RKT-22/2005

DELEGATURA UOKIK W KATOWICACH Katowice dnia 12.04.2005r. RKT-430-04/05/MK DECYZJA Nr RKT -22/2005 I. Na podstawie art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zmian. Dz.U. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891, Dz.U. Nr 96, poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172), po przeprowadzeniu post ę powania wszcz ę tego z urz ę du, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Bank Millennium Spó ł ka Akcyjna w Warszawie Al. Jerozolimskie 123a, 02- 017 Warszawa, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci równowarto ś ci 100 euro za ka ż dy dzie ń zw ł oki w wykonaniu decyzji Prezesa UOKiK Nr RKT-55/2003 z dnia 28.11.2003r. poczynaj ą c od dnia 16 grudnia 2003r. do dnia 30 stycznia 2004r. tj. w wysoko ś ci równowarto ś ci 4.600 euro (s ł ownie: cztery tysi ą ce sze ść set euro) a wi ę c 18.763,4 PLN (s ł ownie: osiemna ś cie tysi ę cy siedemset sze ść dziesi ą t trzy z ł ote czterdzie ś ci groszy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. II. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zmian. Dz.U. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891, Dz.U. Nr 96, poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zmian. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania wszcz ę tego z urz ę du oraz uwzgl ę dniaj ą c wynik tego post ę powania, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: obci ąż a si ę Bank Millennium Spó ł ka Akcyjna w Warszawie Al. Jerozolimskie 123a, 02-017 Warszawa, kosztami opisanego post ę powania oraz zobowi ą zuje si ę tego przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 63 PLN (s ł ownie: sze ść dziesi ą t trzy z ł ote) tytu ł em zwrotu kosztów post ę powania w w/w sprawie. Uzasadnienie W dniu 28.11.2003r. w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej organem antymonopolowym) zosta ł a wydana decyzja nr RKT-55/2003 w sprawie uznania za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów dzia ł a ń Banku Millennium S.A. w Warszawie. W punkcie I w/w decyzji, organ antymonopolowy uzna ł za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów dzia ł ania Banku Millennium S.A. w Warszawie polegaj ą ce na: 1.Bezprawnym dzia ł aniu Banku Millennium S.A. z siedzib ą w Warszawie, poprzez zamieszczenie w blankiecie weksla wykorzystywanego jako zabezpieczenie "Umowy kredytu dewizowego w USD nr..../BG", zawieranej pomi ę dzy Bankiem Millennium S.A. w Warszawie a klientem za po ś rednictwem Polskiego Towarzystwa Finansowego S.A. we Wroc ł awiu (zwany dalej PTF S.A. 1 lub po ś rednikiem), zapisu „na zlecenie”, co jest niezgodne z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2001r. Nr 100, poz.1081 ze zmian.) i stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwana dalej ustaw ą antymonopolow ą ). 2.Bezprawnym dzia ł aniu Banku Millennium S.A. z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą cym na nie podawaniu w ulotkach dotycz ą cych kredytu dewizowego udzielanego przez ten Bank, za po ś rednictwem PTF S.A., na zakup samochodu: "Szukasz samochodu? Wejd ź , wybierz, wyjed ź ", rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, co jest niezgodne z art. 16 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim i stanowi naruszenie art. 23 a ust. 1 ustawy antymonopolowej, oraz nakaza ł zaniechania ich stosowania. W punkcie II w/w decyzji na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej organ antymonopolowy uzna ł za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów dzia ł ania Banku Millennium S.A. w Warszawie, polegaj ą ce na zawarciu w ulotkach dotycz ą cych kredytów hipotecznych udzielanych w walucie obcej i w polskich z ł otych, przez Bank Millennium S.A. w Warszawie a dost ę pnych w PTF S.A. o tytu ł ach: -"Spe ł nij swoje marzenia. Kredyty hipoteczne i samochodowe", -"Kredyty hipoteczne i samochodowe, leasing. Kredyt? Lekki jak piórko", oraz -"Kredyty hipoteczne i samochodowe. Dom na raty", informacji, i ż kredytobiorca mo ż e raz w roku zmieni ć walut ę kredytu bez prowizji, co stanowi naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą i wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę godz ą c ą w zbiorowe interesy konsumentów, co jest naruszeniem art. 23a ust. 1 i 2 w/w ustawy i nakaza ł zaniechania ich stosowania. W punkcie III tej decyzji, organ antymonopolowy na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy antymonopolowej okre ś li ł Bankowi Millennium S.A. w Warszawie, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu o jakim mowa w punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji, polegaj ą ce na: a) zaniechaniu stosowania praktyki stwierdzonej w punkcie I.1. sentencji decyzji poprzez zaprzestanie stosowania blankietu weksla wykorzystywanego jako zabezpieczenie "Umowy kredytu dewizowego w USD nr..../BG", zawieranej pomi ę dzy Bankiem Millennium S.A. w Warszawie a klientem za po ś rednictwem PTF S.A., posiadaj ą cego zapis „na zlecenie”. Bank powinien zrewidowa ć równie ż zawarte od dnia wej ś cia w ż ycie ustawy o kredycie konsumenckim, „Umowy kredytu dewizowego w USD nr..../BG", zawarte pomi ę dzy Bankiem Millennium S.A. w Warszawie a klientem za po ś rednictwem Polskiego Towarzystwa Finansowego S.A. we Wroc ł awiu, pod k ą tem sprawdzenia czy weksel stanowi ą cy zabezpieczenie tego kredytu, zawiera klauzul ę „nie na zlecenie”. W przypadku stwierdzenia braku tej klauzuli, Bank powinien uzupe ł ni ć na wr ę czonych przez kredytobiorc ę wekslach zapis „nie na zlecenie” oraz poinformowa ć o tym kredytobiorców. b) zaniechaniu stosowania praktyki stwierdzonej w punkcie I.2 sentencji decyzji, poprzez podawanie w ulotkach dotycz ą cych kredytu dewizowego udzielanego przez Bank Millennium S.A. z siedzib ą w Warszawie, za po ś rednictwem PTF S.A., na zakup samochodu: "Szukasz samochodu? Wejd ź , wybierz, wyjed ź ", rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. c) zaniechaniu stosowania praktyki stwierdzonej w punkcie II niniejszej decyzji poprzez zaprzestanie podawania w ulotkach dotycz ą cych kredytów hipotecznych udzielanych w walutach obcych oraz polskich z ł otych przez Bank Millennium S.A. w Warszawie a udost ę pnianych w PTF S.A. o tytule: -"Spe ł nij swoje marzenia. Kredyty hipoteczne i samochodowe", -"Kredyty hipoteczne i samochodowe, leasing. Kredyt? Lekki jak piórko", 2 oraz -"Kredyty hipoteczne i samochodowe. Dom na raty", informacji, i ż kredytobiorca mo ż e raz w roku zmieni ć walut ę kredytu bez prowizji, lub te ż zamieszczanie w tych ulotkach informacji o wszystkich dodatkowych op ł atach i kosztach jakie ponosi kredytodawca przy zmianie waluty kredytu. Ponadto w punkcie IV w/w decyzji na podstawie art. 100 e ustawy antymonopolowej po przeprowadzeniu w/w post ę powania maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadano tej decyzji w zakresie punktu I, II i III rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. Oznacza to, i ż decyzja ta powinna by ć niezw ł ocznie wykonywana. Bank Millennium S.A. otrzyma ł w/w decyzj ę w dniu 01.12.2003r. Decyzja ta sta ł a si ę prawomocna w dniu 15.12.2003r. gdy ż Bank nie wniós ł od niej odwo ł ania do S ą du Okr ę gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Tym samym decyzja ta powinna zosta ć wykonana najpó ź niej od dnia 16.12.2003r. Uwzgl ę dniaj ą c, ż e od daty wydania w/w decyzji up ł yn ął okres umo ż liwiaj ą cy jej wykonanie, organ antymonopolowy w dniu 16.02.2004r. postanowi ł wszcz ąć post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu ustalenie czy decyzja ta zosta ł a wykonana, czy ewentualnie ma miejsce naruszenie przepisów ustawy, uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania okre ś lonego w art. 102 w/w ustawy. W trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego organ antymonopolowy ustali ł , ż e decyzja nie zosta ł a wykonana w pkt I.1 oraz pkt IIIa tej decyzji, a zatem nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej, uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie na ł o ż enia na Bank Millennium SA kary pieni ęż nej przewidzianej w art. 102 ust. 1 tej ustawy. Wobec powy ż szego w dniu 03.11.2004r. zosta ł o wszcz ę te post ę powanie w sprawie na ł o ż enia kary pieni ęż nej za niewykonanie przez Bank Millennium SA decyzji nr RKT-55/2003. Postanowieniem nr 2 z dnia 03.11.2004r., Bank zosta ł powiadomiony o zaliczeniu na podstawie art. 123 k.p.a do niniejszego post ę powania, informacji i materia ł ów zebranych w trakcie w/w post ę powania wyja ś niaj ą cego. Organ antymonopolowy ustali ł co nast ę puje Bank Millennium S.A. ustosunkowuj ą c si ę do zapytania organu antymonopolowego dotycz ą cego wykonania decyzji nr RKT-55/2003 zaj ął stanowisko (karty nr od 11 do nr 29 oraz nr od 31 do nr 47), i ż niezw ł ocznie po otrzymaniu tej decyzji zobowi ą za ł po ś rednika Banku tj. PTF S.A., do jej wykonania (karta nr 11 i nr 50). W zakresie stwierdzonej w w/w decyzji w punkcie I.1 praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, Bank przes ł a ł aktualnie stosowany wzór weksla oraz deklaracji do weksla (karty nr 13 i 14). Ponadto Bank wyja ś ni ł (karta nr 11 verte oraz nr od 31 do 32), i ż spo ś ród wykazanych umów zawartych od dnia wej ś cia w ż ycie ustawy o kredycie konsumenckim do dnia 31.01.2004r. w (…) przypadkach zosta ł przyj ę ty weksel z wystawienia Kredytobiorcy na rzecz Banku Millennium S.A. Kopie tych weksli zosta ł y przekazane przez Bank organowi antymonopolowemu (np. karty nr 43 do nr 47). Z przekazanego przez Bank wykazu umów zawartych po dniu wej ś cia w ż ycie ustawy o kredycie konsumenckim do dnia 30.01.2004r., (karty nr od 36 do nr 41) wynika, i ż w (…) przypadkach zosta ł przez Kredytobiorc ę wystawiony weksel z klauzul ą „nie na zlecenie”, o czym ś wiadcz ą kopie tych weksli (karty nr od 43 do 47). Jedynie jeden weksel zosta ł wystawiony bez klauzuli „nie na zlecenie” (karta nr 74 verte). Niezale ż nie od powy ż szego zabezpieczeniem ka ż dej umowy kredytowej jest weksel z klauzul ą „na zlecenie” wystawiany jak wynika z wyja ś nie ń Banku (karta nr 32) przez Kredytodawc ę na rzecz PTF S.A. Zdaniem Banku (karta nr 31 verte i nr 32), w procesie kredytowym dla kredytów dewizowych udzielonych w USD w analizowanym okresie wykorzystywany by ł „weksel in blanco” wr ę czany przez Kredytodawc ę na rzecz PTF S.A., który nie zawiera ł klauzuli „ale nie na zlecenie”. W wykazie umów przes ł anym przez Bank (karty od nr 3 36 do nr 41) w kolumnie weksel z klauzul ą „na zlecenie” zaznaczono symbolem (+) te umowy, w których przyj ę to weksel na rzecz po ś rednika z klauzul ą „na zlecenie”. Zdaniem Banku tylko weksel wr ę czany przez Kredytobiorc ę na rzecz Banku, podlega ograniczeniom art. 9 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, gdy ż zgodnie z tym przepisem jedynie weksel lub czek konsumenta wr ę czany kredytodawcy w celu spe ł nienia lub zabezpieczenia ś wiadczenia wynikaj ą cego z umowy o kredyt konsumencki powinien zawiera ć klauzul ę „nie na zlecenie”. Tymczasem weksel na rzecz PTF S.A. nie jest w rozumieniu Banku wr ę czany przez kredytobiorc ę kredytodawcy, a po ś rednikowi finansowemu. W deklaracji do tego weksla zaznaczono, i ż wystawiony on jest jako zabezpieczenie wykonania przysz ł ego zobowi ą zania wobec PTF S.A. jako cesjonariusza co do wierzytelno ś ci Banku z umowy kredytu. Po ś rednik ma prawo wype ł ni ć ten weksel w przypadku niedotrzymania umownych terminów sp ł aty oraz gdy kredytobiorca b ę dzie zobowi ą zany do zaspokojenia wierzytelno ś ci z tytu ł u umowy kredytowej przed nadej ś ciem umownych terminów p ł atno ś ci na sum ę odpowiadaj ą c ą zad ł u ż eniu łą cznie z odsetkami, prowizjami, op ł atami. Dlatego te ż zdaniem Banku nie ma ż adnych ogranicze ń dla odbierania od kredytobiorcy weksli przez po ś rednika finansowego. Wr ę czony PTF S.A. weksel stanowi zatem zabezpieczenie wierzytelno ś ci, któr ą przedsi ę biorca ewentualnie dopiero ma naby ć i nie mo ż e by ć on uznany za zabezpieczenie kredytu, a zatem nie odnosi si ę do niego ograniczenie z art. 9 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Przepis ten nie zawiera bowiem zakazu wr ę czania weksli innym podmiotom ni ż kredytodawca, a PTF S.A. w procesie kredytowym wyra ź nie zajmuje pozycj ę po ś rednika finansowego a nie kredytodawcy. Dlatego te ż w zwi ą zku z przyj ę tymi przez po ś rednika wekslami nie zosta ł o przes ł ane do klientów ż adne pismo w przedmiotowej sprawie. Ponadto Bank poinformowa ł , i ż z otrzymanej od PTF S.A. informacji wynika, i ż w dniu 30.01.2004r. po raz ostatni zosta ł przyj ę ty przez po ś rednika weksel wystawiony przez Kredytodawc ę na jego rzecz, nie zawieraj ą cy klauzuli „nie na zlecenie”. Z powy ż szych wyja ś nie ń Banku wynika, i ż jego zdaniem do po ś rednika finansowego tj. PTF S.A. nie odnosz ą si ę przepisy art. 9 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Dlatego te ż do umów zawartych w okresie od dnia wej ś cia w ż ycie ustawy o kredycie konsumenckim do dnia 30.01.2004r. czyli równie ż po wydaniu w dniu 28.11.2003r. przez organ antymonopolowy decyzji nr RKT-55/2003, po ś rednik Banku tj. PTF S.A. przyjmowa ł od kredytobiorcy weksel bez klauzuli „nie na zlecenie”, o czym ś wiadczy przes ł any wykaz umów jak i wyja ś nienia Banku (karta nr 32). Zdaniem organu antymonopolowego nieuzasadnione jest twierdzenie Banku, i ż weksel wr ę czany przez kredytobiorc ę po ś rednikowi nie stanowi zabezpieczenia kredytu. Jak wynika z wyja ś nie ń Banku (karta nr 32) weksel ten stanowi zabezpieczenie wykonania przysz ł ego zobowi ą zania wobec PTF S.A. jako cesjonariusza co do wierzytelno ś ci Banku Millennium S.A., który po ś rednik ma prawo wype ł ni ć w przypadku np. niedotrzymania terminów sp ł aty kredytów. Oznacza to, i ż weksel ten jest w rzeczywisto ś ci zabezpieczeniem wierzytelno ś ci Banku z tytu ł u udzielonego kredytu. Jak uzasadni ł to organ antymonopolowy w decyzji nr RKT-55/2003, Bank oraz PTF S.A. w analizowanym okresie łą czy ł a umowa o wspó ł pracy z dnia 4 lutego 2000r. dotycz ą ca kredytów samochodowych oraz z dnia 19.12.2000r. dotycz ą ca kredytów hipotecznych. Zgodnie z § 1 umowy o wspó ł pracy z dnia 4 lutego 2000r. umowa ta okre ś la ł a zasady wspó ł pracy stron w zakresie dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na kredytowaniu zakupu nowych i u ż ywanych samochodów. Prawa i obowi ą zki stron w tym zakresie okre ś la ł y zapisy w/w umowy. Jak wynika z wzoru „Umowy kredytu dewizowego w USD Nr ...../BG”, kredytodawc ą by ł Bank, który udziela ł kredytu za po ś rednictwem PTF S.A. Zgodnie z § 2 w/w umowy, po ś rednik by ł zobowi ą zany do kompleksowej obs ł ugi dzia ł alno ś ci kredytowej zakupu pojazdów w tym m.in. do podejmowania dzia ł a ń niezb ę dnych do dokonywania prawnych zabezpiecze ń sp ł aty kredytów, prowadzenia stosownych rejestrów przyj ę tych zabezpiecze ń sp ł aty kredytów oraz podejmowania dzia ł a ń monitoringowych i windykacyjnych. Szczegó ł owe zasady i warunki wspó ł pracy w tym zakresie okre ś lone by ł y przez strony w za łą cznikach stanowi ą cych integraln ą cz ęść w/w umowy. Tym samym zadaniem PTF S.A. by ł o zabezpieczenie sp ł aty kredytu udzielanego przez Bank. Jak wynika z § 5 za łą cznika nr 1 do w/w umowy, warunkiem udzielenia kredytu przez Bank by ł o m.in. podpisanie przez kredytodawc ę 4 dokumentów zwi ą zanych z ustanowieniem prawnego zabezpieczenia sp ł aty kredytu w formie wymaganej przez Bank. Innymi s ł owy warunkiem, udzielenia kredytu przez Bank by ł o m.in. podpisanie przez klienta weksla, który stanowi zabezpieczenie ś wiadczenia wynikaj ą cego z umowy o kredyt i który by ł przedstawiany do podpisu przez PTF S.A. kredytobiorcy przed zawarciem umowy. Oznacza to, i ż zabezpieczeniem „Umowy kredytu dewizowego w USD nr .../BG” zawieranej przez Bank poprzez po ś rednika by ł weksel. Jak ustalono na potrzeby decyzji nr RKT- 55/2003, z instrukcji post ę powania windykacyjnego w PTF S.A. wynika, i ż prowadzi ł o ono czynno ś ci windykacyjne w imieniu Banku. Dokonanie przez Bank cesji wierzytelno ś ci na rzecz PTF S.A. w przypadku nie wywi ą zywania si ę konsumenta ze sp ł aty zaci ą gni ę tego kredytu o czym mowa w § 10 pkt 1 w/w umowy, nie zwalnia Banku z odpowiedzialno ś ci za tre ść dokumentów sk ł adanych przez kredytobiorc ę w chwili zawarcia umowy z Bankiem, który by ł kredytodawc ą czyli stron ą umowy o udzielenie kredytu konsumenckiego. Tym samym w decyzji nr RKT-55/2003 organ antymonopolowy nie zgodzi ł si ę ze stanowiskiem Banku, i ż ustawa o kredycie konsumenckim w art. 9 ust. 1, ograniczy ł a stosowanie weksla z klauzul ą „nie na zlecenie” tylko do sytuacji gdy wr ę czenie weksla jest dokonywane bezpo ś rednio kredytodawcy i nie znajduje zastosowania do sytuacji gdy weksel jest wr ę czany po ś rednikowi finansowemu. Z zebranych przez organ antymonopolowy informacji i dokumentów wynika, i ż PTF S.A. zosta ł zobowi ą zany przez Bank do zabezpieczenia kwoty kredytu i podejmowania okre ś lonych dzia ł a ń w tym zakresie na rzecz Banku. Tym samym Bank odpowiada ł przed kredytobiorcami za dzia ł ania PTF S.A. w zakresie obowi ą zków, które Bank scedowa ł na rzecz po ś rednika w umowach o wspó ł pracy, w tym i w zakresie zabezpieczenia kredytu w formie weksla. Wy łą czenie odpowiedzialno ś ci Banku za dzia ł ania po ś rednika, powodowa ł oby mo ż liwo ść uchylania si ę Banku od stosowania przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, poprzez zawieranie umów kredytowych z klientami za po ś rednictwem innych przedsi ę biorców. Art. 429 k.c. stanowi, i ż kto powierza wykonanie czynno ś ci drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkod ę wyrz ą dzon ą przez sprawc ę przy wykonywaniu powierzonej czynno ś ci, chyba ż e nie ponosi winy w wyborze albo, ż e wykonanie czynno ś ci powierzy ł osobie, przedsi ę biorstwu lub zak ł adowi, które w zakresie swej dzia ł alno ś ci zawodowej trudni ą si ę wykonywaniem takich czynno ś ci. Tak wi ę c wy łą czenie odpowiedzialno ś ci Banku za dzia ł ania po ś rednika tj. PTF S.A. poprzez wr ę czanie przez kredytobiorc ę po ś rednikowi weksla stanowi ą cego zabezpieczenie „Umowy kredytu dewizowego w USD nr .../BG” bez klauzuli „nie na zlecenie” by ł o nieuzasadnione i stanowi ł o naruszenie przez Bank art. 9 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Potwierdzeniem tezy, i ż Kredytodawca ponosi odpowiedzialno ść za dzia ł ania po ś rednika, za pomoc ą którego udziela kredytu, jest dotychczasowe orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W wyroku z dnia 29 wrze ś nia 2004r. (sygn. akt XVII Ama 45/04), SOKiK dokona ł oceny umów kredytowych jednego z banków dzia ł aj ą cego na terenie kraju, m.in w ś wietle przestrzegania przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, który udziela ł kredytu za po ś rednictwem przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cego us ł ugi finansowe. Tym samym w ś wietle w/w wyroku, twierdzenie Banku Millennium SA, i ż nie odpowiada za dzia ł ania po ś rednika za pomoc ą , którego udziela kredytu, jest nieuzasadnione. Ponadto nale ż y wskaza ć , i ż zgodnie z wyrokiem SOKiK z dnia 7 marca 2005r. (sygn. akt XVII Ama 6/04), umowa dot. udzielenia kredytu konsumenckiego, powinna zawiera ć wszystkie elementy wynikaj ą ce z przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Udzielane informacje musz ą mie ć charakter wyczerpuj ą cy. Ponadto umowa musi zawiera ć informacje, które Bank uwa ż a za oczywiste. Informacje te musz ą by ć wyra ż one w sposób bezpo ś redni i oczywisty. Oznacza to, i ż w ś wietle tego wyroku, twierdzenie organu antymonopolowego zawarte w decyzji nr RKT-55/2003, i ż weksel stanowi ą cy zabezpieczenie udzielanego kredytu, powinien zawiera ć klauzul ę „nie na zlecenie”, by ł o uzasadnione. Bank Millennium S.A. nie odwo ł a ł si ę od decyzji nr RKT-55/2003, tym samym zgodzi ł si ę , z ustaleniami zawartymi w w/w decyzji. Ponadto bior ą c pod uwag ę , i ż decyzji tej zosta ł nadany rygor natychmiastowej wykonalno ś ci, Bank powinien niezw ł ocznie po otrzymaniu tej decyzji, najpó ź niej od dnia jej uprawomocnienia si ę tj. od dnia 16.12.2003r. przyst ą pi ć do jej wykonywania. 5 Jak wynika z zebranych w trakcie niniejszego post ę powania informacji i dokumentów, Bank Millennium S.A. pismem z dnia 09.12.2003r. (karty nr od 196 do nr 197) skierowanym do PTF S.A. zobowi ą za ł go do wykonania decyzji organu antymonopolowego nr RKT-55/2003 z dnia 28.11.2003r. Bank zobowi ą za ł m.in. PTF S.A. do zaprzestania stosowania blankietu weksla wykorzystywanego jako zabezpieczenie umów kredytu posiadaj ą cych zapis „na zlecenie”. Ponadto Bank prosi ł po ś rednika o zrewidowanie wszystkich umów kredytu zawartych po wej ś ciu w ż ycie ustawy o kredycie konsumenckim, pod k ą tem sprawdzenia czy weksel stanowi ą cy zabezpieczenie tego kredytu, zawiera klauzul ę „nie na zlecenie”. W przypadku stwierdzenia braku tej klauzuli, Bank prosi ł o uzupe ł nienie na wr ę czonych przez kredytobiorc ę wekslach zapisu „nie na zlecenie” oraz poinformowanie klientów o tym fakcie. Ponadto Bank poinformowa ł PTF S.A., i ż prawa z weksla opatrzonego klauzul ą „nie na zlecenie” mog ą by ć przenoszone na rzecz po ś rednika w drodze umowy przelewu wierzytelno ś ci w rozumieniu art. 509-518 k.c. Bank wyrazi ł gotowo ść przyj ę cia do stosowania w dalszej wspó ł pracy z tym przedsi ę biorc ą wzoru umowy przelewu wierzytelno ś ci niweluj ą cej ujemne dla PTF skutki wynikaj ą ce z konieczno ś ci wy łą czenia z indosowania weksli stanowi ą cych zabezpieczenie udzielanych za jego po ś rednictwem kredytów. Jednak ż e jak wynika z zebranych w trakcie tego post ę powania informacji Bank Millennium S.A. po przes ł aniu do po ś rednika w/w pisma z dnia 09.12.2003r., nie monitorowa ł ani nie kontrolowa ł czy przedsi ę biorca ten wykonuje dzia ł ania, do czego zobowi ą za ł go Bank w tym pi ś mie. Bank Millennium S.A. poprosi ł PTF S.A. o informacj ę w sprawie wykonania zobowi ą za ń o jakich mowa w pi ś mie z dnia 09.12.2003r. dopiero pismem z dnia 05.05.2004r. (karty nr od 198 do 200) oraz z dnia 01.07.2004r. (karta nr 206), tj. po wszcz ę ciu przez organ antymonopolowy post ę powania wyja ś niaj ą cego w sprawie kontroli wykonania decyzji nr RKT-55/2003. PTF S.A. w odpowiedzi Bankowi Millennium S.A. na w/w pisma w zakresie wykonania punktu I.1. decyzji nr RKT- 55/2003, zaj ął stanowisko, i ż do niego jako do po ś rednika Banku Millennium S.A. nie odnosz ą si ę przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, w zwi ą zku z czym przedsi ę biorca ten nie dokonywa ł zmian w tre ś ci weksli stanowi ą cych zabezpieczenie kredytów udzielanych przez ten Bank za jego po ś rednictwem. Jak wynika z posiadanych informacji po ś rednik po otrzymaniu pisma Banku Millennium S.A. z dnia 09.12.2003r. nadal przyjmowa ł do 30.01.2004r. weksle z klauzul ą „na zlecenie” (karta nr 57). Ponadto z wyja ś nie ń Banku wynika, i ż nie zosta ł y kredytobiorcom przes ł ane jakiekolwiek pisma w zakresie zmiany na wystawionym przez nich wekslu zapisu z „na zlecenie” na „nie ma zlecenie” (karta nr 32). Powy ż sze oznacza, i ż po otrzymaniu w/w decyzji, Bank pismem o sygn. DOZ-F-133/2003 z dnia 09.12.2003r. (karta nr 50) skierowanym do PTF S.A. zobowi ą za ł tego przedsi ę biorc ę do zaprzestania pobierania od kredytobiorców weksla z klauzul ą „na zlecenie”. Jednak ż e pomimo wystosowania w/w pisma, Bank nie wyegzekwowa ł od swojego po ś rednika zaprzestania pobierania od kredytobiorców weksla z klauzul ą „na zlecenie” i nie podj ął po 09.12.2003r. ż adnych dalszych czynno ś ci zmierzaj ą cych do wyegzekwowania od tego przedsi ę biorcy wykonania punktu I.1. i pkt IIIa w/w decyzji. Z ustale ń poczynionych w niniejszym post ę powaniu, wynika, i ż w dniu 31.01.2004r. nast ą pi ł o zako ń czenie wspó ł pracy pomi ę dzy Bankiem Millennium SA a PTF S.A. Zerwanie tej wspó ł pracy pomi ę dzy Bankiem Millennium S.A. a tym przedsi ę biorc ą by ł o spowodowane przyj ę tymi przez Bank rozwi ą zaniami biznesowymi (karta nr 49 verte), a nie brakiem wykonania zobowi ą zania PTF S.A. do zaprzestania pobierania weksla bez klauzuli „nie na zlecenie”. Rozwi ą zanie w/w umowy o wspó ł pracy, by ł o spowodowane pozyskaniem przez po ś rednika nowego inwestora (karta nr 53). Tym samym zako ń czenie wspó ł pracy pomi ę dzy Bankiem Millennium S.A. a po ś rednikiem nie by ł o spowodowane, nie wykonaniem przez PTF S.A. decyzji organu antymonopolowego, ale pozyskaniem przez niego nowego inwestora strategicznego. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż Bank Millennium S.A. nie do ł o ż y ł nale ż ytej staranno ś ci przy wykonaniu decyzji nr RKT-55/2003 w zakresie punktu I.1., gdy ż w istocie nie wyegzekwowa ł od PTF S.A. zaprzestania pobierania weksla bez klauzuli „nie na zlecenie”, do czego zosta ł zobowi ą zany w tre ś ci decyzji nr RKT-55/2003. Ponadto Bank jak wynika z przedstawionych powy ż ej ustale ń , nie usun ął trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów 6 konsumentów, poprzez nie zastosowanie ś rodków wskazanych w pkt IIIa tej decyzji polegaj ą cych na: - zaprzestaniu stosowania blankietu weksla wykorzystywanego jako zabezpieczenie "Umowy kredytu dewizowego w USD nr..../BG", zawieranej pomi ę dzy Bankiem Millennium S.A. w Warszawie a klientem za po ś rednictwem PTF S.A., posiadaj ą cego zapis „na zlecenie”, - zrewidowaniu zawartych od dnia wej ś cia w ż ycie ustawy o kredycie konsumenckim, „Umów kredytu dewizowego w USD nr..../BG", zawartych pomi ę dzy Bankiem Millennium S.A. w Warszawie a klientem za po ś rednictwem PTF S.A., pod k ą tem sprawdzenia czy weksel stanowi ą cy zabezpieczenie tego kredytu, zawiera klauzul ę „nie na zlecenie”. W przypadku stwierdzenia braku tej klauzuli, Bank mia ł obowi ą zek uzupe ł ni ć na wr ę czonych przez kredytobiorc ę wekslach zapis „nie na zlecenie” oraz poinformowa ć o tym kredytobiorców. Oznacza to, i ż Bank nie wykonywa ł w okresie od 16.12.2003r. do 30.01.2004r. we wskazanym powy ż ej zakresie, decyzji nr RKT-55/2003. Organ antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Art. 102 ust. 1 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą za ka ż dy dzie ń zw ł oki w wykonaniu decyzji organu antymonopolowego. Nak ł adanie tych kar ma na celu przymuszenie do wykonania przez przedsi ę biorc ę m.in. decyzji organu antymonopolowego, gdy decyzje te s ą prawomocne lub nadana im zosta ł a klauzula natychmiastowej wykonalno ś ci. Kary pieni ęż ne s ą podstawowym ś rodkiem egzekucji decyzji organu antymonopolowego, maj ą pe ł ni ć przede wszystkim funkcj ę represyjn ą za ich nie wykonanie i maj ą zmusi ć przedsi ę biorc ę do ich jak najszybszego wykonania. Przedsi ę biorca w przypadku decyzji, której nadano klauzul ę natychmiastowej wykonalno ś ci powinien przyst ą pi ć do wykonania tej decyzji niezw ł ocznie po jej otrzymaniu, bez nieuzasadnionego zwlekania. Przytoczone w cz ęś ci ustalaj ą cej stan faktyczny dowody wskazuj ą w ocenie organu antymonopolowego jednoznacznie, i ż Bank Millennium SA nie wykona ł decyzji nr RKT-55/2003. Z zebranych w trakcie niniejszego post ę powania informacji i dowodów wynika co prawda, i ż Bank Millennium SA od dnia uprawomocnienia si ę decyzji nr RKT-55/2003 tj. od dnia 16.12.2003r. podj ął pewne dzia ł ania zmierzaj ą ce do wykonania w cz ęś ci w/w decyzji. Jednak ż e w ocenie organu antymonopolowego co uzasadniono powy ż ej, dzia ł ania te nie doprowadzi ł y do wykonania w ca ł o ś ci decyzji organu antymonopolowego. W efekcie podj ę tych dzia ł a ń Bank Millennium SA nie wykona ł prawomocnej decyzji organu antymonopolowego nr RKT-55/2003 w punkcie I.1 oraz IIIa. Tym samym dzia ł ania Banku by ł y nieskuteczne i nie przynios ł y zamierzonego efektu, czyli wykonania tej decyzji. Ustalenia poczynione w trakcie niniejszego post ę powania dowodz ą , i ż Bank Millennium SA nie wykonywa ł w okresie od 16.12.2003r. do 30.01.2004r. prawomocnej decyzji nr RKT-55/2003, dlatego te ż na ł o ż enie na tego przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej za jej zawinione niewykonanie jest uzasadnione. Stosownie do tre ś ci art. 102 ust. 1 ustawy antymonopolowej, kar ę pieni ęż n ą nak ł ada si ę za ka ż dy dzie ń zw ł oki w wykonaniu decyzji, licz ą c od daty wskazanej w decyzji. Aby na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę kara pieni ęż na by ł a odpowiednio dotkliwa, winna by ć adekwatna do jego sytuacji ekonomicznej. Jak wynika z orzecznictwa antymonopolowego, przedsi ę biorca powinien niezw ł ocznie przyst ą pi ć do wykonania decyzji organu antymonopolowego, co bior ą c pod uwag ę , ż e decyzji nr RKT-55/2003 nadano rygor natychmiastowej wykonalno ś ci oznacza, i ż Bank powinien przyst ą pi ć do jej wykonania najpó ź niej dzie ń po uprawomocnieniu si ę tej decyzji. W niniejszej sprawie oznacza to, i ż Bank Millennium SA powinien przyst ą pi ć do wykonania tej decyzji najpó ź niej od dnia 16.12.2003r. Bior ą c pod uwag ę , i ż jak ustalono w toku niniejszego post ę powania Bank ten zaprzesta ł wspó ł pracy z PTF SA z dniem 31.01.2004r. okresem niewykonania decyzji nr RKT-55/2003 by ł y dni od 16.12.2003r. do 30.01.2004r. tj. łą cznie 46 dni. Tym samym w niniejszej sprawie bior ą c pod uwag ę art. 102 ust. 1 w/w ustawy, organ antymonopolowy uzna ł , i ż okres zw ł oki w wykonaniu tej decyzji wynosi 46 dni. 7 Z tre ś ci art. 102 ust.1 w/w ustawy wynika, ż e o zastosowaniu sankcji i jej wysoko ś ci decyduje w przypadku zw ł oki w wykonaniu decyzji, organ antymonopolowy. Ustawa okre ś la jedynie kwoty graniczne kary, odnoszone do ka ż dego dnia zw ł oki. W aktualnie obowi ą zuj ą cej ustawie antymonopolowej, minimaln ą kwot ą jest 500 euro, a maksymaln ą 10.000 euro. Na gruncie polskiego porz ą dku prawnego ustawodawca nakaza ł stosowanie nast ę puj ą cej prawno-materialnej regu ł y mi ę dzyczasowej (intertemporalnej): „Je ż eli w czasie orzekania obowi ą zuje ustawa inna ni ż w czasie pope ł nienia przest ę pstwa stosuje si ę ustaw ę now ą . Jednak ż e nale ż y stosowa ć ustaw ę obowi ą zuj ą c ą poprzednio, je ż eli jest wzgl ę dniejsza dla sprawcy” (art. 4 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. kodeks karny, Dz.U. Nr 88 poz. 533 z pó ź n. zmian.) oraz „Je ż eli w czasie orzekania obowi ą zuje ustawa inna ni ż w czasie pope ł nienia wykroczenia, stosuje si ę ustaw ę now ą , jednak ż e nale ż y stosowa ć ustaw ę obowi ą zuj ą c ą poprzednio, je ż eli jest wzgl ę dniejsza dla sprawcy” (art. 2 § 1 kodeksu wykrocze ń )”. Powy ż sze stanowisko zgodne jest z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego (wyrok SN z dnia 9 marca 2004r. sygn. akt III SK 19/04). Dlatego te ż uwzgl ę dniaj ą c powy ż ej wskazane okoliczno ś ci, organ antymonopolowy podj ął decyzj ę o na ł o ż eniu kary zgodnie ze stanem prawnym obowi ą zuj ą cym w momencie uprawomocnienia si ę decyzji nr RKT-55/2003 stwierdzaj ą cej stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zgodnie, z którym organ antymonopolowy móg ł na ł o ż y ć na przedsi ę biorców w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść od 10 do 1.000 euro za ka ż dy dzie ń zw ł oki w wykonaniu decyzji wydanej na podstawie art. 23c ustawy antymonopolowej. Bior ą c pod uwag ę , i ż zw ł oka w wykonaniu przez Bank Millennium SA decyzji nr RKT-55/2003 wynosi ł a 46 dni, minimalny wymiar kary móg ł wynosi ć równowarto ść 460 euro, natomiast kara maksymalna mog ł a wynosi ć równowarto ść 46.000 euro. W niniejszej sprawie organ antymonopolowy postanowi ł na ł o ż y ć na Bank Millennium SA kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci równowarto ś ci 100 euro za ka ż dy dzie ń zw ł oki w wykonaniu decyzji nr RKT-55/2003. Bior ą c pod uwag ę liczb ę 46 dni zw ł oki w wykonaniu tej decyzji, ca ł kowity wymiar kary wynosi równowarto ść 4.600 euro (s ł ownie: cztery tysi ą ce sze ść set euro), co stanowi 10% kary maksymalnej jak ą móg ł by w niniejszej sprawie na ł o ż y ć organ antymonopolowy. Warto ść euro podlega przeliczeniu wg zasad okre ś lonych w art. 115 ustawy antymonopolowej, tj. wg kursu ś redniego walut obcych og ł oszonego przez NBP w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzaj ą cego rok na ł o ż enia kary. Ś redni kurs euro na dzie ń 31.12.2004r. wyniós ł 4,079 PLN. Tym samym wysoko ść kary pieni ęż nej po przeliczeniu na walut ę polsk ą , wynosi 18.763,4 PLN (s ł ownie: osiemna ś cie tysi ę cy siedemset sze ść dziesi ą t trzy z ł ote czterdzie ś ci groszy). Postanawiaj ą c o na ł o ż eniu na Bank Millennium SA kary pieni ęż nej, organ antymonopolowy oceni ł , i ż nie mo ż e odst ą pi ć od jej na ł o ż enia uwagi na nie wykonanie przez tego przedsi ę biorc ę , prawomocnej decyzji organu antymonopolowego, co wykazano powy ż ej w tre ś ci tej decyzji. Ponadto na skutek nie wykonania przez tego przedsi ę biorc ę decyzji nr RKT-55/2003, w okresie od 16.12.2003r. do 30.01.2004r. klienci tego Banku nadal ponosili ryzyko stosowania przez tego przedsi ę biorc ę weksla z zapisem „na zlecenie”, co jest niezgodne z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim. Ustalaj ą c jednak ż e wymiar kary pieni ęż nej organ antymonopolowy uwzgl ę dni ł fakt, i ż jak wynika ze zgromadzonych dokumentów Bank Millennium SA zako ń czy ł z dniem 31.01.2004r. wspó ł prac ę z PTF SA. Tym samym nale ż y uzna ć , i ż Bank Millennium SA z dniem 31.01.2004r. zaprzesta ł stosowania praktyki o jakiej mowa w pkt I.1 decyzji nr RKT-55/2003. Dlatego te ż organ antymonopolowy postanowi ł o na ł o ż eniu na Bank Millennium SA, kary pieni ęż nej w wysoko ś ci 10% kary maksymalnej jak ą zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy antymonopolowej obwi ą zuj ą cej w terminie niewykonywania przez Bank Millennium SA decyzji nr RKT-55/2003, móg ł na ł o ż y ć organ antymonopolowy na niewykonanie prawomocnej decyzji. Na ł o ż ona kara pieni ęż na w w/w wysoko ś ci, nie b ę dzie dla tego Banku bardzo dotkliwa, gdy ż jej wysoko ść stanowi zaledwie 0,008% zysku netto tego przedsi ę biorcy osi ą gni ę tego w 2004r. Jednak ż e nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą w takiej wysoko ś ci organ antymonopolowy oceni ł , i ż kara ta spe ł ni funkcj ę represyjn ą za niewykonanie prawomocnej decyzji, a tak ż e funkcj ę prewencyjn ą 8 zapobiegaj ą c naruszeniu przez tego przedsi ę biorc ę przepisów ustawy antymonopolowej w przysz ł o ś ci. Dlatego te ż bior ą c powy ż sze pod uwag ę , organ antymonopolowy postanowi ł , i ż na ł o ż enie kary pieni ęż nej na tego przedsi ę biorc ę jest celowe. St ą d te ż organ antymonopolowy orzek ł jak w punkcie I sentencji tej decyzji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów — kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa 51101010100078782231000000. II. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy antymonopolowej je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Kosztem niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki zwi ą zane z wymian ą korespondencji w tej sprawie, które to koszty organ antymonopolowy obliczy ł ogó ł em w wysoko ś ci 63 PLN (s ł ownie: sze ść dziesi ą t trzy z ł ote). St ą d te ż bior ą c pod uwag ę , stwierdzone w punkcie w punkcie I sentencji niniejszej decyzji niewykonanie przez Bank Millennium SA prawomocnej decyzji organu antymonopolowego RKT- 55/2003 oraz na ł o ż enie kary pieni ęż nej na podstawie art. 102 ust.1 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Bank Millennium SA poniesionymi kosztami post ę powania w wysoko ś ci 63 PLN (s ł ownie: sze ść dziesi ą t trzy z ł ote) i zobowi ą za ć do ich zwrotu organowi antymonopolowemu, jak orzek ł to w postanowieniu zawartym w punkcie II. Koszty niniejszego post ę powania strona zobowi ą zana jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie II niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach ALICJA KRAL 9