RKT-27/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 16.05.2006r. RKT-61-04/06/MI DECYZJA Nr RKT-27/2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du w dniu 20.07.2005r. post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o., 45-222 Opole, ul. Oleska 64, − dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 tej ż e ustawy, uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł ania Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu polegaj ą ce na zawieraniu z konsumentami Umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Umów o dostaw ę wody , których tre ść stoi w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzeniu ś cieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) poprzez: 1. naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 2 tej ż e ustawy w zakresie dotycz ą cym nieinformowania konsumentów o trybie, w jakim mo ż e nast ą pi ć zwrot uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty, o czym stanowi § 17 ust. 3 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257 ze zm.), 2. naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy w zakresie dotycz ą cym nieinformowania konsumentów o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w przypadku odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w zwi ą zku z niedotrzymaniem warunków umowy przez odbiorc ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 i 3 w/w ustawy, i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 23d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie stwierdza si ę stosowania przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 23a ust. 1 tej ż e ustawy, polegaj ą cej na zawieraniu z konsumentami Umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Umów o dostaw ę wody , których tre ść mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) w zakresie dotycz ą cym nieinformowania konsumentów o sposobach uiszczania op ł at za pobrane us ł ugi. 1 2 III. Na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś la si ę Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów polegaj ą ce na zamieszczeniu w tre ś ci zarówno nowo zawieranych, jak i wszystkich dotychczas zawartych z konsumentami Umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Umów o dostaw ę wody zapisów zawieraj ą cych wskazane w pkt I.1. i I.2. niniejszej decyzji informacje, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzeniu ś cieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 i 3 tej ustawy oraz § 17 ust. 3 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257 ze zm.) – niezw ł ocznie po uprawomocnieniu si ę niniejszej decyzji w przypadku umów nowo zawieranych, za ś w przypadku umów zawartych i wykonywanych – w terminie 6 miesi ę cy od daty uprawomocnienia si ę decyzji. IV. Na podstawie art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 75 tej ustawy postanawia si ę obci ąż y ć Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu kosztami przedmiotowego post ę powania i zobowi ą za ć w/w przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 55 PLN (s ł ownie z ł otych: pi ęć dziesi ą t pi ęć ). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Organem Antymonopolowym”) zosta ł o przeprowadzone z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu (zwane dalej „WiK Opole”) wyst ę puje naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej te ż dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”). W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego zbadano pod k ą tem zgodno ś ci z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa wykorzystywane przez WiK Opole w obrocie konsumenckim wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, a tak ż e przyk ł adowe umowy zawarte z konsumentami z ich wykorzystaniem. Poniewa ż analiza ich tre ś ci da ł a podstawy do przyj ę cia, i ż w przedmiotowej sprawie mog ł o nast ą pi ć naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 20.07.2005r. Postanowieniem Nr 1 wszcz ę te zosta ł o z urz ę du przeciwko WiK Opole post ę powanie w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karty nr 1-1 verte). Przedsi ę biorcy postawiono zarzuty naruszenia art. 23a ust. 1 w/w ustawy wyra ż aj ą cego si ę w podejmowaniu bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami Umów Nr … o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Umów Nr … o dostaw ę wody, których tre ść mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) (zwana dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”) poprzez: 1. naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 2 tej ż e ustawy w zakresie dotycz ą cym wymogu informowania konsumentów o sposobach uiszczania op ł at za pobrane us ł ugi oraz o trybie, w jakim mo ż e nast ą pi ć zwrot uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty; 2. naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy w zakresie dotycz ą cym wymogu informowania konsumentów o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w przypadku odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w zwi ą zku z niedotrzymaniem warunków umowy przez odbiorc ę . 3 W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, WiK Opole ustosunkowuj ą c si ę do pierwszego z postawionych zarzutów podnios ł o, i ż wprawdzie w umowach brak jest informacji o sposobach, w jakich konsumenci mog ą dokonywa ć op ł at za pobrane us ł ugi oraz o trybie, w jakim mo ż e nast ą pi ć zwrot nadp ł aty, jednak ż e informacje w przedmiotowym zakresie zamieszczane s ą ka ż dorazowo w tre ś ci wysy ł anych do konsumentów faktur (karta nr 78). Na potwierdzenie powy ż szego Spó ł ka przedstawi ł a przyk ł adowe faktury wystawione na rzecz konsumentów (karty nr 86-115). WiK Opole wyrazi ł o stanowisko, i ż w takim stanie rzeczy spe ł niony zosta ł obowi ą zek wynikaj ą cy z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Ponadto przedsi ę biorca podniós ł , i ż na podstawie rachunku konsument dowiaduje si ę tak ż e o zaleg ł o ś ciach w op ł atach, ewentualnie o istniej ą cej nadp ł acie. W przypadku nadp ł aty – co zdarza si ę sporadycznie – konsumenci telefonicznie uzgadniaj ą jej zwrot w kasie Spó ł ki b ą d ź decyduj ą o zaliczeniu nadp ł aty na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci. WiK Opole zadeklarowa ł o równie ż , i ż sk ł onne jest zamie ś ci ć informacje obj ę te pierwszym z postawionych zarzutów w tre ś ci umowy, je ż eli Organ Antymonopolowy uzna to za konieczne (karta nr 78). W odniesieniu do drugiego zarzutu, WiK Opole przedstawi ł o procedur ę post ę powania w przypadku odci ę cia dostaw wody na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , wzgl ę dem odbiorców, którzy zalegaj ą z p ł atno ś ciami za ś wiadczone us ł ugi. Przedsi ę biorca wskaza ł , i ż w takich okoliczno ś ciach w pierwszej kolejno ś ci w Dziale Windykacji Spó ł ki ustala si ę , od jakiego czasu d ł u ż nik zalega z zap ł at ą nale ż no ś ci. Nast ę pnie wysy ł a si ę do niego upomnienie wzywaj ą ce do uiszczenia zaleg ł ych p ł atno ś ci z informacj ą , i ż w przypadku nieuregulowania nale ż no ś ci nast ą pi odci ę cie dostawy wody. Po up ł ywie zakre ś lonego terminu i ustaleniu, ż e zap ł ata nie wp ł yn ęł a na konto dostawcy, wyznacza si ę termin odci ę cia dostawy wody. Nast ę pnie, w terminie 20 dni przed planowanym odci ę ciem, powiadamia si ę o tym zamiarze Prezydenta Miasta Opola, Pa ń stwowego Inspektora Sanitarnego w Opolu oraz d ł u ż nika, a tak ż e wskazuje si ę zast ę pczy punkt poboru wody. WiK Opole doda ł o, ż e w wielu przypadkach nie dochodzi do odci ę cia dostaw wody, poniewa ż d ł u ż nicy po otrzymaniu zawiadomienia o planowanym wstrzymaniu ś wiadczenia us ł ug, uiszczaj ą nale ż no ś ci w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, pozosta łą kwot ę zaleg ł ych op ł at sp ł acaj ą c w ratach (karty nr 78 – 79). W toku post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Wodoci ą gi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść w oparciu o Zezwolenie na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na obszarze miasta Opola udzielone moc ą decyzji Zarz ą du Miasta Opole z dnia 5 wrze ś nia 2002 r. (karty nr 136-141) oraz na podstawie wpisu do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000042312 (karty nr 6-9), zgodnie z którym przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody oraz odbiór ś cieków. WiK Opole w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci us ł ugowej pos ł uguje si ę w obrocie konsumenckim wzorcami umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz wzorcami umów o dostaw ę wody. Spó ł ka przedstawi ł a wzorce umowne, które obowi ą zywa ł y od dnia 01.01.2003r. (karty nr 21- 42) oraz przyk ł adowe, zawarte z ich wykorzystaniem umowy (karty nr 43-74). Nast ę pnie, w trakcie post ę powania WiK Opole poinformowa ł o, ż e w/w wzorce zast ą pione zosta ł y nowymi wzorami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (w ich tre ś ci dokonano zmian w zwi ą zku z prowadzonym równolegle przeciwko Spó ł ce od dnia 30.03.2005r. post ę powaniem antymonopolowym), które aktualnie znajduj ą zastosowanie przy zawieraniu umów z konsumentami (karta nr 131). Spó ł ka przedstawi ł a dwie umowy zawarte z ich wykorzystaniem: Umow ę Nr 101000412/2005 o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 06.06.2005r. oraz Umow ę Nr 4 11101453 o dostaw ę wody z dnia 18.07.2005r. (karty nr 80 - 81 verte). Wprowadzone przez WiK Opole do tre ś ci umów zmiany pozostaj ą bez zwi ą zku z postawionymi w niniejszym post ę powaniu zarzutami. W toku post ę powania ustalono ponadto, ż e integraln ą cz ęść zawieranych przez WiK Opole umów stanowi Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie Miasta Opola wprowadzony przez Rad ę Miasta Opola uchwa łą nr LXII/737/02 z dnia 27 czerwca 2002r. i przyj ę ty do stosowania Uchwa łą Zarz ą du nr 97/2002 z dnia 28.08.2002r. (karty nr 13-20), który jest przekazywany kontrahentowi wraz z zawieran ą umow ą (karta nr 5). W toku przeprowadzonego post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w pi ś mie z dnia 23 sierpnia 2005 r. przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e ś wiadczy us ł ugi na rzecz […] odbiorców. […] spo ś ród nich to konsumenci, z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Spó ł ka poda ł a, ż e […] umów zawarto wed ł ug wzorców umów obowi ą zuj ą cych od dnia 01.01.2003r., a […] umów – wed ł ug wzorców zmienionych, aktualnie znajduj ą cych si ę w obrocie gospodarczym (karta nr 131). Ustalono, ż e umowy o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umowy o dostaw ę wody zawarte przez WiK Opole z konsumentami z wykorzystaniem zarówno obecnych, jak i poprzednio obowi ą zuj ą cych wzorów umów, a tak ż e stanowi ą cy ich integraln ą cz ęść Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie gminy Opole, nie zawieraj ą postanowie ń informuj ą cych o sposobach dokonywania p ł atno ś ci za ś wiadczone us ł ugi, jak równie ż postanowie ń dotycz ą cych sposobów i terminów zwrotu uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty. W umowach tych brak jest równie ż zapisów przewiduj ą cych, jakie obowi ą zki ci ążą na przedsi ę biorstwie wodoci ą gowo – kanalizacyjnym, które odcina dostaw ę wody lub zamyka przy łą cze kanalizacyjne w trybie art. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . W toku post ę powania WiK Opole poda ł o, ż e informacje o istniej ą cych sposobach przekazywania dostawcy us ł ug p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi oraz o trybie, w jakim mo ż e nast ą pi ć zwrot uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty, ka ż dorazowo podawane s ą na fakturach wysy ł anych do konsumenta (karta nr 78). Z przyk ł adowych, przedstawionych przez Spó ł k ę faktur wynika, ż e zawieraj ą one informacje w nast ę puj ą cym brzmieniu: Sposób zap ł aty: przelewem na r-k 87124031031111000034854754 w B. Pekao S.A. II O/Opole ul. Damrota 2 w terminie do: (…) lub w kasie Spó ł ki i placówkach pocztowych miasta Opola bez dodatkowych op ł at (karty nr 86-115). W cz ęś ci przed ł o ż onych faktur dodatkowo podana jest informacja o godzinach pracy biura obs ł ugi klienta w siedzibie przedsi ę biorcy, a tak ż e o zad ł u ż eniu odbiorcy lub o istniej ą cej na dzie ń wystawienia faktury nadp ł acie. Przedstawione rachunki nie informuj ą o trybie i terminach zwrotu konsumentowi ewentualnej nadp ł aty (karty nr 86-95). Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę terminem „w szczególno ś ci”, co oznacza, ż e ma on charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. 5 Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - dzia ł anie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci, - dzia ł anie powy ż sze musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem lub, gdy nie dope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania niezgodne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa (Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwai, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2000, s. 117 – 118). Druga przes ł anka konieczna do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest natomiast spe ł niona wtedy, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni bowiem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym; znajduje zastosowanie wówczas, gdy okre ś lone zachowanie dotyka nieograniczonej liczby podmiotów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Stosownie do przepisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie, nale ż y przez to rozumie ć konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Definicj ę konsumenta zawiera przepis art. 22 1 K.c., zgodnie z którym za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . I.1. W przedmiotowej sprawie Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu postawiono zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej, polegaj ą cych na tym, i ż w zawieranych z konsumentami umowach o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umowach o dostaw ę wody , nie zamieszczono postanowie ń wynikaj ą cych z § 17 ust. 3 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury w sprawie okre ś lania taryf /…/ informuj ą cych o trybie zwrotu uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty, co mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Dla zastosowania art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zachodzi w pierwszej kolejno ś ci konieczno ść wykazania, ż e obj ę te zarzutem zachowanie przedsi ę biorcy nosi znamiona bezprawno ś ci. Aktem prawnym okre ś laj ą cym zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wod ę przeznaczon ą do spo ż ycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ś cieków jest ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków zawartej mi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug. Umowa, o której mowa powy ż ej, zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zawiera ć powinna w szczególno ś ci postanowienia dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Szczegó ł owe 6 uregulowania odno ś nie przedmiotowych kwestii zawarte s ą z kolei w rozporz ą dzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257 ze zm.) (zwane dalej „rozporz ą dzeniem w sprawie okre ś lania taryf”). Rozporz ą dzenie w Rozdziale 5 pt. Warunki prowadzenia rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków, w § 17 ust. 3 stanowi, i ż W przypadku nadp ł aty zalicza si ę j ą na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci lub, na żą danie odbiorcy us ł ug, zwraca si ę j ą w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia wniosku w tej sprawie. Zawierane przez WiK Opole w obrocie konsumenckim umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nie zawieraj ą zapisów informuj ą cych o zasadach rozlicze ń wynikaj ą cych z powo ł anego powy ż ej przepisu rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf. Konsument na podstawie umowy nie dowiaduje si ę zatem, jakie przys ł uguj ą mu prawa oraz jakie obowi ą zki ci ążą na dostawcy us ł ug w zwi ą zku z rozliczeniem stwierdzonej nadp ł aty. Brak w tre ś ci umowy informacji, i ż w razie powstania nadp ł aty konsument mo ż e zaliczy ć j ą na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci lub za żą da ć jej zwrotu w terminie 14 dni od daty z ł o ż enia w tej sprawie stosownego wniosku, ś wiadczy o tym, ż e w tre ś ci zawieranych przez WiK Opole w obrocie konsumenckim umów nie okre ś lono wszystkich postanowie ń , do zamieszczenia których obliguje art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę tj. postanowie ń dotycz ą cych sposobów i terminów wzajemnych rozlicze ń pomi ę dzy stronami umowy. Konsument nie otrzymuje zatem kompletnej informacji o wszystkich elementach łą cz ą cego go z dostawc ą us ł ug stosunku zobowi ą zaniowego w zakresie tak zasadniczych z punktu widzenia nale ż ytego wykonania umowy kwestii, jak warunki prowadzenia wzajemnych rozlicze ń . W opinii Organu Antymonopolowego okoliczno ść ta ś wiadczy o naruszeniu przez WiK Opole art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Skoro bowiem przepis ten nak ł ada na dostawc ę us ł ug obowi ą zek zamieszczenia w umowie postanowie ń normuj ą cych kwestie odnosz ą ce si ę do sposobów wzajemnych rozlicze ń , a cz ęść uregulowa ń w tym zakresie – zwi ą zana z trybem rozliczania nadp ł at – znajduje si ę w rozporz ą dzeniu wykonawczym do przedmiotowej ustawy, to konsument w momencie zawierania umowy powinien mie ć mo ż liwo ść zapoznania si ę z tymi postanowieniami. Pogl ą d taki, uwarunkowany równie ż art. 384 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego znajduje oparcie w konieczno ś ci zapewnienia konsumentowi wiedzy o wszystkich warunkach umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, do jakiej zamierza przyst ą pi ć , tak aby móg ł on w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki nie nara ż aj ą c si ę na sankcje, a tak ż e domaga ć si ę od profesjonalisty odpowiedniego zachowania. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, i ż niezamieszczenie przez WiK Opole w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zapisów dotycz ą cych trybu zwrotu uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty nosi znamiona bezprawno ś ci. Zaniechanie zamieszczenia w umowach przedmiotowych zapisów powoduje, ż e konsumenci nie otrzymuj ą pe ł nej informacji w zakresie tych warunków umowy, które maj ą z ich punktu widzenia kluczowe znaczenie, dotycz ą bowiem praw i obowi ą zków stron umowy zwi ą zanych z prowadzeniem wzajemnych rozlicze ń . Brak w umowie zapisów reguluj ą cych tryb zwrotu nadp ł aconych kwot w istotny sposób utrudnia realizacj ę przez konsumenta jego uprawnie ń ; niew ą tpliwe godzi bowiem w interesy konsumentów nie ś wiadomo ść tego, w jaki – jasno okre ś lony przepisami prawa – sposób mog ą dysponowa ć w ł asnymi ś rodkami finansowymi. Jest to dla konsumentów tym bardziej istotne, i ż spoczywa na nich obowi ą zek terminowego regulowania faktur równie ż w przypadku zg ł oszenia zastrze ż e ń do ich wysoko ś ci (§ 17 ust. 2 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf). Konsument ma wi ę c obowi ą zek ui ś ci ć nale ż no ść w terminie niezale ż nie od faktu wniesienia reklamacji w sprawie wysoko ś ci wystawionego rachunku, co dodatkowo przemawia za tym, i ż powinien on mie ć mo ż liwo ść ustalenia na podstawie umowy, jakie s ą mo ż liwe sposoby rozliczenia ewentualnie stwierdzonej nadp ł aty, która mo ż e powsta ć np. z winy przedsi ę biorcy i by ć wynikiem zap ł acenia przez konsumenta faktury o zawy ż onej wysoko ś ci, a zg ł oszona w tym wzgl ę dzie reklamacja zostanie przez dostawc ę pozytywnie rozpatrzona. 7 Tre ść zapisu rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf mówi ą cego o sposobie rozliczania nadp ł at wskazuje na to, i ż zosta ł on skonstruowany w taki sposób, aby w mo ż liwie optymalny sposób zabezpieczy ć interesy konsumenta jako s ł abszej strony stosunku zobowi ą zaniowego. Jednak ż e okoliczno ść , i ż konsument nie dowiaduje si ę , ż e w zakresie wzajemnych rozlicze ń z dostawc ą us ł ug przys ł uguj ą mu okre ś lone prawa, mo ż e prowadzi ć do pewnych nadu ż y ć ze strony tego drugiego. Przedsi ę biorstwo mo ż e nie dotrzyma ć przewidzianego w rozporz ą dzeniu 14 – dniowego terminu na zwrot uiszczonej nadp ł aty, za ś konsumenci nie ś wiadomi istniej ą cych w tym zakresie standardów nie b ę d ą egzekwowa ć od profesjonalisty w ł a ś ciwego zachowania. Konsumenci mog ą tak ż e nie posiada ć wiedzy, i ż po z ł o ż eniu stosownego wniosku mog ą za żą da ć zwrotu nadp ł aconych kwot, w zwi ą zku z czym nie skorzystaj ą w ogóle z tej mo ż liwo ś ci. Niezamieszczenie w umowie postanowie ń dotycz ą cych trybu zwrotu nadp ł aty mo ż e spowodowa ć , ż e do swobodnego uznania dostawcy us ł ug pozostanie kwestia zadysponowania ś rodkami z tego tytu ł u, podczas gdy to konsument powinien decydowa ć o tym, co zamierza zrobi ć z w ł asnymi ś rodkami pieni ęż nymi. W skrajnych przypadkach, je ż eli kwoty nadp ł at s ą wysokie, informacja o tym, w jaki sposób konsumenci mog ą nimi zadysponowa ć mo ż e mie ć znaczenie nawet z punktu widzenia planowania przez gospodarstwa domowe wydatków w danym okresie czasu. Nieuregulowanie w umowie kwestii zwi ą zanych z rozliczaniem nadp ł at jest zatem równoznaczne z tym, ż e konsument nie dowiaduje si ę o cz ęś ci przys ł uguj ą cych mu praw, o wymaganiach jakie musi spe ł ni ć , jak równie ż o obowi ą zkach ci ążą cych na dostawcy us ł ug w omawianym zakresie. Doprowadzi ć to mo ż e do sytuacji, ż e nie ś wiadomy ich istnienia konsument nie b ę dzie korzysta ł ze swoich uprawnie ń oraz wymaga ł od profesjonalisty okre ś lonego zachowania. Dlatego te ż zachowanie Spó ł ki godzi w interesy konsumentów; mo ż e bowiem wi ą za ć si ę z negatywnymi konsekwencjami po stronie konsumentów wynikaj ą cymi z faktu niepe ł nej znajomo ś ci warunków umowy w zakresie prowadzenia rozlicze ń za ś wiadczone us ł ugi. Zdaniem Organu Antymonopolowego zaniechanie zamieszczenia w umowach stosownych postanowie ń wynikaj ą cych z § 17 ust. 3 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf /.../, informuj ą cych konsumentów, na jakich zasadach i w jakim terminie mo ż e nast ą pi ć zwrot nadp ł aconych sum jest zatem dzia ł aniem bezprawnym z punktu widzenia art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i narusza interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat warunków rozlicze ń z tytu ł u umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. I.2. W przedmiotowej sprawie druga zarzucana praktyka dotyczy naruszenia przez WiK Opole art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków w ten sposób, i ż w tre ś ci zawieranych w obrocie z konsumentami umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody nie okre ś lono wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym obowi ą zków, jakich musi dope ł ni ć przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, które odcina dostaw ę wody lub zamyka przy łą cze kanalizacyjne w zwi ą zku z niedotrzymaniem warunków umowy przez odbiorc ę , o czym mowa jest w art. 8 ust. 2 i 3 w/w ustawy. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawiera ć powinna postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy . Prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie mo ż liwo ś ci wstrzymania dostarczania wody i odprowadzania ś cieków wzgl ę dem odbiorców us ł ug, którzy nie wywi ą zuj ą si ę z zawartej umowy reguluje art. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . I tak, stosownie do art. 8 ust. 1 tej ustawy, dostawca us ł ug ma prawo odci ąć dostaw ę wody lub zamkn ąć przy łą cze kanalizacyjne, je ż eli zachodzi jedna z przes ł anek wymienionych w punkcie 1 do 4 tego przepisu. Stanowi o tym równie ż § 9 ust. 3 pkt a) – d) w zwi ą zku z § 10 ust. 1 obowi ą zuj ą cego na terenie gminy Opole Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, zgodnie z którym 8 umowa o dostaw ę wody i odbiór ś cieków mo ż e by ć rozwi ą zana przez Przedsi ę biorstwo w trybie natychmiastowym, je ż eli odbiorca nie ui ś ci ł op ł at za dwa pe ł ne okresy obrachunkowe nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej op ł aty, zosta ł stwierdzony nielegalny pobór wody lub celowe uszkodzenie wodomierza, jako ść odprowadzonych ś cieków nie spe ł nia wymogów okre ś lonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe pomini ę cie urz ą dzenia pomiarowego, zosta ł o stwierdzone nielegalne odprowadzanie ś cieków lub celowe uszkodzenie urz ą dzenia pomiarowego. Po rozwi ą zaniu umowy Przedsi ę biorstwo zastosuje ś rodki techniczne uniemo ż liwiaj ą ce pobór wody i odprowadzanie ś cieków. Z odci ę ciem dostaw wody i wstrzymaniem odbioru ś cieków wi ążą si ę jednak okre ś lone procedury, uregulowane w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Fakt niezamieszczenia w umowach informacji o tych procedurach i zwi ą zanych z nimi obowi ą zkach dostawcy us ł ug stanowi istot ę rozpatrywanego zarzutu. Art. 8 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w stanie prawnym obowi ą zuj ą cym w dacie wszcz ę cia niniejszego post ę powania stanowi ł , ż e przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, które odci ęł o dostaw ę wody, jest obowi ą zane do równoczesnego udost ę pnienia zast ę pczego punktu poboru wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi i poinformowania o mo ż liwo ś ciach korzystania z tego punktu. Po wej ś ciu w ż ycie w dniu 17 sierpnia 2005 r. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005r. Nr 85, poz. 729) powy ż szy obowi ą zek odnosi si ę do sytuacji, gdy odci ę cie wody nast ą pi ł o w wyniku nieuiszczenia przez odbiorc ę nale ż no ś ci za pe ł ne dwa okresy obrachunkowe, nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej op ł aty. Art. 8 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę stanowi natomiast, ż e o zamiarze odci ę cia dostawy wody lub zamkni ę cia przy łą cza wodoci ą gowego oraz o miejscach i sposobie udost ę pniania zast ę pczych punktów poboru wody przedsi ę biorstwo zawiadamia powiatowego inspektora sanitarnego, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz odbiorc ę us ł ug co najmniej na 20 dni przed planowanym terminem odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego. W zawieranych przez WiK Opole umowach brak jest postanowie ń informuj ą cych konsumentów o obowi ą zkach, jakie ci ążą na przedsi ę biorcy w zwi ą zku z wstrzymaniem ś wiadczenia us ł ug wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych. Konsumenci nie otrzymuj ą zatem pe ł nej informacji o obowi ą zkach dostawcy us ł ug w tym zakresie, co stoi w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , zgodnie z którym umowa o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków powinna informowa ć o prawach i obowi ą zkach dostawcy i odbiorcy us ł ug. Organ Antymonopolowy, jak ju ż wcze ś niej podniesiono, stoi na stanowisku, ż e konsument powinien mie ć mo ż liwo ść zapoznania si ę ze wszystkimi postanowieniami sk ł adaj ą cymi si ę na tre ść łą cz ą cego go z dostawc ą us ł ug stosunku zobowi ą zaniowego. Niepodawanie w umowach zawieranych na podstawie wzorców cz ęś ci informacji odno ś nie praw i obowi ą zków stron umowy jest zatem naruszeniem art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Co wi ę cej, konieczno ść obj ę cia umow ą wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy wynika równie ż , jak podniesiono wcze ś niej, z art. 384 i 2 Kodeksu cywilnego. Konsument zawieraj ą c umow ę powinien mie ć bowiem mo ż liwo ść dowiedzenia si ę o wszystkich elementach stosunku zobowi ą zaniowego, którego jest stron ą , tak aby móg ł w pe ł ni realizowa ć swoje prawa oraz nale ż ycie wykonywa ć swoje obowi ą zki. Brak w umowach zapisów dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa, które odcina dostaw ę wody lub zamyka przy łą cze kanalizacyjne nie jest dla konsumentów oboj ę tny. Mo ż e zaistnie ć sytuacja, ż e przedsi ę biorstwo nie wykona powinno ś ci przewidzianych w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (odetnie wod ę lub zamknie przy łą cze kanalizacyjne bez powiadomienia o tym zamiarze konsumenta b ą d ź nie zapewni zast ę pczego punktu poboru wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi), za ś nie ś wiadomi istnienia tych obowi ą zków konsumenci nie b ę d ą egzekwowa ć od dostawcy us ł ug odpowiedniego zachowania. Zamieszczenie w umowach postanowie ń wynikaj ą cych z w/w przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę stanowi ć 9 b ę dzie wi ę c dla konsumentów gwarancj ę , ż e dostawca us ł ug spe ł ni wymagane prawem obowi ą zki. Ich realizacja mo ż e mie ć z kolei bezpo ś redni i pozytywny wp ł yw na zachowania samych konsumentów. Dope ł nienie przez dostawc ę obowi ą zku polegaj ą cego na informowaniu o planowanym zamkni ę ciu przy łą cza wodoci ą gowego lub kanalizacyjnego mo ż e skutkowa ć tym, ż e zmobilizowany realn ą gro ź b ą wstrzymania dostaw wody i odbioru ś cieków konsument podejmie wysi ł ki, w wyniku których zaniechanie ś wiadczenia us ł ug na jego rzecz nie stanie si ę konieczne. Tak wi ę c niezamieszczenie w umowach zawieranych z konsumentami rozpatrywanych w ramach przedmiotowego zarzutu postanowie ń dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa w zwi ą zku z wstrzymaniem ś wiadczenia us ł ug mo ż e spowodowa ć niekorzystne skutki po stronie konsumentów, b ę d ą ce konsekwencj ą nieznajomo ś ci wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy. Jak wykazano powy ż ej niepodawanie w umowach – w zakresie okre ś lonym w tre ś ci postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów obj ę tych punktem I.1. i I.2. przedmiotowej decyzji – pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków stron umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz na temat warunków wzajemnych rozlicze ń obarczone jest cech ą bezprawno ś ci. Skoro bowiem art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę okre ś la, jakie elementy powinna zawiera ć tre ść umowy, niedope ł nienie obowi ą zku obj ę cia umow ą wszystkich postanowie ń , o których mowa w tym przepisie jest naruszeniem prawa. Okre ś lenie przez ustaw ę zakresu regulacji umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków ma za zadanie doprowadzi ć do równowagi pomi ę dzy wiedz ą , jak ą posiada przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne a wiedz ą któr ą posiada konsument zawieraj ą c umow ę . W celu doprowadzenia do takiego wyrównania konsument powinien otrzyma ć jednak kompletn ą i szczegó ł ow ą informacj ę m.in. o prawach i obowi ą zkach swoich i dostawcy us ł ug, jak równie ż o warunkach prowadzenia rozlicze ń z dostawc ą us ł ug. Podanie tylko cz ęś ci uprawnie ń i obowi ą zków mo ż e wywo ł a ć u konsumenta wra ż enie, i ż za po ś rednictwem umowy otrzyma ł informacje o wszystkich elementach stosunku zobowi ą zaniowego. Dlatego te ż praktyki polegaj ą ce na nieumieszczeniu w umowach zawieranych z konsumentami zapisów wymaganych przez ustaw ę o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , uzna ć nale ż y za sprzeczne z prawem. Tak wi ę c pierwsza przes ł anka niezb ę dna do wykazania, ż e obj ę te rozpatrywanymi zarzutami dzia ł ania Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Opolu stanowi ą naruszenie art. 23a ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Drug ą przes ł ank ą , której wykazanie jest niezb ę dne dla stwierdzenia praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż opisane powy ż ej bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy godz ą w zbiorowe interesy konsumentów. Zdaniem Organu Antymonopolowego zaniechanie umieszczenia w umowach stosownych informacji wynikaj ą cych z art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę narusza interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, tak aby konsumenci mogli w pe ł ni realizowa ć swoje prawa, a tak ż e wykonywa ć obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje. Z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń odbiorcy wynikaj ą cych z zawartej umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wynika, i ż z powodu niepe ł nej ich znajomo ś ci z przyczyn le żą cych po stronie przedsi ę biorcy, uci ąż liwe, a nawet niemo ż liwe mo ż e okaza ć si ę dochodzenie ich przez konsumenta. Niepodawanie w umowach zawieranych z konsumentami kompletnej informacji o prawach i obowi ą zkach stron umowy oraz sposobach i terminach wzajemnych rozlicze ń mo ż e doprowadzi ć do niekorzystania przez konsumentów ze swoich praw, ale równie ż do niewywi ą zywania si ę z obowi ą zków. Dodatkowo niepodanie w/w informacji mo ż e doprowadzi ć do nieegzekwowania od dostawcy us ł ug zachowa ń , które na profesjonali ś cie wymuszaj ą przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz przepisy rozporz ą dze ń wykonawczych do tej ustawy. W niniejszej sprawie naruszone zosta ł y zatem interesy konsumentów zaopatrywanych w us ł ugi dostarczania wody i odprowadzania ś cieków przez WiK Opole którzy zawarli umowy o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umowy o dostaw ę wody . 10 Ustawa antymonopolowa okre ś la zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy opisane praktyki WiK Opole skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Antykonsumenckie ostrze stwierdzonych praktyk wymierzone jest bowiem we wszystkich rzeczywistych i potencjalnych, odbiorców us ł ug ś wiadczonych przez przedsi ę biorc ę , b ę d ą cych jednocze ś nie konsumentami w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków na podstawie wykorzystywanych w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania wzorców umownych oraz na podstawie wzorów poprzednio znajduj ą cych si ę w obrocie konsumenckim. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć prawo konsumentów do otrzymywania pe ł nej informacji o wszystkich elementach umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. W tym stanie rzeczy nale ż y przyj ąć , ż e dzia ł ania Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Opolu b ę d ą ce przedmiotem postawionych Spó ł ce zarzutów, o których mowa w punkcie I.1. i I.2. niniejszej decyzji godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a wi ę c druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej zosta ł a spe ł niona. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y zatem łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1. i I.2. sentencji decyzji. II. W przedmiotowym post ę powaniu Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu postawiono równie ż zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w ten sposób, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody, nie zamieszczono postanowie ń dotycz ą cych sposobów uiszczania op ł at za pobrane us ł ugi, co mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Jak ju ż podniesiono, aby okre ś lone zachowanie przedsi ę biorcy mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów spe ł nione musz ą zosta ć łą cznie dwie przes ł anki: - zachowanie to musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci, - zachowanie musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę umowa, na podstawie której odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków, zawiera ć powinna postanowienia dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Uszczegó ł owienie tego przepisu zawarte jest w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego na obszarze gminy Opole, który zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę normuje prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego i odbiorcy us ł ug. § 17 Regulaminu stanowi, i ż Otrzyman ą faktur ę VAT lub rachunek uproszczony za wod ę Odbiorca obowi ą zany jest uregulowa ć na zasadach okre ś lonych umow ą . Umowa powinna zatem zawiera ć postanowienia informuj ą ce konsumentów o sposobach dokonywania op ł at za pobrane us ł ugi, przez co rozumie ć nale ż y sposób, w jaki konsumenci mog ą przekazywa ć nale ż no ś ci za pobrane us ł ugi na rzecz dostawcy (np. przelew, zap ł ata w kasie przedsi ę biorcy, zap ł ata u inkasenta wystawiaj ą cego 11 faktury). W zawieranych przez WiK Opole z konsumentami umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nie zamieszczono postanowie ń dotycz ą cych przedmiotowych kwestii, co nale ż y uzna ć za zachowanie sprzeczne z postanowieniami Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków . Jako ż e Regulamin przewiduje wprost, ż e umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – w zakresie dotycz ą cym sposobu wzajemnych rozlicze ń – powinny normowa ć zasady uiszczania op ł at za pobrane us ł ugi, niezamieszczenie tych postanowie ń w tre ś ci umowy jest dzia ł aniem bezprawnym i stanowi naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Pozwala to uzna ć , i ż zosta ł a spe ł niona pierwsza przes ł anka konieczna do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W celu stwierdzenia naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej w dalszej kolejno ś ci wykaza ć nale ż y, ż e obj ę te niniejszym zarzutem zachowanie przedsi ę biorcy godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , i ż jakkolwiek niezamieszczenie w umowach zapisu informuj ą cego konsumentów o sposobach uiszczania op ł at za dostarczone us ł ugi nosi znamiona bezprawno ś ci, to okoliczno ś ci sprawy wskazuj ą na to, ż e konsumenci w inny sposób – który nale ż y uzna ć za wystarczaj ą cy i w pe ł ni zabezpieczaj ą cy ich interesy – otrzymuj ą w powy ż szym zakresie kompletn ą i wyczerpuj ą c ą informacj ę . Jest ona zamieszczana ka ż dorazowo w tre ś ci wystawianych przez WiK Opole na rzecz konsumentów faktur. Zawieraj ą one informacj ę o numerze konta bankowego, na które dokonywa ć mo ż na p ł atno ś ci, jak równie ż informacj ę o mo ż liwo ś ci wp ł aty nale ż no ś ci w kasie Spó ł ki oraz w placówkach pocztowych na terenie miasta bez dodatkowych op ł at. Stwierdzi ć zatem nale ż y, ż e zachowanie WiK Opole – jakkolwiek nieprawid ł owe, poniewa ż niezgodne z wymogiem Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków – nie narusza interesów konsumentów rozumianych jako prawo do otrzymania pe ł nej informacji o wszystkich elementach umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w zakresie warunków wzajemnych rozlicze ń . WiK Opole zapewnia konsumentom kompletn ą informacj ę o sposobach dokonywania p ł atno ś ci na rzecz dostawcy us ł ug, w zwi ą zku z czym nie sposób w zachowaniu spó ł ki polegaj ą cym na zaniechaniu umieszczenia tych zapisów w umowie dopatrzy ć si ę dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów. St ą d orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. III. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy mo ż e okre ś li ć w decyzji ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania zawartego w niej nakazu. Jako ś rodki usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś la si ę umieszczenie w tre ś ci nowo zawieranych oraz wszystkich dotychczas zawartych z konsumentami umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody wskazanych w tre ś ci niniejszej decyzji postanowie ń wynikaj ą cych z art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzeniu ś cieków (Dz.U. 2001r. Nr 72, poz. 747 z pó ź n. zm), a dotycz ą cych: − sposobów i terminów zwrotu uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty, o których mowa w § 17 ust. 3 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury w sprawie okre ś lania taryf /…/, − obowi ą zków, jakie spe ł ni ć musi przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w przypadku odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w zwi ą zku z niedotrzymaniem warunków umowy przez odbiorc ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Powy ż sze zmiany powinny zosta ć wprowadzone do tre ś ci umów nowo zawieranych z konsumentami niezw ł ocznie po dacie uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, natomiast w przypadku umów zawartych i wykonywanych – w terminie 6 miesi ę cy od daty uprawomocnienia si ę decyzji. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt III sentencji niniejszej decyzji. IV. Stosownie do tre ś ci art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów w/w ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I niniejszej decyzji stwierdzi ł naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaj ą c zasadno ść dwóch z trzech postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego s ą wydatki w wysoko ś ci 55 PLN zwi ą zane z korespondencj ą ze skar ż onym przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. w Opolu kosztami przeprowadzonego post ę powania w kwocie 55 PLN (s ł ownie z ł otych: pi ęć dziesi ą t pi ęć ). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie IV sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie IV niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 12