czemu Konsumentka dopytywa ł a si ę o szczegó ł y dzia ł alno ś ci GROSZ, czy na pewno nie dzia ł a ona w tzw. systemie argenty ń skim. Z tre ś ci skargi wynika, i ż przedstawiciel wyja ś ni ł , i ż , je ż eli chce otrzyma ć kredyt szybko to musi wyst ą pi ć o kwot ę 20 000z ł . Za ł o ż y ć z góry ile tak naprawd ę z w/w kwoty mo ż e przeznaczy ć na tzw. wk ł ad w ł asny, który to nie musi by ć wp ł acany przy przyznaniu kredytu, ale o tyle mniej otrzyma gotówki. Nast ę pnie b ę dzie sp ł aca ć kredyt od kwoty 20 000z ł – rata, ale do czasu sp ł acenia kwoty otrzymanej. Doradzi ł równie ż , 9 i ż aby mie ć pewno ś ci otrzymania w/w kredytu nale ż y na tzw. wk ł ad w ł asny przeznaczy ć 20% kwoty, tj. 4 000z ł . Op ł ata w takim przypadku wynios ł a 800 z ł . Poniewa ż warunki wydawa ł y si ę konsumentce przyst ę pne, wp ł aci ł a op ł at ę wst ę pn ą . Przedstawiciel w tym czasie zadzwoni ł do kolegi, który to przyniós ł formularz przyst ą pienia do umowy z firm ą GROSZ. Konsumentka podpisa ł a jeden dokument, a dopiero wtedy przedstawiciel zadzwoni ł ponownie do „kolegi”, i ż dokument nie jest kompletny. W zwi ą zku z tym Konsumentka musia ł a czeka ć na drugi dokument. Podczas rozmowy oczekuj ą c na drugi dokument w dniu 13.08.2002r. (poniedzia ł ek) przedstawiciel gwarantowa ł , i ż oko ł o ś rody nast ę pnego tygodnia, konsumentka otrzyma pismo z siedziby GROSZ w sprawie udzia ł u w ł asnego, tj. 20% od kwoty 20 000 z ł . Wówczas to nale ż y jak najszybciej uda ć si ę do przedstawiciela, który pismo szybko poczt ą kurierska prze ś le w tej sprawie, dzi ę ki temu konsumentka najpó ź niej do 15.09. otrzyma obiecany kredyt. Drugi dokument zosta ł podsuni ę ty do podpisu, by ł on napisany bardzo ma ł ym drukiem. Wcze ś niej Konsumentka zosta ł a poproszona, aby na zwyk ł ej kartce papieru napisa ł a, ż e zapozna ł a si ę z warunkami umowy i nie ma do nich zastrze ż e ń . Jak informuje konsumentka, przyj ęł a, i ż warunki umowy zosta ł y jej przedstawione ustnie podczas rozmowy, a te, które jej zosta ł y przedstawione nie by ł a w stanie przeczyta ć ze wzgl ę du na drobn ą czcionk ę . Przedstawiciel spi ął oba dokumenty razem. Poniewa ż Konsumentka nie otrzyma ł a dokumentów, o których by ł a mowa podczas rozmowy w okre ś lonym wcze ś niej terminie, stara ł a si ę ustali ć tok jej sprawy. W firmie EFB poinformowano j ą , i ż przedstawiciel zosta ł zwolniony dyscyplinarnie z uwagi na zawieranie umów z konkurencj ą , a Biuro oznaczone GORSZ, które znajdowa ł o si ę w tym samym biurowcu co punkt w którym zawar ł a umow ę , by ł o zamkni ę te z powodu urlopu. Oko ł o 20.09.2002r. konsumentka otrzyma ł a od firmy GROSZ pismo nadaj ą ce numer identyfikacyjny i nakazuj ą ce wp ł aci ć pierwsz ą rat ę . Konsumentka zosta ł a poinformowana o terminie przydzia ł u towaru, a nie kredytu. Dodatkowo Konsumentka podaje dane kolejnych osób, które uwa ż a ł y si ę za oszukane przez przedstawicieli GROSZ. Pan H. P. z W. (Karta nr 123) zawar ł umow ę w Poznaniu w dniu 13.01.2003r. Po zapoznaniu si ę z warunkami chcia ł odst ą pi ć od umowy, jednak ż e ze wzgl ę du na niemo ż liwo ść skontaktowania si ę z oddzia ł em w Poznaniu nie móg ł tego uczyni ć . Miejski Rzecznik Konsumentów w Zabrzu (Karta nr 126) opisa ł skarg ę Pani A. M. zamieszka ł ej w Z., która zawar ł a umow ę w dniu 18.10.2002r. w sprawie przydzielenia ś rodków pieni ęż nych na wykonanie remontu mieszkania. W momencie zawierania umowy, zosta ł a poinformowana, ż e wnioskowane kwoty otrzyma w terminie 10 – 14 dni. Informacj ę tak ą przekaza ł a osoba podpisuj ą ca umow ę w imieniu GROSZ. Konsumentka podpisa ł a umow ę kieruj ą c si ę b łę dnym przekonaniem o szybkiej mo ż liwo ś ci uzyskania ś rodków pieni ęż nych potrzebnych na remont mieszkania. Dopiero po up ł ywie przyrzeczonego terminu. Konsumenta zorientowa ł a si ę , ż e zosta ł a wprowadzona w b łą d, a zawarta umowa jest umow ą w jej opinii potocznie nazywan ą „systemem argenty ń skim”. Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Gnie ź nie (Karty nr 128-129) otrzyma ł równie ż skarg ę Pani G. S. zamieszka ł ej w G., która zawar ł a umow ę z GROSZ zach ę cona reklam ą ukazuj ą c ą si ę w lokalnej prasie a proponuj ą c ą uzyskanie niskooprocentowanego kredytu. W ofercie wyra ź nie by ł a mowa o kredycie, a nie o towarze. Jak informuje Rzecznik Konsumentów konsumentka nie zosta ł a poinformowana przez przedstawicieli, i ż umowa dotyczy nabycia produktu w systemie argenty ń skim. Przedstawiciel zapewni ł , ż e po dokonaniu wp ł aty 400 z ł i podpisaniu umowy konsumentka otrzyma niskooprocentowany kredyt. Przedstawiciel nie poinformowa ł , ż e przed otrzymaniem kredytu nale ż y wp ł aca ć raty, a op ł ata wst ę pna przepadnie w razie odst ą pienia od umowy. Konsumentka po zapoznaniu si ę z warunkami umowy u ś wiadomi ł a sobie, ż e zosta ł a oszukana i zawiadomi ł a firm ę o odst ą pieniu od umowy żą daj ą c zwrotu wp ł aconej kwoty. Po zbadaniu sprawy Rzecznik Konsumentów uzna ł , i ż nieuczciwo ść firmy polega na tym, ż e informuje si ę klientów i ż otrzymaj ą „kredyt” zaraz po wp ł aceniu op ł aty wst ę pnej. Nikt nie informuje, ż e umowa dotyczy „towaru” lecz wyra ź nie mówi si ę pieni ą dzach. Miejski Rzecznik Konsumentów w Warszawie (Karta 131) otrzyma ł skarg ę Pani R. R. zamieszka ł ej w W., która zawar ł a umow ę w Warszawie. Do biura GROSZ, Pani R. zg ł osi ł a si ę po przeczytaniu og ł oszenia w gazecie METRO. Podczas rozmowy z przedstawicielem firmy otrzyma ł a informacj ę , i ż po ż yczk ę otrzyma w ci ą gu dwóch tygodni. Przedstawiciel nie przedstawi ł na jakiej zasadzie dzia ł a system udzielania po ż yczek. Utwierdza ł klientk ę , i ż jest to zwyk ł y kredyt, nie by ł o mówione, i ż umowa dotyczy tzw. systemu argenty ń skiego. Podpisuj ą c umow ę Klientka nie 10 zapozna ł a si ę z warunkami umowy, wierz ą c w s ł owa przedstawiciela GROSZ, który da ł umow ę i ogólne warunki umowy do podpisania w po ś piechu t ł umacz ą c, i ż kolejny klient wymaga po ś wi ę cenia wi ę kszej ilo ś ci czasu. Jak wynika z informacji dopiero po podpisaniu umowy w trakcie czytania w domu tre ś ci umowy i ogólnych warunków umowy, po konsultacjach w centrali GROSZ w Katowicach, Klientka zda ł a sobie spraw ę , o faktycznych cechach zawartej umowy. W opinii Konsumentki dla przeci ę tnej osoby, która nie zna si ę na takich zasadach udzielania po ż yczek, ogólne warunki umowy s ą niezrozumia ł e i nieczytelne. Miejski Rzecznik Konsumentów w Warszawie (Karty nr 131-verte - 132) otrzyma ł równie ż skarg ę Pani I. S. zamieszka ł ej w W., która w dniu 22.04.2003r. dokona ł a wp ł aty op ł aty wst ę pnej na rzecz GROSZ. Przedstawiciel GROSZ obiecywa ł , i ż w ci ą gu jednego miesi ą ca kwota po ż yczki zostanie przelana na konto bankowe klientki. Natomiast w dniu 23.05.2003r. otrzyma ł a pismo informuj ą ce o zawi ą zaniu grupy oraz o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Klientka otrzyma ł a informacje o terminie planowanym przydzia ł u towaru pod warunkiem z ł o ż enia pisemnej oferty oraz dokonania wp ł aty pierwszej raty. W wyniku otrzymania przedmiotowych informacji oraz dokumentu polecenia przelewu, Klientka poczu ł a si ę oszukana i wyst ą pi ł a do przedsi ę biorcy z rezygnacj ą . W skardze Konsumentka informowa ł a, i ż w trakcie rozmowy z przedstawicielem GROSZ przed zawarciem umowy rozmawia ł a na temat postanowie ń ogólnych warunków umowy. Przedstawiciel firmy wyja ś ni ł , i ż poj ę cia dotycz ą ce operacji finansowych musia ł y zosta ć sformu ł owane w taki sposób, gdy ż nie posiadaj ą mocy prawnej na u ż ywanie s ł owa gotówka, ale oznacza to samo, co zwrot towar u ż ywany przez GROSZ. Klientka zada ł a pytanie dotycz ą ce konieczno ś ci wp ł acania rat przed uzyskaniem kredytu, na co uzyska ł a odpowied ź , i ż w ci ą gu jednego miesi ą ca nast ą pi wyp ł ata kredytu. Z tre ś ci skargi wynika, i ż pod wp ł ywem tego samego b łę du umow ę zawar ł a obecna przy rozmowie Pani J. R. Wszystkie powy ż ej przytoczone opisy momentu zawarcia umowy maj ą wspólny mianownik, którym jest zobowi ą zanie si ę do ś wiadczenia pieni ęż nego w okre ś lonym relatywnie krótkim czasie. Z tre ś ci tych skarg wynika, i ż po odbytej rozmowie z osob ą , która w imieniu GROSZ zawiera ł a umowy, konsumenci byli przekonani o fakcie, i ż przedmiotem umowy jest ś wiadczenie pieni ęż ne, które otrzymaj ą w terminie do miesi ą ca. Wi ę kszo ść z konsumentów deklaruje, i ż zadawa ł a pytania, czy firma dzia ł a w tzw. systemie argenty ń skim, zawsze odpowied ź przedstawicieli Firmy GROSZ by ł a przecz ą ca. Obowi ą zek informowania partnera o istotnych (z jego punktu widzenia) okoliczno ś ciach dotycz ą cych kontraktu, jego przedmiotu i tre ś ci, przedmiotu ś wiadczenia, a tak ż e powinno ść czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny – jest cech ą generaln ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kontraktowania, dotycz ą cego zarówno stadium przedkontraktowego, jak i wszelkich dalszych faz ju ż istniej ą cego stosunku prawnego. 1 Wprowadzenie w b łą d oznacza zarówno zachowanie prowadz ą ce do wywo ł ania b łę du, a wi ę c fa ł szywego odzwierciedlenia rzeczywisto ś ci w ś wiadomo ś ci tej osoby, jak równie ż mo ż e zosta ć osi ą gni ę te przez przemilczenie, zaniechanie poinformowania o faktycznym, prawdziwym stanie rzeczy. 2 Od znawcy profesjonalisty wymaga si ę wi ę cej ni ż od laika, i to w nast ę puj ą cych znaczeniach: znawca musi by ć kompetentny, tzn. reprezentowa ć odpowiedni poziom wiedzy, aby w ogóle móg ł udziela ć informacji na poziomie wymaganym od fachowca. Chodzi tu o posiadanie samemu wiedzy, któr ą profesjonalista ma si ę potem dzieli ć z konsumentem. Sprzedawca musi zachowa ć si ę odpowiednio starannie, zgodnie z wymogami profesjonalizmu, tak aby poziom informacji udzielonej odpowiada ł tej wiedzy, odniesionej do konkretnej sytuacji. Obowi ą zek informowania konsumenta wyst ę puje w dwóch postaciach, tj. informacje uboczne oraz zasadnicze ś wiadczenie profesjonalisty. 3 Obowi ą zek informowania konsumenta przez profesjonalist ę dotyczy ka ż dego stadium ich kontaktów: okresu poprzedzaj ą cego zawarcie umowy, momentu jej zawarcia i okres po jej zawarciu, a czasem nawet okres po spe ł nieniu ś wiadczenia. Chwila zainicjowania wzajemnych kontaktów (a 1 E. Łę towska: Zarys Prawa Prawo umów konsumenckich, 2 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck 2002r., s. 215-216 2 ź ród ł o Ibid s. 216 - SR w Lublinie, IX Ko z 19.01.2001r. 3 Ibid s. 222 11 wiec moment, gdy oferta czy reklama skierowana do publiczno ś ci przeradzaj ą ca si ę w informacj ę odebran ą przez zindywidualizowanego kontrahenta) bezpo ś rednio poprzedzaj ą cych podj ę cie przez konsumenta decyzji o zawarciu umowy – b ę dzie chwil ą charakteryzuj ą c ą si ę najwi ę kszym nat ęż eniem obowi ą zku informacji ze strony profesjonalisty wobec konsumenta. Dotyczy to konieczno ś ci udzielenia tych informacji, które s ą niezb ę dne dla ś wiadomego dokonania wyboru i podj ę cia decyzji o wdaniu si ę w transakcj ę przez konsumenta. 4 Konsument musi wiedzie ć , jakiego rodzaju transakcje zawiera, po to, aby móg ł podejmowa ć ś wiadome decyzje, co do udzia ł u w grze rynkowej. Podj ę te decyzje o zawarciu umowy wywo ł uj ą okre ś lone w umowie konsekwencje prawne. W prawie Wspólnoty Europejskiej istnieje obowi ą zek „radykalnej przejrzysto ś ci” transakcji dla konsumenta nakazuj ą cy wskazanie konsumentowi (doprowadzenie do jego ś wiadomej decyzji) przez jego przysz ł ego partnera umowy, charakteru w jakim on dzia ł a oraz wyra ź nego wskazania rodzaju transakcji. Dlatego te ż istotna jest przejrzysto ść w informacjach przekazywanych przy zawieraniu umów przez przedstawicieli przedsi ę biorcy, a tak ż e w tre ś ci umowy. Analiza tre ś ci zgromadzonych skarg konsumentów, którzy zawierali umowy w ró ż nych terminach oraz u ró ż nych przedstawicieli GROSZ, wykaza ł a jednorodno ść w zakresie zarzutów, jakie stawiaj ą oni GROSZ. Zarzuty te dotyczy ł y niespe ł nienia deklaracji przyznania ś rodków w terminie 2-3 tygodni do miesi ą ca. Sposób precyzowania zarzutu mo ż e ś wiadczy ć o tym, i ż konsumenci wierzyli, i ż w deklarowanym terminie otrzymaj ą gotówk ę . Kilkoro konsumentów informowa ł o, i ż zg ł osi ł o si ę do biur pod wp ł ywem reklamy emitowanej w prasie. W przedmiotowym przypadku na wyra ź ne żą danie konsumentów o informacje dotycz ą ce charakteru stosunku umownego, sprzedawcy oprócz nie podawania pe ł nej informacji, podawali nierzetelne i nieprawdziwe informacje. Zapytanie, czy przedmiotem umowy jest tzw. system argenty ń ski jest pytaniem konkretnym, sugeruj ą cym, i ż konsument chcia ł si ę dowiedzie ć o charakterze umowy. Tak wi ę c mo ż na wnioskowa ć , i ż Konsumenci orientowali si ę w cechach charakterystycznych dla systemu argenty ń skiego. Z uwagi na fakt, i ż konsumenci zwracali si ę z pytaniem do przedstawicieli GROSZ dotycz ą cym, czy przedmiotem umowy jest ś wiadczenie typu „system argenty ń ski”, mo ż na stwierdzi ć , i ż oczekiwali porady. Jednoznaczna informacja, i ż nie jest to us ł uga takiego typu, mog ł a wywo ł a ć u konsumentów pewno ść , i ż tak nie jest. Dodatkowo reprezentanci GROSZ gwarantowali termin otrzymania pieni ę dzy. W informacjach przedstawianych przez sprzedawców mo ż na zauwa ż y ć elementy doradztwa. W jednaj ze skarg (Karty nr 98-99) przedstawiciel GROSZ jednoznacznie doradza ł zawarcie umowy z GROSZ, jako korzystniejszej umowy, ni ż oferta Europejskiego Funduszu Budowlanego. W tej samej skardze przedstawiciel GROSZ poinformowa ł , i ż oferta jest zbli ż ona do zasad na których dzia ł a SKOK. Mo ż na z tego wnioskowa ć , i ż reprezentanci nie tylko informowali o cechach, ale równie ż udzielali porad, co do podj ę cia decyzji. Zaprzeczanie w trakcie rozmowy przed zawarciem umowy, i ż oferta dotyczy systemu argenty ń skiego wprowadza ł a w b łą d, co do przedmiotu umowy. Motywem przyznania konsumentowi prawa do informacji jest zapewnienie mu takiej pozycji na rynku, aby w sposób swobodny i ś wiadomy móg ł korzysta ć ze stwarzanych mu na tym rynku mo ż liwo ś ci, tym samym podejmowa ć decyzje w oparciu o prawdziwe, rzetelne informacje. Brak potwierdzenia konsumentom na zadane pytania, czy przedmiotem dzia ł alno ś ci jest system taki jak potocznie rozumiany system argenty ń ski, ś wiadczy o niekompetencji przedstawicieli GROSZ, a nawet o zamiarze wprowadzenia drugiej strony w b łą d. Od osoby oferuj ą cej us ł ugi takie jak uczestnictwo w samofinansuj ą cej si ę grupie osób wymaga si ę wiedzy praktycznej z tego zakresu. Osoba reprezentuj ą ca GROSZ, by ł a zobowi ą zana do poinformowania o cechach odró ż niaj ą cych ś wiadczon ą us ł ug ę od tzw. systemu argenty ń skiego, gdyby tak faktycznie by ł o. W opinii organu antymonopolowego spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w tzw. systemie argenty ń skim, który funkcjonuje na zasadzie zrzeszenia si ę klientów w wieloosobowe 4 Ibid s. 226 12 grupy wzajemnie finansuj ą cych si ę osób. System ten zak ł ada, i ż jego uczestnicy wnosz ą cy regularnie wp ł aty otrzymuj ą okre ś lony w umowie towar wed ł ug tzw. aktów asygnacyjnych. GROSZ zawiera umow ę indywidualnie z ka ż d ą z przyst ę puj ą cych osób. Integraln ą cz ęś ci ą tych umów s ą „Ogólne Warunki Umowy”. Ogólne warunki umowy stanowi ą wzorzec umowy ustalony przez GROSZ, który ka ż da z wst ę puj ą cych do systemu osób jest obowi ą zana podpisa ć i zaakceptowa ć . System ten charakteryzuje si ę niepewno ś ci ą co do mo ż liwego terminu przyznania asygnaty. W przedmiotowym przypadku umowa podaje ile rat wynosi plan ratalny, a ogólne warunki umowy w art. 6 pkt 7 zakre ś laj ą okres sp ł aty i okres wype ł nienia zobowi ą zania, przez który nale ż y rozumie ć czas, w którym uczestnik grupy zgodnie z ogólnymi warunkami umowy sp ł aca miesi ę cznie raty, wype ł niaj ą c tym samym zobowi ą zania wynikaj ą ce z umowy, dzi ę ki czemu nabywa uprawnienia do nabycia towaru (max 96 miesi ę cy – jest to okres trwania planu ratalnego). Jednak faktycznie umowa nie okre ś la w przybli ż eniu, w jakim terminie konsument otrzyma przydzia ł . Konsument, który wywi ą zuje si ę z zobowi ą zania nabywa uprawnienie do nabycia towaru. Tak wi ę c sama umowa takiej pewno ś ci mu nie daje, gdy ż nawet nie przys ł uguje mu prawo do tego. Faktycznie GROSZ nie gwarantuje konsumentom w trakcie trwania planu ratalnego, i ż ś rodki, jakie b ę d ą zgromadzone w funduszu wystarcz ą dla konsumenta. GROSZ zastrzega, i ż przydzia ł y s ą dokonywane tylko w ramach zgromadzonego funduszu, a wi ę c ze ś rodków, jakie zgromadz ą cz ł onkowie Grupy. W sytuacji, gdy wszyscy uczestnicy b ę d ą wnosi ć op ł aty regularnie oraz rzetelnie, ostatnia osoba, która otrzyma przydzia ł , otrzyma go z w ł asnych ś rodków, które wnios ł a na rzecz grupy. Natomiast w sytuacji, gdy osoby uczestnicz ą ce b ę d ą nierzetelnie wp ł aca ć ś rodki finansowe, niektórzy Konsumenci wnosz ą cy rzetelnie raty nie maj ą w ogóle szans na otrzymanie przydzia ł u. O niepewno ś ci w zakresie sta ł o ś ci grupy i jej uczestników ś wiadcz ą statystyki podane przez GROSZ w pi ś mie z dnia 30.10.2003r. Wynika z nich, i ż na (…) umów od (…) konsumenci odst ą pili, lub umowa zosta ł a im wypowiedziana na warunkach i zasadach okre ś lonych w ogólnych warunkach umowy. Oferta proponowana przez firmy dzia ł aj ą ce w systemie konsorcyjnym w tzw. systemie argenty ń skim w tym równie ż przez GROSZ jest kierowana do osób, które maj ą deficyt w ś rodkach pieni ęż nych, którymi dysponuj ą . S ą to osoby, które nie maj ą zdolno ś ci kredytowej. Natomiast sam system opiera si ę na gromadzeniu ś rodków pieni ęż nych grupy osób we wspólnym funduszu, z którego przyznawane s ą asygnaty towarowe, dla tych ż e osób. Dodatkowo mo ż liwo ść otrzymania przydzia ł u ś ci ś le jest zwi ą zana z zasobno ś ci ą poszczególnych uczestników grupy. Im uczestnik ma wi ę cej ś rodków, tym mo ż e zaproponowa ć wi ę ksz ą ilo ść rat. Osoby, które zwracaj ą si ę o pomoc do firm dzia ł aj ą cych w systemach konsorcyjnych najcz ęś ciej nie maj ą wolnych ś rodków finansowych, aby móc deklarowa ć ilo ść rat zapewniaj ą cej im zwyci ę stwo i tym samym otrzymanie przydzia ł u. Bior ą c to pod uwag ę mo ż na stwierdzi ć , i ż ilo ść czynników jaka wp ł ywa na ewentualn ą mo ż liwo ść przydzia ł u asygnaty uniemo ż liwia okre ś lenie terminu jej przydzia ł u. Konsumenci otrzymuj ą c zapewnienie, i ż ś rodki finansowe b ę d ą im przekazane w nied ł ugim czasie, podejmowali decyzje o zawarciu umowy. Z tre ś ci skarg wynika, i ż gdyby zdawali sobie spraw ę , i ż termin przydzia ł u jest tak niepewny, nie zawierali by takiej umowy. Dodatkowo nale ż y stwierdzi ć , i ż wi ę kszo ść konsumentów stara ł a si ę ustali ć , jaki jest faktyczny charakter prowadzonej przez GROSZ dzia ł alno ś ci, otrzymuj ą c zapewnienia reprezentantów, i ż przedmiotem umowy s ą ś rodki pieni ęż ne wyp ł acane konsumentom w okre ś lonym terminie. Jeden z konsumentów otrzyma ł wyra ź ne zapewnienie, i ż nie ma si ę sugerowa ć umow ą , która ze wzgl ę du na prawo musi by ć w taki sposób skonstruowana. Bior ą c pod uwag ę powtarzanie si ę w skargach pytania, jakie kierowali konsumenci do GROSZ mo ż na stwierdzi ć , i ż poj ę cie „system argenty ń ski” jest dla nich zrozumia ł e i pe ł ni funkcj ę identyfikacji okre ś lonych zachowa ń , kojarz ą cych si ę nieprzychylnie. Dlatego te ż wydaje si ę , i ż otrzymuj ą c zapewnienie, i ż GROSZ nie ś wiadczy takiej dzia ł alno ś ci w po łą czeniu z zapewnieniem co do terminu otrzymania ś rodków pieni ęż nych, mogli podj ąć decyzj ę pod wp ł ywem braku rzetelnej prawdziwej i pe ł nej informacji. Jako bezprawno ść nale ż y upatrywa ć , w naruszeniu dobrych obyczajów polegaj ą cych na obowi ą zku przedsi ę biorcy zawieraj ą cego umowy z konsumentami dostarczania im pomocy w zakresie podj ę cia decyzji przynajmniej nie naruszaj ą cej ich interesów. Przedstawiciel firmy GROSZ, który proponuje podpisanie umowy, nie mo ż e wiedzie ć , kiedy dany klient otrzyma pieni ą dze. Mimo to zapewnia, ż e stanie si ę to np. za dwa tygodnie, za miesi ą c. 13 Klienci, którzy nie b ę d ą mieli szcz ęś cia dostan ą przydzia ł towaru dopiero w chwili zako ń czenia planu ratalnego grupy. W zale ż no ś ci od jej liczebno ś ci na przyk ł ad po 7 latach. Dlatego te ż bior ą c pod uwag ę zbie ż no ść zarzutu w skargach konsumentów, nale ż a ł o stwierdzi ć , i ż GROSZ stosowa ł praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, poprzez naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w zakresie terminu umo ż liwienia uczestnikowi samofinansuj ą cej si ę Grupy na okre ś lonych w umowie warunkach dokonania zakupu towaru. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt I sentencji. Drug ą zarzucan ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jest stosowanie postanowienia wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego. Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 K.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 K.p.c rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 §2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze, jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. S ą d dokonuj ą c oceny postanowienia umownego ocenia okre ś lony zapis, i w momencie jego wpisania do rejestru klauzula przestaje by ć postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c), spe ł niaj ą one funkcj ę podobn ą do przepisów prawa. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wyk ł adnia j ę zykowa, systemowa, funkcjonalna i inna). St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. GROSZ, co potwierdza umowa zawarta z konsumentem z dnia 31.01.2003r. (Karty nr 60-61), do której inkorporowano kwestionowane klauzule, stosuje w „ogólnych warunkach umowy” postanowienia wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone A. art. 3 pkt 1 OWU (...) „Jednocze ś nie przejmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z tre ś ci niniejszej umowy” (...). Postanowienie wskazane w pkt A zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego (obecnie S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów) z dnia 27 marca 2002r. Sygn. akt XVII Amc 41/01, a do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych wpisane w dniu 15 pa ź dziernika 2002r. W sprawie z powództwa Federacji Konsumentów w Warszawie przeciwko Financial Partners Sp. z o.o. w Warszawie, S ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „uczestnik przejmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z niniejszej umowy" Powo ł ane postanowienia, mo ż na uzna ć , za to ż same, przez co zapis w ogólnych warunkach umowy wykorzystywany przez GROSZ dotycz ą cy bezwzgl ę dnego przyj ę cia praw i obowi ą zków przez 14 klienta wynikaj ą cych z umowy nale ż y traktowa ć , jako niezgodne z prawem. Tre ść zapisu wykorzystywanego przez GROSZ mie ś ci si ę w ca ł o ś ci w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na przyj ąć , i ż powy ż sze postanowienia w swej tre ś ci s ą to ż same. System, o który opiera swoje dzia ł anie przedsi ę biorca zak ł ada samofinansowanie si ę grupy uczestników. Bezpiecze ń stwo finansowe ka ż dego z uczestników zale ż y od wywi ą zywania si ę z p ł atno ś ci rat wszystkich osób przynale żą cych do grupy. Brak wp ł at rat w grupie, od kilku cz ł onków doprowadzi ć mo ż e do za ł amania si ę systemu wspó ł kredytowania si ę wewn ą trz grupy i jej przedterminow ą likwidacj ę bez realizacji zobowi ą zania przedsi ę biorcy. Bior ą c pod uwag ę opisane za ł o ż enia systemu, postanowienie mo ż e doprowadzi ć do sytuacji, i ż przedsi ę biorca nie b ę dzie podejmowa ł ż adnych czynno ś ci maj ą cych na celu zapewnienia ci ą g ł o ś ci funkcjonowania grupy, przenosz ą c odpowiedzialno ść za likwidacj ę grupy na jej cz ł onków, którzy nie wnosili rat terminowo. B. art. 20 OWU „Pe ł nomocnictwo. Dla umo ż liwienia GROSZ zrealizowania przedmiotu umowy, uczestnik grupy, którego dane osobowe wymienione s ą na pierwszej stronie umowy, przez jej zawarcie przekazuje na rzecz GROSZ nieodwo ł alnie i nie wygasaj ą ce nawet po ś mierci uczestnika grupy pe ł nomocnictwo, na okres wa ż no ś ci prawnej grupy, a ż do ostatecznego rozliczenia. Pe ł nomocnictwo to obejmuje prawo GROSZ do równoprawnego rozwi ą zywania spraw dotycz ą cych uczestnika grupy, w tym spowodowanych okoliczno ś ciami si ł y wy ż szej, a które poza wol ą GROSZ mog ł yby przynie ść szkody programowi i grupie.” Postanowienie wskazane w pkt B zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego (obecnie S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów) z dnia 27 marca 2002r. Sygn. akt XVII Amc 41/01, a do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych wpisane w dniu 15 pa ź dziernika 2002r. W sprawie z powództwa Federacji Konsumentów w Warszawie przeciwko Financial Partners Sp. z o.o. w Warszawie, S ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „uczestnik sk ł adaj ą c swój podpis pod niniejsz ą umow ą udziela Financial Partners nieodwo ł alnego pe ł nomocnictwa do równoprawnego rozwi ą zywania przez Financial Partners spraw dotycz ą cych uczestników, w tym spowodowanych si łą wy ż sz ą , a które poza wol ą Financial Partners mog ł oby przynie ść szkod ę systemowi lub uczestnikowi" Powo ł ane postanowienia, mo ż na uzna ć , za to ż same, przez co zapis w ogólnych warunkach umowy wykorzystywany przez GROSZ dotycz ą cy udzielenia pe ł nomocnictwa nale ż y traktowa ć , jako niezgodne z prawem. Tre ść zapisu wykorzystywanego przez GROSZ mie ś ci si ę w ca ł o ś ci w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na przyj ąć , i ż powy ż sze postanowienia w swej tre ś ci s ą to ż same. Tak wi ę c, bior ą c pod uwag ę powy ż sze uzasadnienie, nale ż y przyj ąć , i ż w/w postanowienia ró ż ni ą si ę tylko podmiotowo, a wszelkie inne ró ż nice nie maj ą wp ł ywu na zakres mo ż liwych do podj ę cia kroków na podstawie otrzymanego przez przedsi ę biorc ę pe ł nomocnictwa. Zarówno w przypadku kwestionowanego postanowienia, jak i postanowienia wpisanego do rejestru, pe ł nomocnictwo by ł o dane nieodwo ł alnie na czas do rozwi ą zania – rozliczenia grupy. Na podstawie przedmiotowych pe ł nomocnictw przedsi ę biorcy mogli dowolnie decydowa ć o losach cz ł onków grupy i funkcjonowaniu grupy. W/w zapisy S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone w powo ł anym wyroku, gdy ż , jako postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione, kszta ł towa ł y jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Przytoczone powy ż ej zapisy w odpowiadaj ą cy sobie sposób reguluj ą poszczególne obowi ą zki stron umowy maj ą ce na celu zapewnienie sprawnego funkcjonowania grupy. Porównywane postanowienia w taki sam sposób kszta ł tuj ą obowi ą zki i prawa, których dotycz ą . Ró ż nice w tre ś ci porównywanych postanowie ń wynikaj ą jedynie z nazewnictwa, stylistyki, czy te ż nazw podmiotów. 15 Zgodnie z art. 23a) ust. 1 ustawy antymonopolowej przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Przedmiotem niniejszego post ę powania by ł o dokonanie oceny, czy przedsi ę biorca stosuje niedozwolone postanowienia umowne, których wykorzystywanie w obrocie z konsumentami jest zabronione. Jak wykazano powy ż ej, przedsi ę biorca naruszy ł prawo poprzez stosowanie zakazanych postanowie ń wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaj ą c postanowienie za niedozwolone stwierdza, i ż po wpisaniu go do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych pos ł ugiwanie nim jest zakazane z mocy prawa. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wi ąż e nie tyko strony i s ą d, który je wyda ł , lecz równie ż inne s ą dy i organy pa ń stwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych tak ż e inne osoby. S ą d orzekaj ą c co do postanowienia, i ż jest to niedozwolone postanowienie umowne stwierdza, i ż kszta ł tuje ono prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, równocze ś nie ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Wynika to z klauzuli generalnej, zgodnie z art. 385(1) § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , oraz fakt, i ż organ antymonopolowy otrzymywa ł sygna ł y konsumentów dotycz ą ce realizacji warunków umowy przez GROSZ, mo ż na stwierdzi ć , i ż praktyki polegaj ą ce na wykorzystywaniu przy realizacji umów zawartych z konsumentami, a tak ż e zamieszczaniu w nowo zawieranych umowach, postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, narusza ł y zbiorowy interes konsumentów. W ś wietle powy ż szego, nale ż y stwierdzi ć , ż e w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie dla zapewnienia ochrony konsumentów. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt II sentencji. Trzeci ą zarzucan ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jest zawieranie umów sprzecznych z ustaw ą z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 100, poz. 1081 z pó ź n. zm.) – zwan ą dalej ustaw ą o kredycie konsumenckim. Ustawa o kredycie konsumenckim reguluje zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki, zasady ochrony konsumenta, który zawar ł umow ę o kredyt konsumencki, oraz obowi ą zki kredytodawcy, który udzieli ł kredytu konsumenckiego. Przez umow ę o kredyt konsumencki rozumie si ę umow ę , na mocy której przedsi ę biorca w zakresie swojej dzia ł alno ś ci udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu w jakiejkolwiek postaci. Zgodnie z art. 2 ust. 1 w/w ustawy o kredycie konsumenckim, przez umow ę o kredyt konsumencki rozumie si ę umow ę , na mocy której przedsi ę biorca w zakresie swojej dzia ł alno ś ci, zwany dalej „kredytodawc ą ”, udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu w jakiejkolwiek postaci. Ustawa okre ś la wymagania, jakim musz ą odpowiada ć umowy o kredyt konsumencki, a tak ż e okre ś la warunki wykonania tej ż e umowy. Art. 2 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim wymienia typy umów, które w szczególno ś ci uwa ż a si ę za kredyt konsumencki: umow ę po ż yczki, umow ę kredytu w rozumieniu przepisów prawa bankowego, umow ę o odroczeniu konsumentowi terminu spe ł nienia ś wiadczenia pieni ęż nego, umow ę , na mocy której ś wiadczenie pieni ęż ne konsumenta ma zosta ć spe ł nione pó ź niej ni ż ś wiadczenie kredytodawcy, umow ę , na mocy której kredytodawca zobowi ą zany jest do zaci ą gni ę cia zobowi ą zania wobec osoby trzeciej, a konsument - do zwrotu kredytodawcy spe ł nionego ś wiadczenia, umow ę , na mocy której kredytodawca zobowi ą zuje si ę do udzielenia kredytu zwi ą zanego z obowi ą zkiem wniesienia przez konsumenta, w jakiejkolwiek formie, ś rodków pieni ęż nych oprocentowanych poni ż ej stopy rynkowej lub nieoprocentowanych. Przedmiotem badanej umowy jest umo ż liwienie na okre ś lonych w umowie zasadach cz ł onkostwa uczestnika w programie GROSZ, którego celem jest zakup przez uczestnika samofinansuj ą cej si ę grupy towaru okre ś lonego na pierwszej stronie umowy. Towarem mog ą by ć w szczególno ś ci materia ł y budowlane, domy, mieszkania, inne nieruchomo ś ci, maszyny i urz ą dzenia, samochody 16 osobowe i dostawcze itp. Przedmiotowa umowa umo ż liwia uczestnikom grupy zakup towaru na zasadach okre ś lonych w umowie. Mo ż liwo ść zakupu towaru nast ę puje w ramach aktu asygnacyjnego, którym jest proces przydzia ł u towaru uczestnikom, którzy maj ą uregulowane zobowi ą zania wobec GROSZ. Przydzia ł towaru odbywa si ę do kwoty zgromadzonej w funduszu. Gdy w funduszu zgromadzono kwot ę pozwalaj ą ca na dokonanie kilku przydzia ł ów to s ą one przydzielane. Natomiast w sytuacji, gdy w ci ą gu dwóch (2) miesi ę cy nie zostanie zebrany fundusz grupy, pozwalaj ą cy na przydzia ł towaru, GROSZ upowa ż niony jest do wstrzymania aktów asygnacyjnych i przyst ą pienia do przedterminowej likwidacji danej grupy lub do podj ę cia innego rozwi ą zania, które najlepiej pos ł u ż y interesom grupy i umo ż liwi dalsze funkcjonowanie w programie uczestnikom grupy, którzy wype ł nili terminowo swoje zobowi ą zania. Tryb likwidacji przewiduje, i ż je ż eli b ę d ą ce w dyspozycji GROSZ ś rodki finansowe b ę d ą niewystarczaj ą ce dla ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci, nale ż no ś ci dokonywane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł aty ka ż dego uczestnika grupy. Dodatkowo zgodnie z art. 19 pkt 4 OWU GROSZ przewidzia ł w umowie obci ąż enie proporcjonalnie uczestników grupy jakimkolwiek zmniejszeniem si ę funduszu grupy, wywo ł anym przez zdarzenie nie uwzgl ę dnione w umowie, a niezale ż ne od GROSZ. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze w momencie zawarcia umowy, Konsument nie ma pewno ś ci terminu otrzymania przydzia ł u oraz nie ma pewno ś ci, czy w ogóle taki przydzia ł zostanie mu przyznany. Funkcjonowanie grupy opiera si ę na wspó ł zaufaniu uczestników oraz ich rzetelno ś ci w zakresie wnoszenia rat na rzecz grupy. Mo ż e zaistnie ć sytuacja, ż e z powodu wycofania si ę kilku uczestników z grupy, ś rodki gromadzone nie b ę d ą wystarczaj ą ce na dokonanie przydzia ł ów. I w takiej sytuacji z mocy umowy, GROSZ uprawniony jest do przedterminowej likwidacji. Jednak poniewa ż w takiej sytuacji likwidacja nast ę puje z uwagi na brak ś rodków to z mocy zapisów umowy konsument nie ma mo ż liwo ś ci uzyskania zwrotu ś rodków wniesionych na rzecz funduszu. Tak wi ę c bior ą c pod uwag ę zapisy tre ś ci umowy otrzymanie przydzia ł u na zakup towaru jest mo ż liwe, jednak nie jest pewne. Nie jest ono zale ż ne od GROSZ, natomiast jest zale ż ne od rzetelno ś ci wspó ł uczestników grupy. Ze wzgl ę du na te okoliczno ś ci oceniana umowa nie podlega ocenie pod k ą tem ewentualnego naruszenia ustawy o kredycie konsumenckim. W przedmiotowym przypadku GROSZ nie jest przedsi ę biorc ą , który udziela kredytu, jest jedynie administratorem powierzonych mu ś rodków pieni ęż nych. Realizacja umowy, zale ż y tylko od woli uczestników grupy. GROSZ deklaruje, i ż podejmie bli ż ej nieokre ś lone rozwi ą zania, które najlepiej pos ł u żą interesom grupy i umo ż liwi ą dalsze funkcjonowanie w programie uczestnikom grupy, którzy wype ł nili terminowo swoje zobowi ą zania. Jednak ż e nie gwarantuje tego. Rozstrzygaj ą c, czy oceniana umowa mo ż e by ć uwa ż ana za umow ę o kredyt konsumencki, nale ż y pami ę ta ć , i ż w przedmiotowym przypadku istnieje mo ż liwo ść zakupu przez konsumenta towarów wy łą czaj ą cych stosowanie ustawy m.in. przez art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o kredycie konsumenckim, tj., gdy umowa okre ś la, i ż kredyt konsumencki przeznaczony na nabycie w ł asno ś ci nieruchomo ś ci lub prawa u ż ytkowania wieczystego, udzia ł u we wspó ł w ł asno ś ci nieruchomo ś ci, ekspektatywy odr ę bnej w ł asno ś ci lokalu, budow ę , odbudow ę , rozbudow ę , nadbudow ę , przebudow ę , remont budynku lub lokalu stanowi ą cego odr ę bn ą nieruchomo ść lub na nabycie spó ł dzielczego w ł asno ś ciowego prawa do lokalu mieszkalnego, wniesienie wk ł adu mieszkaniowego b ą d ź budowlanego do spó ł dzielni mieszkaniowej oraz nabycie wierzytelno ś ci wynikaj ą cej z umowy zawartej przez osob ę trzeci ą z przedsi ę biorc ą budowlanym obejmuj ą cej prawa z tytu ł u wniesionego wk ł adu budowlanego, Ustawa reguluje równie ż informacje, jakie musz ą zawiera ć og ł oszenia oraz reklamy dotycz ą ce kredytu konsumenckiego. Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim, umowa powinna zawiera ć informacje o uprawnieniu konsumenta do sp ł aty kredytu przed terminem okre ś lonym w umowie. Zgodnie ze stanem prawnym obowi ą zuj ą cym w dniu wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim, je ż eli konsument sp ł aca kredyt przed terminem, wówczas w przypadku: kredytu oprocentowanego – nie jest zobowi ą zany do zap ł aty oprocentowania za okres po sp ł acie kredytu, kredytu nieoprocentowanego – konsument ma prawo zmniejszenia zap ł aconych kredytodawcy prowizji i op ł at proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas korzystania z kredytu. Kredytodawca mo ż e zastrzec prowizj ę za wcze ś niejsz ą sp ł at ę 17 kredytu konsumenckiego tylko w umowach dotycz ą cych kredytów walutowych lub kredytów o sta ł ej stopie procentowej w okresie kredytowania, o ile kwota kredytu jest wy ż sza ni ż 5 000 z ł . Od dnia 28.09.2003r. obowi ą zuje nowa tre ść art. 8 ustawy o kredycie konsumenckim skutków przedterminowej sp ł aty kredytu. Ustawa z dnia 22 maja 2003r. o zmianie ustawy o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2003r. Nr 109, poz. 1030) zmieni ł a tre ść artyku ł u w taki sposób, i ż zosta ł o zakazane pobieranie prowizji za wcze ś niejsz ą sp ł at ę kredytu w ka ż dej sytuacji. W wyniku tej zmiany art. 8 ustawy o kredycie otrzyma ł brzmienie: konsument jest uprawniony do sp ł aty kredytu przed terminem okre ś lonym w umowie. Termin dokonania sp ł aty powinien odpowiada ć terminom wnoszenia rat okre ś lonym w umowie. 1a. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, konsument jest obowi ą zany poinformowa ć kredytodawc ę o zamiarze wcze ś niejszej sp ł aty kredytu najpó ź niej w terminie 3 dni przed jej dokonaniem. 2. Je ż eli konsument sp ł aca kredyt przed terminem, wówczas w przypadku: 1) kredytu oprocentowanego - nie jest zobowi ą zany do zap ł aty oprocentowania za okres po sp ł acie kredytu, 2) kredytu nieoprocentowanego - konsument ma prawo do zmniejszenia zap ł aconych kredytodawcy prowizji i op ł at proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas korzystania z kredytu. 3. Za wcze ś niejsz ą sp ł at ę kredytu kredytodawca nie mo ż e zastrzec prowizji. 4. Kredytodawca obowi ą zany jest rozliczy ć si ę z konsumentem w terminie 14 dni od dnia dokonania sp ł aty kredytu. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze ustalenia, mo ż na stwierdzi ć , i ż do analizowanej tre ś ci umowy nie maj ą zastosowania przepisy ustawy o kredycie konsumenckim poniewa ż cechy umowy powoduj ą i ż nie mie ś ci si ę ona w zakresie okre ś lonym art. 2 ust. 1 i 2 oraz 3 ustawy o kredycie konsumenckim. Dlatego, te ż bezprzedmiotowy staje si ę zarzut naruszenia art. 8 ustawy o kredycie konsumenckim z uwagi na żą danie w art. 18 ogólnych warunków umowy uiszczenia prowizji w wysoko ś ci 1 500 z ł w przypadku przedterminowej sp ł aty kredytu. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Zarzut dotyczy naruszenia art. 8 ustawy o kredycie konsumenckim, gdy ż do ocenianej umowy przepisy tej ż e ustawy nie maj ą zastosowania. Tym samym zarzut ten nie znajduje uzasadnienia w okoliczno ś ciach faktycznych sprawy. Nale ż y wi ę c uzna ć , i ż prowadzenie post ę powania w zakresie obj ę tym pkt II sentencji przeciwko GORSZ pod tym zarzutem jest bezprzedmiotowe. Spe ł niona zosta ł a zatem przes ł anka umorzenia z urz ę du post ę powania okre ś lona w art. 105 §1 k.p.a. St ą d nale ż a ł o orzec jak w pkt III sentencji. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy antymonopolowej w decyzji, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu. Ś rodkiem usuni ę cia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, polegaj ą ce na zaniechaniu naruszenia obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w zakresie terminu umo ż liwienia uczestnikowi samofinansuj ą cej si ę Grupy dokonania zakupu towaru w zwi ą zku z zawieraniem umów, które uprawniaj ą do uczestnictwa w samofinansuj ą cej si ę grupie osób. Nakaz ten powinien zosta ć wykonany poprzez podawanie konsumentom w zwi ą zku z zawieraniem umów, rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o terminie umo ż liwienia uczestnikowi samofinansuj ą cej si ę Grupy na okre ś lonych w umowie warunkach dokonania zakupu towaru. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt IV sentencji. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy antymonopolowej w decyzji, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu. Ś rodkiem usuni ę cia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt II sentencji niniejszej decyzji, nale ż y uzna ć zaniechanie stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych, tj. zakwestionowanej cz ęś ci art. 3 pkt 1 OWU, art. 20 OWU, A. art. 3 pkt 1 OWU (...) „Jednocze ś nie przejmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z tre ś ci niniejszej umowy” (...). 18 B. art. 20 OWU „ Pe ł nomocnictwo. Dla umo ż liwienia GROSZ zrealizowania przedmiotu umowy, uczestnik grupy, którego dane osobowe wymienione s ą na pierwszej stronie umowy, przez jej zawarcie przekazuje na rzecz GROSZ nieodwo ł alnie i nie wygasaj ą ce nawet po ś mierci uczestnika grupy pe ł nomocnictwo, na okres wa ż no ś ci prawnej grupy, a ż do ostatecznego rozliczenia. Pe ł nomocnictwo to obejmuje prawo GROSZ do równoprawnego rozwi ą zywania spraw dotycz ą cych uczestnika grupy, w tym spowodowanych okoliczno ś ciami si ł y wy ż szej, a które poza wol ą GROSZ mog ł yby przynie ść szkody programowi i grupie .” poprzez zaprzestanie wykorzystywania w umowach niewykonanych w dacie otrzymania decyzji, a tak ż e w nowych umowach zawieranych po tej dacie, tre ś ci przedmiotowych postanowie ń . Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt V sentencji. Art. 100e) ustawy antymonopolowej, umo ż liwia Prezesowi Urz ę du nadanie decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. W przedmiotowym przypadku wa ż ny interes konsumentów upatruje si ę w interesie ekonomicznym konsumenta. Umowa, której postanowienia poddano kontroli ma za zadanie uregulowa ć relacje pomi ę dzy przedsi ę biorc ą , oraz uczestnikami grupy, którzy wnosz ą ś rodki finansowe na rzecz wspólnego funduszu. Zgromadzone przez nich ś rodki, s ą przeznaczane na zakup towarów. Tak wi ę c jest to umowa wspó ł zaufania. Klienci musz ą zaufa ć , i ż cz ł onkowie grupy, b ę d ą rzetelnie wnosi ć ś rodki pieni ęż ne na wspóln ą rzecz, a przedsi ę biorca, b ę dzie rzetelnie dba ł o ich interes. Przedsi ę biorca pe ł ni funkcj ę tylko administratora ś rodkami Klientów, dlatego, te ż wykorzystywanie zabronionych przez S ą d postanowie ń , które s ą niekorzystne dla Klientów, mo ż e nara ż a ć ich na straty finansowe. Administrator poprzez stosowanie procedur opisanych w niedozwolonym postanowieniu umownym, dotycz ą cych bezwarunkowego przej ę cia na siebie wszelkich praw i obowi ą zków przez konsumenta wynikaj ą cych z tre ś ci umowy, a tak ż e udzielenia pe ł nomocnictwa nieodwo ł alnego i nie wygasaj ą cego nawet po ś mierci uczestnika grupy narusza interes ekonomiczny konsumentów. Z uwagi na przedmiotowe zagro ż enie interesu ekonomicznego konsumentów, nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, jest uzasadnione. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt VI sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral