RKT-17/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 10. 04. 2006r. RKT – 61 – 25 /06/AD DECYZJA Nr RKT - 17/2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. 2005r. Nr 244, poz. 2080) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Markowi P. prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ż ory pod numerem (...) z dnia 19. 04. 2001r. jako Marek P. Przedsi ę biorstwo Turystyczne „Tours” oraz Andrzejowi P., prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ż ory pod numerem (...) z dnia 20. 04. 2001r., jako Andrzej P. Przedsi ę biorstwo Turystyczne „Tours”, którzy wspólnie prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Turystyczne „Tours” s.c. P. Marek, P. Andrzej, ul. (...) Ż ory, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę polegaj ą c ą na nieudzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, do czego dosz ł o poprzez niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat numeru, pod jakim przedsi ę biorcy zostali wpisani do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych, wbrew obowi ą zkowi okre ś lonemu w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23 d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie stwierdza si ę stosowania przez Marka P. i Andrzeja P. Przedsi ę biorstwo Turystyczne „Tours” s.c. P. Marek, P. Andrzej w Ż orach praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 23 a ust. 1 tej ż e ustawy, polegaj ą cej na niedope ł nieniu obowi ą zku zawarcia umów ubezpieczenia od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia na rzecz klientów, z którymi zawarto umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, o czym mówi art. 14 ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych. III. Na podstawie art. 23 d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie stwierdza si ę stosowania przez Marka P. i Andrzeja P. Przedsi ę biorstwo Turystyczne „Tours” s.c. P. Marek, P. Andrzej w Ż orach praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 23a ust. 1 tej ż e ustawy, polegaj ą cej na niezawieraniu w niektórych umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat minimalnej liczby uczestników wymaganej do tego, aby dana impreza odby ł a si ę , czego dotyczy art. 14 ust. 7 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. IV. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postanawia si ę zobowi ą za ć Marka P. i Andrzeja P. Przedsi ę biorstwo Turystyczne „Tours” s.c. 1 P. Marek, P. Andrzej do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 53 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ą t trzy z ł ote). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) przeprowadzono kontrol ę wzorców umownych stosowanych przez organizatorów turystyki. W ramach przedmiotowego badania przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie dzia ł alno ś ci Marka P. i Andrzeja P. (zwanych dalej przedsi ę biorcami lub biurem podró ż y), prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Turystyczne „Tours” s.c. P. Marek, P. Andrzej w Ż orach (RKT- 402 – 47 / 05 / AD). W ramach przedmiotowego post ę powania zapoznano si ę z tre ś ci ą wzorców umownych stosowanych przez przedsi ę biorców przy zawieraniu umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych oraz z umowami tego rodzaju faktycznie zawartymi z konsumentami. W wyniku analizy zgromadzonego materia ł u dowodowego organ antymonopolowy powzi ął podejrzenie, ż e cz ęść zapisów wzorców umownych, tj. warunków uczestnictwa we wczasach i warunków uczestnictwa w rejsach, a tym samym umów faktycznie zawieranych z konsumentami, mo ż e by ć niezgodna z aktualnie obowi ą zuj ą cymi przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) a tak ż e z zapisami ustawy o us ł ugach turystycznych. W zwi ą zku z tym, pismem z dnia 17. 06. 2005r. (RKT-62-56/05/AD) przedsi ę biorcy zostali wezwani do dobrowolnej zmiany stosowanych przez nich zapisów, w tym do zaniechania stosowania ni ż ej wymienionych praktyk. Jednocze ś nie przedsi ę biorcy zostali wezwani do przedstawienia w terminie 14 dni zmienionych wzorców umownych, okre ś lenia daty ich wej ś cia w ż ycie oraz przekazania umów faktycznie zawartych z konsumentami po ś wiadczaj ą cymi fakt zmiany warunków umownych. Z uwagi na brak odpowiedzi organ antymonopolowy wystosowa ł do przedsi ę biorców monit. Pismem z dnia 11. 07. 2006r. przedsi ę biorcy wskazali, ż e warunki uczestnictwa zosta ł y zmienione. Ich analiza wykaza ł a, ż e zmiana obj ęł a tylko cz ęść zapisów wymienionych w pi ś mie organu antymonopolowego z dnia 17. 06. 2005r. Ponadto przedsi ę biorcy nie poinformowali o tym, czy przedmiotowe wzorce zosta ł y wprowadzone w ż ycie, nie wskazali ewentualnej przysz ł ej daty pocz ą tkowej ich obowi ą zywania, ani nie przekazali umów faktycznie zawartych z konsumentami. W ś wietle powy ż szego organ antymonopolowy podj ął decyzj ę o podj ę ciu wobec przedsi ę biorców dalszych dzia ł a ń , w tym o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Postanowieniem nr 1 z dnia 28. 11. 2005r. (karta nr 1) wszcz ę to niniejsze post ę powanie pod zarzutami naruszenia przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych oraz ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej tak ż e ustaw ą antymonopolow ą ) poprzez: - niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat numeru, pod jakim przedsi ę biorcy zostali wpisani do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych, wbrew obowi ą zkowi okre ś lonemu w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych, - niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat minimalnej liczby uczestników wymaganej do tego, by dana impreza odby ł a si ę , wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 7 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych, - niedope ł nienie obowi ą zku zawarcia umów ubezpieczenia od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia na rzecz klientów, z którymi zawarto umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, o czym mówi art. 14 ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych. Postanowieniem nr 2 z dnia 28. 11. 2005r. (karta nr 3) zaliczono w poczet dowodów w niniejszym post ę powaniu po ś wiadczone za zgodno ść z orygina ł ami kopie dokumentów rejestrowych przedsi ę biorców (karty nr 7 – 11), wzoru Umowy – zg ł oszenia wraz z Warunkami uczestnictwa (karta nr 12), kopi ę wzoru Zg ł oszenia – umowy /rejsy/ wraz z 2 Warunkami uczestnictwa w rejsach (karta nr 13), kopie umów faktycznie zawartych z wykorzystaniem pierwszego z wymienionych wzorców (karty nr 14 – 19) oraz kopie umów zawartych z konsumentami z wykorzystaniem drugiego ze wskazanych wzorców (karty nr 21 – 22), kopi ę pisma Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19. 04. 2005r. (RKT- 402-47/05/AD, karta nr 5) oraz kopi ę pisma przedsi ę biorców z dnia 27. 04. 2005r. (karta nr 6). W toku niniejszego post ę powania, w pi ś mie z dnia 08. 12. 2005r. (karta nr 23), organ antymonopolowy zosta ł poinformowany, ż e umowa z klientem sk ł ada si ę z dwóch cz ęś ci tj. z druku umowy oraz z warunków uczestnictwa. W odniesieniu do pierwszego z postawionych zarzutów przedsi ę biorcy poinformowali, ż e w ka ż dej umowie podany jest numer zezwolenia. W odpowiedzi na drugi z zarzutów wskazano, ż e nie jest mo ż liwe jednoznaczne okre ś lenie sta ł ej, minimalnej liczby uczestników, która jest wymagana do tego, by dana impreza odby ł a si ę . Liczba ta waha si ę w granicach 4 – 25 osób w zale ż no ś ci od turnusu. Ponadto liczba ta jest ka ż dorazowo okre ś lana agentom, a tak ż e klientom. Przedsi ę biorcy poinformowali, ż e w przypadku wczasów minimalna liczba uczestników jest wpisywana w rubryce „ UWAGI ”, gdzie podaje si ę kod imprezy prze ł amany przez wymagan ą liczb ę osób np. K/07/23 os. W przypadku rejsów minimalna liczba uczestników jest podawana w rezerwacji. Przedsi ę biorcy podnie ś li równie ż , ż e ka ż dy z klientów wyje ż d ż aj ą cych na imprez ę organizowan ą przez nich jest ubezpieczony grupowo lub indywidualnie, a od pocz ą tku prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej polegaj ą cej na organizowaniu imprez turystycznych nie by ł o przypadku braku ubezpieczenia klienta. W pi ś mie z dnia 05. 01. 2006r. przedsi ę biorcy o ś wiadczyli, ż e aktualnie stosowane wzorce umowne obowi ą zuj ą od 16. 06. 2005r. (karta nr 117), a w za łą czeniu do pisma z dnia 16. 01. 2006r. (karta nr 122) przes ł ano te wzorce (karty nr 123 – 124). Analiza umów faktycznie zawartych z konsumentami, które zgromadzono w aktach niniejszej sprawy wykaza ł a, ż e cz ęść z nich zawiera informacje o minimalnej ilo ś ci osób wymaganej do tego, by dana impreza turystyczna odby ł a si ę , a cz ęść nie. W zwi ą zku z tym zwrócono si ę do przedsi ę biorców o wyja ś nienie przedmiotowej kwestii (karta nr 127). W pi ś mie z dnia 02. 02. 2006r. (karta nr 128) przedsi ę biorcy wskazali, ż e umowy, w których nie zamieszczono w/w informacji dotyczy ł y imprez, które mia ł y si ę odby ć bez wzgl ę du na ilo ść uczestników. Klienci mieli wi ę c gwarancj ę , ż e imprezy te nie b ę d ą odwo ł ane z powodu zbyt ma ł ej liczby ch ę tnych. W przypadku za ś umów dotycz ą cych udzia ł u w rejsach, podpisanie umowy jest jednocze ś nie potwierdzeniem uczestnictwa, gdy ż armator nie okre ś la minimalnej liczby osób, a tym samym nie istnieje mo ż liwo ść odwo ł ania wyjazdu z tego powodu. Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Marek P. prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Marek P. Przedsi ę biorstwo Turystyczne „Tours” na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ż ory pod numerem (...) z dnia 19. 04. 2001r. (karta nr 7). Andrzej P. prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ż ory pod numerem (...) z dnia 20. 04. 2001r., jako Andrzej P. Przedsi ę biorstwo Turystyczne „Tours” (karta nr 8). Obaj przedsi ę biorcy prowadz ą wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w Ż orach w formie spó ł ki cywilnej pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Turystyczne „Tours” s. c. P. Marek, P. Andrzej (karta nr 10). Przedsi ę biorcy ci zostali wpisani do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych pod numerem (...) (karta nr 11). W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , ż e w umowach zawieranych z konsumentami przedsi ę biorcy wskazuj ą na numer zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci (karty nr 12 – 17, 19 – 22, 25, 39, 53, 66, 123 - 124). Analiza tych umów wykaza ł a tak ż e, ż e nie podaje si ę w nich numeru, pod jakim przedsi ę biorcy zostali wpisani do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych. 3 Z posiadanych przez organ antymonopolowy w chwili wszcz ę cia post ę powania dokumentów wynika ł o, ż e w pkt. VI 3 Warunków uczestnictwa by ł zawarty nast ę puj ą cy zapis „Zgodnie z ustaw ą o us ł ugach turystycznych, ka ż dy klient jest zobowi ą zany do wykupienia ubezpieczenia. Agent w imieniu Klienta informuje Organizatora o ubezpieczeniu podaj ą c nazw ę Towarzystwa Ubezpieczeniowego i numer polisy, a Organizator musi je zaakceptowa ć ”. Jednocze ś nie w pkt. VI 1 warunków uczestnictwa wskazywano, ż e organizator zapewnia klientowi ubezpieczenie od kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków (karty nr 12, 14 – 19). Z powy ż szego mo ż na by ł o wysnu ć wniosek, ż e przedsi ę biorcy nak ł adali obowi ą zek zawarcia umów ubezpieczenia na konsumentów. Jednocze ś nie przedsi ę biorcy zapewniali zawarcie tych umów, pomimo, i ż ich stronami byli konsumenci. W pkt. VI 3 Warunków uczestnictwa w rejsach przedsi ę biorcy zawarli postanowienie o tre ś ci: „Zgodnie z ustaw ą o us ł ugach turystycznych, ka ż dy klient jest zobowi ą zany do wykupienia ubezpieczenia. W sytuacji w ł asnego dojazdu do portu, Agent w imieniu Klienta informuje Organizatora o ubezpieczeniu podaj ą c nazw ę towarzystwa ubezpieczeniowego i numer polisy, a Organizator musi je zaakceptowa ć ” (karty nr 13, 20 – 22) . W dalszej cz ęś ci pkt VI wskazywano, ż e w przypadku rejsów z polskim pilotem organizator zapewnia klientowi ubezpieczenie od kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków. Sytuacja w przypadku umów dotycz ą cych udzia ł u w rejsach by ł a wi ę c podobna do sytuacji, jaka mia ł a miejsce w przypadku umów o udzia ł we wczasach. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorcy przes ł ali nowe warunki uczestnictwa, które obowi ą zuj ą od 16. 06. 2005r. Pkt VI 1 nowych „Warunków uczestnictwa wczasy” zawiera zapis o tre ś ci: „ Organizator zapewnia Klientowi ubezpieczenie kosztów leczenia i pomocy w podró ż y - assistance (KLA) 5.000 Euro oraz nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków (NNW) 1.250 Euro Towarzystwa Ubezpieczeniowego Allianz (szczegó ł owe warunki umowy ubezpieczenia udost ę pnione b ę d ą na ż yczenie Klienta )”, a w pkt. VI 3 wskazuje si ę , ż e ka ż dy klient jest obowi ą zany do wykupienia ubezpieczenia (karta nr 124). Stosowanie przez przedsi ę biorców w/w zapisów potwierdza analiza zgromadzonych przez organ antymonopolowy umów faktycznie zawartych z konsumentami dnia 07. 09. 2005r. (karta nr 62), dnia 01. 09. 2005r. (karta nr 64) i dnia 08. 09. 2005r. (karta nr 66). W przypadku „Warunków uczestnictwa w rejsach” w pkt. VI 1 zawarto nast ę puj ą cy zapis: „ W sytuacji rejsów, Organizator zapewnia Klientowi ubezpieczenie kosztów leczenia i pomocy w podró ż y assistance (KLA) 5.000 EURO oraz nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków (NNW) 1.250 EURO Towarzystwa Ubezpieczeniowego Allianz. Klient przed wyjazdem zobowi ą zany jest zapozna ć si ę z „Ogólnymi Warunkami Ubezpieczenia TU Allianz ” (karta nr 123). Pos ł ugiwanie si ę klauzul ą o w/w tre ś ci zosta ł o udokumentowane w ten sposób, ż e przedsi ę biorcy przekazali umowy dotycz ą ce udzia ł u w rejsach rzeczywi ś cie zawarte z konsumentami dnia 07. 10. 2005r. (karta nr 25), dnia 02. 07. 2005r. (karta nr 39) i dnia 21. 09. 2005r. (karta nr 53). Z o ś wiadczenia z ł o ż onego przez przedsi ę biorców w pi ś mie z dnia 08. 12. 2005r. (karta nr 23) wynika, ż e wszyscy klienci wyje ż d ż aj ą cy na organizowane przez nich imprezy byli ubezpieczani grupowo lub indywidualnie. W ka ż dym wi ę c przypadku konsumenci byli obj ę ci ubezpieczeniem od kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków. Przedsi ę biorcy poinformowali, ż e liczba osób, jaka jest wymagana do tego, aby dana impreza odby ł a si ę , jest ka ż dorazowo podawana konsumentom. Analiza zgromadzonych dokumentów wykaza ł a, ż e w Umowach zg ł oszenia uczestnictwa we wczasach minimalna liczna osób jest podawana przy kodzie imprezy w rubryce UWAGI (karty nr 62, 64, 66), zgodnie z przyk ł adem: K/07/23 os. (karta nr 23). Potwierdzenia rezerwacji wystawiane w zwi ą zku z umowami o udzia ł w rejsach zawieraj ą nast ę puj ą ce zapisy: „ Rejs z polskim pilotem dochodzi do skutku przy min. 10 osobach” (karty nr 26, 40, 54). Z przedmiotowej informacji wynika nie to, jaka jest minimalna liczba osób wymagana do tego by rejs si ę odby ł , lecz to przy jakiej liczbie osób odb ę dzie si ę rejs z polskim pilotem. Zgodnie z wyja ś nieniami przedsi ę biorców w 4 przypadku umów dotycz ą cych rejsów imprezy te odbywaj ą si ę jednak bez wzgl ę du na ilo ść ch ę tnych, gdy ż armator nie okre ś la minimalnej liczby osób, a tym samym nie istnieje mo ż liwo ść odwo ł ania wyjazdu z tego powodu. Umowy, w których nie podano minimalnej liczby uczestników koniecznej do tego, aby impreza odby ł a si ę , dotyczy ł y wi ę c tych wyjazdów, których nie mo ż na by ł o odwo ł a ć z uwagi na zbyt ma łą liczb ę osób. W zwi ą zku z tym, ż e przedsi ę biorcy nie mieli prawa odwo ł ania imprezy z w/w powodu, nie zamieszczali w umowach informacji o powy ż szym. W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Do umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych stosuje si ę przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych. Ustawa ta w art. 14 ust. 2 zawiera katalog informacji dotycz ą cych przedsi ę biorcy, imprezy turystycznej, jak równie ż wykonywania uprawnie ń wynikaj ą cych z umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, które powinny zosta ć zawarte w tej umowie. Przedmiotowa ustawa przewiduje na mocy art. 14 ust. 2 pkt 1, ż e umowa powinna zawiera ć numer, pod jakim przedsi ę biorcy zostali wpisani do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych. Stosownie do art. 14 ust. 3 w/w ustawy przedsi ę biorcy maj ą obowi ą zek zawarcia umowy ubezpieczenia od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia na rzecz uczestników organizowanych przez nich imprez. Zgodnie z art. 14 ust. 7 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych w umowach powinna by ć zawarta tak ż e informacja na temat minimalnej liczby osób wymaganej do tego, aby dana impreza odby ł a si ę . Art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, ż e „ 1. Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. 2. Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą ca w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów ”. By dosz ł o do naruszenia art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów musz ą zosta ć kumulatywnie spe ł nione dwie przes ł anki tj.: - okre ś lone dzia ł anie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci oraz - dzia ł anie to musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem tj. zakazane ustaw ą lub, gdy niedope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Druga z przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, wi ę kszej ich grupy. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W przypadku, gdy dochodzi do naruszenia art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy na mocy art. 23 c ust. 1 tej ustawy uznaje okre ś lon ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy i nakazuje zaniechanie jej stosowania. W sytuacji, gdy okre ś lone dzia ł anie nie godzi w zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z art. 23 d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli nie zachodz ą okoliczno ś ci okre ś lone w art. 23 a, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje decyzj ę , w której stwierdza, ż e dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. 5 I. Art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych nak ł ada obowi ą zek zamieszczania w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych informacji na temat numeru, pod jakim organizator imprezy turystycznej, której dotyczy umowa, zosta ł wpisany do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych. W niniejszym przypadku przedsi ę biorcy nie dope ł nili przedmiotowego obowi ą zku. Analiza wzorców umownych stosowanych przy zawieraniu umów z konsumentami, jak i umów faktycznie zawartych wykaza ł a, ż e w umowach tych zamieszczono informacj ę o tre ś ci: „Zezwolenie nr 485”. W tym miejscu nale ż y podkre ś li ć , ż e nie okre ś lono nawet organu, który zezwolenie mia ł by wyda ć . W ż adnym przypadku nie poinformowano o numerze wpisu do w/w rejestru. Powy ż ej wskazana informacja o numerze zezwolenia jest bezu ż yteczna i nie umo ż liwia konsumentom identyfikacji danych dotycz ą cych przedsi ę biorców. Obecnie nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na prowadzenia dzia ł alno ś ci organizatora turystyki. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych dzia ł alno ść z zakresu organizowania imprez turystycznych jest dzia ł alno ś ci ą regulowan ą , tj. nie jest wymagane posiadanie koncesji ani zezwolenia na jej prowadzenie, lecz konieczne jest uzyskanie wpisu we w ł a ś ciwym rejestrze. Po drugie, je ś liby oprócz numeru zezwolenia okre ś lano tak ż e organ, który w przesz ł o ś ci takie zezwolenie wyda ł , mo ż na przypuszcza ć , ż e konsumenci mogliby otrzyma ć informacj ę , na temat aktualnego stanu prawnego i powzi ąć wiadomo ść o tym, gdzie nale ż y poszukiwa ć informacji na temat przedsi ę biorców. W rozwa ż anym przypadku konsumentom nie stworzono nawet takiej mo ż liwo ś ci. Zgromadzony materia ł dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, ż e przedsi ę biorcy nie zawieraj ą w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat numeru, pod jakim zostali wpisani do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych, co jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e zosta ł a spe ł niona pierwsza przes ł anka okre ś lona w art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. dzia ł anie przedsi ę biorców jest bezprawne. Nast ę pnie nale ż y rozwa ż y ć , czy dzia ł anie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Wskazanie numeru, pod jakim organizatorzy figuruj ą w okre ś lonym rejestrze s ł u ż y poinformowaniu konsumentów, gdzie mog ą uzyska ć informacje na temat interesuj ą cych ich podmiotów. Powy ż sze umo ż liwia tak ż e ustalenie pe ł nych danych okre ś laj ą cych przedsi ę biorców, ustalenie, czy s ą oni uprawnieni do prowadzenia dzia ł alno ś ci organizatora turystyki oraz, czy posiadaj ą wymagan ą prawem gwarancj ę bankow ą lub umow ę ubezpieczenia w zakresie pokrycia kosztów powrotu klienta do kraju, w wypadku gdy organizator turystyki wbrew obowi ą zkowi nie zapewnia tego powrotu, a tak ż e na pokrycie zwrotu wp ł at wniesionych przez klientów w razie niewykonania zobowi ą za ń umownych. Niemo ż no ść weryfikacji w/w danych niekorzystnie wp ł ywa na sytuacj ę konsumentów. Jednocze ś nie dzia ł anie to oddzia ł uje na szerokie grono konsumentów o zmiennym sk ł adzie. Potencjalnie ka ż dy z konsumentów mo ż e zawrze ć umow ę z biurem podró ż y „Tours”. W zwi ą zku z tym nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w/w dzia ł anie przedsi ę biorców godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W niniejszym przypadku dosz ł o wi ę c do naruszenia art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niewywi ą zuj ą c si ę z obowi ą zku informacyjnego wynikaj ą cego z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych przedsi ę biorcy stosuj ą praktyk ę polegaj ą c ą na niedope ł nieniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o jakim mowa w art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z uwagi na powy ż sze nale ż a ł o orzec, jak w pkt. I sentencji niniejszej decyzji. II. Art. 14 ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych stanowi, ż e „ Organizatorzy turystyki, organizuj ą cy imprezy turystyczne za granic ą , maj ą obowi ą zek zawarcia na rzecz osób uczestnicz ą cych w tych imprezach umów ubezpieczenia od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia ”. Organ antymonopolowy powzi ął podejrzenie, ż e 6 przedsi ę biorcy mogli stosowa ć bezprawn ą praktyk ę godz ą c ą w zbiorowe interesy konsumentów niezgodn ą z wy ż ej przywo ł an ą regulacj ą ustawy o us ł ugach turystycznych, co mog ł o prowadzi ć do sytuacji, w której nie wszyscy uczestnicy zagranicznych imprez turystycznych byliby obj ę ci wymaganym ubezpieczeniem od kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków. Na fakt, ż e to nie przedsi ę biorcy zawieraj ą umowy ubezpieczenia, o jakich mowa powy ż ej, wskazywa ł y zapisy umowne mówi ą ce o tym, ż e organizator zapewnia klientowi ubezpieczenie, a ka ż dy klient jest zobowi ą zany do jego wykupienia. Zapisy zawarte we wzorcach umownych stosowanych przez przedsi ę biorców, a tym samym zapisy umów faktycznie zawartych z konsumentami mog ł y wskazywa ć na to, ż e ci ęż ar zawarcia przedmiotowych umów ubezpieczenia zosta ł przerzucony na konsumentów. Powy ż sze mog ł oby doprowadzi ć do sytuacji, w której uczestnik móg ł by nie wykupi ć stosownego ubezpieczenia. W toku post ę powania przedsi ę biorcy z ł o ż yli o ś wiadczenie, z którego tre ś ci wynika, ż e wszystkie osoby uczestnicz ą ce w organizowanych przez nich zagranicznych imprezach turystycznych by ł y obj ę te ubezpieczeniem od kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków w ramach ubezpieczenia grupowego lub indywidualnego (karta nr 23). Nie mia ł y wi ę c miejsca przypadki, w których konsumenci nie byli obj ę ci ochron ą wynikaj ą c ą z umów, o jakich mowa powy ż ej. Nale ż y tak ż e zwróci ć uwag ę , ż e biuro turystyczne „Tours” jest zobowi ą zane do zapewnienia wymaganego ubezpieczenia swoim klientom. Z dokumentów zgromadzonych w toku post ę powania, tj. z pisemnych informacji wr ę czanych konsumentom w zwi ą zku z zawarciem umów dotycz ą cych udzia ł u w rejsach wynika, ż e cena imprez obejmowa ł a koszty ubezpieczenia (karty nr 28, 40 - 41, 52, 54 – 56). Umowy ubezpieczenie by ł y zawierane równie ż w zwi ą zku z wyjazdami na wczasy (karty nr 63, 65, 67). Wy ż ej przedstawione fakty wskazuj ą na to, ż e konsumenci korzystaj ą cy z us ł ug biura podró ż y „Tours” byli obj ę ci wymaganym ubezpieczeniem od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia, które zapewni ł organizator. W tym miejscu warto wskaza ć , ż e nawet je ś li mia ł aby miejsce sytuacja, w której konsument zawar ł by indywidualnie umow ę ubezpieczenia, lecz by ł by obj ę ty ubezpieczeniem od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia, spe ł niony by ł by cel przepisu art. 14 ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych, gdy ż osobie tej przys ł ugiwa ł aby konieczna ochrona. W ś wietle powy ż szych ustale ń nale ż y stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorcy nie stosuj ą praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na niezawieraniu na rzecz konsumentów – uczestników zagranicznych imprez turystycznych umów ubezpieczenia od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia. W zwi ą zku z tym, zgodnie z art. 23 d w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż a ł o orzec, jak w pkt. II niniejszej decyzji. III. Organ antymonopolowy powzi ął podejrzenie, ż e przedsi ę biorcy prowadz ą cy spó ł k ę „Tours” mogli stosowa ć praktyk ę polegaj ą c ą na nieudzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez nieudzielanie informacji na temat minimalnej liczby osób wymaganej do tego, aby dana impreza odby ł a si ę , czego dotyczy art. 14 ust. 7 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , ż e informacja taka nie jest zamieszczana wy łą cznie w umowach dotycz ą cych imprez, które nie mog ą by ć odwo ł ane z powodu zbyt ma ł ej liczby uczestników. W pozosta ł ych przypadkach zawiera si ę informacje na temat liczby osób, jakie musz ą wzi ąć udzia ł w imprezie, aby ta dosz ł a do skutku w rubryce uwagi, gdzie jest wpisywany kod konkretnej imprezy i prze ł amuje si ę go przez wymagan ą liczb ę uczestników (karty nr 23, 62, 64 i 66). W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o uzna ć , ż e w przypadku imprez, które mog ą by ć odwo ł ane z powodu zbyt ma ł ej liczby ch ę tnych, informacja o tym, w jakich okoliczno ś ciach dana impreza mo ż e by ć odwo ł ana, by ł a zawierana w poszczególnych umowach. W przypadku umów dotycz ą cych rejsów informacja taka nie by ł a zapisywana, jednak ż e w obliczu tego, ż e imprezy te nie mog ł y by ć odwo ł ane z uwagi na liczb ę uczestników, nie tylko nie by ł o to konieczne, ale by ł o 7 wr ę cz niemo ż liwe. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o stwierdzi ć , w umowach z konsumentami, dotycz ą cymi imprez turystycznych, które mog ą by ć odwo ł ane z powodu niewystarczaj ą cej liczby uczestników, zgodnie z art. 14 ust. 7 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych jest zawierana informacja o tym, jaka jest minimalna liczba uczestników. Jednocze ś nie nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w przypadku analizowanych przez organ antymonopolowy w niniejszej sprawie umów dotycz ą cych udzia ł u w rejsach, które nie mog ł y by ć odwo ł ane z uwagi na liczb ę uczestników, przedsi ę biorcy nie mieli obowi ą zku zawierania w tych umowach informacji wskazanej w art. 14 ust. 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. W zwi ą zku z tym orzeczono, jak w pkt. III sentencji niniejszej decyzji. IV. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty tego post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez Marka P. i Andrzeja P., prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Turystyczne „Tours” s.c. P. Marek, P. Andrzej, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą z przedsi ę biorcami. W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Marka P. i Andrzeja P. kosztami post ę powania w wysoko ś ci 53 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ą t trzy z ł ote). Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie IV niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie –S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 8