DDK-4/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI DDK-61-4/03/MOK Warszawa, dn. 22.04.2003 r. DECYZJA Nr 4/2003 Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319; z 2001 r. Nr 110, poz. 1189 i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 129, poz. 1102 i Nr 166, poz. 1360), zwanej dalej „ustaw ą ”, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Prezesem Urz ę du, uznaje wykorzystywanie przez Powszechny Fundusz Finansowy „JAAL” Sp. z o.o., z siedzib ą w Warszawie, ul. Ł omia ń ska 17 A, zwan ą dalej Jaal Sp. z o.o., postanowie ń umownych o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1. „§ 3 ust. 1 ostatnie zdanie: „Wst ę puj ą cy przyst ę puj ą c do programu przyjmuje jednocze ś nie na siebie wszelkie prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce z tre ś ci niniejszej umowy.” 2. „§ 5 ust. 3: „Je ż eli, wst ę puj ą cy do programu odst ę puje od umowy przed utworzeniem grupy, P.F.F. „Jaal” uzyskuje prawo zatrzymania op ł aty przygotowawczej.” 3. „6 ust. 7: „Koszty administracyjne jest to op ł ata wyra ż ona procentowo w stosunku do wybranego zestawu kwotowego, okre ś lona na pierwszej stronie umowy, pobierana przez P.F.F. „Jaal”, na obs ł ug ę i administracj ę programu, periodycznie w okresach miesi ę cznych w postaci tzw. op ł aty administracyjnej. Wysoko ść tych kosztów nie mo ż e by ć wy ż sza od sumy miesi ę cznych rat podstawowych, wp ł acanych przez Uczestnika Grupy.” 4. „§13 ust. 3: „Uczestnik Grupy otrzyma zwrot wp ł aconych rat podstawowych bez waloryzacji i oprocentowania w czasie zako ń czenia programu, okre ś lonym w § 18, po potr ą ceniu nale ż nych P.F.F. „Jaal” kosztów administracyjnych oraz op ł aty przygotowawczej.” 5. „§ 16 ust. 2: „W przypadku, gdy w ci ą gu dwóch kolejnych terminów przydzia ł ów nie zostanie zebrany fundusz grupy pozwalaj ą cy na jeden przydzia ł , P.F.F. „Jaal” upowa ż niony jest do wstrzymania przydzia ł ów i przyst ą pienia do przedterminowej likwidacji programu dla danej grupy lub do podj ę cia innego rozwi ą zania po uprzednim skonsultowaniu tego rozwi ą zania z Uczestnikami Programu danej grupy.” 6. „§ 18 Zako ń czenie Programu 1. W ci ą gu trzech miesi ę cy, licz ą c od terminu zako ń czenia planu ratalnego P.F.F. „Jaal” dokona ostatecznej likwidacji Grupy. 2. Ś rodki, jakie ewentualnie pozostan ą w ramach Funduszu po Likwidacji, zostan ą przeznaczone na: a) pokrycie strat powsta ł ych w Programie z powodów niezawinionych przez P.F.F. „Jaal”, np.: niemo ż no ść wyegzekwowania zad ł u ż enia od Uczestników Programu lub por ę czycieli, itp. b) wyp ł at ę rat podstawowych Uczestnikom Programu, którzy nie otrzymali przydzia ł u, a którzy zrezygnowali lub zostali wykluczeni, zgodnie z zasadami okre ś lonymi §13 i §14. 3. Je ż eli pozostaj ą ce na rachunku Funduszu ś rodki finansowe, b ę d ą niewystarczaj ą ce dla ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci regulowane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego Uczestnika Programu. 4. Jakiekolwiek zmniejszenia si ę funduszów deklaracji wywo ł ane przez zdarzenia nie przewidziane w niniejszej umowie, a niezale ż ne od P.F.F. „Jaal”, obci ąż a ł o b ę dzie proporcjonalnie Uczestników Grupy. Obci ąż enie to polega ć mo ż e jedynie na zmniejszeniu lub zaniechaniu wyp ł at ś rodków dla poszczególnych Uczestników Programu.” 7. „§ 20. Pe ł nomocnictwo. Dla umo ż liwienia P.F.F. „Jaal” zrealizowania celu i przedmiotu niniejszej umowy, Uczestnik Programu, którego dane osobowe wymienione s ą na pierwszej stronie umowy, przez jej zawarcie przekazuje na rzecz P.F.F. „Jaal” pe ł nomocnictwo na okres formalnego dzia ł ania programu, a ż do ostatecznego rozliczenia. 2. Pe ł nomocnictwo to obejmuje upowa ż nienie P.F.F. „Jaal” do równoprawnego rozwi ą zywania spraw dotycz ą cych Uczestników Programu, w tym spowodowanych okoliczno ś ciami si ł y wy ż szej, a które mog ł yby przynie ść szkody programowi i jego Uczestnikom (...)” za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 23 a ust. 2 ww. ustawy polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i nakazuje zaniechanie jej stosowania. UZASADNIENIE W dniu 28 stycznia 2003 r. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na wykorzystywaniu w umowach zawieranych z konsumentami przez Jaal Sp. z o.o. niedozwolonych postanowie ń umownych, co stanowi naruszenie art. 23 a ust. 2 ustawy. Zgodnie z zasad ą , wyra ż on ą w art. 10 kpa strona przed wydaniem decyzji mia ł a mo ż liwo ść wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów. Pe ł nomocnik strony zapozna ł si ę z aktami sprawy w dniu 28 lutego 2003 r. Ewentualne wnioski mia ł y zosta ć z ł o ż one w terminie 14 dni, tj. do dnia 14 marca 2003 r. W tym czasie pe ł nomocnik strony nie przed ł o ż y ł ż adnych wniosków. W pi ś mie z dnia 18 marca 2003 r. pe ł nomocnik strony podniós ł , i ż „ewentualne naruszenia zbiorowych interesów konsumentów mia ł y miejsce w 2001 r., kiedy to mia ł y zastosowanie nie istniej ą ce ju ż Warunki Ogólne Umów.” Nie zosta ł y jednak przedstawione ż adne dowody na poparcie tego twierdzenia. UOKiK prowadzi ł post ę powanie w oparciu o owu, przekazane przez Spó ł k ę Jaal w dniu 23 grudnia 2002 r. jako 2 aktualnie stosowane w stosunkach z udzia ł em konsumentów. Równie ż w pi ś mie pe ł nomocnika strony z dnia 7 lutego 2003 r. nie podniesiono, ż e przekazany wcze ś niej wzorzec nie jest obecnie przez Spó ł k ę Jaal stosowany. W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 23 a ust. 2 ustawy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uznaje w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Spó ł ka Jaal w dniu 23 grudnia 2002 r. przes ł a ł a do Centrali UOKiK wzór ogólnych warunków umowy. Wzorzec ten zawiera ł niedozwolone postanowienia umowne wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych i stanowi ł podstaw ę wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przez Jaal Sp. z o.o.. Postanowienia zawarte w umowach stosowanych przez Jaal Sp. z o.o. z konsumentami ró ż ni ą si ę literalnie od postanowie ń wpisanych do rejestru. Niemniej nale ż y uzna ć je za niedozwolone. Postanowienia te s ą to ż same w tre ś ci. Kontrola wzorców umów ma charakter abstrakcyjny. Przepisy kodeksu cywilnego wskazuj ą w sposób abstrakcyjny niedozwolone postanowienia umowne. S ą d uznaje za niedozwolone postanowienie umowne, sformu ł owane w okre ś lony sposób w konkretnej umowie i zakazuje jego stosowania. Jednak ż e zakaz ten wywodzi z postanowie ń wskazanych w kodeksie cywilnym w sposób abstrakcyjny, które za niedozwolone uznaj ą okre ś lone zachowania, a nie sposób sformu ł owania tych zachowa ń . W zwi ą zku z tym przyj ąć nale ż y, ż e niedozwolonym postanowieniem umownym jest ka ż de, które dotyczy takiego samego zachowania, jak zawarte w postanowieniu wpisanym do rejestru. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 k.p.c.) spe ł niaj ą one tak ą sam ą funkcj ę jak przepisy prawne, a zatem do ich oceny nale ż y stosowa ć – w drodze analogii – zasady wyk ł adni przepisów. Przy okre ś leniu znaczenia niedozwolonych postanowie ń umownych nale ż y stosowa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wyk ł adnia j ę zykowa, systemowa, funkcjonalna). Niedozwolone s ą postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Niedozwolonymi postanowieniami umownymi zawartymi w Ogólnych warunkach umowy stosowanych przez Jaal Sp. z o.o. s ą nast ę puj ą ce postanowienia: 1. „§ 3 ust. 1 ostatnie zdanie: „Wst ę puj ą cy przyst ę puj ą c do programu przyjmuje jednocze ś nie na siebie wszelkie prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce z tre ś ci niniejszej umowy.” 2. „§ 5 ust. 3: „Je ż eli, wst ę puj ą cy do programu odst ę puje od umowy przed utworzeniem grupy, P.F.F. „Jaal” uzyskuje prawo zatrzymania op ł aty przygotowawczej.” 3. „6 ust. 7: „Koszty administracyjne jest to op ł ata wyra ż ona procentowo w stosunku do wybranego zestawu kwotowego, okre ś lona na pierwszej stronie umowy, pobierana przez P.F.F. „Jaal”, na obs ł ug ę i administracj ę programu, periodycznie w okresach miesi ę cznych w postaci tzw. op ł aty administracyjnej. Wysoko ść tych kosztów nie mo ż e by ć wy ż sza od sumy miesi ę cznych rat podstawowych, wp ł acanych przez Uczestnika Grupy.” 4. „§13 ust. 3: „Uczestnik Grupy otrzyma zwrot wp ł aconych rat podstawowych bez waloryzacji i oprocentowania w czasie zako ń czenia 3 programu, okre ś lonym w § 18, po potr ą ceniu nale ż nych P.F.F. „Jaal” kosztów administracyjnych oraz op ł aty przygotowawczej.” 5. „§ 16 ust. 2: „W przypadku, gdy w ci ą gu dwóch kolejnych terminów przydzia ł ów nie zostanie zebrany fundusz grupy pozwalaj ą cy na jeden przydzia ł , P.F.F. „Jaal” upowa ż niony jest do wstrzymania przydzia ł ów i przyst ą pienia do przedterminowej likwidacji programu dla danej grupy lub do podj ę cia innego rozwi ą zania po uprzednim skonsultowaniu tego rozwi ą zania z Uczestnikami Programu danej grupy.” 6. „§ 18 Zako ń czenie Programu 1. W ci ą gu trzech miesi ę cy, licz ą c od terminu zako ń czenia planu ratalnego P.F.F. „Jaal” dokona ostatecznej likwidacji Grupy. 2. Ś rodki, jakie ewentualnie pozostan ą w ramach Funduszu po Likwidacji, zostan ą przeznaczone na: a) pokrycie strat powsta ł ych w Programie z powodów niezawinionych przez P.F.F. „Jaal”, np.: niemo ż no ść wyegzekwowania zad ł u ż enia od Uczestników Programu lub por ę czycieli, itp. b) wyp ł at ę rat podstawowych Uczestnikom Programu, którzy nie otrzymali przydzia ł u, a którzy zrezygnowali lub zostali wykluczeni, zgodnie z zasadami okre ś lonymi §13 i §14. 3. Je ż eli pozostaj ą ce na rachunku Funduszu ś rodki finansowe, b ę d ą niewystarczaj ą ce dla ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci regulowane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego Uczestnika Programu. 4. Jakiekolwiek zmniejszenia si ę funduszów deklaracji wywo ł ane przez zdarzenia nie przewidziane w niniejszej umowie, a niezale ż ne od P.F.F. „Jaal”, obci ąż a ł o b ę dzie proporcjonalnie Uczestników Grupy. Obci ąż enie to polega ć mo ż e jedynie na zmniejszeniu lub zaniechaniu wyp ł at ś rodków dla poszczególnych Uczestników Programu.” 7. „§ 20. Pe ł nomocnictwo. 1. Dla umo ż liwienia P.F.F. „Jaal” zrealizowania celu i przedmiotu niniejszej umowy, Uczestnik Programu, którego dane osobowe wymienione s ą na pierwszej stronie umowy, przez jej zawarcie przekazuje na rzecz P.F.F. „Jaal” pe ł nomocnictwo na okres formalnego dzia ł ania programu, a ż do ostatecznego rozliczenia. 2. Pe ł nomocnictwo to obejmuje upowa ż nienie P.F.F. „Jaal” do równoprawnego rozwi ą zywania spraw dotycz ą cych Uczestników Programu, w tym spowodowanych okoliczno ś ciami si ł y wy ż szej, a które mog ł yby przynie ść szkody programowi i jego Uczestnikom (...)” Postanowienie wskazane w pkt 1. zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego – S ą du Antymonopolowego z dnia 27 marca 2002 r. (sygn. Akt. XVII Amc 41/01). W sprawie z powództwa Federacji Konsumentów przeciwko Financial Partners sp. z o.o. s ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „uczestnik przejmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z niniejszej umowy”. Wpisu do rejestru dokonano w dniu 15 pa ź dziernika 2002 r. Hipoteza klauzuli zawartej w umowie stosowanej przez Jaal Sp. z o.o. w ca ł o ś ci mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Poj ę cia „uczestnik” oraz „wst ę puj ą cy” nie s ą 4 zdefiniowane. Mo ż na je zatem uto ż samia ć , na co pozwala kontekst pos ł u ż enia si ę obu zwrotami. Poj ę cie „ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z niniejszej umowy” jest takie samo jak poj ę cie „wszelkie prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce z tre ś ci niniejszej umowy”. W postanowieniu, wpisanym do rejestru, nie chodzi – jak podnosi pe ł nomocnik strony – o wst ą pienie w miejsce danej osoby. Bowiem taki zapis nie mia ł by sensu. Podobnie jak w postanowieniu Spó ł ki Jaal jest tu mowa o nawi ą zaniu stosunku obligacyjnego. Postanowienie wskazane w pkt 2. zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego – S ą du Antymonopolowego z dnia 6 maja 2002 r. (sygn. Akt. XVII Amc 44/01) oraz wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie, S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 listopada 2002 r. (Sygn. Akt XVII Amc 56/01). W sprawie z powództwa Wojciecha P ł aczkowskiego przeciwko Polska Grupa Kapita ł owa „Kredyt” sp. z o.o. (w drugim przypadku z powództwa: Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Bielsku Bia ł ej przeciwko Towarzystwu Finansowemu PRESTIGE Sp. z o.o. z siedzib ą w Katowicach) s ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „wst ę puj ą cy, który odst ę puje od umowy przed utworzeniem grupy, traci op ł at ę wst ę pn ą ”. Wpisu do rejestru dokonano odpowiednio w dniu 15 pa ź dziernika 2002 r. oraz w dniu 25 marca 2003 r. Hipoteza klauzuli zawartej w umowie stosowanej przez Jaal Sp. z o.o. w ca ł o ś ci mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Poj ę cia „op ł ata wst ę pna” oraz „op ł ata przygotowawcza” nie maj ą ustalonej (normatywnie lub zwyczajowo) tre ś ci. Mo ż na je zatem uto ż samia ć , na co pozwala kontekst pos ł u ż enia si ę obu zwrotami. Zwrot „utrata” op ł aty przez „Wst ę puj ą cego” ma to samo znaczenie, co „prawo zatrzymania” op ł aty przez drug ą stron ę umowy. Nie mo ż na podzieli ć pogl ą du pe ł nomocnika strony, i ż do po ż yczek udzielanych w ramach tzw. „systemu argenty ń skiemu” mo ż na stosowa ć ustaw ę o kredycie konsumenckim. Zapis § 2 O.w.u. stanowi, ż e „Przedmiotem umowy jest umo ż liwienie (...) cz ł onkostwa Uczestnika w programie P.F.F. „Jaal”, którego celem jest zakup przez Uczestnika Programu towaru okre ś lonego na pierwszej stronie umowy. 2. Towarem mo ż e by ć w szczególno ś ci mieszkanie, dom, materia ł y budowlane, dzia ł ki, grunty rolne, itp.” Nale ż y podkre ś li ć , ż e zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o kredycie konsumenckim nie stosuje si ę do umów o kredyt konsumencki przeznaczony na nabycie nieruchomo ś ci lub prawa u ż ytkowania wieczystego, budow ę , odbudow ę , rozbudow ę , nadbudow ę , przebudow ę , remont budynku lub lokalu stanowi ą cego odr ę bn ą nieruchomo ść . W zwi ą zku z tym ustawa o kredycie konsumenckim nie b ę dzie mia ł a w tej sytuacji zastosowania. Poza tym nale ż y podkre ś li ć , ż e Spó ł ka Jaal nie wykonuje innych obowi ą zków, wynikaj ą cych z tej ustawy, tj. nie podaje np. rzeczywistej rocznej stopy procentowej, co stanowi wykroczenie, zgodnie z ww. ustaw ą . Pe ł nomocnik strony podnosi ł ponadto, i ż orzeczenie S ą du Antymonopolowego z dnia 6 maja 2002 r. wydane zosta ł o w czasie gdy nie obowi ą zywa ł a jeszcze ustawa o kredycie konsumenckim. Argumentacja ta nie mo ż e by ć uwzgl ę dniona, poniewa ż dnia 27 listopada 2002 r. (obowi ą zywa ł a ju ż ta ustawa) S ą d Okr ę gowy w Warszawie SOKiK wyda ł identyczny wyrok jak w dniu 6 maja 2002 r. Postanowienie wskazane w pkt 3. zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego – S ą du Antymonopolowego z dnia 24 pa ź dziernika 2002 r. (sygn. Akt. XVII Amc 3/01). W sprawie z powództwa Iwony Ł ukaszuk przeciwko Mi ę dzynarodowej Korporacji Gospodarczej „InCo” sp. z o.o. s ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „koszty administracyjne – jest to op ł ata wyra ż ona procentowo w stosunku do wybranego zestawu kwotowego, okre ś lona na pierwszej stronie umowy, pobierana przez InCo na obs ł ug ę i administracj ę systemu miesi ę cznie w postaci tzw. op ł aty administracyjnej lub w przypadkach zawartych w art. 15 i art. 16 ogólnych warunków umowy jednorazowo w pe ł nej wysoko ś ci. W przypadkach zawartych w art. 15 i art. 16 ogólnych 5 warunków umowy wysoko ść tych kosztów nie mo ż e by ć wy ż sza od sumy miesi ę cznych rat podstawowych wp ł aconych przez Cz ł onka Grupy”. Wpisu do rejestru dokonano w dniu 15 pa ź dziernika 2002 r. Hipoteza klauzuli zawartej w umowie stosowanej przez Jaal Sp. z o.o. w ca ł o ś ci mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Poj ę cia „cz ł onka grupy” oraz „uczestnika grupy” nie s ą zdefiniowane. To samo dotyczy poj ęć „obs ł uga i administracja programu” oraz „obs ł uga i administracja systemu”, „periodycznie w okresach miesi ę cznych” oraz „miesi ę cznie”. Mo ż na je zatem uto ż samia ć , na co pozwala kontekst pos ł u ż enia si ę obu zwrotami. Zapis w rejestrze jest szerszy, zawiera odes ł anie, którego nie zawiera zapis o.w.u. Zawarte w postanowieniu wpisanym do rejestru s ł owo „lub” oznacza, ż e obie sytuacje mog ą zaistnie ć niezale ż nie od siebie. Na odmienno ść klauzul nie wp ł ywa tak ż e inny szyk zdania. Klauzule ró ż ni podmiot, do którego si ę odnosz ą . Uwzgl ę dniaj ą c charakterystyk ę niedozwolonych postanowie ń umownych wpisanych do rejestru (postanowienia stanowi ą ce zawsze fragment konkretnej umowy), brak mo ż liwo ś ci przeredagowania klauzul przez s ą d oraz wzgl ę dy celowo ś ci uzna ć nale ż y, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę w obrocie klauzulami, które ró ż ni ą si ę od klauzul wpisanych do rejestru jedynie podmiotowo. Postanowienie wskazane w pkt 4. zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego – S ą du Antymonopolowego z dnia 6 maja 2002 r. (sygn. Akt. XVII Amc 44/01). W sprawie z powództwa Wojciecha P ł aczkowskiego przeciwko Polskiej Grupie Kapita ł owej „Kredyt” sp. z o.o. s ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „uczestnik grupy otrzyma zwrot wp ł aconych rat podstawowych, bez waloryzacji i oprocentowania, w czasie likwidacji grupy okre ś lonym w art. 19, po potr ą ceniu nale ż nych PGK Kredyt kosztów administracyjnych oraz op ł aty wst ę pnej”. Wpisu do rejestru dokonano w dniu 15 pa ź dziernika 2002 r. Hipoteza klauzuli zawartej w umowie stosowanej przez Jaal Sp. z o.o. w ca ł o ś ci mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Poj ę cia „op ł ata wst ę pna” oraz „op ł ata przygotowawcza” nie maj ą ustalonej (normatywnie lub zwyczajowo) tre ś ci. Mo ż na je zatem uto ż samia ć , na co pozwala kontekst pos ł u ż enia si ę obu zwrotami. Równie ż poj ę cia „zako ń czenie programu” oraz „likwidacja grupy” mo ż na uto ż sami ć , na co pozwala kontekst pos ł u ż enia si ę obu zwrotami. Odes ł anie do § 18 w umowie Jaal Sp. z o.o. oraz odes ł anie do art. 19 w postanowieniu wpisanym do rejestru nie pozwala na traktowanie tych postanowie ń jako odmiennych. Tre ść przepisów, do których jest odes ł anie jest taka sama. Klauzule ró ż ni podmiot, do którego si ę odnosz ą . Uwzgl ę dniaj ą c charakterystyk ę niedozwolonych postanowie ń umownych wpisanych do rejestru (postanowienia stanowi ą ce zawsze fragment konkretnej umowy), brak mo ż liwo ś ci przeredagowania klauzul przez s ą d oraz wzgl ę dy celowo ś ci uzna ć nale ż y, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę w obrocie klauzulami, które ró ż ni ą si ę od klauzul wpisanych do rejestru jedynie podmiotowo. Postanowienie wskazane w pkt 5 zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego – S ą du Antymonopolowego z dnia 27 lutego 2002 r. (sygn. Akt. XVII Amc 27/01). W sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko BPHF MeCom sp. z o.o. s ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „W przypadku, gdy w ci ą gu dwóch kolejnych miesi ę cy nie zostanie zebrany fundusz grupy, pozwalaj ą cy na zakup jednego produktu, MeCom jest upowa ż nione do przedterminowej likwidacji danej grupy lub podj ę cia innych kroków, które pos ł u żą interesom grupy i umo ż liwi ą dalsze funkcjonowanie w systemie klientom, którzy wype ł nili swoje zobowi ą zania terminowo”. Wpisu do rejestru dokonano w dniu 23 sierpnia 2002 r. 6 Hipoteza klauzuli zawartej w umowie stosowanej przez Jaal Sp. z o.o. w ca ł o ś ci mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Poj ę cia „w ci ą gu dwóch kolejnych terminów” oraz „w ci ą gu dwóch kolejnych miesi ę cy” dotycz ą takiej samej sytuacji faktycznej. Poj ę cia mo ż na zatem uto ż samia ć , na co pozwala kontekst pos ł u ż enia si ę obu zwrotami. Zwrot „produkt” ma to samo znaczenie, co „przydzia ł towaru” w odniesieniu do tych umów. Klauzule ró ż ni podmiot, do którego si ę odnosz ą . Uwzgl ę dniaj ą c charakterystyk ę niedozwolonych postanowie ń umownych wpisanych do rejestru (postanowienia stanowi ą ce zawsze fragment konkretnej umowy), brak mo ż liwo ś ci przeredagowania klauzul przez s ą d oraz wzgl ę dy celowo ś ci uzna ć nale ż y, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę w obrocie klauzulami, które ró ż ni ą si ę od klauzul wpisanych do rejestru jedynie podmiotowo. Postanowienie wskazane w pkt 6 zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego – S ą du Antymonopolowego z dnia 27 lutego 2002 r. (sygn. Akt. XVII Amc 27/01). W sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko BPHF MeCom sp. z o.o. s ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „W okresie trzech miesi ę cy po terminie zako ń czenia planu ratalnego MeCom dokona ostatecznej likwidacji grupy. 2. Fundusze jakie ewentualnie pozostan ą po likwidacji grupy zostan ą przeznaczone na: a) pokrycie strat powsta ł ych w grupie z powodów niezawinionych przez MeCom (np. niemo ż no ść wyegzekwowania nale ż no ś ci p ł atniczych od klientów lub por ę czycieli itp.). b) wyp ł at ę rat czystych klientom, którym nie zosta ł przydzielony produkt, a którzy zrezygnowali lub zostali wykluczeni zgodnie z zasadami okre ś lonymi w § 16 i § 17 niniejszej umowy. 3. je ż eli b ę d ą ce w dyspozycji ś rodki finansowe b ę d ą niewystarczajace do ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci wyp ł acane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego klienta. 4. jakiekolwiek zmniejszenie si ę funduszu grupy, wywo ł ane przez zdarzenia nie uwzgl ę dnione w tej umowie, a niezale ż ne od MeCom, b ę dzie obci ąż a ć proporcjonalnie wszystkich klientów uczestników danej grupy”. Wpisu do rejestru dokonano w dniu 23 sierpnia 2002 r. Hipoteza klauzuli zawartej w umowie stosowanej przez Jaal Sp. z o.o. w ca ł o ś ci mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Poj ę cia „w ci ą gu trzech miesi ę cy, licz ą c od terminu zako ń czenia planu ratalnego”” oraz „w okresie trzech miesi ę cy po terminie zako ń czenia planu ratalnego”, „ ś rodki” oraz „fundusze”, „niemo ż no ść wyegzekwowania zad ł u ż enia od Uczestników Programu lub por ę czycieli” oraz „niemo ż no ść wyegzekwowania nale ż no ś ci p ł atniczych od klientów lub por ę czycieli”, „wyp ł ata rat podstawowych” oraz „wyp ł ata rat czystych”, „nie otrzymali przydzia ł u” oraz „nie zosta ł przydzielony produkt”, „pozostaj ą ce na rachunku” oraz „b ę d ą ce w dyspozycji”, „nale ż no ś ci regulowane b ę d ą ” oraz „nale ż no ś ci wyp ł acane b ę d ą ”, „zdarzenia nieprzewidziane w niniejszej umowie” oraz „zdarzenia nie uwzgl ę dnione w tej umowie” odnosz ą si ę do takich samych sytuacji faktycznych. Ponadto nie ma ich ś cis ł ych definicji. Mo ż na je zatem uto ż samia ć , na co pozwala kontekst pos ł u ż enia si ę obu zwrotami. Odes ł anie do § 13 i § 14 w umowie Jaal Sp. z o.o. oraz odes ł anie do art. 16 i art. 17 w postanowieniu wpisanym do rejestru nie pozwala na traktowanie tych postanowie ń jako odmiennych. Tre ść przepisów, do których jest odes ł anie jest taka sama. Klauzule ró ż ni podmiot, do którego si ę odnosz ą . Uwzgl ę dniaj ą c charakterystyk ę niedozwolonych postanowie ń umownych wpisanych do rejestru (postanowienia stanowi ą ce zawsze fragment konkretnej umowy), brak mo ż liwo ś ci przeredagowania klauzul przez s ą d oraz wzgl ę dy celowo ś ci uzna ć nale ż y, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę w obrocie klauzulami, które ró ż ni ą si ę od klauzul wpisanych do rejestru jedynie podmiotowo. 7 Postanowienie wskazane w pkt 7. zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego – S ą du Antymonopolowego z dnia 27 marca 2002 r. (sygn. Akt. XVII Amc 41/01). W sprawie z powództwa Federacji Konsumentów przeciwko Financial Partners sp. z o.o. s ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „uczestnik sk ł adaj ą c swój podpis pod niniejsz ą umow ą udziela Financial Partners nieodwo ł alnego pe ł nomocnictwa do równoprawnego rozwi ą zywania przez Financial Partners spraw dotycz ą cych uczestników, w tym spowodowanych si łą wy ż sz ą , a które poza wol ą Financial Partners mog ł oby przynie ść szkod ę systemowi lub uczestnikowi”. Wpisu do rejestru dokonano w dniu 15 pa ź dziernika 2002 r. Hipoteza klauzuli zawartej w umowie stosowanej przez Jaal Sp. z o.o. w ca ł o ś ci mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Dotycz ą nieodwo ł alnego udzielenia pe ł nomocnictwa do rozwi ą zywania przez spó ł ki spraw dotycz ą cych uczestników systemu. Poj ę cia mo ż na uto ż samia ć , na co pozwala kontekst pos ł u ż enia si ę obu zwrotami. Pe ł nomocnik strony podniós ł , ż e w postanowieniu wpisanym do rejestru jest zapis o szkodach spowodowanych si łą wy ż sz ą , poza wol ą Financial Partners, natomiast o.w.u. nie zawiera sformu ł owania „poza wol ą ”. Nale ż y podkre ś li ć , ż e na gruncie prawa cywilnego za si łę wy ż sz ą uwa ż a si ę zdarzenie zewn ę trzne, niemo ż liwe do przewidzenia oraz niemo ż liwe do zapobie ż enia. Tak wi ę c z samej istoty si ł y wy ż szej wynika, ż e jest ona poza wol ą podmiotu. Klauzule ró ż ni podmiot, do którego si ę odnosz ą . Uwzgl ę dniaj ą c charakterystyk ę niedozwolonych postanowie ń umownych wpisanych do rejestru (postanowienia stanowi ą ce zawsze fragment konkretnej umowy), brak mo ż liwo ś ci przeredagowania klauzul przez s ą d oraz wzgl ę dy celowo ś ci uzna ć nale ż y, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę w obrocie klauzulami, które ró ż ni ą si ę od klauzul wpisanych do rejestru jedynie podmiotowo. W ś wietle powy ż szego, nale ż y stwierdzi ć , ż e w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie dla zapewnienia ochrony konsumentów. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy, przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Otrzymuje: 1. Pan Jan Fu ł at Kancelaria Radcy Prawnego i Adwokata s.c. Jan Fu ł at Mariusz Fras ul. 17 Stycznia 56 02-146 Warszawa 8