RKT-14/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 10.05.2003r. RKT-61-20/03/SG DECYZJA Nr RKT-14/2003 Na podstawie art. 23 d w zwi ą zku z art. 23 a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000r. Nr 122, poz. 1319; Dz. U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189; Nr 154, poz. 1800; Dz. U z 2002r. Nr 129, poz. 1102; Nr 166, poz. 1360) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172), po przeprowadzeniu, wszcz ę tego z urz ę du, post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: stwierdza si ę , ż e praktyka Przedsi ę biorstwa Produkcyjno – Wdro ż eniowego LAKMA S.A., ul. Frysztacka 173 43-300 Cieszyn, polegaj ą ca na informowaniu w ulotkach reklamowych i etykietach dotycz ą cych farby „Akryl Lakma”, i ż rozcie ń czalnik ww. produktu stanowi woda, nie stanowi ą c reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Uzasadnienie W dniu 10.03.2003r., na skutek informacji powzi ę tych w ramach innego post ę powania, wszcz ę te zosta ł o z urz ę du, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym), post ę powanie w sprawie podejmowania przez Przedsi ę biorstwo Produkcyjno – Wdro ż eniowe LAKMA S.A., ul. Frysztacka 173 43-300 Cieszyn dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy farby „Akryl Lakma”, poprzez informowanie w ulotkach reklamowych i etykietach dotycz ą cych farby „Akryl Lakma”, i ż rozcie ń czalnik ww. produktu stanowi woda, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23 a ww. ustawy. W ą tpliwo ś ci Organu Antymonopolowego wzbudzi ł o wskazanie w ulotce reklamowej ś rodka s ł u żą cego jako rozcie ń czalnik z pomini ę ciem dopuszczalnej wielko ś ci rozcie ń czenia, a takie zachowanie, w przypadku braku innych ź róde ł informacji w powy ż szym zakresie stanowi ć mog ł o reklam ę wprowadzaj ą ca w b łą d z uwagi na fakt, i ż konsument czerpi ą c informacje o produkcie wy łą cznie z ogólnej broszury reklamowej móg ł by domniemywa ć , i ż wielko ść rozcie ń czenia jest nieistotna lub wr ę cz dowolna. Odpowiadaj ą c na postawiony zarzut Przedsi ę biorstwo Produkcyjno – Wdro ż eniowe LAKMA S.A. (zwane dalej LAKMA S.A.) podnios ł o, i ż farba „Akryl Lakma” posiada lepko ść dostosowan ą do malowania wa ł kiem i p ę dzlem, a ewentualne dostosowane lepko ś ci do malowania za pomoc ą innych przyrz ą dów nale ż y przeprowadzi ć zgodnie z zaleceniami podanymi na etykiecie. LAKMA S.A. poinformowa ł a tak ż e, ż e ewentualne rozcie ń czenie dokonane w celu dostosowania lepko ś ci do przyj ę tej techniki nak ł adania, je ż eli zosta ł o dokonane zgodnie z zaleceniami podanymi na etykiecie, w ż aden sposób nie wp ł ywa na parametry jako ś ciowe farby. Za łą czone zosta ł y tak ż e karta informacji technicznej (karta nr 15 i nr 16) wraz z wk ł adk ą zawieraj ą c ą informacje odnosz ą ce si ę wy łą cznie do farby „Akryl Lakma” (karta nr 17 i nr 18) jak równie ż komplet etykiet 1 farby „Akryl Lakma” (karta nr 19 i 20) oraz dokumentacja reklamacyjna z okresu 6 miesi ę cy poprzedzaj ą cych wszcz ę cie post ę powania (karty od nr 21 do nr 31 verte ). Karta informacji technicznej zatytu ł owana „farby zewn ę trzne” dotyczy m.in. akrylowej farby fasadowej pod nazw ą „Akryl Lakma” (karta nr 15 verte ) i w cz ęś ci prezentuj ą cej dane techniczne ww. produktu jako rozcie ń czalnik wskazano wod ę bez sprecyzowania dopuszczalnej wielko ś ci rozcie ń czenia. Dane techniczne pozosta ł ych produktów podano w analogiczny sposób tj. wskazuj ą c typ rozcie ń czalnika bez wskazania dopuszczalnej wielko ś ci rozcie ń czenia. Odr ę bna ulotka pod tytu ł em „Informacja Techniczna” (karta nr 17) dotycz ą ca farby „Akryl Lakma” jako rozcie ń czalnik wskazuje wod ę , informuj ą c jednocze ś nie, ż e w przypadku nanoszenia farby za pomoc ą urz ą dzenia natryskowego dopuszczalne rozcie ń czenie wynosi do 5 %. Etykieta farby „Akryl Lakma” w cz ęś ci dotycz ą cej sposobu stosowania (karta nr 20) przewiduje, ż e w zale ż no ś ci od przyj ę tej techniki nanoszenia farb ę nale ż y rozcie ń czy ć wod ą jednak w ilo ś ci nie wi ę kszej ni ż 5 %. Wspomniana powy ż ej dokumentacja reklamacyjna obejmuje jeden przypadek. Tre ść skargi (karta nr 23) wskazuje, ż e skar żą cy zakwestionowa ł m.in. zapis o dopuszczalno ś ci rozcie ń czania ww. produktu. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Art. 23 a ust. 2 ww. ustawy stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest spe ł nienie nast ę puj ą cych przes ł anek: - dzia ł anie musi by ć bezprawne, - dzia ł anie powy ż sze musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uznano wobec powy ż szego tak ż e nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z brzmieniem art. 16 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 1993r. Nr 47 poz. 211 z pó ź n. zm.), czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi Rozpatruj ą c zarzucon ą przedsi ę biorcy praktyk ę , zauwa ż y ć nale ż y, i ż poj ę cie reklamy nie zosta ł o zdefiniowane przez ustawodawc ę . Jak stwierdzi ł S ą d Najwy ż szy w jednym z wyroków: „Przede wszystkim nale ż y zauwa ż y ć , ż e poj ę cie reklamy nie zosta ł o zdefiniowane w ustawie. W literaturze spotyka si ę wiele definicji, przy czym s ą one mniej lub bardziej rozbudowane. Odwo ł a ć si ę jednak nale ż y do krótkiego, a oddaj ą cego istot ę reklamy okre ś lenia, zgodnie z którym jest to „rozpowszechnianie wiadomo ś ci o us ł ugach i towarach w celu wp ł ywania na kszta ł towanie si ę popytu” . W literaturze podkre ś la si ę przy tym, i ż istotnym elementem reklamy jest zamiar wywo ł ania okre ś lonej reakcji potencjalnych klientów (adresatów wypowiedzi reklamowej). Zasadniczym kryterium weryfikacji, czy w konkretnym wypadku istnia ł taki zamiar, jest opinia przeci ę tnego odbiorcy, czy odebra ł on dany przekaz jako zach ę t ę do nabycia towaru lub us ł ugi.” (Wyrok z dnia 14 stycznia 1997 r. I CKN 52/96). W literaturze reklam ę definiuje si ę m.in. jako ka ż d ą wypowied ź , która zmierza do stymulowania zbytu lub innego korzystania z towarów i us ł ug (R. Skubisz, (w:) J. Szwaja, Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz. Urz ą d Anymonopolowy. Warszawa 1994r. 140 oraz Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, red. J. Szwaja C.H. Beck Warszawa 2000 str. 420), a tak ż e np. jako ś wiadomie podejmowane w sferze gopodarczej dzia ł ania, zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug poprzez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby wywo ł a ć lub 2 wzmocni ć okre ś lone porzeby u klientów, steruj ą c ich wyborem. (E. Nowi ń ska Zwalczanie nieuczciwej reklamy. Zagadnienia cywilno – prawne Uniwersitatis Kraków 2002 str. 25). Zgodnie z ustawodawstwem Unii Europejskiej (Dyrektywa Rady 85/450/EWG z 10 wrze ś nia 1984 r. w sprawie ujednolicenia przepisów prawnych i administracyjnych Pa ń stw Cz ł onkowskich dotycz ą cych reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d; OJ nr L 250 z 19.09.1984 s. 17) reklama to ka ż da wypowied ź zwi ą zana z wykonywaniem dzia ł alno ś ci handlowej, produkcyjnej, rzemie ś lniczej albo wykonywaniem wolnego zawodu, maj ą ca na celu wspieranie towarów lub wykonywania us ł ug łą cznie z nieruchomo ś ciami, prawami i zobowi ą zaniami. Przytoczone powy ż ej definicje pozwalaj ą uzna ć , i ż w przypadku karty informacji technicznej zatytu ł owanej „farby zewn ę trzne” oraz w przypadku ulotki pod tytu ł em „Informacja Techniczna”, które stanowi ą opis oferowanych produktów stanowi reklam ę w rozumieniu wskazanym powy ż ej. Wprowadzenie w b łą d oznacza, ż e wyobra ż enia powsta ł e na skutek odbioru wypowiedzi reklamowych odbiegaj ą od stanu rzeczywistego. Zauwa ż y ć przy tym nale ż y, ż e przyczyn ą niezgodnego z rzeczywisto ś ci ą wyobra ż enia mog ą by ć zarówno nieprawdziwe wypowiedzi reklamowe jak i wypowiedzi obiektywnie prawdziwe lecz prowadz ą ce do nieprawid ł owych wniosków. Przy ocenie konkretnej reklamy istotne jest równie ż , i ż wprowadzenie w b łą d nie musi rzeczywi ś cie wyst ą pi ć , gdy ż zgodnie z brzmieniem powo ł anego zapisu ustawowego wystarczy jedynie mo ż liwo ść wyst ą pienia takiego skutku. Jak wspomniano na wst ę pie wskazanie wy łą cznie substancji stanowi ą cej rozpuszczalnik bez podania dopuszczalnej wielko ś ci rozcie ń czenia mog ł o stanowi ć reklam ę wprowadzaj ą ca w b łą d. Sytuacja taka mia ł a by miejsce w przypadku braku jakiejkolwiek innej informacji o dopuszczalnej wielko ś ci rozcie ń czenia. W karcie informacji technicznej informacja o rozcie ń czalniku zosta ł a podana w sposób ogólny w przypadku wszystkich opisywanych w tej ż e karcie produktów co pozwala domniemywa ć , ż e wobec ró ż norodno ś ci przedstawionych produktów oraz ró ż nych typów rozcie ń czalnika, dopuszczalne wielko ś ci rozcie ń czenia mog ą by ć ró ż ne. Zdaniem Organu Antymonopolowego sformu ł owania u ż yte w karcie informacji technicznej nie precyzuj ą c dopuszczalnej wielko ś ci rozcie ń czenia, a poprzestaj ą c na ogólnym wskazaniu ś rodka s ł u żą cego jako rozpuszczalnik, nie stwarzaj ą niebezpiecze ń stwa wprowadzenia konsumenta w b łą d, gdy ż w przedmiotowej sprawie nie stanowi ą wy łą cznej informacji o produkcie. Zauwa ż y ć nale ż y, i ż wspomniana „Informacja Techniczna” szczegó ł owo precyzuje sposób nanoszenia pow ł oki malarskiej, a tak ż e zasady rozcie ń czania produktu w zale ż no ś ci od przyj ę tej techniki malarskiej. Wyra ź ne rozdzielenie technik nanoszenia pozwala konsumentowi zorientowa ć si ę co do sposobu post ę powania przewidzianego dla ka ż dej z nich – w tym o dopuszczalnej wielko ś ci rozcie ń czenia (w przypadku urz ą dze ń natryskowych). Wskaza ć tak ż e trzeba, ż e w przypadku zastosowania p ę dzla i wa ł ka „Informacja Techniczna” nie przewiduje rozcie ń czania. Etykieta stosowana w przypadku farby „Akryl Lakma” stanowi ą c podstawowe, a nie mo ż na wykluczy ć , ż e czasami wy łą czne ź ród ł o informacji o produkcie, precyzuje zarówno ś rodek stanowi ą cy rozpuszczalnik jak i wielko ść rozcie ń czenia zastrzegaj ą c, ż e rozcie ń czenie winno nast ą pi ć w zale ż no ś ci od przyj ę tej techniki nanoszenia. Zdaniem Organy Antymonopolowego, zakres i tre ść wskazanych powy ż ej informacji dostarczanych klientowi za pomoc ą broszur reklamowych oraz etykiety nie pozwala na powstanie b łę dnego wyobra ż enia odno ś nie dopuszczalnej wielko ś ci ewentualnego rozcie ń czenia farby „Akryl Lakma” oraz okoliczno ś ci w jakich winno to nast ą pi ć . Stopie ń szczegó ł owo ś ci informacji dotycz ą cych wy łą cznie farby „Akryl Lakma” („Informacja Techniczna” oraz etykieta) pozwala na jednoznaczny wybór wielko ś ci rozcie ń czenia. W przypadku zachowania dopuszczalnej wielko ś ci rozcie ń czenia producent ponosi zarazem pe ł n ą odpowiedzialno ść za jako ść oferowanego produktu. Informacja przedstawiana konsumentowi jest kompletna i przy dochowaniu nale ż ytej staranno ś ci ka ż dy przeci ę tny konsument winien w prawid ł owy sposób zrozumie ć przekaz reklamowy. Powy ż sze twierdzenie uzasadnione jest tak ż e dlatego, ż e brak jest skarg wskazuj ą cych na fakt mo ż liwego lub rzeczywistego wprowadzenia w b łą d. Na marginesie niniejszych rozwa ż a ń podnie ść tak ż e nale ż y, i ż obejmuj ą ca jedn ą skarg ę dokumentacja reklamacyjna wskazuje na prawid ł owe zrozumienie zamieszczonej informacji dotycz ą cej zastosowania rozcie ń czalnika, a 3 sposób oznaczenia produktu (etykieta) usuwa wszelkie w ą tpliwo ś ci w przedmiotowym zakresie. Stosuj ą c si ę do zalece ń umieszczonych na etykiecie przeci ę tny konsument nie ma mo ż liwo ś ci niew ł a ś ciwego rozcie ń czenia opisywanego produktu. Reasumuj ą c dzia ł anie LAKMA S.A. nie nosi znamion dzia ł ania bezprawnego i godz ą cego w zbiorowe interesy konsumentów, a polegaj ą cego na stosowaniu wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy farby „Akryl Lakma”. Maj ą c powy ż sze na uwadze orzeczono, jak na wst ę pie. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 4