RKT-18/2008

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 10. 07. 2008r. RKT – 61 – 08/07/AD DECYZJA Nr RKT - 18 /2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm., Dz. U. z 2007r. Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Ł ukaszowi K., prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod oznaczeniem „Steja Travel”, ul. (...), 44 – 335 Jastrz ę bie Zdrój: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów praktyki stosowane przez Ł ukasza K. polegaj ą ce na: 1. stosowaniu w „Ogólnych warunkach uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel” postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), na mocy którego zastrze ż ono, ż e wzrost ceny do procentowo oznaczonej wysoko ś ci nie stanowi zmiany warunków umowy, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. stosowaniu w „Ogólnych warunkach uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel” postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), na mocy którego zastrze ż ono, ż e wzrost ceny uprawnia konsumenta do odst ą pienia od umowy w przypadku, gdy przekroczona zosta ł a procentowo oznaczona granica i dosz ł o do tego w terminie krótszym, ni ż okre ś lony w umowie , które jest sprzeczne z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3. stosowaniu w „Ogólnych warunkach uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel” postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), na mocy którego przedsi ę biorca zosta ł uprawniony do pobrania op ł aty manipulacyjnej oraz do 1 dokonania w umowie okre ś lonych terminach potr ą ce ń procentowo okre ś lonych kwot, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 4. stosowaniu w „Ogólnych warunkach uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel” postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), na mocy którego reklamacje dotycz ą ce niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ug przez przedsi ę biorc ę nale ż y wnosi ć w ra żą co krótkim terminie, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 5. naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez nie zawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych informacji na temat rodzaju ubezpieczenia uczestników imprezy turystycznej jego zakresu oraz nazwy i adresu ubezpieczyciela, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów praktyki stosowane przez Ł ukasza K. polegaj ą ce na : 1. sprzecznym z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) okre ś leniu w pkt. III 1 „Ogólnych warunków uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel” terminu, w jakim cena za imprez ę turystyczn ą mo ż e ulec zmianie, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. stosowaniu w pkt. III 5 „Ogólnych warunków uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel” postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „Brak odpowiedzi Uczestnika jest równoznaczny z akceptacj ą nowych warunków Umowy” , co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3. stosowaniu w pkt. III 6 i 7 „Ogólnych warunków uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel” postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „6. W przypadku ofert specjalnych i LAST MINUTE, organizator zastrzega sobie prawo do zmiany hotelu, nawet spoza oferty katalogowej, z zachowaniem kategorii zakwaterowania. 7. Przy zakupie imprezy LAST MINUTE 6 dni przed wyjazdem – szczególnie w pe ł nym sezonie – mog ą mie ć miejsce sytuacje jak w pkt. 6” , co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 4. stosowaniu w pkt. III 12 „Ogólnych warunków uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel” postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „STEJA TRAVEL nie bierze odpowiedzialno ś ci za nierzetelne udzielenie informacji przez Agenta”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2 5. stosowaniu w pkt. IV 1 „Ogólnych warunków uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel” postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „Odst ą pienie przez Klienta od zawartej z STEJA TRAVEL Umowy skutkuje utrat ą wszelkich wp ł aconych zaliczek, chyba ż e Klient odst ę puj ą c od umowy wska ż e osob ę spe ł niaj ą c ą warunki udzia ł u w imprezie, która przejmie obowi ą zki wynikaj ą ce z tej umowy. W takiej sytuacji Klientowi przys ł uguje prawo do zwrotu w ca ł o ś ci dokonanych wp ł at za wyj ą tkiem przypadku, gdy ś wiadczenie obj ę te umow ą realizowane jest przez kontrahentów STEJA TRAVEL imiennie na konkretnego Klienta, a rezygnacja nast ę puje w czasie uniemo ż liwiaj ą cym dokonanie stosownych zmian w umowie z kontrahentem”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 6. sprzecznym z art. 11 a ust. 1 w zw. z art. 19 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) okre ś leniu w pkt. VI 4 „Ogólnych warunków uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel”, którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „W przypadku je ż eli przepisy w kraju pobytu, postanowienia umów mi ę dzynarodowych lub przepisy szczególne ograniczaj ą lub wy łą czaj ą odpowiedzialno ść kontraktow ą organizatora turystycznego w zakresie okre ś lonym przez te przepisy odpowiedzialno ść Biura ulega ograniczeniu lub wy łą czeniu. W szczególno ś ci Biuro nie odpowiada za szkody wyrz ą dzone Klientowi przez czyny niedozwolone osób trzecich, o ile nie przyczyni ł o si ę to do powstania szkody” , zasad odpowiedzialno ś ci organizatora za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 7. stosowaniu w pkt. VI 6 „Ogólnych warunków uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel” postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „Zgodnie z przepisami „Ustawy o us ł ugach turystycznych” z dnia 29 sierpnia 1997 art. 18 ust. 2 Biuro nie bierze na siebie odpowiedzialno ś ci za (...) Opó ź nienia spowodowane warunkami atmosferycznymi, strajkami lub z winy przewo ź nika, gdzie zakres odpowiedzialno ś ci reguluj ą odr ę bne przepisy mi ę dzynarodowe (...)”, a tak ż e na sprzecznym z art. 11 a ust. 1 w zw. z art. 19 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) okre ś leniu zasad odpowiedzialno ś ci organizatora za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 8. naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez nie wr ę czanie konsumentom pisemnych potwierdze ń posiadania gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej albo zawarcia na rzecz klientów umowy ubezpieczenia w zakresie pokrycia kosztów powrotu klienta do kraju, w wypadku gdy organizator turystyki lub po ś rednik turystyczny wbrew obowi ą zkowi nie zapewnia tego powrotu, a tak ż e na pokrycie zwrotu wp ł at wniesionych przez klientów w razie niewykonania zobowi ą za ń umownych, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 9. naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez nie zawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych informacji na temat obowi ą zków konsumentów w zakresie zawiadamiania wykonawcy us ł ugi oraz organizatora turystyki o wadliwym wykonywaniu umowy w trakcie trwania imprezy turystycznej, wbrew 3 obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 16 b ust. 2 w zw. z art. 16 b ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie ich stosowania z dniem 28. 05. 2007r. III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę stosowan ą przez Ł ukasza K. polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, do czego dosz ł o poprzez nie informowanie konsumentów w zawieranych przez nich umowach o numerze wpisu do w ł a ś ciwego rejestru organizatorów turystyki, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 27. 06. 2007r. IV. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę stosowan ą przez Ł ukasza K. polegaj ą c ą na pos ł ugiwaniu si ę w umowach z konsumentami postanowieniem umownym o tre ś ci: „Zgodnie z przepisami „Ustawy o us ł ugach turystycznych” z dnia 29 sierpnia 1997r. Biuro nie bierze na siebie odpowiedzialno ś ci za: (...) Szkody poniesione przez uczestników wskutek udzia ł u w grach sportowych i innych imprezach organizowanych w trakcie pobytu, w których uczestnicy wzi ę li udzia ł z w ł asnej woli (...)” , które jest niezgodne z art. 11 a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 23. 11. 2007r. V. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Ł ukasza K. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod oznaczeniem „Steja Travel”, ul. (...), 44 – 335 Jastrz ę bie Zdrój, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 17 000 z ł (s ł ownie: siedemnastu tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punktach I - IV sentencji niniejszej decyzji. VI. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obci ąż a si ę Ł ukasza K. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod oznaczeniem „Steja Travel”, ul. (...), 44 – 335 Jastrz ę bie Zdrój, kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowi ą zuje si ę tego przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów post ę powania w kwocie 100 z ł (s ł ownie: stu z ł otych). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej tak ż e Prezesem Urz ę du) przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce (RKT-405-16/07/AD) w sprawie dzia ł alno ś ci Ł ukasza K. (zwanego dalej tak ż e przedsi ę biorc ą lub organizatorem), w toku którego powzi ę to podejrzenie, ż e mo ż e on stosowa ć praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów opisane w pkt. I – III sentencji niniejszej decyzji. W zwi ą zku z tym, Postanowieniem nr 1 z dnia 15. 05. 2007r. (dowód: karty nr 1 - 3) wszcz ę to przedmiotowe 4 post ę powanie pod zarzutami opisanymi powy ż ej. W ramach prowadzonych czynno ś ci przedsi ę biorca ustosunkowa ł si ę do postawionych mu zarzutów oraz poinformowa ł o podj ę tych dzia ł aniach maj ą cych na celu zmian ę stosowanych przez niego dokumentów w pismach z dnia 24. 05. 2007r. (dowód: karta nr 20), z 29. 05. 2007r. (dowód: karta nr 25), z 27. 06. 2007r. (dowód: karta nr 31), z 07. 08. 2007r. (dowód: karta nr 53) i z dnia 28. 09. 2007r. (dowód: karta nr 73). Przes ł a ł on równie ż zmodyfikowany wzór umowy zatytu ł owanej „Zg ł oszenie udzia ł u w imprezie turystycznej” (zwany dalej tak ż e wzorem umowy) i „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel” (zwane dalej tak ż e ogólnymi warunkami uczestnictwa, dowód: karty nr 26 – 27, 33, 55). W toku niniejszego post ę powania zgromadzono umowy faktycznie zawarte z konsumentami (dowód: karty nr 32, 54), katalog ofert oraz plakat reklamowy (dowód: karty nr 39 – 48), jak i przyk ł adow ą umow ę organizatora z jego kontrahentem (dowód: karta nr 56 – 58). W za łą czeniu do pisma z dnia 03. 09. 2007r. (dowód: karta nr 63) przedsi ę biorca przes ł a ł zeznanie o wysoko ś ci osi ą gni ę tego dochodu (poniesionej straty) w roku 2006r. (dowód: karty nr 64 – 67). Postanowieniem Nr 3 z dnia 13. 11. 2007r. (dowód: karty nr 75 – 77) rozszerzono niniejsze post ę powanie o zarzut rozwa ż any w punkcie IV niniejszej decyzji. W pi ś mie z dnia 23. 11. 2007r. (dowód: karta nr 82) przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e dokona ł dalszych zmian, na dowód czego przes ł a ł wzór umowy obejmuj ą cy na odwrocie zmodyfikowane warunki uczestnictwa (dowód: karta nr 83). Wysoko ść przychodu i dochodu osi ą gni ę tego w 2007r. przedsi ę biorca udokumentowa ł przesy ł aj ą c „Roczne podsumowanie KPR – 2007r.” (dowód: karta nr 107). Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Ł ukasz K. prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy Paw ł owice pod numerem 2486/2003 (dowód: karta nr 10). Dzia ł alno ść organizatora turystyki prowadzi on stosownie do wpisu do Rejestru Organizatorów Turystyki i Po ś redników Turystycznych pod numerem 493 (dowód: karta nr 11). Przy zawieraniu z konsumentami umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych przedsi ę biorca pos ł uguje si ę wzorem umowy zatytu ł owanym „Zg ł oszenie udzia ł u w imprezie turystycznej” (dowód: karta nr 13, zwanym dalej tak ż e wzorem umowy) oraz „Ogólnymi warunkami uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel” (dowód: karta nr 13 verte, zwanymi dalej tak ż e ogólnymi warunkami). Przedsi ę biorca udokumentowa ł okoliczno ść pos ł ugiwania si ę ww. wzorcami przesy ł aj ą c umowy faktycznie zawarte z konsumentami z ich wykorzystaniem (dowód: karty nr 15 – 17). Analiza ww. wzoru umowy, ogólnych warunków uczestnictwa oraz umów faktycznie zawartych z konsumentami z ich wykorzystaniem wykaza ł a, ż e obejmowa ł y one nast ę puj ą ce regulacje: - pkt III 1 ogólnych warunków uczestnictwa: „ STEJA TRAVEL zastrzega sobie prawo do zmiany ceny imprezy najpó ź niej w terminie 14 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy na skutek wzrostu: kursów walut, kosztów transportu, podatków lub op ł at za us ł ugi transportowe ”, - pkt III 2 ogólnych warunków uczestnictwa: „Wzrost cen o 10% podyktowany przyczynami jak wy ż ej nie stanowi zmiany warunków Umowy. (...)”, - pkt III 3 ogólnych warunków uczestnictwa: „Uczestnikowi przys ł uguje prawo do rezygnacji bez ponoszenia ż adnych kosztów w przypadku wzrostu ceny imprezy z przyczyn opisanych jak wy ż ej – je ś li podwy ż ka przekroczy wi ę cej, ni ż 10% i nast ą pi w terminie krótszym ni ż 14 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy”, - pkt III 5 ogólnych warunków uczestnictwa: „Brak odpowiedzi Uczestnika jest równoznaczny z akceptacj ą nowych warunków Umowy”, 5 - pkt III 6 i 7 ogólnych warunków uczestnictwa: „6. W przypadku ofert specjalnych i LAST MINUTE, organizator zastrzega sobie prawo do zmiany hotelu, nawet spoza oferty katalogowej, z zachowaniem kategorii zakwaterowania. 7. Przy zakupie imprezy LAST MINUTE 6 dni przed wyjazdem – szczególnie w pe ł nym sezonie – mog ą mie ć miejsce sytuacje jak w pkt. 6”, - pkt III 12 ogólnych warunków uczestnictwa: „STEJA TRAVEL nie bierze odpowiedzialno ś ci za nierzetelne udzielenie informacji przez Agenta”, - pkt IV 1 ogólnych warunków uczestnictwa: „Odst ą pienie przez Klienta od zawartej z STEJA TRAVEL Umowy skutkuje utrat ą wszelkich wp ł aconych zaliczek, chyba ż e Klient odst ę puj ą c od umowy wska ż e osob ę spe ł niaj ą c ą warunki udzia ł u w imprezie, która przejmie obowi ą zki wynikaj ą ce z tej umowy. W takiej sytuacji Klientowi przys ł uguje prawo do zwrotu w ca ł o ś ci dokonanych wp ł at za wyj ą tkiem przypadku, gdy ś wiadczenie obj ę te umow ą realizowane jest przez kontrahentów STEJA TRAVEL imiennie na konkretnego Klienta, a rezygnacja nast ę puje w czasie uniemo ż liwiaj ą cym dokonanie stosownych zmian w umowie z kontrahentem”, - pkt IV 2 ogólnych warunków uczestnictwa: „W przypadku rezygnacji Klienta z udzia ł u w imprezie z przyczyn le żą cych po jego stronie, STEJA TRAVEL potr ą ca: • Op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 30 PLN przy rezygnacji do 33 dni przed imprez ą ; • 20% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 32 a 22 dniem przed imprez ą ; • 40% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 21 a 15 dniem przed imprez ą ; • 60% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 14 a 8 dniem przed imprez ą ; • 80% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 7 a 3 dniem przed imprez ą ; • 90% ceny podstawowej przy rezygnacji krótszej ni ż 3 dni przed imprez ą ”, - pkt V ogólnych warunków uczestnictwa: „1. reklamacje dotycz ą ce niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ug przez STEJA TRAVEL, klient zobowi ą zany jest zg ł osi ć niezw ł ocznie przedstawicielowi STEJA TRAVEL, który sporz ą dza stosowny protokó ł reklamacyjny. Protokó ł reklamacyjny nie stanowi uznania odpowiedzialno ś ci STEJA TRAVEL. 2. Reklamacje na pi ś mie winny by ć sk ł adane w terminie 14 dni od daty zako ń czenia imprezy. Termin z ł o ż enia reklamacji uwa ż a si ę za dotrzymany je ż eli przed jego up ł ywem nadano list zawieraj ą cy roszczenia reklamacyjne z okre ś leniem ich podstaw w polskim urz ę dzie pocztowym lub w placówce konsularnej. 3. Termin do z ł o ż enia reklamacji mo ż e by ć przywrócony je ż eli Klient wska ż e, ż e wskutek dzia ł ania si ł y wy ż szej nie by ł w stanie go dochowa ć , za ś reklamacj ę wraz z udokumentowaniem okoliczno ś ci, które spowodowa ł y zw ł ok ę , z ł o ż y w terminie 7 dni od daty zako ń czenia imprezy”, - pkt VI 4 ogólnych warunków uczestnictwa: „W przypadku je ż eli przepisy w kraju pobytu, postanowienia umów mi ę dzynarodowych lub przepisy szczególne ograniczaj ą lub wy łą czaj ą odpowiedzialno ść kontraktow ą organizatora turystycznego w zakresie okre ś lonym przez te przepisy odpowiedzialno ść Biura ulega ograniczeniu lub wy łą czeniu. W szczególno ś ci Biuro nie odpowiada za szkody wyrz ą dzone Klientowi przez czyny niedozwolone osób trzecich, o ile nie przyczyni ł o si ę to do powstania szkody”, - pkt VI 6 ogólnych warunków uczestnictwa: „Zgodnie z przepisami „Ustawy o us ł ugach turystycznych” z dnia 29 sierpnia 1997 art. 18 ust. 2 Biuro nie bierze na siebie odpowiedzialno ś ci za (...) Opó ź nienia spowodowane warunkami atmosferycznymi, strajkami lub z winy przewo ź nika , gdzie zakres odpowiedzialno ś ci reguluj ą odr ę bne przepisy mi ę dzynarodowe (...)” Ponadto ustalono, ż e umowy zawarte z konsumentami (dowód: karty nr 15 – 17) nie zawieraj ą informacji na temat: 6 - numeru wpisu przedsi ę biorcy do rejestru organizatorów turystyki prowadzonego przez Marsza ł ka Województwa, - rodzaju ubezpieczenia uczestników imprezy turystycznej, jego zakresu oraz nazwy i adresu ubezpieczyciela, - posiadania gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej albo zawarcia na rzecz klientów umowy ubezpieczenia w zakresie pokrycia kosztów powrotu klienta do kraju, w wypadku gdy organizator turystyki lub po ś rednik turystyczny wbrew obowi ą zkowi nie zapewnia tego powrotu, a tak ż e na pokrycie zwrotu wp ł at wniesionych przez klientów w razie niewykonania zobowi ą za ń umownych, - obowi ą zków konsumentów w zakresie zawiadamiania wykonawcy us ł ugi oraz organizatora turystyki o wadliwym wykonywaniu umowy w trakcie trwania imprezy turystycznej. W pi ś mie z dnia 07. 05. 2007r. (dowód: karta nr 19) przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e umowa ubezpieczenia w zakresie pokrycia kosztów powrotu klientów do kraju na wypadek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy jest dost ę pna na stronie internetowej biura podró ż y, a tak ż e jest udost ę pniana klientom na ich pro ś b ę w siedzibie biura. W pi ś mie z dnia 24. 05. 2007r. (dowód: karta nr 20) przedsi ę biorca wyrazi ł ż al z powodu wskazanych nieprawid ł owo ś ci. Wyja ś ni ł on, ż e stosowane wzorce zosta ł y utworzone w momencie powstawania biura. Celem, jaki przy ś wieca ł przy wprowadzeniu do umów kwestionowanych zapisów nie by ł o wyrz ą dzenie szkody konsumentom. Jednocze ś nie przedsi ę biorca zadeklarowa ł ch ęć dostosowania si ę do aktualnie obowi ą zuj ą cych w badanym zakresie przepisów prawa. Zadeklarowa ł on, ż e prze ś le najpó ź niej do dnia 30. 05. 2007r. poprawiony wzór umowy i ogólne warunki uczestnictwa, a w przypadku braku zastrze ż e ń rozpocz ę cie stosowania poprawionych dokumentów. W zwi ą zku z tym, w toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca przes ł a ł w za łą czeniu do pisma z dnia 29. 05. 2007r. (dowód: karta nr 25) dokumenty obowi ą zuj ą ce od 28. 05. 2007r., tj. wzór umowy i ogólne warunki (dowód: karty nr 26 i 27). Analiza przed ł o ż onych dokumentów wykaza ł a, ż e pkt III 1 ogólnych warunków uczestnictwa otrzyma ł nast ę puj ą c ą tre ść : „ STEJA TRAVEL zastrzega sobie prawo do zmiany ceny imprezy najpó ź niej w terminie 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy na skutek wzrostu: kosztów transportu, op ł at urz ę dowych, podatków i op ł at nale ż nych za takie us ł ugi jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich lub lotniczych, wzrostu kursów walut. Osoba podpisuj ą ca Zg ł oszenie zostanie zawiadomiona o takiej sytuacji niezw ł ocznie w razie jej powstania, a najpó ź niej do 21 – go dnia przed dat ą wyjazdu. W okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu cena nie mo ż e zosta ć zmieniona ”. Okoliczno ść , ż e niniejsza regulacja uleg ł a zmianie zosta ł a udokumentowana przez przedsi ę biorc ę w ten sposób, ż e oprócz ww. wzorca przes ł a ł on umowy faktycznie zawarte z konsumentami po tej dacie, których tre ść by ł a zbie ż na z tre ś ci ą ogólnych warunków uczestnictwa w rozwa ż anym zakresie. Zmienione postanowienie by ł o stosowane tak ż e w kolejnych wersjach ogólnych warunków uczestnictwa i w zawieranych z ich wykorzystaniem umowach (dowód: karty nr 55, 83 – 86, 92, 99). Pkt III 2 ogólnych warunków uczestnictwa otrzyma ł nast ę puj ą ce brzmienie: „ Wzrost cen o 5% podyktowany przyczynami jak wy ż ej nie stanowi zmiany warunków Umowy. Odmowa przyj ę cia nowych warunków b ę dzie jednoznaczna z rezygnacj ą z udzia ł u w imprezie ”, natomiast pkt III 3 ogólnych warunków uczestnictwa zmodyfikowano nadaj ą c mu tre ść : „ Uczestnikowi przys ł uguje prawo do rezygnacji bez ponoszenia ż adnych kosztów w przypadku wzrostu ceny imprezy z przyczyn opisanych jak wy ż ej – je ś li podwy ż ka przekroczy wi ę cej, ni ż 5% i nast ą pi to w terminie krótszym ni ż 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy ”. 7 W ramach niniejszego post ę powania zakwestionowano tre ść pkt. III 5 ogólnych warunków uczestnictwa w pierwotnym brzmieniu. Przedmiotowy zapis zosta ł usuni ę ty ze wzorca. Analogiczna sytuacja mia ł a miejsce w przypadku regulacji zawartych w pkt. III 6 i 7 oraz 12, jak i IV 1 ogólnych warunków w pierwotnym brzmieniu, które to zosta ł y wyeliminowane z niniejszego wzorca i nie by ł y stosowane w umowach faktycznie zawieranych (dowód: karta nr 27, 55 verte, 83 verte – 86 verte, 92, 99 verte). Wcze ś niejszy pkt IV 2 ogólnych warunków uczestnictwa otrzyma ł w zmodyfikowanych ogólnych warunkach uczestnictwa kolejny numer V 2 i nadano mu nast ę puj ą c ą redakcj ę : „ W przypadku rezygnacji z imprezy przez Uczestnika, z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora, Uczestnika obci ąż aj ą koszty poniesione w zwi ą zku z dokonan ą rezerwacj ą , przy czym wysoko ść kosztów wynosi: - Op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 50 PLN przy rezygnacji do 33 dni przed imprez ą ; - 20% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 32 a 22 dniem przed imprez ą ; - 40% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 21 a 15 dniem przed imprez ą ; - 60% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 14 a 8 dniem przed imprez ą ; - 80% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 7 a 3 dniem przed imprez ą ; - 90% ceny podstawowej przy rezygnacji krócej ni ż 3 dni przed imprez ą ”. Dodatkowo w badanym wzorcu zamieszczono w pkt. V 3 nast ę puj ą ce zastrze ż enie: „ Wy ż ej wymienione procentowe potr ą cenia kosztów imprezy stanowi ą udokumentowan ą wysoko ść kosztów poniesionych przez Organizatora ”. W toku niniejszego post ę powania zwrócono si ę do przedsi ę biorcy o udokumentowanie tego, ż e w ww. przewidzianych przez niego terminach, faktycznie ponosi on koszty w wysoko ś ci odpowiadaj ą cej kwotom, które mog ą by ć potr ą cone z op ł at konsumentów. W odpowiedzi na to przedsi ę biorca przedstawi ł przyk ł adow ą umow ę łą cz ą c ą go z przedsi ę biorc ą prowadz ą cym o ś rodek wypoczynkowy, w której równie ż przewidziano w oznaczonych terminach procentowo okre ś lone kwoty, do zap ł aty których zobowi ą zano organizatora (dowód: karty nr 56 – 58). Szczegó ł owe informacje na jej temat nie b ę d ą w niniejszej decyzji przedstawiane z uwagi na to, i ż tre ść przedmiotowej umowy mo ż e zosta ć uznana za tajemnic ę przedsi ę biorstwa tak strony niniejszego post ę powania, jak i jej kontrahenta. Analiza taka nie jest te ż konieczna. Wystarczaj ą ce jest stwierdzenie, ż e wskazane w niej kwoty nie odpowiadaj ą kwotom oznaczonym przez przedsi ę biorc ę w umowach z konsumentami, zarówno pod wzgl ę dem wysoko ś ci, jak i terminów ich ewentualnych potr ą ce ń . Doda ć nale ż y, ż e przedsi ę biorca b ę d ą cy stron ą tego post ę powania zawiera umowy o wykonanie ró ż norodnych us ł ug z wieloma podmiotami dzia ł aj ą cymi w kraju oraz zagranic ą . W ramach dokonywanych zmian przedsi ę biorca zamie ś ci ł w pkt. VI ogólnych warunków uczestnictwa nast ę puj ą c ą regulacj ę okre ś laj ą c ą zasady zg ł aszania nieprawid ł owo ś ci oraz zasady sk ł adania reklamacji: „1. Wszystkie zastrze ż enia do wadliwego wykonywania umowy w czasie jej trwania Klient winien niezw ł ocznie zg ł osi ć wykonawcy danej us ł ugi np. przewo ź nikowi, hotelarzowi itp. oraz przedstawicielowi Biura np. pilotowi, rezydentowi, w celu ich usuni ę cia, tak aby impreza przebiega ł a bez usterek. Po zako ń czeniu imprezy Organizator nie ma ju ż mo ż liwo ś ci, aby ewentualne niedoci ą gni ę cia naprawi ć . 2. Je ż eli Klient nie jest zadowolony ze sposobu za ł atwienia reklamacji w czasie pobytu, to mo ż e z ł o ż y ć reklamacj ę na pi ś mie, nie pó ź niej ni ż 14 dni po zako ń czeniu imprezy, bezpo ś rednio do Organizatora lub na r ę ce jego przedstawiciela. Do reklamacji zg ł aszanej po zako ń czeniu imprezy, Klient do łą cza zg ł oszenie wadliwego wykonania umowy w miejscu jego powstania, potwierdzone przez pilota lub rezydenta organizatora, a w przypadku imprez indywidualnych – lokalnego przedstawiciela organizatora. 8 3. STEJA TRAVEL w terminie 30 dni od dnia otrzymania reklamacji zobowi ą zuje si ę powiadomi ć Klienta o zaj ę tym stanowisku ” (dowód: karty nr 27, 55 verte, 83 verte – 65 verte, 92, 99 verte). Pkt. VI ogólnych warunków uczestnictwa nadano w zmodyfikowanym wzorcu kolejny numer VII. Pkt VII 4 odpowiadaj ą cy wcze ś niejszemu pkt. VI 4 otrzyma ł nast ę puj ą c ą tre ść : „ W przypadku je ż eli przepisy w kraju pobytu, postanowienia umów mi ę dzynarodowych lub przepisy szczególne ograniczaj ą lub wy łą czaj ą odpowiedzialno ść kontraktow ą organizatora turystyki w zakresie okre ś lonym przez te przepisy odpowiedzialno ść Biura ulega ograniczeniu lub wy łą czeniu. W szczególno ś ci Biuro nie odpowiada za szkody wyrz ą dzone Klientowi przez czyny niedozwolone osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć , o ile nie przyczyni ł o si ę do powstania szkody na osobie ”. Pkt VII 6 ogólnych warunków uczestnictwa w wersji obowi ą zuj ą cej od 28. 05. 2007r. ma nast ę puj ą c ą tre ść : „ Zgodnie z przepisami „Ustawy o us ł ugach turystycznych” z dnia 29 sierpnia 1997 Biuro nie bierze na siebie odpowiedzialno ś ci za: - Wady lub niewykonanie ś wiadcze ń przez miejscowych Us ł ugodawców, z którymi uczestnik zawar ł umow ę na organizacj ę wycieczek lokalnych i imprez fakultatywnych, wynajmu samochodu itp. - Szkody poniesione przez uczestników wskutek udzia ł u w grach sportowych i innych imprezach organizowanych w trakcie pobytu, w których uczestnicy wzi ę li udzia ł z w ł asnej woli. - Opó ź nienia spowodowane warunkami atmosferycznymi, gdzie zakres odpowiedzialno ś ci reguluj ą odr ę bne przepisy mi ę dzynarodowe. - Zgubiony lub uszkodzony baga ż , gdzie uczestnik w sprawie o odszkodowanie winien zwróci ć si ę bezpo ś rednio do przewo ź nika. - Kategorie hoteli w ofertach podawane s ą wed ł ug standardów obowi ą zuj ą cych w danym kraju. STEJA TRAVEL nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ró ż nice wynikaj ą ce z porównania hoteli o takiej samej kategorii (ilo ść gwiazdek) w ró ż nych krajach ”. W zmodyfikowanych ogólnych warunkach uczestnictwa przedsi ę biorca doda ł zapis mówi ą cy o tym, ż e posiada on zezwolenie Wojewody Ś l ą skiego numer 493 (dowód: karta nr 27). W zmienionym wzorze umowy zamieszczono te ż informacj ę o tym, ż e przedsi ę biorca posiada polis ę ubezpieczeniow ą OC organizatorów turystyki numer 0005893 wydan ą przez PZU SA (dowód: karta nr 26), a w ogólnych warunkach uczestnictwa dodano, ż e polis ę ubezpieczeniow ą o ww. numerze wydan ą przez PZU SA na rzecz Wojewody Ś l ą skiego. Ubezpieczenie to zabezpiecza wp ł aty klientów na wypadek niewykonania zobowi ą za ń umownych, koszty sprowadzenia klientów do kraju na wypadek gdyby organizator wbrew swemu obowi ą zkowi nie zapewni ł tego powrotu. Przedsi ę biorca zastrzeg ł , ż e orygina ł polisy znajduje si ę w siedzibie biura, u gwaranta, którym jest PZU SA, jak i u Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego, a dodatkowo informacji na ten temat udziela Centralny Rejestr Zezwole ń przy Ministerstwie Gospodarki Departament Turystyki, Plac Trzech Krzy ż y 3/5, 00 – 507 Warszawa (dowód: karta nr 27). Niniejsze dane wprowadzono dnia 28. 05. 2007r. Informacje na temat trybu zg ł aszania nieprawid ł owo ś ci znalaz ł y si ę w wy ż ej przytoczonym pkt. VI 1 ogólnych warunków uczestnictwa (dowód: karta nr 27). Nadal brak by ł o jakiejkolwiek informacji na temat ubezpieczenia od kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków, którym zostaj ą obj ę ci konsumenci wyje ż d ż aj ą cy zagranic ę , jego wysoko ś ci oraz na temat towarzystwa ubezpieczeniowego, z którym zawarto umow ę . 9 Organizator potwierdzi ł , ż e konsumenci otrzymywali informacje na temat ubezpieczenia, jakim byli obj ę ci, tj. kwot i towarzystwa ubezpieczeniowego, jedynie na ż yczenie. Zaznaczy ł on jednocze ś nie, ż e zmienia stosowany przez niego wzór umowy w ten sposób, ż e ww. dane b ę d ą w nim zamieszczane (dowód: karta nr 31), a w konsekwencji tego w umowach faktycznie zawartych z konsumentami. W pi ś mie z dnia 27. 06. 2007r. (dowód: karta nr 31) przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e klienci oprócz umowy i ogólnych warunków otrzymuj ą te ż ofert ę . Oferta ta jest zamieszczana na plakacie reklamowym (dowód: karty nr 39 – 42) i w folderze (dowód: karty nr 43 – 48), które przedsi ę biorca przes ł a ł w za łą czeniu. Przedsi ę biorca przyzna ł , ż e konsumenci faktycznie otrzymywali informacj ę o jego wpisie do ewidencji prowadzonej przez Wojewod ę Ś l ą skiego oraz o ś wiadczy ł , ż e zmienia wzór umowy w ten sposób, ż e zamie ś ci w nim informacj ę o wpisie do rejestru prowadzonego przez Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego (dowód: karta nr 31). W zmodyfikowanym wzorze umowy przedsi ę biorca zastrzeg ł , ż e posiada wpis do rejestru prowadzonego przez Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego pod numerem 493 (dowód: karty nr 33 i 55). Wprowadzenie w ż ycie niniejszego dokumentu przedsi ę biorca potwierdzi ł przesy ł aj ą c umowy faktycznie zawarte z konsumentami, które obejmowa ł y informacje na temat numeru wpisu do ewidencji Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego (dowód: karty nr 54, 84 – 86, 93 – 104). Na potwierdzenie wprowadzenia ww. zmian przedsi ę biorca przes ł a ł w za łą czeniu do pisma z dnia 07. 08. 2007r. (dowód: karta nr 53) obecnie stosowany wzór umowy wraz z ogólnymi warunkami uczestnictwa (dowód: karta nr 55) ze zmianami opisanymi w pi ś mie z dnia 27. 06. 2007r. (dowód: karta nr 31). Umowa zawarta z wykorzystaniem wzorców w ostatniej wersji zosta ł a zawarta dnia 25. 07. 2007r. (dowód: karta nr 54). Przedsi ę biorca stworzy ł rubryki zatytu ł owane rodzaj ubezpieczenia, kwota ubezpieczenia oraz nazwa i adres firmy ubezpieczeniowej. Przedstawiona przez przedsi ę biorc ę umowa z dnia 25. 07. 2007r. dotyczy ł a imprezy krajowej. Zamieszczono w niej jednak informacj ę o tym, ż e uczestnik jest obj ę ty ubezpieczeniem od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków w okre ś lonej kwocie. W umowie tej podano równie ż nazw ę i adres firmy ubezpieczeniowej (dowód: karta nr 54). W ogólnych warunkach uczestnictwa funkcjonuje zapis mówi ą cy o tym, ż e ubezpieczenia klienta od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków oraz kosztów leczenia dokonuje organizator i informuje klienta o nazwie towarzystwa ubezpieczeniowego i typie polisy (dowód: karta nr 86 verte, 92). W umowach faktycznie zawartych z konsumentami dotycz ą cych wyjazdów zagranicznych rzeczywi ś cie podaje si ę informacj ę na temat ubezpieczenia od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków, natomiast brak jest danych na temat ubezpieczenia od kosztów leczenia (dowód: karty nr 96, 103). Wprowadzaj ą c dnia 28. 05. 2007r. w ż ycie zmodyfikowane ogólne warunki uczestnictwa przedsi ę biorca rozpocz ął pos ł ugiwanie si ę nast ę puj ą cym postanowieniem pkt. VII 6: „ Zgodnie z przepisami „Ustawy o us ł ugach turystycznych” z dnia 29 sierpnia 1997 Biuro nie bierze na siebie odpowiedzialno ś ci za (...) Szkody poniesione przez uczestników wskutek udzia ł u w grach sportowych i innych imprezach organizowanych w trakcie pobytu, w których uczestnicy wzi ę li udzia ł z w ł asnej woli (...)”. Dnia 13. 11. 2007r. Postanowieniem Nr 3 (dowód: karty nr 75 – 77) rozszerzono zakres niniejszego post ę powania o zarzut stosowania w obrocie konsumenckim postanowienia to ż samego z klauzul ą wpisan ą do rejestru, za które mo ż na uzna ć ww. postanowienie. W zwi ą zku z niniejszym, pismem z dnia 23. 11. 2007r. (dowód: karta nr 82) przedsi ę biorca poinformowa ł o kolejnej zmianie stosowanych przez niego ogólnych warunków uczestnictwa polegaj ą cej na wykre ś leniu z przedmiotowego dokumentu zakwestionowanej regulacji. Na dowód wprowadzenia zmian przedstawiono ogólne warunki uczestnictwa w najnowszym 10 brzmieniu (dowód: karta nr 83 verte i 92) oraz umow ę faktycznie zawart ą z konsumentem z ich wykorzystaniem (dowód: karta nr 99). Dnia 30. 01. 2008r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o roczne podsumowanie przychodów i dochodów osi ą gni ę tych przez przedsi ę biorc ę w 2007 roku podatkowym (dowód: karta nr 107), na podstawie którego ustalono wysoko ść osi ą gni ę tego przez niego przychodu, który wyniós ł [ tajemnica przedsi ę biorstwa ](pkt 1. a Za łą cznika nr 1). Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje. Do umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych stosuje si ę przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych. Ustawa ta w art. 14 ust. 2 zawiera katalog informacji dotycz ą cych przedsi ę biorcy, imprezy turystycznej, jak równie ż wykonywania uprawnie ń wynikaj ą cych z zawieranej umowy, które powinny zosta ć zamieszczone w umowie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Przedmiotowa ustawa przewiduje na mocy art. 14 ust. 2 m. in., ż e umowa o ś wiadczenie us ł ug turystycznych powinna okre ś la ć numer wpisu przedsi ę biorcy do w ł a ś ciwego rejestru organizatorów turystyki, informacje dotycz ą ce ubezpieczenia oraz zasad zg ł aszania przez konsumentów zaistnia ł ych nieprawid ł owo ś ci. Niniejsza ustawa normuje tak ż e zagadnienia zwi ą zane z odpowiedzialno ś ci ą organizatora za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umów, jak i kwestie zabezpieczenia roszcze ń konsumentów w przypadku, gdy przedsi ę biorca nie jest w stanie sam ich zaspokoi ć . Badaj ą c zachowanie przedsi ę biorcy pod k ą tem zgodno ś ci z ww. ustaw ą mo ż na stwierdzi ć , ż e stosuje on praktyk ę wprost bezprawn ą , do czego mo ż e doj ść np. w sytuacji, gdy odmiennie ureguluje on zakres swej odpowiedzialno ś ci, w sposób mniej korzystny, ni ż przewiduje to ustawa, jak i praktyk ę polegaj ą c ą na niedope ł nieniu obowi ą zków informacyjnych w wyniku niezamieszczania w umowach wymaganych danych. Poza szczególn ą regulacj ą wynikaj ą c ą z ustawy o us ł ugach turystycznych do umów dotycz ą cych us ł ug tego rodzaju zawieranych przez przedsi ę biorców z konsumentami stosuje si ę równie ż przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., zwanej dalej tak ż e Kc). Przy dokonywaniu oceny zapisów umownych stosowanych przez organizatora w umowach z konsumentami nale ż y jednocze ś nie uwzgl ę dni ć tre ść klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (zwanego dalej tak ż e rejestrem). Pos ł ugiwanie si ę w obrocie konsumenckim klauzulami uznanymi przez s ą d, zasadniczo przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej tak ż e SOKiK) za abuzywne jest zakazane prawem. Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru, bez wzgl ę du na to, czy wpis dotyczy tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie, czy te ż nie. S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 02. 12. 2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskaza ł , ż e zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z pó źń . zm.) praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest pos ł ugiwanie si ę postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powsta ł w zwi ą zku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada si ę stosowanie praktyki. S ą d Apelacyjny wskaza ł te ż , ż e naruszenie interesów konsumentów mo ż e nast ą pi ć w wyniku dzia ł a ń podmiotów, które stosuj ą klauzule abuzywne wpisane do rejestru, przy czym wpis do rejestru zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów. Podobne twierdzenie S ą d Apelacyjny zawar ł we wcze ś niejszym wyroku, tj. w orzeczeniu z dnia 29. 09. 2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie przywo ł uj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego wyra ż one w uchwale z dnia 19. 12. 2003r. III CZP 95/03 (OSNC 2005/2/25), wskaza ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy 11 powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyra ż onym w wyroku z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, i ż okre ś lona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Trafno ść wy ż ej opisanego stanowiska potwierdzi ł równie ż S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13. 07. 2006r. (sygn. akt III SZP 3/06). Pomimo, i ż powy ż ej przywo ł ane wyroki zapad ł y pod rz ą dami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to orzecznictwo to nale ż y uzna ć za aktualne tak ż e w aktualnym stanie prawnym. Na gruncie obecnie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2007r. rozwa ż na kwestia zosta ł a uregulowania w analogiczny sposób, a zatem nie wyst ę puj ą ró ż nice, które nakazywa ł yby odej ś cie od ustalonej linii orzecznictwa i w konsekwencji tego odmienn ą ocen ę prawn ą badanego zagadnienia. Aby dosz ł o do naruszenia ww. przepisu prawa musz ą kumulatywnie zosta ć spe ł nione dwie przes ł anki: - okre ś lone dzia ł anie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci oraz - dzia ł anie to musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Zarówno odmienne unormowanie kwestii regulowanych ustaw ą o us ł ugach turystycznych, jak i niedope ł nienie obowi ą zków informacyjnych oraz stosowanie w obrocie konsumenckim klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone mo ż e stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów pod warunkiem, ż e zachowanie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem tj. zakazane ustaw ą lub, gdy niedope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Druga z przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawa ta okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Dzia ł ania oparte na przepisach ww. ustawy s ą zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowo ś ci, a nie wprost poszczególnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzgl ę dny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urz ę du do rozstrzygni ę cia okre ś lonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane dzia ł ania godz ą w interesy ogólnospo ł eczne i dotykaj ą szerokiego kr ę gu uczestników rynku i poprzez to powoduj ą zaburzenia w jego prawid ł owym funkcjonowaniu. Uwzgl ę dniaj ą c charakter praktyk opisanych w niniejszej decyzji nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w rozwa ż anej sprawie przes ł anka naruszenia interesu publicznoprawnego sformu ł owana w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy nale ż y uzna ć za spe ł nion ą tak ż e przes ł ank ę naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Badane praktyki przedsi ę biorcy, które opisano szczegó ł owo poni ż ej, godz ą w interesy nie tylko poszczególnych osób, ale przede wszystkim w interesy ogó ł u 12 konsumentów, ca ł ej ich zbiorowo ś ci. Niekorzystne skutki prowadzonych przez przedsi ę biorc ę dzia ł a ń maj ą wp ł yw na szerok ą grup ę konsumentów, którzy zawarli z nim umowy. Stanowi ą one zagro ż enie tak ż e dla wszystkich tych konsumentów, którzy potencjalnie mog ą sta ć si ę klientami przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone niniejsze post ę powanie. Jego zachowania oddzia ł uj ą wi ę c na nieoznaczon ą grup ę osób, której sk ł ad ulega szybkim zmianom i których nie da si ę zindywidualizowa ć . Potencjalnie ka ż dy mo ż e bowiem zawrze ć z biurem podró ż y umow ę o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, co nara ż a szerok ą rzesz ę podmiotów na niekorzystne konsekwencje wymierzonych przeciwko nim praktyk. Zagadnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nie b ę dzie oddzielnie poruszane przy poszczególnych praktykach wymienionych w pkt. I - IV przedmiotowej decyzji, gdy ż we wszystkich przypadkach kwestia ta kszta ł tuje si ę identycznie, co uzasadnia odniesienie si ę do niniejszego problemu łą cznie w tym miejscu. I. 1-2. W ramach niniejszego post ę powania postawiono przedsi ę biorcy zarzuty pos ł ugiwania si ę w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych postanowieniami, które mo ż na by ł o uzna ć za to ż same z klauzulami abuzywnymi figuruj ą cymi w rejestrze, na mocy których zastrze ż ono, ż e wzrost ceny do procentowo oznaczonej wysoko ś ci nie stanowi zmiany warunków umowy oraz, ż e wzrost ceny uprawnia konsumenta do odst ą pienia od umowy w przypadku, gdy niniejszy procentowo oznaczony próg zosta ł przekroczony i dosz ł o do tego w terminie krótszym, ni ż okre ś lony w umowie , który jest równie ż krótszy, ni ż termin przewidziany w art. 17 ust. 2 ustawy. o us ł ugach turystycznych. Pocz ą tkowo w pkt. III 2 ogólnych warunków uczestnictwa zamieszczona by ł a nast ę puj ą ca regulacja: „Wzrost cen o 10% podyktowany przyczynami jak wy ż ej nie stanowi zmiany warunków Umowy. (...)”, natomiast w pkt. III 3 tego dokumentu regulacja o tre ś ci: „Uczestnikowi przys ł uguje prawo do rezygnacji bez ponoszenia ż adnych kosztów w przypadku wzrostu ceny imprezy z przyczyn opisanych jak wy ż ej – je ś li podwy ż ka przekroczy wi ę cej, ni ż 10% i nast ą pi w terminie krótszym ni ż 14 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy” . Na mocy przytoczonych postanowie ń uprawniono przedsi ę biorc ę do zmiany warunków umowy na tej zasadzie, ż e jej wzrost w wysoko ś ci do procentowo oznaczonej granicy nie jest traktowany jako zmiana umowy, co skutkuje brakiem mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy. Jednocze ś nie nale ż y zwróci ć uwag ę na termin, w którym przedsi ę biorca zastrzeg ł sobie prawo do podwy ż szania ceny, który jest niezgodny z art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych. Wskazuj ą c w umowie termin krótszy, ni ż ustawowy, pomimo obowi ą zuj ą cej regulacji, z której wynika zakaz stosowania postanowienia mniej korzystnego dla klientów, ni ż regulacja ustawy, przedsi ę biorca zastrzega na swoj ą rzecz mo ż liwo ść zmiany ceny w terminie krótszym. Oceny zachowania przedsi ę biorcy nie zmienia fakt wprowadzenia przez niego w czasie trwania niniejszego post ę powania pewnych modyfikacji o naturze redakcyjnej. Obecnie sporne regulacje przewiduj ą , ż e wzrost cen w granicach do 5 % nie stanowi zmiany umowy, w zwi ą zku z czym uprawnienie do rezygnacji z umowy bez ponoszenia dodatkowych kosztów przys ł uguje konsumentowi dopiero, gdy podwy ż ka przekroczy procentowo okre ś lony próg i nast ą pi w terminie krótszym, ni ż 20 dni przed rozpocz ę ciem imprezy. Ka ż da zmiana ceny b ę d ą cej elementem, który nale ż y w umowie bezwzgl ę dnie okre ś li ć , musi zosta ć uznana za zmian ę istotnych warunków umowy. Zgodnie z regulacj ą wynikaj ą c ą z art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych zmiana istotnych warunków umowy wymaga zachowania odpowiedniego trybu. W przypadku wzrostu wysoko ś ci ceny konsument musi mie ć zagwarantowane prawo wypowiedzenia si ę w kwestii, czy przyjmuje zmienione warunki, czy te ż w zwi ą zku z ich zmian ą od umowy odst ę puje. Niedopuszczalne jest przyznanie sobie przez przedsi ę biorc ę prawa do zmiany umowy w rozwa ż anym zakresie z 13 jednoczesnym wy łą czeniem prawa konsumenta do rezygnacji z umowy. Nieuzasadnione wi ę c jest zastrze ż enie, ż e prawo do odst ą pienia od umowy bez obowi ą zku poniesienia negatywnych konsekwencji finansowych b ę dzie przys ł ugiwa ł o dopiero przy zmianie ceny o kwot ę przewy ż szaj ą c ą swa wysoko ś ci ą procentowo oznaczony próg. Z uwagi na to, ż e przywo ł ywane postanowienia pochodz ą ce z ogólnych warunków uczestnictwa stosowanych przez przedsi ę biorc ę , uprawniaj ą go do podwy ż szenia ceny i równocze ś nie wy łą czaj ą mo ż liwo ść odst ą pienia przez konsumenta od umowy, gdy zmiana nie przekroczy procentowo okre ś lonego progu, regulacje te nale ż y uzna ć za niezgodne z prawem. Postanowienia te naruszaj ą art. 385 1 § 1 Kc, który stanowi, ż e postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Powy ż sze zastrze ż enie nie dotyczy postanowie ń okre ś laj ą cych g ł ówne ś wiadczenia stron, w tym cen ę lub wynagrodzenie, je ż eli zosta ł y sformu ł owane w sposób jednoznaczny. Kwestionowane regulacje nale ż y uzna ć za niezgodne równie ż z art. 385 3 pkt. 20 Kc, wedle którego niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które przewiduj ą uprawnienie kontrahenta konsumenta do okre ś lenia lub podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odst ą pienia od umowy, jak i z art. 385 3 pkt. 10 Kc, z którego wynika, ż e niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które uprawniaj ą kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny w niej wskazanej. W tym miejscu warto odnie ść si ę do orzecznictwa s ą dowego dotycz ą cego rozwa ż anej kwestii. Na mocy wyroku z dnia 24. 11. 2004r. (sygn. akt XVII AmC 119/03) SOKiK uzna ł za niedozwolone nast ę puj ą ce postanowienie wpisane do rejestru pod numerem 299: „ Wzrost ceny imprezy o wi ę cej ni ż 15% upowa ż nia uczestnika do rezygnacji z imprezy pod warunkiem powiadomienia MAZUR POL nie pó ź niej ni ż 3 dni od daty otrzymania zawiadomienia o zmianie ceny. Brak powiadomienia b ę dzie traktowane przez MAZUR POL jako przyj ę cie przez uczestnika nowych warunków” . Na mocy wyroku SOKiK z dnia 07. 11. 2005r. (sygn. akt XVII AmC 89/04) do rejestru pod numerem 608 wpisano nast ę puj ą c ą klauzul ę : „ Biuro zastrzega sobie prawo zmiany warunków umowy. O ka ż dej zmianie istotnych warunków umowy (np. terminu, programu, ceny, miejsca pobytu, zakwaterowania, wy ż ywienia, rodzaju ś rodka transportu) Biuro ma obowi ą zek zawiadomi ć Uczestnika. Nie stanowi zmiany istotnych warunków umowy wzrost ceny za imprez ę nie wi ę cej ni ż 5% ”. W wyroku z dnia 27. 02. 2006r. (sygn. akt XVII AmC 100/04) SOKiK uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne wpisane do rejestru pod numerem 1131, którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „ W przypadku, gdy podwy ż ka cen wyniesie mniej ni ż 10% pierwotnej ceny imprezy, Klient jest zobowi ą zany do dop ł aty ś rodków pieni ęż nych, bez prawa do bezkosztowego odst ą pienia od umowy (ewentualna rezygnacja mo ż e nast ą pi ć zgodnie z punktem 4.3). W przypadku, gdy podwy ż ka wynios ł aby wi ę cej ni ż 10% ceny wykupionych ś wiadcze ń , Klient jest uprawniony do odst ą pienia od umowy bez uiszczania dodatkowych op ł at ( w takim przypadku JET TOURISTIC POLAND Sp. z o .o. jest zobowi ą zana do zwrotu uprzednio wp ł aconych przez klienta ś rodków pieni ęż nych w ci ą gu 7 dni) lub skorzystania z innej imprezy porównywalnej cenowo, oczywi ś cie je ś li b ę dziemy w stanie Pa ń stwu takow ą imprez ę zaoferowa ć ". W uzasadnieniu SOKiK podniós ł , ż e niniejsza klauzula w jednoznaczny sposób pozwala na jednostronne podwy ż szenie ceny przez organizatora, przy czym je ś li wzrost nie przekroczy 10 %, konsument jest zmuszony do zaakceptowania zmiany w tych granicach. Jest to sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza interes konsumenta, który pozostaje w stanie niepewno ś ci co do wysoko ś ci ceny. W wyroku z dnia 27. 10. 2004r. (sygn. akt XVII AmC 67/03) SOKiK orzek ł , ż e postanowienie dopuszczaj ą ce zmian ę ceny i nieprzewiduj ą ce jednocze ś nie uprawnienia konsumenta do odst ą pienia od umowy na wypadek jej wzrostu narusza art. 385 3 pkt 20 Kc. Zgodnie z wyra ż onym w tym wyroku stanowiskiem SOKiK, brak mo ż liwo ś ci odst ą pienia konsumenta 14 od umowy w sytuacji podwy ż szenia ceny imprezy po zawarciu umowy powoduje nierównomierne roz ł o ż enie praw i obowi ą zków stron umowy, czyni ą c konsumenta jej s ł absz ą stron ą . Klauzula, na kanwie której poczyniono niniejsze ustalenia zosta ł a wpisana do rejestru pod numerem 212. Podobne postanowienie zosta ł o uznane za niedozwolone na mocy wyroku SOKiK z dnia 14. 12. 2006r. (sygn. akt XVII AmC 152/05) i wpisane do rejestru pod numerem 1053, a jego tre ść jest nast ę puj ą ca: „ Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany ceny imprezy w przypadku wzrostu: (...) innych kosztów maj ą cych wp ł yw na przyj ę t ą kalkulacj ę imprezy. Klient mo ż e zrezygnowa ć bez poniesienia kosztów w przeci ą gu 3 dni od powiadomienia, je ż eli podwy ż ka przekracza 10% ceny ”. Dopuszczaj ą c zmian ę ceny w ww. procentowo oznaczonych granicach bez przyznania prawa do odst ą pienia organizator zostaje faktycznie uprawniony do jednostronnej zmiany umowy. SOKiK zwa ż y ł , ż e ani ta ustawa, ani inne przepisy prawa nie uzale ż niaj ą mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy od wzrostu ceny powy ż ej okre ś lonej kwoty. B łę dna jest zatem konstrukcja, na której przedsi ę biorca opar ł kwestionowan ą regulacj ę . W odniesieniu do ż adnej zmiany polegaj ą cej na podwy ż szeniu ceny nie mo ż na zastrzec, ż e nie stanowi ona zmiany umowy. W zwi ą zku z powy ż szym sporne regulacje nale ż a ł o uzna ć za to ż same z przytoczonymi klauzulami abuzywnymi uznanymi za niedozwolone przez SOKiK oraz nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e pos ł ugiwanie si ę nimi godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Na tej podstawie mo ż na by ł o orzec, ż e w niniejszym przypadku dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku z tym, ż e dokonane przez przedsi ę biorc ę w czasie trwania niniejszego post ę powania zmiany nie doprowadzi ł y do wyeliminowania negatywnie ocenionej konstrukcji, nale ż a ł o orzec, ż e kwestionowane praktyki nadal s ą stosowane. 3. Niniejsze post ę powanie zosta ł o wszcz ę te w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę w obrocie konsumenckim klauzul ą wpisan ą do rejestru, na mocy której przedsi ę biorca zosta ł uprawniony do pobrania kwotowo okre ś lonej op ł aty manipulacyjnej lub procentowo oznaczonej kwoty potr ą cenia w sytuacji, gdy konsument rezygnuje z udzia ł u w imprezie przed jej rozpocz ę ciem. Pocz ą tkowo przedsi ę biorca pos ł ugiwa ł si ę postanowieniem o brzmieniu: „W przypadku rezygnacji Klienta z udzia ł u w imprezie z przyczyn le żą cych po jego stronie, STEJA TRAVEL potr ą ca: • Op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 30 PLN przy rezygnacji do 33 dni przed imprez ą ; • 20% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 32 a 22 dniem przed imprez ą ; • 40% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 21 a 15 dniem przed imprez ą ; • 60% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 14 a 8 dniem przed imprez ą ; • 80% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 7 a 3 dniem przed imprez ą ; • 90% ceny podstawowej przy rezygnacji krótszej ni ż 3 dni przed imprez ą ”. W czasie trwania niniejszego post ę powania w niniejszej regulacji dokona ł nieznacznej zmiany, w konsekwencji czego otrzyma ł a ona brzmienie: „ W przypadku rezygnacji z imprezy przez Uczestnika, z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora, Uczestnika obci ąż aj ą koszty poniesione w zwi ą zku z dokonan ą rezerwacj ą , przy czym wysoko ść kosztów wynosi: - Op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 50 PLN przy rezygnacji do 33 dni przed imprez ą ; - 20% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 32 a 22 dniem przed imprez ą ; - 40% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 21 a 15 dniem przed imprez ą ; - 60% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 14 a 8 dniem przed imprez ą ; - 80% ceny podstawowej przy rezygnacji mi ę dzy 7 a 3 dniem przed imprez ą ; - 90% ceny podstawowej przy rezygnacji krócej ni ż 3 dni przed imprez ą ”. Regulacja okre ś laj ą ca wysoko ść procentowo wyra ż onych kwot nie uleg ł a zmianie. Przedsi ę biorca zastrzeg ł w miejsce op ł aty manipulacyjnej w wysoko ś ci 30 z ł , pobieran ą zgodnie z 15 identycznymi zasadami op ł at ę w wysoko ś ci 50 z ł . Faktyczna wysoko ść tej op ł aty w rozwa ż anym przypadku jest kwesti ą drugorz ę dn ą , gdy ż niew ł a ś ciwa jest przyj ę ta przez przedsi ę biorc ę ca ł a konstrukcja, mechanizm rozliczania si ę z rezygnuj ą cym konsumentem. Dodatkowo w badanym wzorcu zamieszczono nast ę puj ą ce zastrze ż enie: „ Wy ż ej wymienione procentowe potr ą cenia kosztów imprezy stanowi ą udokumentowan ą wysoko ść kosztów poniesionych przez Organizatora ”. Zgodnie z przyj ę t ą przez przedsi ę biorc ę konstrukcj ą , w przypadku, gdy konsument rezygnuje z udzia ł u w imprezie turystycznej organizowanej przez przedsi ę biorc ę b ę d ą cego stron ą niniejszego post ę powania, z dokonanych przez niego wp ł at przedsi ę biorca mo ż e potr ą ci ć sztywno okre ś lone kwoty. Im termin rezygnacji bli ż szy terminowi rozpocz ę cia imprezy, tym wy ż sza procentowo okre ś lona kwota mo ż e by ć pobrana. Zwa ż y ć trzeba, ż e wy ż ej okre ś lone potr ą cenia zosta ł y dopuszczone w ka ż dym przypadku, gdy rezygnacja nast ę puje z przyczyn le żą cych po stronie konsumenta. Na gruncie unormowa ń okre ś lonych przez przedsi ę biorc ę za tak ą okoliczno ść nale ż y uzna ć te ż odst ą pienie konsumenta od umowy z powodu zmiany ceny nieprzekraczaj ą cej sw ą wysoko ś ci ą procentowo oznaczonej granicy, do której przedsi ę biorca mo ż e cen ę swobodnie zmienia ć . W ramach prowadzonych dzia ł a ń wyst ą piono o udokumentowanie, ż e faktycznie przedsi ę biorca ponosi oznaczone przez niego koszty w wymienionych terminach. Z przed ł o ż onych dokumentów nie wynika, aby przyj ę cie rozwa ż anej konstrukcji by ł o w niniejszym przypadku uzasadnione. Oceny tej nie zmienia fakt, ż e w umowach przedsi ę biorca zastrzega, i ż okre ś lone przez niego kwoty odpowiadaj ą kosztom rzeczywi ś cie ponoszonym. Zgodnie z art. 395 § 2 Kc w razie wykonania prawa odst ą pienia umowa uwa ż ana jest za niezawart ą , natomiast to co strony sobie ś wiadczy ł y ulega zwrotowi. Za ś wiadczone us ł ugi, stronie, która je wykona ł a, nale ż y si ę odpowiednie wynagrodzenie. Uwzgl ę dniaj ą c specyfik ę umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych trzeba mie ć na wzgl ę dzie, ż e ich realizacja rozpoczyna si ę faktycznie na d ł ugo przed rozpocz ę ciem danej imprezy. W terminie poprzedzaj ą cym wyjazd konsumenta organizator musi poczyni ć pewne przygotowania niezb ę dne do pó ź niejszej w ł a ś ciwej realizacji umowy. Okoliczno ść ta nie uzasadnia jednak obowi ą zku zap ł aty przez konsumenta w ka ż dym przypadku ww. sta ł ej, procentowo okre ś lonej kwoty, a tym bardziej mo ż liwo ś ci jej potr ą cenia przez przedsi ę biorc ę z otrzymanych wp ł at. W sytuacji, gdy dochodzi do rozwi ą zania umowy organizator powinien zwróci ć konsumentowi to, co zaoszcz ę dzi ł z powodu niewykonania umowy. W ka ż dym przypadku powinno by ć przeprowadzane indywidualne rozliczenie oparte na okoliczno ś ciach faktycznych danej sprawy. W zwi ą zku z tym rozwa ż an ą regulacj ę przewiduj ą c ą prawo do potr ą cania sztywno okre ś lanych kwot przewy ż szaj ą cych sw ą wysoko ś ci ą faktycznie ponoszone przez przedsi ę biorc ę koszty, nale ż y zakwalifikowa ć jako niezgodn ą z 385 1 § 1 Kc, którego tre ść przytoczono powy ż ej. Sporny zapis jest niezgodny tak ż e z art. 385 3 pkt. 12 Kc, wedle którego za niedozwolone postanowienia umowne uznaje si ę te, które wy łą czaj ą obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie niespe ł nione w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania. Rozwa ż ana regulacja narusza równie ż art. 385 3 pkt 16 Kc, zgodnie z którym za niedozwolone uznaje si ę postanowienia nak ł adaj ą ce wy łą cznie na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy, jak i art. 385 3 pkt 17 Kc, na mocy którego za niedozwolone uznaje si ę postanowienia nak ł adaj ą ce na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania lub odst ą pi ł od umowy, obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego. S ł uszno ść stawianych zarzutów i dokonanej kwalifikacji prawnej potwierdza w niniejszym przypadku ustalone orzecznictwo s ą dowe. W wyroku z dnia 10. 11. 2004r. (sygn. akt XVII AmC 81/03), na mocy którego za niedozwolone uznano nast ę puj ą ce postanowienie figuruj ą ce w rejestrze pod numerem 1008: „ Rezygnacje z udzia ł u w imprezie, niezale ż nie od przyczyny obci ąż aj ą klienta nast ę puj ą cymi kosztami: - 30% warto ś ci imprezy, 16 je ż eli rezygnacja nast ę puje na 29-16 dni przed rozpocz ę ciem, - 80% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ę puje na 15-8 dni przed rozpocz ę ciem, - 100% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ę puje na 7 dni i krócej przed rozpocz ę ciem imprezy lub w trakcie jej trwania, - 100% warto ś ci imprezy w razie zatrzymania na granicy przez w ł adze celne lub paszportowe ”, SOKiK orzek ł , ż e postanowienie, w którym zastrze ż ono, i ż w przypadku odst ą pienia konsumenta od umowy bez wzgl ę du na przyczyny tego, obci ąż aj ą go procentowo okre ś lone koszty, których wysoko ść zale ż y od terminu rezygnacji, nale ż y uzna ć za sprzeczne z art. 385 3 pkt. 12, 16 i 17 Kc. W uzasadnieniu SOKiK poda ł , ż e ś wiadczenie konsumenta jest potr ą cane w dowolny sposób w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, podczas gdy organizator sam zostaje zwolniony z obowi ą zku wykonania jego ś wiadczenia. Wobec tego kwestionowane postanowienie narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy, powoduje nierównomierne roz ł o ż enie praw i obowi ą zków stron ze szkod ą dla konsumenta. Zastrzeg ł on równie ż , ż e organizatorowi przys ł uguje uprawnienie do potr ą cenia udokumentowanych i po ś wiadczonych przez niego kosztów zwi ą zanych z wykonaniem umowy, lecz to wi ąż e si ę z konieczno ś ci ą przeprowadzenia indywidualnych rozlicze ń z ka ż dym z rezygnuj ą cych klientów. W orzeczeniu zapad ł ym dnia 01. 06. 2006r. (sygn. akt XVII AmC 95/05) SOKiK wskaza ł , ż e klauzule przewiduj ą ce prawo do pobrania procentowo okre ś lonych kwot pieni ę dzy naruszaj ą istot ę umów wzajemnych i nieproporcjonalnie rozk ł adaj ą ryzyko umowne. Wskutek wydania niniejszego wyroku w rejestrze pod numerem 981 zamieszczono nast ę puj ą ce postanowienie: „ Klient ma prawo odst ą pi ć od umowy w ka ż dym czasie. Zastrzega si ę form ę pisemnego odst ą pienia od umowy. Wówczas ma obowi ą zek zwrotu wszelkich wydanych przez organizatora dokumentów podró ż y oraz przys ł uguje mu zwrot wp ł aconej kwoty po potr ą ceniu kosztów wizy (je ż eli zosta ł a ju ż przyznana i by ł a przedmiotem umowy) oraz: - 20% ustalonej ceny – w przypadku odst ą pienia w terminie 45 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, - 30% ustalonej ceny – w przypadku odst ą pienia w terminie mi ę dzy 44 a 30 dniem przed rozpocz ę ciem imprezy, - 50% ustalonej ceny – w przypadku odst ą pienia mi ę dzy 29 a 15 dniem przed rozpocz ę ciem imprezy, - 80% ustalonej ceny – w przypadku odst ą pienia w terminie mi ę dzy 14 a 8 dniem przed rozpocz ę ciem imprezy, - 90% ustalonej ceny – w przypadku odst ą pienia w terminie mi ę dzy 7 a 1 dniem przed rozpocz ę ciem imprezy, - 100% ustalonej ceny – w przypadku odst ą pienia w dniu rozpocz ę cia imprezy lub odst ą pienia po rozpocz ę ciu imprezy turystycznej ”. Na mocy wyroku z 10. 11. 2006r. (sygn. akt XVII AmC 148/05) SOKiK uzna ł za niedozwolon ą klauzul ę , w której przyj ę to podobn ą konstrukcj ę , w konsekwencji czego ta zosta ł a wpisana do rejestru pod numerem 998. Jej tre ść jest nast ę puj ą ca: „ W przypadku rezygnacji z imprezy z przyczyn nie le żą cych po stronie Biura, Uczestnik ponosi koszty w wysoko ś ci: - op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 5% ale nie mniej ni ż 50 z ł w terminie do 40 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, - 20 % ceny imprezy do 30 dnia przed terminem rozpocz ę cia imprezy, - 50 % ceny imprezy mi ę dzy 29 a 15 dniem, - 70 % ceny imprezy mi ę dzy 15 a 5 dniem, - 90 % ceny imprezy w okresie krótszym ni ż 5 dni od daty rozpocz ę cia imprezy. Rezygnuj ą cemu Uczestnikowi zwrotu wp ł aty lub ró ż nicy po potr ą ceniu kosztów rezygnacji, dokonuje Biuro lub upowa ż niony przez nie agent ”. W uzasadnieniu do przedmiotowego wyroku SOKiK wskaza ł , ż e zastosowanie niniejszej konstrukcji umo ż liwia przerzucenie przedsi ę biorcy na konsumenta ryzyka prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej. Wysoko ść zastrze ż onych kwot jest niewspó ł mierna do poniesionych kosztów i nie jest weryfikowana w ka ż dym z konkretnych przypadków, a jednocze ś nie nie przewiduje si ę analogicznego rozwi ą zania na korzy ść konsumenta. Wszystkie porównywane w tym punkcie decyzji postanowienia mo ż na uzna ć za to ż same. W zwi ą zku ze spe ł nieniem wszystkich przes ł anek decyduj ą cych o mo ż liwo ś ci stwierdzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę klauzul ą wpisan ą do rejestru, nale ż a ł o orzec, ż e dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ś wietle 17 powy ż szego nale ż a ł o te ż stwierdzi ć , ż e rozwa ż ana w tym punkcie decyzji praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów trwa nadal, co uzasadnia nakazanie przedsi ę biorcy zaniechanie jej stosowania. 4. Asumpt do wszcz ę cia niniejszego post ę powania administracyjnego da ł o podejrzenie stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu w obrocie konsumenckim regulacji, na mocy której reklamacje dotycz ą ce niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ug przez przedsi ę biorc ę nale ż y wnosi ć w terminie do 14 dni od zako ń czenia imprezy, tj. w ra żą co krótkim terminie. Pocz ą tkowo przedsi ę biorca pos ł ugiwa ł si ę postanowieniem o nast ę puj ą cym brzmieniu: „1. reklamacje dotycz ą ce niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ug przez STEJA TRAVEL, klient zobowi ą zany jest zg ł osi ć niezw ł ocznie przedstawicielowi STEJA TRAVEL, który sporz ą dza stosowny protokó ł reklamacyjny. Protokó ł reklamacyjny nie stanowi uznania odpowiedzialno ś ci STEJA TRAVEL. 2. Reklamacje na pi ś mie winny by ć sk ł adane w terminie 14 dni od daty zako ń czenia imprezy. Termin z ł o ż enia reklamacji uwa ż a si ę za dotrzymany je ż eli przed jego up ł ywem nadano list zawieraj ą cy roszczenia reklamacyjne z okre ś leniem ich podstaw w polskim urz ę dzie pocztowym lub w placówce konsularnej. 3. Termin do z ł o ż enia reklamacji mo ż e by ć przywrócony je ż eli Klient wska ż e, ż e wskutek dzia ł ania si ł y wy ż szej nie by ł w stanie go dochowa ć , za ś reklamacj ę wraz z udokumentowaniem okoliczno ś ci, które spowodowa ł y zw ł ok ę , z ł o ż y w terminie 7 dni od daty zako ń czenia imprezy”. Z powy ż szego wynika, ż e przedsi ę biorca zastrzeg ł wymóg niezw ł ocznego zg ł aszania reklamacji dotycz ą cych us ł ug turystycznych zwi ą zanych z umowami. Z czynno ś ci tej przedstawiciel biura powinien sporz ą dzi ć protokó ł . Uzupe ł nienie przytoczonej regulacji stanowi zapis, z którego wynika, ż e pisemne reklamacje nale ż y sk ł ada ć najpó ź niej w terminie 14 dni od daty zako ń czenia danej imprezy. W wyj ą tkowych przypadkach, gdzie z uwagi na dzia ł anie si ł y wy ż szej nie by ł o mo ż liwo ś ci dokonania zg ł oszenia reklamacji w czasie imprezy, konsument mo ż e z ł o ż y ć reklamacj ę najpó ź niej w terminie 7 dni od daty jej zako ń czenia. W czasie trwania niniejszego post ę powania regulacja ta zosta ł a zmodyfikowana w ten sposób, ż e nadano jej nast ę puj ą ce brzmienie: „Je ż eli Klient nie jest zadowolony ze sposobu za ł atwienia reklamacji w czasie pobytu, to mo ż e z ł o ż y ć reklamacj ę na pi ś mie, nie pó ź niej ni ż 14 dni po zako ń czeniu imprezy, bezpo ś rednio do Organizatora lub na r ę ce jego przedstawiciela. Do reklamacji zg ł aszanej po zako ń czeniu imprezy, Klient do łą cza zg ł oszenie wadliwego wykonania umowy w miejscu jego powstania, potwierdzone przez pilota lub rezydenta organizatora, a w przypadku imprez indywidualnych – lokalnego przedstawiciela organizatora”. Dokonana w tym zakresie zmiana nie ma faktycznego znaczenia, a sytuacja konsumentów jest kszta ł towana w analogiczny sposób. Z obrotu wyeliminowano jedynie fragment mówi ą cy o mo ż liwo ś ci przywrócenia terminu do z ł o ż enia reklamacji, gdy nie zostanie to uczynione w czasie trwania imprezy, co jest kwesti ą uboczn ą . Obowi ą zuj ą ca regulacja w pozosta ł ym zakresie jest to ż sama z pierwotn ą . Zastrze ż one przez przedsi ę biorc ę terminy, w jakich mo ż na kierowa ć do niego wyst ą pienia reklamacyjne nale ż a ł o uzna ć za zbyt krótkie, co znacznie utrudnia konsumentom korzystanie z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń i dochodzenie roszcze ń w ww. trybie. W zwi ą zku z tym powy ż sz ą regulacj ę nale ż a ł o uzna ć za sprzeczn ą z art. 385 1 § 1 Kc. Unormowanie to narusza równie ż art. 385 3 pkt 21 Kc, który stanowi, ż e za niedozwolone postanowienia uwa ż a si ę klauzule uzale ż niaj ą ce odpowiedzialno ść kontrahenta konsumenta od wykonania zobowi ą za ń przez osoby, za po ś rednictwem których kontrahent konsumenta zawiera umow ę lub przy których pomocy wykonuje swoje zobowi ą zanie, albo 18 uzale ż niaj ą t ę odpowiedzialno ść od spe ł nienia przez konsumenta nadmiernie uci ąż liwych formalno ś ci. Przyk ł ad postanowienia, w którym zastrze ż ono zbyt krótki termin sk ł adania reklamacji stanowi klauzula uznana za niedozwolon ą na mocy wyroku SOKiK z dnia 14. 12. 2006r. (sygn. akt XVII AmC 152/05) i wpisana do rejestru pod numerem 1060: „ Pisemne reklamacje s ą przyjmowane do 7 dni od zako ń czenia imprezy. Uwagi zawarte w reklamacji powinny by ć potwierdzone przez przedstawiciela Organizatora lub dyrekcj ę o ś rodka. Reklamacje z ł o ż one w pó ź niejszym terminie nie b ę d ą rozpatrywane ”. W uzasadnieniu SOKiK poda ł , ż e 7 – dniowy termin do sk ł adania reklamacji jest zbyt krótki. W wyroku z dnia 29. 01. 2007r. (sygn. akt XVII AmC 160/05) SOKiK orzek ł , ż e niezgodne z prawem jest postanowienie o brzmieniu: „ Reklamacje wniesione do Biura po up ł ywie 7 dni od zako ń czenia uznane b ę d ą za bezskuteczne ”. W uzasadnieniu przyzna ł on, ż e wyznaczony termin jest ra żą co krótki przez co zniech ę ca konsumentów do sk ł adania reklamacji dotycz ą cych ś wiadczonych przez organizatora us ł ug. W wyroku tym SOKiK zwa ż y ł równie ż , ż e umowa o us ł ug ę turystyczn ą jest umow ą mieszan ą . W zakresie zagadnie ń zwi ą zanych z obowi ą zkiem zawiadomienia po stronie konsumenta, terminem zawiadomienia, skutkami niedochowania terminu zawiadomienia, przedawnieniem roszcze ń w odniesieniu do uprawnie ń przyznanych konsumentowi przez ustaw ę o us ł ugach turystycznych, nale ż y w jego ocenie stosowa ć w drodze analogii przepisy umowy o dzie ł o. Do r ę kojmi za wady dzie ł a stosuje si ę na podstawie art. 638 Kc odpowiednio przepisy o r ę kojmi przy sprzeda ż y. Z art. 563 Kc wynika natomiast, ż e zawiadomienie o wadzie przez klupuj ą cego w okre ś lonym w przepisie miesi ę cznym terminie zapobiega utracie przez kupuj ą cego uprawnie ń z r ę kojmi. Skoro zatem do umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych nale ż y odpowiednio stosowa ć powy ż sze przepisy kodeksowe, 7- dniowy termin do wniesienia reklamacji jest niew ą tpliwie zbyt krótki, czym konsument zostaje nara ż ony na niewygod ę . Na mocy wyroku SOKiK z dnia 27. 10. 2004r. (sygn. akt XVII AmC 83/03) za niedozwolone zosta ł o uznane nast ę puj ą ce postanowienie wpisane do rejestru pod numerem 184: „ Biuro podró ż y jest odpowiedzialne za przebieg imprezy zgodny z programem oraz za umówiona jako ść ś wiadcze ń . Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć pod rygorem mo ż liwo ś ci ich odrzucenia bez rozpatrywania w terminie 24 godzin od zaistnienia sytuacji b ę d ą cej ź ród ł em reklamacji na pi ś mie do pilota / rezydenta Biura Podró ż y lub do wskazanego w programie lub na voucherze przedstawiciela Biura Podró ż y za granic ą b ą d ź faksem do organizatora imprezy, który do ł o ż y wszelkich stara ń aby usun ąć przyczyny reklamacji, w tym w miar ę mo ż liwo ś ci poprzez zapewnienie uczestnikowi ś wiadcze ń zast ę pczych ”. Na mocy tego samego wyroku pod numerem 185 w rejestrze zapisano postanowienie: „ Uzupe ł nienia zg ł oszonych reklamacji powinny by ć sk ł adane w Biurze Podró ż y w ci ą gu 14 dni od daty zako ń czenia imprezy. Okoliczno ś ci podnoszone w reklamacji powinny by ć potwierdzone w czasie trwania imprezy przez pilota/rezydenta Biura Podró ż y lub przedstawiciela Biura Podró ż y za granic ą wskazanego w programie lub na voucherze ”. W zwi ą zku z powy ż szym tak ż e i 14-dniowy termin nale ż y uzna ć za zbyt krótki. We wszystkich ww. klauzulach przewidziano zbyt krótki termin do z ł o ż enia przez konsumenta reklamacji. Zwa ż y ć trzeba, ż e tryb reklamacyjny nie mo ż e by ć mylony z trybem zg ł aszania stwierdzonych w czasie trwania przez uczestnika nieprawid ł owo ś ci, o którym mowa w art. 16 b ustawy o us ł ugach turystycznych. W rozwa ż anym przypadku przedsi ę biorca narzuca konsumentom zbyt krótki termin do wniesienia reklamacji. Konsument faktycznie jest zobowi ą zany do wniesienia reklamacji niezw ł ocznie, a najpó ź niej w terminie 14 dni od daty zako ń czenia imprezy. W ś wietle powy ż szego nale ż a ł o uzna ć , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 5. Analiza przedstawionych przez przedsi ę biorc ę dokumentów, czyli wzorców umowy oraz umów faktycznie zawartych z konsumentami wykaza ł a, ż e nie zawiera ł y one informacji na 19 temat rodzaju ubezpieczenia uczestników imprezy turystycznej, jego zakresu oraz nazwy i adresu ubezpieczyciela, pomimo istnienia takiego obowi ą zku wynikaj ą cego z art. 14 ust. 2 pkt. 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. Konsumenci nie wiedz ą w takiej sytuacji, w jakich okoliczno ś ciach mog ą domaga ć si ę wyp ł aty odszkodowania, w jakiej wysoko ś ci roszczenie im przys ł uguje oraz do kogo nale ż y je kierowa ć . Powy ż sze zaniechanie doprowadzi ł o do os ł abienia pozycji konsumentów, stworzy ł o sytuacj ę , w której nie znali oni zakresu zobowi ą zania, którego beneficjentami byli, ani te ż nie wiedzieli, kto by ł ich d ł u ż nikiem. W tych okoliczno ś ciach ochrona wynikaj ą ca z ubezpieczenia pozostaje w znacznej mierze jedynie formalna, a nie faktyczna. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca naruszy ł art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. Jego bezprawne zachowanie zakwalifikowano tak ż e jako czyn polegaj ą cy na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co jest sprzeczne z art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ś wietle tego nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca cz ęś ciowo rozszerzy ł zakres podawanych przez niego informacji, w tym o dane dotycz ą ce ubezpieczenia, co uczyni ł jednak dopiero w drugim etapie zmian. Wcze ś niej informacje takie by ł y przekazywane jedynie na ż yczenie klientów, co nie prowadzi ł o do spe ł nienia obowi ą zku wynikaj ą cego z art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. Przedsi ę biorca jest zobowi ą zany do podania stosownych informacji na temat zakresu ubezpieczenia, którym zostanie obj ę ty uczestnik imprezy bez konieczno ś ci podejmowania przez konsumenta szczególnych stara ń o uzyskanie niezb ę dnych danych. Na potwierdzenie okoliczno ś ci dokonania modyfikacji przedsi ę biorca przes ł a ł w za łą czeniu do pisma z dnia 07. 08. 2007r. (dowód: karta nr 53) zmieniony wzór umowy wraz z ogólnymi warunkami uczestnictwa (dowód: karta nr 55) ze zmianami opisanymi w pi ś mie z dnia 27. 06. 2007r. (dowód: karta nr 31).Umowa zawarta z wykorzystaniem wzorców w tej wersji zosta ł a zawarta dnia 25. 07. 2007r. (dowód: karta nr 54). W zmienionym wzorze umowy przedsi ę biorca stworzy ł rubryki zatytu ł owane rodzaj ubezpieczenia, kwota ubezpieczenia oraz nazwa i adres firmy ubezpieczeniowej. Przedstawiona przez przedsi ę biorc ę umowa z dnia 25. 07. 2007r. dotyczy ł a imprezy krajowej. Zamieszczono w niej jednak informacj ę o tym, ż e uczestnik jest obj ę ty ubezpieczeniem od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków w podanej tam kwocie. W umowie tej okre ś lono równie ż , ż e nazw ę firmy ubezpieczeniowej oraz jej adres (dowód: karta nr 54). Identyczny zakres informacji obejmowa ł y pó ź niej zawarte umowy o udzia ł w imprezach zagranicznych (dowód: karty nr 96, 103). W zwi ą zku z tym nale ż a ł o uzna ć , ż e wskazane adnotacje nadal nie mog ą zosta ć uznane za wyczerpuj ą ce. Przedsi ę biorca powinien bowiem poda ć informacj ę nie tylko o ubezpieczeniu od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków, ale te ż od kosztów leczenia. Wobec tego nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca nadal narusza art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz nakaza ć zaniechanie stosowania niniejszej praktyki. II. 1. W ramach niniejszego post ę powania postawiono przedsi ę biorcy zarzut stosowania niezgodnej z prawem praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na niezgodnym z art. 17 ustawy o us ł ugach turystycznych uregulowaniu zasad zmiany ceny za imprezy w kwestii terminu, w jakim mo ż e to nast ą pi ć . W pkt. III 1 ogólnych warunków uczestnictwa przedsi ę biorca zamie ś ci ł nast ę puj ą c ą regulacj ę : „ STEJA TRAVEL zastrzega sobie prawo do zmiany ceny imprezy najpó ź niej w terminie 14 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy na skutek wzrostu: kursów walut, kosztów transportu, podatków lub op ł at za us ł ugi transportowe ” (dowód: karty nr 13 – 16). Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych cena ustalona w umowie mo ż e by ć podwy ż szona tylko wtedy, gdy umowa 20 wyra ź nie przewiduje tak ą mo ż liwo ść oraz z przyczyn zbie ż nych z tymi, które wymieniono w ustawie. Zgodnie z art. 17 ust. 2 przedmiotowej ustawy ustalona cena nie mo ż e ulec zmianie w okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu. Odmienne regulacje w tym zakresie s ą bezprawne. W rozwa ż anym przypadku przedsi ę biorca zastrzeg ł , ż e cena mo ż e ulec zmianie w terminie krótszym, ni ż przewidziany w przepisie ustawowym, gdy ż okre ś lono termin 14 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy. Wobec tego opisane zachowanie organizatora nale ż a ł o uzna ć za bezprawne. Nale ż a ł o te ż stwierdzi ć , ż e godzi ł o ono w interesy konsumentów w ten sposób, ż e ograniczono ze szkod ą dla nich stabilno ść zawartej umowy oraz warunków w niej okre ś lonych. Przedsi ę biorca wyd ł u ż y ł okres, w którym brak by ł o ca ł kowitej pewno ś ci co do tego, czy cena nie ulegnie zmianie. W ś wietle powy ż szego nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e opisane zachowanie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne, a tak ż e, ż e godzi ł o ono w zbiorowe interesy konsumentów. Wobec tego by ł o ono niezgodne z art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz narusza ł o zakaz sformu ł owany w art. 24 ust. 1 tej ustawy. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca poinformowa ł w pi ś mie z dnia 29. 05. 2007r. (dowód: karta nr 25), ż e dokona ł zmian w stosowanych przez niego dokumentach, które wprowadzono do obrotu dnia 28. 05. 2007r. W konsekwencji tego kwestionowana regulacja z pkt. III 1 ogólnych warunków uczestnictwa zosta ł a zast ą piona regulacj ą o tre ś ci: „ STEJA TRAVEL zastrzega sobie prawo do zmiany ceny imprezy najpó ź niej w terminie 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy na skutek wzrostu: kosztów transportu, op ł at urz ę dowych, podatków i op ł at nale ż nych za takie us ł ugi jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich lub lotniczych, wzrostu kursów walut. Osoba podpisuj ą ca Zg ł oszenie zostanie zawiadomiona o takiej sytuacji niezw ł ocznie w razie jej powstania, a najpó ź niej do 21 – go dnia przed dat ą wyjazdu. W okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu cena nie mo ż e zosta ć zmieniona ”. Zapis ten odpowiada sw ą tre ś ci ą tre ś ci art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych. W ś wietle poczynionych ustale ń nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania zarzucanej mu w niniejszym punkcie decyzji praktyki, co uzasadnia ł o podj ę cie rozstrzygni ę cia wskazanego w pkt. II 1 niniejszej decyzji. 2. Kolejny z rozwa ż anych zarzutów dotyczy pos ł ugiwania si ę przez przedsi ę biorc ę w obrocie konsumenckim postanowieniem o nast ę puj ą cym brzmieniu: „Brak odpowiedzi Uczestnika jest równoznaczny z akceptacj ą nowych warunków Umowy ”. Na mocy przedmiotowego postanowienia zastrze ż ono, ż e w przypadku, gdy przedsi ę biorca wprowadza do umowy przez rozpocz ę ciem imprezy zmiany, a konsument nie sprzeciwi si ę im, przyjmuje si ę , ż e wyrazi ł na nie zgod ę i zaakceptowa ł je. Je ż eli przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej organizator jest zmuszony, z przyczyn od niego niezale ż nych, zmieni ć istotne warunki umowy, powinien o tym poinformowa ć konsumenta, natomiast ten powinien wypowiedzie ć si ę , czy proponowan ą zmian ę przyjmuje, czy te ż odst ę puje od umowy. Przepisy prawa nak ł adaj ą obowi ą zek z ł o ż enia przez konsumenta stosownego o ś wiadczenia i nie przewiduj ą mo ż liwo ś ci odwo ł ania si ę do milcz ą cego lub dorozumianego przyj ę cia zmian, tj. powo ł ywania si ę np. na domnieman ą zgod ę . Zastrze ż enie, ż e przyj ę cie zmiany, a zatem faktycznie nowej oferty, mo ż e nast ą pi ć poprzez jej milcz ą ce przyj ę cie, stoi w sprzeczno ś ci z przepisami Kodeksu cywilnego normuj ą cymi zasady zawierania umowy w trybie z ł o ż enia oferty i jej przyj ę cia. Podobnie sytuacja kszta ł tuje si ę w przypadku zastrze ż enia dorozumianego przyj ę cia oferty. Stosownie do art. 68 2 Kc, w sytuacji, gdy przedsi ę biorca otrzyma ł od osoby, z któr ą pozostaje w sta ł ych stosunkach gospodarczych, ofert ę zawarcia umowy w ramach swej dzia ł alno ś ci, brak niezw ł ocznej odpowiedzi poczytuje si ę za przyj ę cie oferty. Niniejsza instytucja ma jednak zastosowanie wy łą cznie w odniesieniu do przedsi ę biorców. Art. 69 Kc stanowi natomiast, ż e, „Je ż eli wed ł ug ustalonego w danych stosunkach zwyczaju lub wed ł ug tre ś ci oferty doj ś cie do sk ł adaj ą cego ofert ę o ś wiadczenia drugiej strony o jej przyj ę ciu nie jest wymagane, w szczególno ś ci je ż eli sk ł adaj ą cy ofert ę żą da 21 niezw ł ocznego wykonania umowy, umowa dochodzi do skutku, skoro druga strona w czasie w ł a ś ciwym przyst ą pi do jej wykonania; w przeciwnym razie oferta przestaje wi ą za ć ”. Przedmiotowy przepis nie znajduje w niniejszym przypadku zastosowania, gdy ż dotyczy on sytuacji, w których do zawarcia umowy dochodzi w taki sposób, ż e oblat przyjmuje ofert ę i we w ł a ś ciwym czasie przyst ę puje do wykonania umowy, a taki tryb post ę powania usankcjonowany jest ustalonym zwyczajem. Przeciwnie, ustawa o us ł ugach turystycznych w art. 14 ust. 5 wymaga aktywnego zachowania nie tylko po stronie przedsi ę biorcy, ale i konsumenta. Trzeba mie ć na uwadze, ż e brak odpowiedzi klienta mo ż e wynika ć np. z tego, ż e nie dosz ł a do niego wiadomo ść o wprowadzanych zmianach. W zwi ą zku z tym w stosunkach prawnych rozwa ż anego rodzaju trzeba wykaza ć si ę szczególn ą ostro ż no ś ci ą i dba ł o ś ci ą . Analizowana klauzula, z uwagi na zastrze ż enie w niej domniemania zgody konsumenta na zmian ę warunków umowy po jej zawarciu, jest sprzeczna z art. 385 1 § 1 Kc, którego tre ść przytoczono powy ż ej. Badana regulacja narusza tak ż e art. 385 3 pkt 10 Kc, wedle którego za niedozwolone uznaje si ę postanowienia uprawniaj ą ce kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w tej umowie, jak i art. 385 3 pkt 19 Kc, na mocy którego za niedozwolone uznaje si ę postanowienia przewiduj ą ce wy łą cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia. Za tak ą ocen ą rozwa ż anej kwestii przemawia orzecznictwo SOKiK. W rezultacie rozpatrzenia przez ten S ą d pozwu o uznanie za niedozwolone postanowie ń wzorca umowy w sprawie o sygn. akt XVII AmC 142/05, na mocy wyroku z dnia 28. 11. 2006r. do rejestru pod numerem 1003 wpisano nast ę puj ą c ą klauzul ę : „Uczestnikowi przys ł uguje zwrot pe ł nej wp ł aty, je ż eli rezygnacja lub niemo ż no ść wzi ę cia udzia ł u w imprezie nast ą pi ł a z przyczyny BUTiR Alf. Nale żą do nich: istotne zmiany warunków umowy, tzn.: cena, termin, miejsce i standard zakwaterowania, ś rodek transportu, trasa wycieczki. Rezygnacja z tych przyczyn mo ż e nast ą pi ć w ci ą gu 3 dni po otrzymaniu zawiadomienia z BUTiR Alf. Brak odpowiedzi w tym terminie uwa ż a si ę za akceptacj ę zmienionych warunków umowy ”, któremu zarzucono niezgodno ść z wy ż ej przytoczonymi przepisami Kodeksu cywilnego. Analogiczny sposób okre ś lenia skutków braku reakcji konsumenta na informacj ę o zmianie warunków umowy w obu porównywanych klauzulach przes ą dzi ł o mo ż liwo ś ci uznania ich za to ż same. Z uwagi na to, ż e przyj ę cie analizowanej konstrukcji godzi w interesy konsumentów, a jak wykazano powy ż ej narusza ich zbiorowe interesy, nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca dokona ł zmian w stosowanych przez niego ogólnych warunkach uczestnictwa, konsekwencj ą czego by ł o wyeliminowanie z dniem 28. 05. 2007r. z niniejszego dokumentu rozwa ż anej klauzuli. Obecnie przedsi ę biorca nie stosuje regulacji, z której wynika ł oby domniemanie zgody konsumenta na zmian ę warunków umowy dokonywan ą przez przedsi ę biorc ę . W ś wietle przedstawionych okoliczno ś ci nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e z t ą dat ą dosz ł o do zaniechania stosowania przedmiotowej praktyki, w zwi ą zku z czym nale ż a ł o orzec, jak w punkcie II 2 sentencji tej decyzji. 3. Kolejny z zarzutów dotyczy ł stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę w pkt. III ogólnych warunków uczestnictwa poni ż sz ą regulacj ą : „6. W przypadku ofert specjalnych i LAST MINUTE, organizator zastrzega sobie prawo do zmiany hotelu, nawet spoza oferty katalogowej, z zachowaniem kategorii zakwaterowania. 7. Przy zakupie imprezy LAST MINUTE 6 dni przed wyjazdem – szczególnie w pe ł nym sezonie – mog ą mie ć miejsce sytuacje jak w pkt. 6” . Na mocy przytoczonej regulacji przedsi ę biorca dopuszcza przy realizacji umowy odst ę pstwa od niej w przypadku ofert specjalnych oraz last minute. Odst ę pstwa te mog ą polega ć na zakwaterowaniu uczestnika w innym hotelu. Zmian ę tak ą nale ż y uzna ć za niedopuszczaln ą . 22 Oceniaj ą c umowy pod k ą tem ich mocy wi ążą cej strony nie ma znaczenia, czy jest to umowa dotycz ą ca oferty zwyk ł ej, czy dotycz ą ca oferty specjalnej, w tym np. last minute. W zwi ą zku z tym powy ż sz ą regulacj ę nale ż a ł o uzna ć za niezgodn ą z art. 385 1 § 1 Kc. Unormowanie to narusza równie ż art. 385 3 pkt 10 Kc, który stanowi, ż e niedozwolone s ą postanowienia, które uprawniaj ą kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny w niej wskazanej, jak i art. 385 3 pkt 19 Kc, zgodnie z którym za abuzywne uznaje si ę klauzule przewiduj ą ce wy łą cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia. W badanym przypadku, wbrew ustawowej regulacji, przedsi ę biorca zastrzeg ł na swoj ą rzecz mo ż liwo ść zmiany miejsca zakwaterowania. Konsekwencj ą powy ż szego jest to, ż e konsument móg ł zosta ć niejako zmuszony do przyj ę cia innego ś wiadczenia, ni ż to, które strony zgodnie okre ś li ł y w umowie. Powy ż sze ś wiadczy o tym, ż e stosowana przez przedsi ę biorc ę regulacja by ł a nie tylko bezprawna, ale i godzi ł a w interesy konsumentów. W rejestrze niedozwolonych postanowie ń umownych pod numerem 260 figuruje nast ę puj ą ca klauzula: „ W przypadku ofert typu „Joker”, „last minute” (nie posiadaj ą cych dok ł adnie okre ś lonego miejsca zakwaterowania) organizator gwarantuje jedynie okre ś lon ą kategori ę zakwaterowania i niekoniecznie b ę dzie to obiekt przedstawiony w katalogu lub ofercie sprzeda ż y”. Postanowienie to zosta ł o uznane za niedozwolone na mocy wyroku SOKiK z dnia 19. 10. 2004r. (sygn. akt XVII Amc 95/03 ). W niniejszym przypadku przedsi ę biorca w podobny sposób zosta ł uprawniony do jednostronnego okre ś lenia sposobu, w jaki wykona umow ę , a konsument nie by ł uprawniony do domagania si ę zakwaterowania w konkretnym obiekcie. Wobec tego porównywane postanowienia nale ż a ł o uzna ć za to ż same. Dopuszczaj ą c zmian ę hotelu przedsi ę biorca faktycznie wy łą cza sw ą odpowiedzialno ść z tytu ł u nienale ż ytego wykonania umowy, co powoduje ż e postanowienie jest niezgodnego z art. 385 3 pkt 2 Kc, który stanowi, ż e niedozwolone s ą postanowienia wy łą czaj ą ce lub istotnie ograniczaj ą ce odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy. Na mocy wyroku z dnia 21. 06. 2006r. (sygn. akt XVII AmC 76/05) SOKiK orzek ł , ż e niezgodne z art. 385 3 pkt. 2 Kc jest nast ę puj ą ce postanowienie umowne: „ Biuro podró ż y wy łą cza swoj ą odpowiedzialno ść z przyczyn zwi ą zanych ze zgodno ś ci ą ś wiadcze ń z ofert ą w przypadku ofert specjalnych ”. Niniejsz ą klauzul ę wpisano do rejestru pod numerem 841. W uzasadnieniu SOKiK poda ł , ż e pos ł ugiwanie si ę regulacj ą o wskazanej tre ś ci nale ż y uzna ć za szczególnie naganne ze wzgl ę du na to, i ż ma ono prowadzi ć do wytworzenia u konsumentów mylnego przekonania, i ż w przypadku zaistnienia wymienionych w niej okoliczno ś ci odpowiedzialno ść organizatora jest wy łą czona, a zatem konsumenci nie mog ą realizowa ć uprawnie ń okre ś lonych w przepisach prawa. Skutek stosowania kwestionowanej regulacji jest zbie ż ny ze skutkiem, jaki móg ł by ć wywo ł ywany przez przytoczon ą klauzul ę abuzywn ą . W obu przypadkach konsumenci mogli pozostawa ć w przekonaniu, ż e zmiana hotelu przez przedsi ę biorc ę jest dopuszczalna, a w przypadku jej dokonania, organizator nie ponosi z tego tytu ł u wzgl ę dem konsumenta ż adnej odpowiedzialno ś ci. W ka ż dej z umów, stosownie do wymogów wynikaj ą cych z przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych, zachodzi konieczno ść precyzyjnego okre ś lenia ś wiadcze ń , które powinny by ć nale ż ycie wykonane. Ich zmiana mo ż e nast ą pi ć jedynie w trybie zgodnym z przepisami ustawy o us ł ugach turystycznych i Kodeksu cywilnego za obopóln ą zgod ą stron. W ś wietle przedstawionych okoliczno ś ci sprawy nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W czasie trwania niniejszego post ę powania przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e dokona ł w ww. zakresie modyfikacji stosowanych przez niego ogólnych warunków uczestnictwa, w skutek której ca ł kowicie wyeliminowa ł ze stosowanego przez niego wzorca powy ż ej opisane niew ł a ś ciwe regulacje. Zmieniony w tym zakresie wzorzec wprowadzono w ż ycie z dniem 28. 05. 2007r., a umowy zawierane po tym terminie nie obejmowa ł y kwestionowanej 23 regulacji. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o orzec, jak w punkcie II 3 sentencji niniejszej decyzji. 4. W punkcie III 12 ogólnych warunków uczestnictwa organizator stosowa ł nast ę puj ą c ą regulacj ę : „ STEJA TRAVEL nie bierze odpowiedzialno ś ci za nierzetelne udzielenie informacji przez Agenta ”. Na mocy niniejszej regulacji przedsi ę biorca wy łą czy ł sw ą odpowiedzialno ść za nierzetelne informacje dotycz ą ce organizowanej przez niego imprezy udzielane przez agentów. Zwa ż y ć trzeba, ż e przedsi ę biorca odpowiada za okoliczno ś ci wynikaj ą ce z dzia ł a ń lub zaniecha ń osób, za zachowania których odpowiada on na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Stosownie do art. 474 Kc d ł u ż nik odpowiada jak za w ł asne dzia ł anie, za dzia ł ania i zaniechania osób, z pomoc ą których zobowi ą zanie wykonywa, jak równie ż osób, którym wykonanie zobowi ą zania powierza. Na podstawie powy ż szych przepisów nale ż a ł o uzna ć , ż e organizator nie mo ż e wy łą czy ć odpowiedzialno ś ci za niew ł a ś ciwe zachowania agentów, gdy ż za te podejmowane w celu zawarcia i realizacji umów zawieranych w imieniu organizatora, odpowiada on, jak za zachowania w ł asne. W zwi ą zku z tym rozwa ż an ą regulacj ę nale ż a ł o uzna ć za niezgodn ą z art. 385 1 § 1 Kc. Unormowanie to jest równie ż sprzeczne z art. art. 385 3 pkt 2 Kc, który stanowi, ż e niedozwolone s ą postanowienia, wy łą czaj ą ce lub ograniczaj ą ce odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy. Kwestionowana klauzula jest te ż to ż sama z poni ż szymi postanowieniami wpisanymi do rejestru odpowiednio pod numerami 261, 594, 610 i 683: - „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci z tytu ł u informacji udzielonych przez agentów, a odbiegaj ą cych od okre ś lonych niniejszymi warunkami postanowie ń . Ponadto organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za udzielone przez Agentów informacje sprzeczne z tre ś ci ą katalogów i biuletynów informacyjnych, zawieraj ą cych aktualn ą ofert ę Organizatora ”, które zosta ł o uznane za niedozwolone na mocy wyroku SOKiK z dnia 0 4. 08. 2004r. (sygn. akt XVII AmC 40/03), - „Biuro wy łą cza ca ł kowicie odpowiedzialno ść za wady imprez obj ę tych ofert ą o ile by ł y b łę dnie lub niedok ł adnie zaprezentowane przez przedstawicieli dzia ł aj ą cych na rzecz Biura (agentów)”, które zosta ł o uznane za niedozwolone na mocy wyroku SOKiK z dnia 1 7. 10. 2005r . (sygn. akt XVII AmC 78/04), - „ Biuro wy łą cza ca ł kowicie odpowiedzialno ść za wady imprez obj ę tych ofert ą Biura, o ile oferta zosta ł a odmiennie zaprezentowana przez osoby dzia ł aj ą ce w imieniu Biura ”, które zosta ł o uznane za niedozwolone na mocy wyroku SOKiK z dnia 07. 11. 2005r. (sygn. akt XVII AmC 89/04), - „ Oraz wy łą cza swoj ą odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą z tytu ł u niewykonania, b ą d ź nienale ż ytego wykonania umowy przez osoby trzecie dzia ł aj ą ce w sieci Biura (sprzedawców imprezy)” , które zosta ł o uznane za niedozwolone na mocy wyroku SOKiK z dnia 10. 11. 2004r. (sygn. akt XVII AmC 82/03). We wszystkich przedstawionych klauzulach organizatorzy turystyki wy łą czyli sw ą odpowiedzialno ść na wypadek udzielenia przez po ś redników nierzetelnych informacji na temat ofert, w skutek czego konsumenci mieli b łę dne wyobra ż enia o tre ś ci ofert, których dotyczy ł y zawierane przez nich umowy. Wobec tego nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e kwestionowane w tym miejscu postanowienie stosowane przez przedsi ę biorc ę jest to ż same z ww. klauzulami abuzywnymi, co oznacza, ż e dopu ś ci ł si ę on stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów niezgodnej z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podobnie jak w przypadku praktyki opisanej w punkcie poprzednim, przedsi ę biorca ca ł kowicie zrezygnowa ł z zakwestionowanej regulacji usuwaj ą c j ą z ogólnych warunków uczestnictwa i nie wprowadzaj ą c jej do umów z konsumentami (dowód: karty nr 24 27, 55, 83 – 86, 92, 99), co uzasadnia ł o podj ę cie rozstrzygni ę cia wskazanego w punkcie II 4 sentencji tej decyzji. 5. Kolejny z zarzutów postawionych w ramach niniejszego post ę powania dotyczy pos ł ugiwania si ę w pkt. IV 1 ogólnych warunków uczestnictwa poni ż sz ą regulacj ą : „Odst ą pienie przez Klienta od zawartej z STEJA TRAVEL Umowy skutkuje utrat ą wszelkich wp ł aconych zaliczek, chyba ż e Klient odst ę puj ą c od umowy wska ż e osob ę spe ł niaj ą c ą warunki udzia ł u w imprezie, która przejmie obowi ą zki wynikaj ą ce z tej umowy. W takiej sytuacji Klientowi przys ł uguje prawo do zwrotu w ca ł o ś ci dokonanych wp ł at za wyj ą tkiem przypadku, gdy ś wiadczenie obj ę te umow ą realizowane jest przez kontrahentów STEJA TRAVEL imiennie na konkretnego Klienta, a rezygnacja nast ę puje w czasie uniemo ż liwiaj ą cym dokonanie stosownych zmian w umowie z kontrahentem ”. Na mocy przedmiotowego postanowienia, w przypadku rezygnacji konsumenta z umowy, wp ł acone zaliczki nie zostaj ą konsumentowi zwrócone za wyj ą tkiem sytuacji, gdy w jego miejsce wst ą pi inna osoba. W tym miejscu nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e przepadek wp ł aconych zaliczek przewidziano bez wyj ą tku, bez wzgl ę du na to, z jakich powodów dochodzi do odst ą pienia od umowy. Na gruncie pkt. III 2 i 3 ogólnych warunków uczestnictwa w pierwotnym brzmieniu oraz regulacji pkt. IV 1 ogólnych warunków uczestnictwa przed zmianami mog ł o doj ść do sytuacji, gdy przedsi ę biorca podnosi ł cen ę imprezy turystycznej o wielko ść do 10 %, np. o 9%, konsument odst ę powa ł z tego powodu od umowy i traci ł wszystkie wniesione przez niego zaliczki. Zwa ż y ć trzeba, ż e z istoty zaliczki wynika to, i ż w razie wykonywania umowy powinna ona by ć zaliczona na poczet ceny, natomiast w przypadku odst ą pienia od umowy, lub rozwi ą zania kontraktu, zaliczka powinna zosta ć zwrócona. W tych okoliczno ś ciach postanowieniu uprawniaj ą cemu organizatora do zachowania kwoty wp ł aconej tytu ł em zaliczki na wypadek odst ą pienia konsumenta od umowy mo ż na zarzuci ć niezgodno ść z art. 385 1 § 1 Kc. Postanowienie to nale ż a ł o wi ę c uzna ć za sprzeczne z art. 385 1 § 1 Kc. Niniejsza klauzula jest tak ż e sprzeczna z art. 385 3 pkt 12 Kc, zgodnie z którym za niedozwolone uznaje si ę postanowienia wy łą czaj ą ce obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, je ż eli konsument rezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania. W rejestrze niedozwolonych postanowie ń umownych pod numerem 360 figuruje klauzula o tre ś ci: „ Je ż eli klient zrezygnuje z innych powodów Organizator zachowuje prawo do ca ł ej kwoty wp ł acanej przez klienta ”, która zosta ł a uznana za niedozwolon ą na mocy wyroku SOKiK z dnia 10. 11. 2004r. (sygn. akt XVII AmC 80/03). Na mocy wyroku SOKiK z dnia 13. 06. 2007r. (sygn. akt XVII AmC 64/06) do rejestru pod numerem 1269 wpisano nast ę puj ą ce postanowienie umowne: „ W przypadku nieusprawiedliwionej rezygnacji op ł ata rezerwacyjna nie ulega zwrotowi ”. W uzasadnieniu do ostatniego z przywo ł anych wyroków SOKiK podniós ł , ż e nieuprawnione jest zachowywanie przez organizatora op ł aty stanowi ą cej zaliczk ę , gdy ż w istocie powoduje to, ż e przedsi ę biorca zatrzymuje cz ęść ś wiadczenia klienta sam b ę d ą c zwolniony pod spe ł nienia w ł asnego ś wiadczenia. Postanowienie okre ś laj ą ce uprawnienie do zatrzymania zaliczki stoi w sprzeczno ś ci z zasad ą ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń powoduj ą c nierównomierne roz ł o ż enie praw i obowi ą zków stron umowy ze szkod ą dla konsumenta. Inn ą kwesti ą jest dokonanie rozliczenia z tytu ł u cz ęś ciowego wykonania umowy, dochodzenie s ł usznego odszkodowania, a inn ą jest uprawnienie do zachowania zaliczki. We wszystkich ww. przypadkach przedsi ę biorcy przewidzieli, ż e kwoty wp ł acone przez konsumentów nie podlegaj ą zwrotowi, przy czym nie ma znaczenia, czy przedsi ę biorca wykona ł zakres ś wiadcze ń , podj ął przygotowania stanowi ą ce ekwiwalent dla zaliczek. W tych okoliczno ś ciach nale ż a ł o uzna ć , ż e porównywane regulacje s ą to ż same, co przes ą dzi ł o o mo ż liwo ś ci stwierdzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę niezgodnej z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 25 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W toku prowadzonych dzia ł a ń przedsi ę biorca poinformowa ł o tym, ż e kwestionowane postanowienie zosta ł o wykre ś lone z ogólnych warunków uczestnictwa, co udokumentowano przekazuj ą c zmodyfikowany dokument (dowód: karta 27). Ogólne warunki w tym brzmieniu s ą stosowane od dnia 28. 05. 2007r. (dowód: karta nr 25, 55, 83 – 86, 92, 99), co pozwoli ł o na stwierdzenie zaniechania stosowania praktyki opisanej w tym punkcie decyzji w powy ż szym terminie. 6. Z poczynionych przez Prezesa Urz ę du ustale ń wynika, ż e w pkt. VI 4 ogólnych warunków uczestnictwa stosowanych przez przedsi ę biorc ę zamieszczono nast ę puj ą c ą regulacj ę : „W przypadku je ż eli przepisy w kraju pobytu, postanowienia umów mi ę dzynarodowych lub przepisy szczególne ograniczaj ą lub wy łą czaj ą odpowiedzialno ść kontraktow ą organizatora turystycznego w zakresie okre ś lonym przez te przepisy odpowiedzialno ść Biura ulega ograniczeniu lub wy łą czeniu. W szczególno ś ci Biuro nie odpowiada za szkody wyrz ą dzone Klientowi przez czyny niedozwolone osób trzecich, o ile nie przyczyni ł o si ę to do powstania szkody”. Na mocy niniejszego postanowienia organizator wy łą czy ł swoj ą odpowiedzialno ść za poniesione przez konsumenta szkody, przez co nale ż y rozumie ć szkody zarówno rzeczowe, jak i na osobie, je ś li by ł y spowodowane czynami niedozwolonymi osób trzecich, je ś li sam organizator nie przyczyni ł si ę do wyrz ą dzenia tych szkód. Przedsi ę biorca zastrzeg ł te ż , ż e jego odpowiedzialno ść zostaje wy łą czona lub ograniczona, je ż eli przepisy kraju pobytu, postanowienia umów mi ę dzynarodowych lub przepisy szczególne tak stanowi ą . Przedmiotowy zapis umowy mo ż e sugerowa ć , ż e w przypadku, gdy w kraju, w którym odbywa si ę impreza turystyczna obowi ą zuj ą regulacje, które wy łą czaj ą lub ograniczaj ą odpowiedzialno ść kontraktow ą organizatora, to odpowiedzialno ść ta zostaje na ich mocy wy łą czona lub ograniczona. Z klauzuli tej wynika, ż e odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy mo ż e by ć ograniczona lub wy łą czona w szerszym zakresie, ni ż to wynika z przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych, nawet w sposób niezgodny z art. 11 a tej ustawy. W tym miejscu wskaza ć trzeba, ż e zgodnie z art. 11 a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych organizator turystyki odpowiada za wykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane wy łą cznie: − dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta, − dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo − si łą wy ż sz ą . Zgodnie z art. 11 b ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych odpowiedzialno ś ci przewidzianej w zacytowanym przepisie prawa nie mo ż na ani ograniczy ć , ani wy łą czy ć w zakresie szerszym, ni ż dopuszczaj ą to przepisy prawa. Wobec tego odpowiedzialno ść za szkod ę wyrz ą dzon ą klientowi wskutek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych mo ż e by ć ograniczona, gdy okre ś la to umowa mi ę dzynarodowa, której stron ą jest Rzeczpospolita Polska. W umowach ograniczenie odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ug w czasie trwania imprezy mo ż e nast ą pi ć maksymalnie do wysoko ś ci dwukrotno ś ci ceny imprezy wzgl ę dem ka ż dego z jej uczestników, z zastrze ż eniem, ż e nie mo ż e ono dotyczy ć szkód na osobie. W przypadku szkód tego rodzaju przedsi ę biorcy odpowiadaj ą bowiem w pe ł nym zakresie. Z porównania kwestionowanej regulacji oraz obowi ą zuj ą cych przepisów prawa wynika, ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł mo ż liwo ść wy łą czenia lub ograniczenia swej odpowiedzialno ś ci w 26 szerszym zakresie, ni ż pozwalaj ą mu na to aktualnie wi ążą ce przepisy prawa. W art. 19 przedmiotowej ustawy wyra ź nie wskazano, ż e niedopuszczalne jest stosowanie w obrocie postanowie ń mniej korzystnych dla klientów, ni ż postanowienia wynikaj ą ce z ustawy. Postanowienia takie w konkretnych, indywidualnych przypadkach mog ł yby zosta ć uznane za niewa ż ne. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o uzna ć , ż e stosuj ą c regulacj ę niezgodn ą z obowi ą zuj ą cymi przepisami ustawy o us ł ugach turystycznych, przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, czym naruszy ł art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e z dniem 28. 05. 2007r. zaniecha ł stosowania niniejszej praktyki, co udokumentowa ł przesy ł aj ą c zmienione warunki uczestnictwa oraz umowy faktycznie zawarte z ich wykorzystaniem. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec, jak w punkcie II 6 sentencji niniejszej decyzji. 7. Pkt VI 6 „Ogólnych warunków uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Steja Travel” w pierwotnym brzmieniu obejmowa ł postanowienie o nast ę puj ą cej tre ś ci: „ Zgodnie z przepisami „Ustawy o us ł ugach turystycznych” z dnia 29 sierpnia 1997 art. 18 ust. 2 Biuro nie bierze na siebie odpowiedzialno ś ci za (...) Opó ź nienia spowodowane warunkami atmosferycznymi, strajkami lub z winy przewo ź nika, gdzie zakres odpowiedzialno ś ci reguluj ą odr ę bne przepisy mi ę dzynarodowe (...)”. W ww. postanowieniu przedsi ę biorca powo ł uje si ę na art. 18 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych. Zwa ż y ć nale ż y, ż e przepis ten utraci ł moc obowi ą zuj ą c ą , wobec czego powo ł ywanie si ę na wynikaj ą c ą z niego regulacj ę mo ż e wprowadza ć konsumentów w b łą d, co do tre ś ci przepisów okre ś laj ą cych tre ść łą cz ą cej strony umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Powy ż sz ą informacj ę nale ż y wi ę c uzna ć za nierzeteln ą i nieprawdziw ą . Zwa ż y ć te ż nale ż y, ż e na mocy ww. postanowienia przedsi ę biorca wy łą czy ł swoj ą odpowiedzialno ść za opó ź nienia spowodowane strajkami lub wynik ł ymi z winy przewo ź nika, do których stosuje si ę odr ę bne przepisy prawa. Zapis ten reguluje odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy w sposób sprzeczny z art. 11 a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych, który stanowi, ż e organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Wy łą czenie odpowiedzialno ś ci nast ę puje, gdy nieprawid ł owo ś ci s ą konsekwencj ą dzia ł ania lub zaniechania klienta, si ł y wy ż szej lub dzia ł ania lub zaniechania takich osób trzecich, które nie uczestnicz ą w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie da ł o si ę przewidzie ć ani unikn ąć . W tym miejscu wspomnie ć nale ż y, ż e art. 19 ustawy o us ł ugach turystycznych okre ś la, i ż postanowienia umów mniej korzystne dla klientów s ą niewa ż ne, a w to miejsce nale ż y stosowa ć unormowania ustawowe. Z powy ż szego wynika bezwzgl ę dny zakaz stosowania w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych regulacji mniej korzystnych ni ż te, które przewidzia ł ustawodawca. Wbrew temu przedsi ę biorca zawar ł w stosowanych przez niego ogólnych warunkach uczestnictwa zastrze ż enia o tre ś ci niezgodnej z art. 11 a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. W wyniku tego konsumenci s ą wprowadzani w b łą d, co do zakresu odpowiedzialno ś ci, jaka powinna spoczywa ć na organizatorze. Sporny zapis nale ż y te ż uzna ć za niezgodny z art. 385 1 § 1 Kc. Narusza on równie ż art. 385 3 pkt 2 Kc, który stanowi, ż e za niedozwolone postanowienia uwa ż a si ę klauzule wy łą czaj ą ce lub istotnie ograniczaj ą ce odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Pos ł ugiwanie si ę powy ż sz ą regulacj ą stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na stosowaniu w umowach z konsumentami postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone i wpisanego do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du rejestru. Na mocy wyroku SOKiK z dnia 21. 07. 2005r. ( sygn. akt XVII AmC 89/03) do rejestru pod numerem 538 wpisano nast ę puj ą c ą klauzul ę : „ Biuro nie odpowiada za zmiany lub opó ź nienia w godzinach przelotów (przejazdów) oraz zmiany w realizacji programu, o ile 27 uzasadnione s ą zmian ą rozk ł adu lotów wprowadzon ą przez przewo ź nika, wzmo ż onym ruchem na niektórych lotniskach oraz innymi czynnikami, za które Biuro nie ponosi odpowiedzialno ś ci (m. in. postoje na granicach, czynno ś ci celne, strajki, blokady dróg itp. )”. W postanowieniu uznanym za niedozwolone na mocy wyroku z dnia 28. 12. 2006r. (sygn. akt XVII Amc 161/05) i wpisanym do rejestru pod numerem 1043 zastrze ż ono, ż e: „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przeszkody w wykonaniu us ł ugi turystycznej, której przyczyny tkwi ą w sile wy ż szej (powodzie, po ż ary, wichura itp) oraz wojnach, strajkach, zamieszkach i tym podobnych okoliczno ś ciach, na które organizator nie ma wp ł ywu ”, natomiast pod numerem 1058 wpisano do rejestru regulacj ę uznan ą za niedozwolon ą na mocy wyroku SOKiK z dnia 14. 12. 2006r. (sygn. akt XVII AmC 152/05), w której stwierdzono, ż e „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za (...) awarie (... )”. Zaznaczy ć trzeba, ż e w ostatnim przypadku regulacja dotyczy awarii technicznych ś rodków transportu. W klauzulach tych wy łą czono odpowiedzialno ść przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi turystyczne za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy, gdy jest to powodowane strajkami, a tak ż e okoliczno ś ciami le żą cymi po stronie przewo ź ników. Zaznaczy ć trzeba, ż e zachodz ą takie sytuacje, gdy okoliczno ś ci te obci ąż aj ą przedsi ę biorc ę . Np. awaria ś rodka transportu mo ż e nast ą pi ć z winy przewo ź nika, który nie dope ł ni ł obowi ą zków w zakresie wykazania nale ż ytej dba ł o ś ci o ten ś rodek, w skutek czego zepsu ł si ę on. Zgodnie z art. 474 Kc okoliczno ść taka obci ąż a d ł u ż nika, stron ę umowy, nawet je ś li okre ś lonej czynno ś ci nie wykonywa ł osobi ś cie. W tych okoliczno ś ciach nale ż a ł o uzna ć , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę w umowach z konsumentami postanowieniem wzorca umowy uznanym za niedozwolone, czym godzi ł w zbiorowe interesy konsumentów. W ś wietle powy ż szego nale ż a ł o orzec, ż e w tym przypadku dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W czasie trwania niniejszego post ę powania przedsi ę biorca poinformowa ł o wprowadzonych przez niego z dniem 28. 05. 2007r. zmianach (dowód: karta nr 25),w wyniku których sporny zapis wyeliminowano, co pozwoli ł o stwierdzi ć , ż e z t ą dat ą przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyki rozwa ż anej w tym punkcie niniejszej decyzji. 8. Zgromadzone w toku niniejszego post ę powania dokumenty, tj. wzorce umowne i umowy faktycznie zawarte z konsumentami z ich wykorzystaniem nie zawiera ł y informacji na temat posiadania przez organizatora gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej albo zawarcia na rzecz klientów umowy ubezpieczenia w zakresie pokrycia kosztów powrotu klienta do kraju, w wypadku gdy organizator turystyki lub po ś rednik turystyczny wbrew obowi ą zkowi nie zapewnia tego powrotu, a tak ż e na pokrycie zwrotu wp ł at wniesionych przez klientów w razie niewykonania zobowi ą za ń umownych. Jednocze ś nie umowy, ogólne warunki i vouchery stanowi ł y komplet dokumentów, jakie otrzymywali konsumenci. Obowi ą zek wr ę czania konsumentom pisemnych potwierdze ń posiadania alternatywnie gwarancji lub ubezpieczenia w ww. zakresie wynika z art. 14 ust. 4 ustawy o us ł ugach turystycznych i w rozwa ż anym przypadku obowi ą zek ten nie by ł realizowany. Powy ż sze da ł o podstawy do stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca naruszy ł art. 14 ust. 4 ustawy o us ł ugach turystycznych, a poprzez to, niedope ł niaj ą c obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 24 ust. 1 ostatniej z wymienionych ustaw. Oceny tej nie zmienia okoliczno ść podniesiona w o ś wiadczeniu przedsi ę biorcy z ł o ż onym w pi ś nie z dnia 07. 05. 2007r. (dowód: karta nr 19), w którym wskaza ł on, ż e stosowna umowa jest dost ę pna na stronie internetowej biura podró ż y, a tak ż e jest udost ę pniana klientom na ich pro ś b ę w siedzibie biura. W czasie trwania przedmiotowego post ę powania przedsi ę biorca przed ł o ż y ł zmieniony wzorzec umowy obowi ą zuj ą cy od dnia 28. 05. 2007r. i umow ę faktycznie zawart ą z jego 28 wykorzystaniem (dowód: karty nr 26, 54), w których zamieszczono informacj ę , ż e przedsi ę biorca posiada polis ę ubezpieczeniow ą OC organizatorów turystyki numer 0005893 wydan ą przez PZU SA. W ogólnych warunkach uczestnictwa dodano, ż e polis ę ubezpieczeniow ą o ww. numerze wydan ą przez PZU SA na rzecz Wojewody Ś l ą skiego, a ubezpieczenie to zabezpiecza wp ł aty klientów na wypadek niewykonania zobowi ą za ń umownych, koszty sprowadzenia klientów do kraju na wypadek gdyby organizator wbrew swemu obowi ą zkowi nie zapewni ł tego powrotu. Przedsi ę biorca zastrzeg ł , ż e orygina ł polisy znajduje si ę w siedzibie biura, u gwaranta, którym jest PZU SA, jak i u Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego, a dodatkowo informacji na ten temat udziela Centralny Rejestr Zezwole ń przy Ministerstwie Gospodarki Departament Turystyki, Plac Trzech Krzy ż y 3/5, 00 – 507 Warszawa (dowód: karta nr 27, 55 verte). Niniejsze informacje by ł y zamieszczane tak ż e w umowach zawieranych z wykorzystaniem wzorców zmienionych w wyniku dalszych modyfikacji (dowód: karty nr 83 – 86, 92, 99). W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o orzec, jak w punkcie II 8 sentencji niniejszej decyzji. 9. Kolejny zarzut dotyczy naruszania obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w wyniku nie zamieszczania w umowach z konsumentami o ś wiadczenie us ł ug turystycznych regulacji odnosz ą cych si ę do obowi ą zków klientów w zakresie sk ł adania zawiadomie ń w przypadku stwierdzenia wadliwego wykonywania umowy. Art. 16 b ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych stanowi, ż e je ż eli w trakcie trwania imprezy turystycznej konsument stwierdzi, ż e umowa nie jest nale ż ycie wykonywana, powinien zawiadomi ć o tym wykonawc ę us ł ugi oraz organizatora turystyki. Art. 16 b ust. 2 niniejszej ustawy nak ł ada wymóg jednoznacznego sformu ł owania ww. obowi ą zku w umowie. Przedsi ę biorca nie okre ś la ł powy ż szych kwestii w umowach zawieranych z konsumentami. W konsekwencji tego konsumenci nie wiedzieli, jakie obowi ą zki na nich ci ążą w sytuacji, gdy stwierdz ą , ż e umowa nie jest nale ż ycie wykonywana. Nie wiedzieli, w jakim trybie powinni zaistnia ł e nieprawid ł owo ś ci zg ł asza ć oraz kto ma by ć ich adresatem. Podkre ś li ć trzeba, ż e tryb zg ł aszania nieprawid ł owo ś ci znajduj ą cy swe umocowanie w art. 16 b ustawy o us ł ugach turystycznych jest trybem odr ę bnym od reklamacyjnego. W ś wietle przedstawionych okoliczno ś ci nale ż a ł o orzec o naruszeniu art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Po otrzymaniu zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania przedsi ę biorca uzupe ł ni ł stosowane przez niego dokumenty o nast ę puj ą c ą regulacj ę : „ Wszystkie zastrze ż enia do wadliwego wykonywania umowy w czasie jej trwania Klient winien niezw ł ocznie zg ł osi ć wykonawcy danej us ł ugi np. przewo ź nikowi, hotelarzowi itp. oraz przedstawicielowi Biura np. pilotowi, rezydentowi, w celu ich usuni ę cia, tak aby impreza przebiega ł a bez usterek. Po zako ń czeniu imprezy Organizator nie ma ju ż mo ż liwo ś ci, aby ewentualne niedoci ą gni ę cia naprawi ć ”. Unormowanie to obowi ą zuje od dnia 28. 05. 2007r. (dowód: karty nr 25 i 27). W przytoczonym zapisie przedsi ę biorca okre ś li ł , ż e konsument powinien niezw ł ocznie zg ł osi ć ewentualne nieprawid ł owo ś ci wykonawcy konkretnej us ł ugi, a tak ż e przedstawicielowi biura na miejscu. Powy ż sza regulacja czyni zado ść wymogowi okre ś lonemu w art. 16 b ustawy o us ł ugach turystycznych, wobec czego nale ż a ł o orzec, jak w punkcie II 9 sentencji tej decyzji. III. Analiza przed ł o ż onych przez przedsi ę biorc ę umów (dowód: karty nr 13, 15 – 17, 26 – 17) wykaza ł a, ż e nie obejmowa ł y one informacji na temat numeru wpisu do aktualnego rejestru organizatorów turystyki, czyli do ewidencji prowadzonej przez Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego. W przed ł o ż onych przez przedsi ę biorc ę dokumentach widniej ą informacje o tym, ż e posiada on zezwolenie wydane przez Wojewod ę Ś l ą skiego. Zezwolenia takie by ł y wydawane pod rz ą dami nieobowi ą zuj ą cych ju ż przepisów prawa. Nawet je ś li organizator 29 rozpoczyna ł dzia ł alno ść wtedy, gdy zezwolenie wojewody by ł o wymagane, to obecnie nie mo ż e wskazywa ć , ż e jego organem rejestrowym jest wojewoda, gdy ż jest to nieprawd ą . Wszyscy organizatorzy turystyki, bez wzgl ę du na termin rozpocz ę cia dzia ł alno ś ci gospodarczej s ą wpisani do ewidencji prowadzonych przez w ł a ś ciwych marsza ł ków województw. Ochrona interesów konsumentów wymaga tego, aby w umowach wskazywa ć informacj ę na temat tego, gdzie aktualnie nale ż y poszukiwa ć wiedzy na temat przedsi ę biorcy. Brak zastrze ż enia, ż e przedsi ę biorca jest wpisany do ewidencji w ł a ś ciwego marsza ł ka województwa ogranicza mo ż liwo ść weryfikacji danych dotycz ą cych go. Konsumenci nie b ę d ą bowiem wiedzieli, gdzie stosownych informacji nale ż y poszukiwa ć . To powoduje utrudnienie weryfikacji aktualnych danych organizatora, sprawdzenia pe ł nych danych okre ś laj ą cych przedsi ę biorc ę , ustalenia, czy jest on uprawniony do prowadzenia dzia ł alno ś ci organizatora turystyki oraz, czy posiada wymagan ą prawem gwarancj ę bankow ą lub umow ę ubezpieczenia w zakresie pokrycia kosztów powrotu klienta do kraju, w wypadku gdy organizator turystyki wbrew obowi ą zkowi nie zapewnia tego powrotu, a tak ż e na pokrycie zwrotu wp ł at wniesionych przez klientów w razie niewykonania zobowi ą za ń umownych. Konieczno ść sprawdzenia takich danych mo ż e zaj ść np. w sytuacji powstania sporu pomi ę dzy stronami umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Niemo ż no ść weryfikacji niekorzystnie wp ł ywa na sytuacj ę konsumentów, dla których w konsekwencji braku niezb ę dnych informacji dochodzenie roszcze ń mo ż e sta ć si ę utrudnione i uci ąż liwe. W tym miejscu nale ż y podkre ś li ć , ż e obecnie nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia, ani koncesji na prowadzenie dzia ł alno ś ci organizatora turystyki. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych aby rozpocz ąć prowadzenie dzia ł alno ś ci z zakresu organizowania imprez turystycznych konieczne jest jedynie uzyskanie wpisu we w ł a ś ciwym rejestrze. Podkre ś li ć równie ż trzeba, ż e to nie Wojewoda Ś l ą ski jest obecnie organem rejestrowym prowadz ą cym ww. ewidencj ę na terenie województwa ś l ą skiego i dokonuj ą cym wpisów organizatorów turystyki, lecz Marsza ł ek Województwa Ś l ą skiego. Wobec tego w umowach z konsumentami powinna by ć zamieszczana wyra ź na informacja na temat tego, pod którym numerem przedsi ę biorc ę wpisano do rejestru Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego. Maj ą c na wzgl ę dzie opisany stan faktyczny rozwa ż ane w tym punkcie decyzji zachowanie przedsi ę biorcy nale ż a ł o oceni ć jako niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Stosuj ą c ww. praktyk ę przedsi ę biorca nie dope ł ni ł ci ążą cego na nim z mocy art. 24 ust. 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co doprowadzi ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 tej ustawy. W toku prowadzonego post ę powania przedsi ę biorca o ś wiadczy ł dnia 27. 06. 2007r. (dowód: karta nr 31), ż e zmienia stosowany przez niego wzorzec w ww. zakresie, przedstawi ł uzupe ł niony wzorzec (dowód: karta nr 33 i 55), a nast ę pnie przes ł a ł umow ę z konsumentem zawart ą z wykorzystaniem uzupe ł nionego wzorca (dowód: karta nr 54), co da ł o podstawy do przyj ę cia, ż e z dniem 27. 06. 2007r. przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania zarzucanej mu praktyki opisanej w tym punkcie decyzji. IV. Ostatni z zarzutów postawionych w ramach niniejszego post ę powania dotyczy stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów wi ążą cej si ę z pos ł ugiwaniem si ę w obrocie z udzia ł em konsumentów nast ę puj ą cym postanowieniem umownym: „Zgodnie z przepisami „Ustawy o us ł ugach turystycznych” z dnia 29 sierpnia 1997r. Biuro nie bierze na siebie odpowiedzialno ś ci za: (...) Szkody poniesione przez uczestników wskutek udzia ł u w grach sportowych i innych imprezach organizowanych w trakcie pobytu, w których uczestnicy wzi ę li udzia ł z w ł asnej woli (...)”. Na mocy niniejszego postanowienia przedsi ę biorca wy łą czy ł sw ą odpowiedzialno ść z tytu ł u szkód wynik ł ych z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, gdy szkody te 30 powsta ł y w zwi ą zku z udzia ł em konsumenta w czasie trwania danej imprezy turystycznej w grach sportowych oraz innych wydarzeniach organizowanych w ramach tej imprezy. Jak ju ż wskazywano we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji, organizatorzy turystyki odpowiadaj ą za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umów, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane wy łą cznie: − dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta, − dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo − si łą wy ż sz ą . Je ż eli wi ę c us ł ugi polegaj ą ce na organizacji rozgrywek sportowych i innych imprez dodatkowych s ą ś wiadczone na podstawie zawartej umowy i stanowi ą cz ęść imprezy turystycznej, przedsi ę biorca nie mo ż e wy łą czy ć odpowiedzialno ś ci za ich prawid ł owe wykonanie w sposób szerszy, ni ż to wynika z art. 11 a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Przes ł ank ą wy łą czaj ą c ą odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy nie mo ż e by ć zgoda konsumenta na wykonanie na jego rzecz danej us ł ugi lub wyra ż enie woli uczestniczenia w okre ś lonym wydarzeniu. Istot ą umów jest swoboda ich zawierania, z uwagi na co dobrowolno ść skorzystania z okre ś lonego ś wiadczenia przez jedn ą ze stron nie zwalnia jej kontrahenta z odpowiedzialno ś ci za ewentualne szkody powsta ł e w wyniku nierzetelnego zachowania. W zwi ą zku z tym, ż e wbrew przywo ł anej regulacji ustawowej, przedsi ę biorca wy łą czy ł sw ą odpowiedzialno ść za wszelkie szkody powsta ł e w zwi ą zku z udzia ł em konsumenta w grach sportowych lub innych imprezach organizowanych w czasie pobytu w miejscu wypoczynku, nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e stosowana przez niego regulacja by ł a niezgodna z art. 11 a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy. W niniejszym przypadku zachowanie przedsi ę biorcy zosta ł o uznane za bezprawne, gdy ż jest niezgodne z przywo ł anym powy ż ej przepisem ustawy o us ł ugach turystycznych. Zosta ł a tak ż e spe ł niona przes ł anka mówi ą ca o godzeniu w interesy konsumentów, gdy ż przedsi ę biorca wy łą czy ł w okre ś lonym zakresie odpowiedzialno ść , jaka na mocy ustawy spoczywa na nim wzgl ę dem konsumentów, w wyniku czego ich sytuacja uleg ł a pogorszeniu. Jak wykazano powy ż ej swym zachowaniem przedsi ę biorca naruszy ł zbiorowe interesy konsumentów. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie nale ż y zwa ż y ć , ż e na mocy niniejszej regulacji nie wy łą czono obowi ą zku przedsi ę biorcy do udzielenia poszkodowanemu konsumentowi pomocy, wobec czego nie naruszono art. 11 a ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych. Po odebraniu przez przedsi ę biorc ę zawiadomienia o wszcz ę ciu przeciwko niemu post ę powania w tym zakresie, poinformowa ł on o wycofaniu z obrotu zakwestionowanej regulacji. W pi ś mie z dnia 23. 11. 2007r. (dowód: karta nr 82) o ś wiadczy ł on, ż e wskazana klauzula zosta ł a usuni ę ta z ogólnych warunków uczestnictwa, na dowód czego przes ł ano zmodyfikowane ogólne warunki uczestnictwa nie zawieraj ą ce przedmiotowej regulacji oraz umow ę faktycznie zawart ą z ich wykorzystaniem (dowód: karta nr 99). W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o orzec, ż e przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania opisanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów z dniem 23. 11. 2007r. V. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyki 31 naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W pkt. I 1 – 5, II 1 – 9, III i IV niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorc ę szesnastu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów opisanych szczegó ł owo powy ż ej, z czego przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania jedenastu z nich. Rozwa ż ane praktyki polegaj ą na pos ł ugiwaniu si ę w umowach z konsumentami postanowieniami wzorców umowy uznanymi przez SOKiK za niedozwolone, stosowaniu regulacji niezgodnych z zapisami ustawy o us ł ugach turystycznych, a tak ż e na niedope ł nianiu obowi ą zków informacyjnych ci ążą cych na przedsi ę biorcach zawieraj ą cych umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Konsekwencj ą stosowania powy ż szych praktyk jest pogorszenie sytuacji konsumentów. Fakt, ż e kwestionowane regulacje funkcjonuj ą w umowach rzeczywi ś cie zawieranych z konsumentami stwarza zagro ż enie, ż e przedsi ę biorca mo ż e albo nadmiernie ograniczy ć zakres swojej odpowiedzialno ś ci, albo na ł o ż y ć na konsumentów dodatkowe obowi ą zki i domaga ć si ę ich spe ł nienia. Fakt, ż e wy ż ej opisane praktyki s ą zwi ą zane ze stosowaniem wzorców umownych, którymi przedsi ę biorca pos ł uguje si ę przy zawieraniu umów, a w jego imieniu tak ż e jego agenci, wskazuje na ustalony i d ł ugotrwa ł y charakter ocenianych zachowa ń . Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą na ł o ż enie na przedsi ę biorc ę kary, o jakiej mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przychód osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorc ę w 2007r. wyniós ł [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 1. a Za łą cznika Nr 1). Szacowna w oparciu o ww. dane maksymalna kara, jaka mog ł aby zosta ć w niniejszym przypadku na ł o ż ona, to [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 1. b Za łą cznika Nr 1). Przy ustalaniu kary wzi ę to pod uwag ę okoliczno ść , ż e cz ęść ze stosowanych przez przedsi ę biorc ę klauzul szczególnie mocno godzi w interesy konsumentów, gdy ż na ich mocy przedsi ę biorca ogranicza sw ą odpowiedzialno ść oraz nak ł ada na konsumentów wyj ą tkowo uci ąż liwe obowi ą zki finansowe. Z drugiej strony nale ż a ł o zauwa ż y ć , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy. Uwzgl ę dniono równie ż fakt, ż e przedsi ę biorca aktywnie wspó ł pracowa ł z Urz ę dem Ochrony Konkurencji i Konsumentów w toku niniejszego post ę powania. Wzi ę to pod uwag ę okoliczno ść , ż e przedsi ę biorca dokona ł zmian, które doprowadzi ł y do zaniechania stosowania wi ę kszo ś ci z zakwestionowanych praktyk. W pozosta ł ym zakresie, cho ć wprowadzone modyfikacje nie doprowadzi ł y do wyeliminowania z obrotu negatywnie ocenionych praktyk, to nale ż y poczyta ć je za przejaw dobrej woli przedsi ę biorcy. Zwa ż y ć te ż trzeba, ż e zasi ę g terytorialny dzia ł ania przedsi ę biorcy mo ż na okre ś li ć zasadniczo jako ograniczony do rynku lokalnego. Okoliczno ś ci te nale ż y poczyta ć , jako ł agodz ą ce. Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania. Przedsi ę biorca, jako podmiot o wieloletnim do ś wiadczeniu, powinien wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne nie mo ż e stosowa ć klauzul uznanych przez SOKiK za abuzywne, ani w inny sposób godzi ć w interesy s ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorcy. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci 32 zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przysz ł o ść . Niniejsza kara powinna stanowi ć przestrog ę dla przedsi ę biorcy na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 17 000 z ł (s ł ownie: siedemnastu tysi ę cy z ł otych), co stanowi [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 2. a Za łą cznika Nr 1) osi ą gni ę tego przez przedsi ę biorc ę w 2007r. przychodu oraz [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 2. b Za łą cznika Nr 1) maksymalnego wymiaru kary. W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie V sentencji. VI. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 77 ust. 1 tej ustawy, je ż eli w wyniku post ę powania Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du, a w jego wyniku Prezes Urz ę du w punktach I - IV sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą przez Prezesa Urz ę du ze stron ą . W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono obci ąż y ć ww. przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 100 z ł (s ł ownie: stu z ł otych). Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kpc – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie VI niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 Kpc, nale ż y wnie ść za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa 33 Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Maciej Fragsztajn 34