RKT-1/2008

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 03.03.2008r. RKT-61-47/07/MI DECYZJA Nr RKT – 01/2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331; Dz.U. Nr 99, poz. 660 i Dz.U. Nr 171, poz. 1206) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Komunikacyjnemu Zwi ą zkowi Komunalnemu Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego, 40- 042 Katowice, ul. Wita Stwosza 31, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy bezprawne dzia ł anie Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach polegaj ą ce na tym, i ż w § 10 ust. 1 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach zamieszczono postanowienie przewiduj ą ce, i ż Nabywca imiennego biletu okresowego, który korzysta ł ze ś rodków komunikacyjnych KZK GOP zgodnie z nabytym uprawnieniem, a w trakcie kontroli nie posiada ł biletu i otrzyma ł protokó ł – wezwanie do uiszczenia op ł aty dodatkowej mo ż e uzyska ć anulowanie op ł aty dodatkowej o ile zg ł osi si ę z tym biletem (zakupionym przed kontrol ą biletow ą ) do KZK GOP w ci ą gu trzech dni (licz ą c od daty wystawienia protoko ł u – wezwania), co nast ą pi ł o z naruszeniem art. 33a ust. 3b ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601 z pó ź n. zm.) w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a tej ustawy stanowi ą cych, i ż termin na przedstawienie wa ż nego dokumentu przewozu celem zwrotu lub umorzenia op ł aty dodatkowej powinien wynosi ć siedem dni od dnia przewozu i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 1 listopada 2007 roku. II. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) tej ustawy bezprawne dzia ł anie Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach polegaj ą ce na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w ten sposób, ż e: a. w § 10 ust. 1 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach nie zamieszczono pe ł nej informacji wynikaj ą cej z art. 33a ust. 3b w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo 1 przewozowe (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 50, poz. 601 z pó ź n. zm.) tj. informacji przewiduj ą cej, ż e w przypadku posiadania przez podró ż nego wa ż nego dokumentu przewozu, którego nie mia ł podczas przejazdu, nale ż no ść za przewóz (przewo ź ne) podlega zwrotowi lub umorzeniu – pod warunkiem udokumentowania przez podró ż nego nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przewozu faktu posiadania wa ż nego dokumentu przewozu, b. w § 10 ust. 2 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach nie zamieszczono pe ł nej informacji wynikaj ą cej z art. 33a ust. 3a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 50, poz. 601 z pó ź n. zm.) tj. informacji przewiduj ą cej, ż e w razie stwierdzenia braku wa ż nego dokumentu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu, nale ż no ść za przewóz (przewo ź ne) podlega zwrotowi lub umorzeniu – pod warunkiem udokumentowania przez podró ż nego nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przejazdu uprawnie ń do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. III. Na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt II sentencji niniejszej decyzji, okre ś la si ę Komunikacyjnemu Zwi ą zkowi Komunalnemu Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów polegaj ą ce na: 1. zamieszczeniu w tre ś ci § 10 ust. 1 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach pe ł nej informacji wynikaj ą cej z art. 33a ust. 3b w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 50, poz. 601 z pó ź n. zm.) poprzez uzupe ł nienie ww. postanowienia o informacj ę okre ś laj ą c ą , ż e w przypadku posiadania przez podró ż nego wa ż nego dokumentu przewozu, którego nie mia ł on podczas przejazdu, nale ż no ść za przewóz (przewo ź ne) podlega zwrotowi lub umorzeniu – pod warunkiem udokumentowania przez podró ż nego nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przewozu faktu posiadania wa ż nego dokumentu przewozu, 2. zamieszczeniu w tre ś ci § 10 ust. 2 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach pe ł nej informacji wynikaj ą cej z art. 33a ust. 3a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 50, poz. 601 z pó ź n. zm.) poprzez uzupe ł nienie ww. postanowienia o informacj ę przewiduj ą c ą , ż e w razie stwierdzenia braku wa ż nego dokumentu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu, nale ż no ść za przewóz (przewo ź ne) podlega zwrotowi lub umorzeniu – pod warunkiem udokumentowania przez podró ż nego nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przejazdu uprawnie ń do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu. IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Komunikacyjny Zwi ą zek Komunalny Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 10 000 PLN (s ł ownie z ł otych: dziesi ęć tysi ę cy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji. 2 V. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 80 tej ustawy postanawia si ę obci ąż y ć Komunikacyjny Zwi ą zek Komunalny Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach kosztami przeprowadzonego post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów i zobowi ą za ć ww. przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 56,50 PLN (s ł ownie z ł otych: pi ęć dziesi ą t sze ść 50/100). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „organem antymonopolowym”), zosta ł o przeprowadzone z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach (zwanego dalej „KZK GOP” lub „Zwi ą zkiem”) nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego (sygn. akt RKT-400-20/07/MI). W toku przedmiotowego post ę powania zbadano pod k ą tem zgodno ś ci z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa postanowienia obowi ą zuj ą cej w KZK GOP Taryfy przewozu osób i baga ż u wprowadzonej na podstawie Uchwa ł y Zgromadzenia KZK GOP Nr LXXVIII/12/2006 z dnia 14 wrze ś nia 2006 r. (zwanej dalej „Taryf ą ”). Poniewa ż analiza tre ś ci ww. dokumentu da ł a podstawy do przyj ę cia, ż e mog ł o doj ść do naruszenia przez KZK GOP przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 06.11.2007r. Postanowieniem Nr 1 wszcz ę te zosta ł o w tej sprawie post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (dowód: karty nr 1-1 verte). Zwi ą zkowi postawiony zosta ł zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na naruszeniu art. 33a ust. 3b ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 50, poz. 601 z pó ź n. zm.) w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a tej ustawy poprzez zamieszczenie w § 10 ust. 1 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach postanowienia w brzmieniu: Nabywca imiennego biletu okresowego, który korzysta ł ze ś rodków komunikacyjnych KZK GOP zgodnie z nabytym uprawnieniem, a w trakcie kontroli nie posiada ł biletu i otrzyma ł protokó ł – wezwanie do uiszczenia op ł aty dodatkowej mo ż e uzyska ć anulowanie op ł aty dodatkowej o ile zg ł osi si ę z tym biletem (zakupionym przed kontrol ą biletow ą ) do KZK GOP w ci ą gu trzech dni (licz ą c od daty wystawienia protoko ł u – wezwania), co mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 33a ust. 3b ustawy Prawo przewozowe, W razie posiadania przez podró ż nego wa ż nego dokumentu przewozu, którego nie mia ł podczas przejazdu, do zwrotu i umarzania nale ż no ś ci za przewóz i op ł aty dodatkowej stosuje si ę przepis ust. 3a zdanie drugie . Art. 33a ust. 3a Prawa przewozowego, zdanie drugie przewiduje natomiast, ż e Pobrana nale ż no ść za przewóz i op ł ata dodatkowa, po uiszczeniu op ł aty manipulacyjnej odpowiadaj ą cej kosztom poniesionym przez przewo ź nika, podlegaj ą zwrotowi, a w przypadku wezwania do zap ł aty umorzeniu, w przypadku udokumentowania przez podró ż nego, nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przewozu, uprawnie ń do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu. Organ antymonopolowy uzna ł , ż e § 10 ust. 1 Taryfy mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci 3 z powo ł anymi przepisami, gdy ż w jego tre ś ci przewidziano krótszy ni ż okre ś lony w ww. przepisach okres czasu przys ł uguj ą cy konsumentowi na przedstawienie wa ż nego dokumentu przewozu celem anulowania lub zwrotu op ł aty dodatkowej za przejazd bez biletu. Zgodnie z zakwestionowanym postanowieniem Taryfy jest to 3 dni, natomiast zgodnie z art. 33a ust. 3b w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a ustawy Prawo przewozowe – 7 dni. W toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w efekcie dalszej analizy postanowie ń obowi ą zuj ą cej w KZK GOP Taryfy przewozu osób i baga ż u, zasz ł a konieczno ść rozszerzenia prowadzonego post ę powania w zakresie przedmiotowym, co nast ą pi ł o na mocy Postanowienia Nr 3 z dnia 19.12.2007r. (dowód: karty nr 204-204 verte). Zwi ą zkowi postawiony zosta ł dodatkowo zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w drodze podejmowania bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w ten sposób, ż e: a. w § 10 ust. 1 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach nie zamieszczono pe ł nej informacji wynikaj ą cej z art. 33a ust. 3b w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a ustawy Prawo przewozowe tj. informacji przewiduj ą cej, ż e w przypadku posiadania przez podró ż nego wa ż nego dokumentu przewozu, którego nie mia ł podczas przejazdu, nale ż no ść za przewóz (przewo ź ne) podlega zwrotowi lub umorzeniu – pod warunkiem udokumentowania przez podró ż nego nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przewozu faktu posiadania wa ż nego dokumentu przewozu, b. w § 10 ust. 2 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach nie zamieszczono pe ł nej informacji wynikaj ą cej z art. 33a ust. 3a ustawy Prawo przewozowe tj. informacji przewiduj ą cej, ż e w razie stwierdzenia braku wa ż nego dokumentu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu, nale ż no ść za przewóz (przewo ź ne) podlega zwrotowi lub umorzeniu – pod warunkiem udokumentowania przez podró ż nego nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przejazdu uprawnie ń do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu. Art. 33a ust. 3a ustawy Prawo przewozowe stanowi, ż e W razie stwierdzenia braku wa ż nego dokumentu przewozu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego albo ulgowego przejazdu przewo ź nik lub osoba przez niego upowa ż niona pobieraj ą w ł a ś ciw ą nale ż no ść za przewóz i op ł at ę dodatkow ą albo wystawiaj ą wezwanie do zap ł aty. Pobrana nale ż no ść za przewóz i op ł ata dodatkowa, po uiszczeniu op ł aty manipulacyjnej odpowiadaj ą cej kosztom poniesionym przez przewo ź nika, podlegaj ą zwrotowi, a w przypadku wezwania do zap ł aty umorzeniu, w przypadku udokumentowania przez podró ż nego, nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przewozu, uprawnie ń do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu. Zgodnie za ś z art. 33a ust. 3b Prawa przewozowego, W razie posiadania przez podró ż nego wa ż nego dokumentu przewozu, którego nie mia ł podczas przejazdu, do zwrotu i umarzania nale ż no ś ci za przewóz i op ł aty dodatkowej stosuje si ę przepis ust. 3a zdanie drugie. Z powo ł anych przepisów wynika zatem, ż e w przypadku, gdy podró ż ny w chwili kontroli nie posiada ł ze sob ą wa ż nego dokumentu przewozu lub dokumentu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do ulgowego b ą d ź bezp ł atnego przejazdu, uzyskuje zwrot lub anulowanie op ł aty dodatkowej, a tak ż e op ł aty za przewóz (przewo ź nego), je ż eli w okre ś lonym terminie udokumentuje, i ż posiada ł wa ż ny dokument przewozu lub udokumentuje prawo do ulgowego b ą d ź bezp ł atnego przejazdu. Z powy ż szego wynika zatem prawo do uzyskania anulowania zarówno op ł aty dodatkowej, jak i nale ż no ś ci za przejazd. § 10 ust. 1 oraz § 10 ust. 2 Taryfy przewozu osób i baga ż u w KZK GOP nie informuj ą natomiast konsumentów, ż e anulowaniu lub zwrotowi podlega równie ż nale ż no ść za przejazd (przewo ź ne). W zwi ą zku z tym organ antymonopolowy uzna ł , i ż zachodzi podejrzenie, ż e powo ł ane postanowienia Taryfy nie zawieraj ą rzetelnej, 4 prawdziwej i pe ł nej informacji odno ś nie przys ł uguj ą cych konsumentom uprawnie ń wynikaj ą cych z art. 33a ust. 3a i 3b ustawy Prawo przewozowe, w efekcie czego zdecydowa ł o rozszerzeniu prowadzonego przeciwko KZK GOP post ę powania o zarzut dotycz ą cy naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu i rozszerzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów KZK GOP podniós ł , co nast ę puje. W odniesieniu do pierwszego postawionego w niniejszej sprawie zarzutu Zwi ą zek podniós ł , ż e Zapisy Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej KZK GOP (stanowi ą cej za łą cznik nr 1 do uchwa ł y nr LXXVIII/12/2006 Zgromadzenia KZK GOP w Katowicach z dnia 14 wrze ś nia 2006 r.) obowi ą zuj ą ce do 31.10.2007r. nie stanowi ł y, ż e KZK GOP nie b ę dzie rozpatrywa ł odwo ł a ń z ł o ż onych powy ż ej 3 dni. Zgodnie bowiem z § 10 pkt 4 Taryfy „Odwo ł a ń od na ł o ż onych op ł at dodatkowych nie rozpatruje si ę , je ż eli od daty wystawienia op ł aty dodatkowej do czasu z ł o ż enia odwo ł ania min ęł o siedem dni”. Pracownicy KZK GOP obs ł uguj ą cy pasa ż erów zarówno w siedzibie KZK GOP przy ul. Wita Stwosza 31, jak i w punktach Obs ł ugi Pasa ż era zlokalizowanych w Sosnowcu i Gliwicach anulowali w tym okresie wszystkie na ł o ż one op ł aty w sytuacji, gdy pasa ż er b ę d ą cy nabywc ą imiennego biletu okresowego, którego nie posiada ł w trakcie kontroli i otrzyma ł wezwanie do uiszczenia op ł aty dodatkowej zg ł osi ł si ę z wa ż nym biletem do KZK GOP w terminie do 3 dni od daty wystawienia wezwania do zap ł aty op ł aty dodatkowej. W pozosta ł ych przypadkach, m.in. gdy pasa ż er zg ł osi ł si ę z wa ż nym biletem w terminie pó ź niejszym ni ż 3 dni od daty wystawienia wezwania do zap ł aty op ł aty dodatkowej, sporz ą dzane by ł o ka ż dorazowo pisemne odwo ł anie, przekazywane nast ę pnie Kierownikowi Dzia ł u Windykacji i Odwo ł a ń . Ka ż dy przypadek zg ł oszenia si ę pasa ż era w terminie pó ź niejszym ni ż 3 dni by ł rozpatrywany. Z wiedzy, któr ą posiadaj ą Kierownik Dzia ł u Windykacji oraz Kierownik Dzia ł u Kontroli Biletów nie jest znany przypadek odmowy anulowania lub odmowy zwrotu op ł aty dodatkowej za przejazd bez wa ż nego biletu w sytuacji, gdy pasa ż er b ę d ą cy nabywc ą imiennego biletu okresowego, którego nie posiada ł w trakcie kontroli i otrzyma ł wezwanie do uiszczenia op ł aty dodatkowej, zg ł osi ł si ę z wa ż nym biletem do KZK GOP w terminie pó ź niejszym ni ż 3 dni od daty wystawienia wezwania do zap ł aty op ł aty dodatkowej jednak nie pó ź niej ni ż 7 dni od daty jego wystawienia (dowód: karty nr 31-32) . KZK GOP poinformowa ł jednocze ś nie, i ż Uchwa łą Nr LXXXIV/12/2007 z dnia 27.09.2007r. Zgromadzenie KZK GOP dokona ł o zmian w obowi ą zuj ą cej Taryfie przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej. Zwi ą zek wyja ś ni ł , ż e Jedn ą ze zmian by ł o wprowadzenie 7-dniowego terminu na udokumentowanie przez podró ż nego posiadania wa ż nego dokumentu przewozu, którego nie mia ł podczas przejazdu. Powy ż sza zmiana obowi ą zuje od dnia 01.11.2007r. (dowód: karty nr 32, 64). W odniesieniu do drugiego postawionego w niniejszym post ę powaniu zarzutu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów KZK GOP podniós ł , ż e (…) w przypadku posiadania przez podró ż nego wa ż nego dokumentu przewozu, jak równie ż dokumentu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu, zastosowanie maj ą przepisy Kodeksu cywilnego, Prawa przewozowego oraz Taryfy przewozu osób i baga ż u. Podczas kontroli w poje ź dzie kontroler nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzi ć , czy pasa ż er nie posiada biletu lub dokumentu uprawniaj ą cego do przejazdu bezp ł atnego lub ulgowego wy łą cznie w trakcie podró ż y, czy te ż w ogóle brak jest tych dokumentów. Je ż eli zachodzi przypadek okre ś lony w § 10 pkt 1 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej KZK GOP tj. podró ż ny nie posiada biletu (dokumentu przewozu) i oka ż e go w terminie 7 dni, to zostaje mu anulowana op ł ata dodatkowa. Jednocze ś nie nie ma zastosowania w tym przypadku pobranie przewo ź nego, bowiem podró ż ny wniós ł ju ż op ł at ę za przejazd wykupuj ą c stosowny bilet okresowy. Nie mo ż na wi ę c żą da ć od pasa ż era po raz drugi 5 odp ł atno ś ci za przejazd. W drugim przypadku, o którym mowa w § 10 pkt 2 Taryfy tj., gdy podró ż ny nie posiada dokumentu uprawniaj ą cego do przejazdu bezp ł atnego lub ulgowego (…), to równie ż po okazaniu go w terminie 7 dni op ł ata dodatkowa zostaje mu anulowana. Je ż eli pasa ż er posiada dokument uprawniaj ą cy do przejazdu bezp ł atnego to pobranie przewo ź nego nie ma zastosowania, natomiast je ś li posiada uprawnienie do przejazdu ulgowego to przewo ź ne, czyli odp ł atno ść za przejazd ui ś ci ł ju ż kasuj ą c odpowiedni bilet. W ka ż dym z tych przypadków pobranie przewo ź nego b ę dzie mie ć zastosowanie, gdy podró ż ny nie oka ż e w terminie stosownych dokumentów (dowód: karty nr 206-207). Zwi ą zek poinformowa ł tak ż e, i ż Wed ł ug wiedzy s ł u ż b windykacyjnych KZK GOP nie jest znany przypadek uiszczenia przez podró ż nego kredytowej op ł aty dodatkowej (jak równie ż przewo ź nego) w przypadku posiadania przez niego biletu (dokumentu przewozu) lub dokumentu uprawniaj ą cego do przejazdu bezp ł atnego lub ulgowego, których nie posiada ł w trakcie podró ż y i zg ł osi ł si ę do KZK GOP wg wspomnianych wcze ś niej zasad. Dlatego te ż zdaniem KZK GOP nie nast ą pi ł y bezprawne dzia ł ania godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą ce na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (dowód: karta nr 207). KZK GOP wskaza ł ponadto, i ż (…) jest publicznym organizatorem komunikacji zbiorowej i w swej dzia ł alno ś ci stara si ę stosowa ć praktyk ę dobrego informowania, jednoznaczno ś ci i w ł a ś ciwej obs ł ugi pasa ż era. Stara si ę w ż aden sposób nie obci ąż a ć podró ż nych kosztami czy te ż innymi wymogami, które mog ą by ć zb ę dne. Jednocze ś nie dok ł ada stara ń , aby zapisy taryfowe by ł y jednoznaczne i czytelne oraz aby zapoznanie si ę z nimi nast ą pi ł o w rozs ą dnym czasie. Wydaje si ę (…), ż e Taryfa jest czytelna i nie zawiera dla przeci ę tnego czytelnika niezrozumia ł ych poj ęć . Jednocze ś nie nale ż y zauwa ż y ć , i ż zapisy zawarte w taryfie KZK GOP uwzgl ę dniaj ą wiele uwarunkowa ń wynikaj ą cych z innych przepisów prawnych wy ż szego rz ę du (ustaw i rozporz ą dze ń ). Ich cz ę ste i nieoczekiwane zmiany powoduj ą , i ż z uwagi na tryb stanowienia Taryfy KZK GOP powstaj ą sytuacje niespójno ś ci tych przepisów, ale KZK GOP stara si ę by nie skutkowa ł o to negatywnie dla podró ż nych. Ponadto, zgodnie z opiniami prawnymi, uregulowania prawne znajduj ą ce si ę w aktach prawnych wy ż szego rz ę du, nie powinny by ć powtarzane w takim dokumencie, jak Taryfa. St ą d te ż trudno ujmowa ć w Taryfie zapisy wynikaj ą ce z Kodeksu Cywilnego czy innych aktów prawnych (dowód: karta nr 207). Organ antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Komunikacyjny Zwi ą zek Komunalny Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach dzia ł a na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z pó ź n. zm.). KZK GOP jest zwi ą zkiem mi ę dzygminnym w rozumieniu art. 64 ust. 1 ww. ustawy. Cz ł onkami Zwi ą zku s ą 23 gminy z terenu województwa ś l ą skiego: Katowice, B ę dzin, Bobrowniki, Bytom, Che ł m Ś l ą ski, Chorzów, Czelad ź , D ą browa Górnicza, Imielin, Mys ł owice, Psary, Ruda Ś l ą ska, Siemianowice Ś l ą skie, S ł awków, Sosnowiec, Wojkowice, Zabrze, Ś wi ę toch ł owice, Gliwice, Knurów, Giera ł towice, Siewierz i Radzionków. Zwi ą zek zosta ł utworzony w celu wspólnego wykonywania zada ń w ł asnych ww. gmin okre ś lonych w art. 7 ust. 1 pkt 4) ustawy o samorz ą dzie gminnym tj. w celu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. Podstaw ą dzia ł ania KZK GOP jest Statut opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego z dnia 31 stycznia 2005 r. Nr 13, poz. 308 (dowód: karty nr 5-10). Zgodnie z § 3 ust. 2 Statutu, Zadania Zwi ą zku obejmuj ą w szczególno ś ci organizacj ę lokalnego transportu zbiorowego; utrzymanie i rozwój 6 infrastruktury Zwi ą zku; prowadzenie prac studialnych nad rozwojem systemów komunikacyjnych; inne prawa i obowi ą zki zwi ą zane z lokalnym transportem zbiorowym. Organem stanowi ą cym i kontrolnym Zwi ą zku jest Zgromadzenie, natomiast organem wykonawczym – Zarz ą d (§ 7 ust. 1 i 2 Statutu). Stosownie do § 12 ust. 5 Statutu do kompetencji Zgromadzenia KZK GOP nale ż y mi ę dzy innymi okre ś lanie zasad polityki taryfowej i ustalanie taryfy komunikacyjnej na obszarze dzia ł ania Zwi ą zku. Zgodnie z § 20 ust. 1 Statutu, Zarz ą d wykonuje natomiast uchwa ł y Zgromadzenia oraz realizuje zadania Zwi ą zku okre ś lone przepisami prawa. Do zada ń Zarz ą du nale ż y mi ę dzy innymi przygotowywanie projektu taryfy komunikacyjnej w oparciu o przyj ę te przez Zgromadzenie zasady polityki taryfowej (§ 20 ust. 3 pkt 5 Statutu). W toku post ę powania ustalono, ż e w dniu 14 wrze ś nia 2006 r. Zgromadzenie KZK GOP przyj ęł o Uchwa łę Nr LXXVIII/12/2006 w sprawie: Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej KZK GOP w Katowicach (zwana dalej „Taryf ą ”) (dowód: karty nr 11-18). § 9 Taryfy zawiera postanowienia dotycz ą ce „Kontroli biletów”. Maj ą one nast ę puj ą ce brzmienie (dowód: karta nr 15 verte): „§ 9. Kontrola biletów. 1. Przebywaj ą c w poje ź dzie pasa ż er jest zobowi ą zany do posiadania i okazywania kontroluj ą cym wa ż nych biletów oraz dokumentów uprawniaj ą cych do przejazdów bezp ł atnych lub ulgowych. 2. Kontrolerzy (konduktorzy) uprawnieni s ą do sprawdzania, czy pasa ż er podró ż uje (przewozi baga ż lub zwierz ę ta) na podstawie wa ż nego biletu oraz czy korzystaj ą c z bezp ł atnych lub ulgowych przejazdów posiada dokumenty uprawniaj ą ce do tego. Kontrolerzy (konduktorzy) mog ą te ż sprawdza ć , czy podró ż (przewóz) odbywa si ę zgodnie z zasadami porz ą dkowymi w komunikacji miejskiej Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego w Katowicach. W razie stwierdzenia braku wa ż nego biletu lub w razie stwierdzenia braku dokumentu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego albo ulgowego przejazdu (…) kontroler (konduktor) pobiera zgodnie z cennikiem op ł at ę dodatkow ą gotówkow ą lub wystawia protokó ł – wezwanie do zap ł aty wraz z przewo ź nym. 3. Pasa ż er, który podró ż uje (przewozi baga ż lub zwierz ę ta) niezgodnie z Taryf ą zobowi ą zany jest do uiszczenia op ł aty dodatkowej oraz przewo ź nego zgodnie z Cennikiem. Wystawiony pasa ż erowi druk op ł aty dodatkowej za przejazd bez wa ż nego biletu zast ę puje bilet i pozwala na doko ń czenie podró ż y w tym poje ź dzie. Za naruszenie Taryfy uwa ż a si ę jazd ę bez wa ż nego biletu, a w szczególno ś ci jazd ę : a. bez biletu (jednorazowego, okresowego), b. z biletem nieskasowanym, c. z biletem zniszczonym, podrobionym lub przerobionym w szczególno ś ci w sposób niezgodny z uprawnieniami wynikaj ą cymi z rodzaju biletu, d. z biletem niewype ł nionym, wype ł nionym nieprawid ł owo lub w przypadku, gdy z biletu korzysta inna osoba ni ż wymieniona na nim (dotyczy biletów okresowych imiennych), e. z biletami, które nie obowi ą zuj ą na liniach KZK GOP, f. z biletem o zani ż onej op ł acie (…)”. W § 10 Taryfy zawarte s ą postanowienia dotycz ą ce „Odwo ł a ń od na ł o ż onych op ł at dodatkowych”. Ich tre ść jest nast ę puj ą ca (dowód: karta nr 16): „§ 10. Odwo ł ania od na ł o ż onych op ł at dodatkowych. 7 1. Nabywca imiennego biletu okresowego, który korzysta ł ze ś rodków komunikacyjnych KZK GOP zgodnie z nabytym uprawnieniem, a w trakcie kontroli nie posiada ł biletu i otrzyma ł protokó ł wezwanie do uiszczenia op ł aty dodatkowej mo ż e uzyska ć anulowanie op ł aty dodatkowej, o ile zg ł osi si ę z tym biletem (zakupionym przed kontrol ą biletow ą ) do KZK GOP w ci ą gu trzech dni (licz ą c od daty wystawienia protoko ł u – wezwania). 2. Osoba, która korzysta ł a z przejazdu bezp ł atnego lub ulgowego i w trakcie kontroli nie posiada ł a (…) wa ż nego dokumentu uprawniaj ą cego j ą do takiego przejazdu mo ż e uzyska ć anulowanie op ł aty dodatkowej. Warunkiem anulowania op ł aty dodatkowej jest zg ł oszenie si ę do KZK GOP w ci ą gu siedmiu dni (licz ą c od dnia przewozu) i przedstawienie dokumentu uprawniaj ą cego do korzystania z przejazdu bezp ł atnego lub ulgowego oraz uiszczenie op ł aty manipulacyjnej w wysoko ś ci okre ś lonej w Cenniku. 3. Przy anulowaniu op ł aty dodatkowej w trybie § 10 pkt 1 i 2 KZK GOP pobiera op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci okre ś lonej w Cenniku. 4. Odwo ł a ń od na ł o ż enia op ł at dodatkowych nie rozpatruje si ę , je ż eli od daty wystawienia op ł aty dodatkowej do czasu z ł o ż enia odwo ł ania min ęł o siedem dni”. W toku przeprowadzonego w sprawie dzia ł alno ś ci KZK GOP post ę powania wyja ś niaj ą cego (sygn. akt RKT-400-20/07/MI) organ antymonopolowy – w celu ustalenia, czy postanowienie zawarte w § 10 ust. 1 Taryfy przewozu osób i baga ż u ma charakter szczególny wzgl ę dem § 10 ust. 4 Taryfy – zwróci ł si ę do KZK GOP o wyja ś nienie zwi ą zku pomi ę dzy ww. postanowieniami oraz wskazanie, w jakich okoliczno ś ciach znajduje zastosowanie ka ż dy z nich (dowód: karta nr 19 verte). W odpowiedzi Zwi ą zek poinformowa ł , ż e Zapisy § 10 pkt 1 Taryfy przewozu (…) dotycz ą tylko i wy łą cznie osób, które w trakcie kontroli nie posiada ł y przy sobie wcze ś niej zakupionego imiennego biletu okresowego. S ą to zatem osoby, które bezspornie mog ą udokumentowa ć fakt posiadania biletu zakupionego przed kontrol ą . Zastosowana jest wówczas procedura uproszczona nie wymagaj ą ca z ł o ż enia odwo ł ania, dzi ę ki której op ł ata dodatkowa zostaje anulowana w trybie okre ś lonym w Taryfie, po okazaniu przez pasa ż era biletu i uiszczeniu przez niego op ł aty manipulacyjnej w wysoko ś ci 10 z ł . Procedura ta mo ż liwa jest do przeprowadzenia w siedzibie KZK GOP przez pracowników Dzia ł u Windykacji oraz w Punktach Obs ł ugi Pasa ż era w Sosnowcu i Gliwicach. Natomiast zapisy § 10 pkt 4 (…) dotycz ą odwo ł a ń od op ł at dodatkowych, których podstaw ą wystawienia by ł o inne naruszenie Taryfy wymienione w § 9 pkt 3. Zwi ą zek wskaza ł tak ż e, ż e informacja o przys ł uguj ą cych pasa ż erowi terminach odwo ł a ń od na ł o ż onej op ł aty dodatkowej zamieszczona jest na rewersie wezwania do uiszczenia op ł aty dodatkowej (dowód: karty nr 20 verte – 21). W toku post ę powania KZK GOP przedstawi ł wzór wezwania do uiszczenia op ł aty dodatkowej, o jakim mowa powy ż ej (dowód: karty nr 22, 63). Ustalono, ż e zawiera ł on informacj ę w nast ę puj ą cym brzmieniu: „INFORMACJA Pasa ż er, który nie posiada ł w trakcie kontroli biletu imiennego, mo ż e ubiega ć si ę o anulowanie op ł aty dodatkowej, je ż eli w ci ą gu 3 dni przedstawi w Biurze KZK GOP wa ż ny bilet okresowy imienny czytelnie wype ł niony w sposób trwa ł y (zakupiony przed kontrol ą ) wraz z protoko ł em sporz ą dzonym przez kontrolera i dowód to ż samo ś ci. Za anulowanie w ww. przypadku op ł aty dodatkowej pobiera si ę op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci okre ś lonej w Cenniku. W pozosta ł ych przypadkach pasa ż erowi s ł u ż y prawo odwo ł ania od ustale ń protoko ł u w ci ą gu 7 dni od daty jego wystawienia”. 8 W toku post ę powania ustalono równie ż , ż e postanowieniem przewiduj ą cym, ż e nabywca imiennego biletu okresowego mo ż e uzyska ć anulowanie op ł aty dodatkowej pod warunkiem przedstawienia wa ż nego imiennego biletu okresowego w ci ą gu trzech dni od daty wystawienia wezwania do uiszczenia op ł aty dodatkowej, KZK GOP pos ł ugiwa ł si ę nieprzerwanie od 1994 r. Po raz pierwszy zapis w przedmiotowym brzmieniu zosta ł zamieszczony w § 9 ust. 1 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej KZK GOP wprowadzonej Uchwa łą Nr 17/94 Zarz ą du KZK GOP z dnia 17.05.1994r. (dowód: karty nr 29-29 verte, 111, 132, 145, 153, 160, 170, 181, 196). W toku przeprowadzonego post ę powania ustalono równie ż , ż e w tre ś ci obowi ą zuj ą cej w KZK GOP Taryfy przewozu osób i baga ż u dokonano zmiany brzmienia § 10 ust. 1. W dniu 27 wrze ś nia 2007r. Zgromadzenie KZK GOP przyj ęł o Uchwa łę Nr LXXXIV/12/2007, na mocy której § 10 ust. 1 Taryfy otrzyma ł nast ę puj ą c ą tre ść : Nabywca imiennego biletu okresowego, który korzysta ł ze ś rodków komunikacyjnych KZK GOP zgodnie z nabytym uprawnieniem, a w trakcie kontroli nie posiada ł biletu i otrzyma ł protokó ł – wezwanie do uiszczenia op ł aty dodatkowej mo ż e uzyska ć anulowanie op ł aty dodatkowej o ile zg ł osi si ę z tym biletem (zakupionym przed kontrol ą biletow ą ) do KZK GOP w ci ą gu siedmiu dni (licz ą c od daty wystawienia protoko ł u – wezwania). Zapis o powy ż szej tre ś ci obowi ą zuje od dnia 1 listopada 2007 r. (dowód: karty nr 32, 64). Zwi ą zek poinformowa ł tak ż e, ż e w nast ę pstwie wprowadzonej zmiany, zaktualizowany tekst Taryfy przewozu osób i baga ż u w KZK GOP zosta ł zamieszczony na stronach internetowych: www.kzkgop.com.pl oraz http://bip.kzkgop.pl (dowód: karta nr 70). Ponadto podj ę te zosta ł y dzia ł ania maj ą ce na celu zamieszczenie we wszystkich pojazdach wykonuj ą cych us ł ugi na zlecenie Zwi ą zku informacji (w formie samoprzylepnej naklejki) zawieraj ą cej aktualny wyci ą g z obowi ą zuj ą cej Taryfy (dowód: karta nr 71, 199). W dniu 26.10.2007r. do przewo ź ników wykonuj ą cych us ł ugi z zakresu lokalnego transportu zbiorowego na terenie KZK GOP wys ł ane zosta ł y pisma z pro ś b ą o wymian ę , zgodnie z tre ś ci ą zawartych z KZK GOP umów, zamieszczonych w pojazdach (w formie naklejek) informacji taryfowych do dnia 01.11.2007r. (dowód: karty nr 71, 200-204). Ponadto ustalono, ż e w zwi ą zku z dokonaniem w tre ś ci Taryfy zmiany, o której mowa powy ż ej, KZK GOP wprowadzi ł o do obrotu nowe druki wezwa ń do uiszczenia op ł at dodatkowych (dowód: karty nr 72-77). Na ich rewersie znajduje si ę informacja o nast ę puj ą cej tre ś ci: „INFORMACJA Pasa ż er, który nie posiada ł w trakcie kontroli biletu imiennego, mo ż e ubiega ć si ę o anulowanie op ł aty dodatkowej, je ż eli w ci ą gu 7 dni przedstawi w Biurze KZK GOP wa ż ny bilet okresowy imienny czytelnie wype ł niony w sposób trwa ł y (zakupiony przed kontrol ą ) wraz z protoko ł em sporz ą dzonym przez kontrolera i dowód to ż samo ś ci. Za anulowanie w ww. przypadku op ł aty dodatkowej pobiera si ę op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci okre ś lonej w cenniku. W pozosta ł ych przypadkach pasa ż erowi s ł u ż y prawo odwo ł ania od ustale ń protoko ł u w ci ą gu 14 dni od daty jego wystawienia”. W trakcie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustalono równie ż , i ż zgodnie z postanowieniami Taryfy przewozu osób i baga ż u w KZK GOP, w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli, i ż pasa ż er podró ż uje bez wa ż nego biletu b ą d ź bez dokumentu potwierdzaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu wystawiane jest wezwanie do uiszczenia op ł aty dodatkowej wraz z op ł at ą za jednorazowy przejazd. Wynika to z brzmienia zacytowanego wcze ś niej § 9 ust. 2 Taryfy, zdanie ostatnie, zgodnie z którym W razie stwierdzenia braku wa ż nego biletu lub w razie stwierdzenia braku dokumentu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego albo ulgowego 9 przejazdu (…) kontroler (konduktor) pobiera zgodnie z cennikiem op ł at ę dodatkow ą gotówkow ą lub wystawia protokó ł – wezwanie do zap ł aty wraz z przewo ź nym . Powy ż sze znajduje potwierdzenie równie ż w tre ś ci Cennika op ł at KZK GOP b ę d ą cego cz ęś ci ą obowi ą zuj ą cej Taryfy przewozu osób i baga ż u (dowód: karty nr 16 verte-18). Pkt V Cennika op ł at KZK GOP okre ś la wysoko ść op ł at dodatkowych za przejazd niezgodnie z postanowieniami Taryfy. Jego tre ść jest nast ę puj ą ca (dowód: karty nr 17 – 17 verte): „V. Op ł aty dodatkowe 1) (…) 2) (…) 3) op ł ata dodatkowa za przejazd bez wa ż nego biletu: 90 z ł , p ł atna do 7 dni – 60 z ł , 4) op ł ata dodatkowa za przejazd bez wa ż nego biletu p ł atna w miejscu kontroli wynosi – 50 z ł , 5) op ł ata dodatkowa za przewóz baga ż u (zwierz ą t) bez wa ż nego biletu lub niezgodnie z Taryf ą za przejazd bez dokumentu potwierdzaj ą cego posiadanie uprawnienia do ulg, a tak ż e za przejazd z niewa ż nym dokumentem potwierdzaj ą cym uprawnienia do ulg: 50 z ł , p ł atna do 7 dni – 40 z ł , 6) op ł ata dodatkowa za przewóz baga ż u (zwierz ą t) bez wa ż nego biletu lub niezgodnie z Taryf ą oraz za przejazd bez dokumentu potwierdzaj ą cego posiadanie uprawnienia do ulg, a tak ż e za przejazd z niewa ż nym dokumentem potwierdzaj ą cym uprawnienie do ulg p ł atna w miejscu kontroli : 29 z ł , 7) op ł ata dodatkowa za spowodowanie zatrzymania lub zmiany trasy ś rodka transportowego bez uzasadnionej przyczyny 200 z ł . Do op ł at dodatkowych okre ś lonych w pkt V 3) i 5) Cennika Op ł at dolicza si ę op ł at ę za przewóz jednorazowy zgodnie z pkt I ppkt 1 Cennika op ł at”. Wysoko ść op ł at za przewóz jednorazowy – zgodnie z Pkt I ppkt 1 Cennika – kszta ł tuje si ę w nast ę puj ą cy sposób (dowód: karta nr 16 verte): STREFA NORMALNY ULGOWY 1. W granicach jednego miasta (gminy) 2,40 z ł 1,20 z ł 2. W granicach dwóch, s ą siaduj ą cych miast (gmin) 2,90 z ł 1,45 z ł 3. W granicach trzech i wi ę cej miast (gmin) 3,50 z ł 1,75 z ł Z brzmienia pkt V Cennika oraz z brzmienia § 9 ust. 2 Taryfy wynika zatem, ż e w przypadku nieposiadania przez podró ż nego wa ż nego biletu oraz w przypadku nieposiadania dokumentu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do ulgowego lub bezp ł atnego przejazdu podró ż ny obowi ą zany jest ui ś ci ć zarówno op ł at ę dodatkow ą , jak równie ż op ł at ę za przewóz jednorazowy (przewo ź ne). Potwierdzaj ą to równie ż informacje zamieszczone na wezwaniu do zap ł aty op ł aty dodatkowej Dokument ten oznaczony jest bowiem jako: „PROTOKÓ Ł – Wezwanie do uiszczenia op ł aty dodatkowej w wysoko ś ci … + przewo ź ne … z ł … gr ”. (dowód: karty nr 63, 72-77, 208, 210, 212, 217, 223, 229, 231, 234, 236, 241, 249, 252, 255). W trakcie post ę powania ustalono równie ż , i ż postanowieniami o tre ś ci zakwestionowanej w pkt II niniejszej Decyzji, tj. postanowieniami przewiduj ą cymi mo ż liwo ść anulowania jedynie op ł aty dodatkowej z wy łą czeniem op ł aty za jednorazowy przejazd, KZK GOP pos ł uguje si ę nieprzerwanie od roku 1994. Po raz pierwszy zamieszczono je w Taryfie 10 wprowadzonej Uchwa łą Zarz ą du KZK GOP Nr 17/94 z dnia 17 maja 1994 r. (dowód: karty nr 29-29 verte, 91 – 92, 111, 132, 145, 153, 160, 170, 181, 196). W toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów KZK GOP w pi ś mie z dnia 09.11.2007r. poinformowa ł , ż e Szacuje si ę , i ż aktualnie z komunikacji miejskiej organizowanej przez KZK GOP korzysta miesi ę cznie ok. […] pasa ż erów posiadaj ą cych imienne bilety miesi ę czne b ą d ź kwartalne (dowód: karta nr 32). Zwi ą zek poda ł tak ż e, ż e w 2007 roku konsumenci korzystaj ą cy z us ł ug KZK GOP w […] przypadkach uzyskali anulowanie op ł aty dodatkowej na podstawie § 10 ust. 1 i 2 Taryfy. W 2008 roku, wed ł ug stanu na dzie ń 14.01.2008r., odnotowano natomiast […] takich przypadków (dowód: karta nr 227). W trakcie przeprowadzonego post ę powania KZK GOP poinformowa ł , ż e wed ł ug jego szacunków wysoko ść dochodów wykonanych Zwi ą zku w 2007 r. zamkn ęł a si ę kwot ą 399 410 255,10 PLN, z czego 210 979 225,59 PLN stanowi ą dochody ze sprzeda ż y biletów, za ś 156 270 340 PLN – wp ł aty gmin cz ł onkowskich KZK GOP na dofinansowanie zada ń bie żą cych (dowód: karta nr 227). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Przepis art. 24 ust. 2 ww. ustawy stanowi, ż e Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.); 2) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 12) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę terminem „w szczególno ś ci”, co oznacza, ż e ma on charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. W zwi ą zku z tym, w celu konkretyzacji przes ł anki bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw. Dopiero na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem. Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie nast ę puj ą cych przes ł anek: − zachowanie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci, − zachowanie powy ż sze musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem lub gdy nie dope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina 11 sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. Druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest natomiast spe ł niona wówczas, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni bowiem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym; znajduje zastosowanie wówczas, gdy okre ś lone zachowanie dotyka nieokre ś lonej z góry liczby uczestników rynku. Jak wynika z brzmienia art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakaz stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów skierowany jest do przedsi ę biorców. W zwi ą zku z powy ż szym przed przyst ą pieniem do merytorycznej oceny postawionych w niniejszej sprawie zarzutów rozwa ż enia wymaga, czy Komunikacyjnemu Zwi ą zkowi Komunalnemu Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego w Katowicach mo ż na przypisa ć status przedsi ę biorcy w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 1) lit. a) ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsi ę biorc ę rozumie si ę osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą oraz jednostk ę organizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej. KZK GOP jest zwi ą zkiem mi ę dzygminnym w rozumieniu art. 64 ust. 1 ustawy o samorz ą dzie gminnym. Zwi ą zki takie – zgodnie z art. 65 ust. 2 ww. ustawy – maj ą osobowo ść prawn ą . Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, ż e KZK GOP jest osob ą prawn ą . KZK GOP zosta ł utworzony w celu wykonywania zada ń w ł asnych zrzeszonych w nim gmin okre ś lonych w art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o samorz ą dzie gminnym tj. w celu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty samorz ą dowej w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. Zadania w ł asne gminy w zakresie zbiorowego transportu lokalnego stanowi ą kategori ę zada ń u ż yteczno ś ci publicznej. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 4 ustawy o samorz ą dzie gminnym „zadaniami u ż yteczno ś ci publicznej s ą zadania w ł asne gminy, okre ś lone w art. 7 ust. 1, których celem jest bie żą ce i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludno ś ci w drodze ś wiadczenia us ł ug powszechnie dost ę pnych”. Dzia ł alno ść polegaj ą ca na organizowaniu us ł ug lokalnego transportu zbiorowego zaspokaja zbiorowe potrzeby ludno ś ci. Niew ą tpliwie, aby potrzeby te by ł y w pe ł ni zaspokojone, us ł ugi te ś wiadczone s ą w sposób nieprzerwany, na bie żą co. Nale ż y tak ż e uzna ć , i ż us ł ugi powy ż sze s ą powszechnie dost ę pne; ka ż dy potencjalny odbiorca ma do nich wolny dost ę p. Sumuj ą c przes ł anki wskazane w powo ł anych przepisach nale ż y uzna ć , i ż dzia ł alno ść KZK GOP polegaj ą ca na organizowaniu lokalnego transportu zbiorowego na terenie gmin cz ł onkowskich Zwi ą zku jest zadaniem u ż yteczno ś ci publicznej. KZK GOP jako osoba prawna organizuj ą ca us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej w zakresie lokalnego transportu zbiorowego posiada zatem przymiot przedsi ę biorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1) lit. a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podlega zatem ograniczeniom wynikaj ą cym z art. 24 ww. ustawy. I. W niniejszej sprawie Komunikacyjnemu Zwi ą zkowi Komunalnemu Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego w Katowicach postawiono zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cej na naruszeniu art. 33a ust. 3b ustawy Prawo przewozowe w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a tej ustawy poprzez zamieszczenie w Taryfie przewozu osób 12 i baga ż u w komunikacji miejskiej KZK GOP postanowienia przewiduj ą cego, ż e Nabywca imiennego biletu okresowego, który korzysta ł ze ś rodków komunikacyjnych KZK GOP zgodnie z nabytym uprawnieniem, a w trakcie kontroli nie posiada ł biletu i otrzyma ł protokó ł – wezwanie do uiszczenia op ł aty dodatkowej mo ż e uzyska ć anulowanie op ł aty dodatkowej o ile zg ł osi si ę z tym biletem (zakupionym przed kontrol ą biletow ą ) do KZK GOP w ci ą gu trzech dni (licz ą c od daty wystawienia protoko ł u – wezwania). Dla stwierdzenia, ż e w powy ż szym zakresie dosz ł o do naruszenia przez KZK GOP art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w pierwszej kolejno ś ci zachodzi konieczno ść wykazania, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem rozpatrywanego zarzutu nosi znamiona bezprawno ś ci. Art. 33a ust. 3b) ustawy Prawo przewozowe stanowi, ż e W razie posiadania przez podró ż nego wa ż nego dokumentu przewozu, którego nie mia ł podczas przejazdu, do zwrotu i umarzania nale ż no ś ci za przewóz i op ł aty dodatkowej stosuje si ę przepis ust. 3a zdanie drugie. Art. 33a ust. 3a zdanie drugie ustawy Prawo przewozowe przewiduje natomiast, ż e Pobrana nale ż no ść za przewóz i op ł ata dodatkowa, po uiszczeniu op ł aty manipulacyjnej odpowiadaj ą cej kosztom poniesionym przez przewo ź nika, podlegaj ą zwrotowi, a w przypadku wezwania do zap ł aty umorzeniu, w przypadku udokumentowania przez podró ż nego, nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przewozu, uprawnie ń do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu. Z powo ł anych przepisów wynika zatem, ż e w przypadku, gdy podró ż ny w chwili kontroli biletowej nie posiada ł ze sob ą wa ż nego dokumentu przewozu, mo ż e uzyska ć zwrot lub anulowanie op ł aty dodatkowej, je ż eli udokumentuje, nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przewozu, i ż posiada ł wa ż ny dokument przewozu. Wyra ż ona w art. 33a ust. 3b w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a ustawy Prawo przewozowe zasada nie znajduje jednak odzwierciedlenia w tre ś ci § 10 ust. 1 Taryfy, który – w brzmieniu obowi ą zuj ą cym do dnia 1 listopada 2007 r. – stanowi ł , ż e Nabywca imiennego biletu okresowego, który korzysta ł ze ś rodków komunikacyjnych KZK GOP zgodnie z nabytym uprawnieniem, a w trakcie kontroli nie posiada ł biletu i otrzyma ł protokó ł – wezwanie do uiszczenia op ł aty dodatkowej mo ż e uzyska ć anulowanie op ł aty dodatkowej, o ile zg ł osi si ę z tym biletem (zakupionym przed kontrol ą biletow ą ) do KZK GOP w ci ą gu trzech dni (licz ą c od dnia wystawienia protoko ł u – wezwania). Kwestionowane postanowienie Taryfy przewidywa ł o zatem mo ż liwo ść anulowania op ł aty dodatkowej w sytuacji, gdy podró ż ny udokumentuje prawo do przejazdu w terminie 3 dni od dnia wystawienia wezwania do uiszczenia op ł aty dodatkowej. Bior ą c pod uwag ę , ż e dzie ń wystawienia przedmiotowego wezwania jest dniem przewozu stwierdzi ć nale ż y, i ż w obowi ą zuj ą cej w KZK GOP Taryfie przewozu osób i baga ż u skrócony zosta ł okres czasu, jaki – zgodnie z art. 33a ust. 3b) Prawa przewozowego – przys ł uguje konsumentowi na przedstawienie wa ż nego dokumentu przewozu celem zwrotu b ą d ź anulowania op ł aty dodatkowej. Zgodnie z Taryf ą jest to tylko 3 dni od dnia przewozu, natomiast zgodnie z przepisami Prawa przewozowego – 7 dni. W ocenie organu antymonopolowego nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, ż e § 10 ust. 1 Taryfy nosi znamiona bezprawno ś ci i pozostaje w sprzeczno ś ci z art. 33a ust. 3b ustawy Prawo przewozowe w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a tej ż e ustawy. W tym miejscu nale ż y odnie ść si ę równie ż do wyja ś nie ń Zwi ą zku przedstawionych w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w których podniós ł on, ż e postanowienia Taryfy nie przewidywa ł y, ż e KZK GOP nie b ę dzie rozpatrywa ł odwo ł a ń od na ł o ż onych op ł at dodatkowych w terminie pó ź niejszym ni ż 3 dni od daty wystawienia wezwania do uiszczenia op ł aty dodatkowej. Zwi ą zek podniós ł bowiem, i ż zgodnie z § 10 ust. 4 Taryfy Odwo ł a ń od na ł o ż onych op ł at dodatkowych nie rozpatruje si ę , je ż eli od daty wystawienia op ł aty 13 dodatkowej do czasu z ł o ż enia odwo ł ania min ęł o siedem dni. Zwi ą zek podniós ł , i ż w sytuacji, gdy (…) pasa ż er zg ł osi ł si ę z wa ż nym biletem w terminie pó ź niejszym ni ż 3 dni od daty wystawienia wezwania do zap ł aty op ł aty dodatkowej, sporz ą dzane by ł o ka ż dorazowo pisemne odwo ł anie, przekazywane nast ę pnie Kierownikowi Dzia ł u Windykacji i Odwo ł a ń . Ka ż dy przypadek zg ł oszenia si ę pasa ż era w terminie pó ź niejszym ni ż 3 dni by ł rozpatrywany (dowód: karty nr 31-32). Z wyja ś nie ń z ł o ż onych przez KZK GOP wynika zatem, ż e w przypadku, gdy konsument zg ł osi ł si ę – celem anulowania op ł aty dodatkowej – z wa ż nym dokumentem przewozu w terminie pó ź niejszym ni ż 3 dni od dnia przewozu, jednak ż e nie pó ź niej ni ż 7 dni od dnia przewozu, zastosowanie znajdowa ł § 10 ust. 4 Taryfy. W ocenie organu antymonopolowego powy ż sze wyja ś nienia – niezale ż nie od tego, w jaki sposób KZK GOP faktycznie post ę powa ł na rynku – nie zmieniaj ą dokonanej przez organ antymonopolowy oceny zakwestionowanego § 10 ust. 1 Taryfy jako bezprawnego. Po pierwsze stwierdzi ć nale ż y, i ż wyja ś nienia Zwi ą zku przedstawione w odpowiedzi na postawiony zarzut nie znajduj ą potwierdzenia w jego wcze ś niejszych wyja ś nieniach, jakie z ł o ż one zosta ł y w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego przeprowadzonego pod sygn. akt RKT- 400-20/07/MI. Wskaza ć nale ż y, ż e w trakcie przedmiotowego post ę powania organ antymonopolowy zwróci ł si ę do KZK GOP o wskazanie, w jaki sposób nale ż y interpretowa ć § 10 ust. 1 i § 10 ust. 4 Taryfy oraz jaki jest zwi ą zek pomi ę dzy ww. postanowieniami Taryfy (dowód: karta nr 19 verte). Z przedstawionych przez Zwi ą zek wyja ś nie ń wynika, ż e § 10 ust. 1 Taryfy by ł postanowieniem szczególnym wzgl ę dem § 10 ust. 4, a ww. postanowienia nie mia ł y charakteru uzupe ł niaj ą cego si ę . Zwi ą zek w pi ś mie z dnia 30.05.2007r. wyja ś ni ł bowiem jednoznacznie, ż e postanowienia zawarte w § 10 ust. 4 Taryfy dotycz ą odwo ł a ń od op ł at dodatkowych, których podstaw ą na ł o ż enia by ł o inne ni ż wskazane w § 10 ust. 1 naruszenie postanowie ń Taryfy tj. naruszenie, o jakim mowa w § 9 ust. 3 Taryfy (dowód: karty nr 20-21). Wyja ś nienia Zwi ą zku prowadz ą zatem do wniosku, ż e anulowanie op ł aty dodatkowej za przejazd bez imiennego biletu okresowego mog ł o nast ą pi ć wy łą cznie w trybie § 10 ust. 1 Taryfy, a wi ę c pod warunkiem udokumentowania faktu posiadania imiennego biletu okresowego w terminie 3 dni od dnia przewozu. Z ł o ż enie odwo ł ania od na ł o ż onej op ł aty dodatkowej w terminie 7 dni od dnia przewozu by ł o natomiast mo ż liwe w przypadku innego ni ż opisane powy ż ej naruszenia postanowie ń Taryfy. Po drugie stwierdzi ć nale ż y, i ż taka interpretacja postanowie ń Taryfy znajduje potwierdzenie równie ż w brzmieniu informacji zamieszczonej na rewersie wezwania do uiszczenia op ł aty dodatkowej, która stanowi ł a, i ż Pasa ż er, który nie posiada ł w trakcie kontroli biletu imiennego, mo ż e ubiega ć si ę o anulowanie op ł aty dodatkowej, je ż eli w ci ą gu 3 dni przedstawi w Biurze KZK GOP wa ż ny bilet okresowy imienny czytelnie wype ł niony w sposób trwa ł y (zakupiony przed kontrol ą ) wraz z protoko ł em sporz ą dzonym przez kontrolera i dowód to ż samo ś ci. (…) W pozosta ł ych przypadkach pasa ż erowi s ł u ż y prawo odwo ł ania od ustale ń protoko ł u w ci ą gu 7 dni od daty jego wystawienia”. W tre ś ci powy ż szej informacji mowa jest zatem o zasadach anulowania op ł aty dodatkowej w przypadku nie posiadania przez pasa ż era w chwili kontroli biletowej zakupionego wcze ś niej wa ż nego dokumentu przewozu oraz o „pozosta ł ych przypadkach” b ę d ą cych podstaw ą do na ł o ż enia op ł aty dodatkowej (np. przejazd z biletem nieskasowanym, zniszczonym, podrobionym, o zani ż onej op ł acie i in.). W pierwszym z tych przypadków anulowanie op ł aty dodatkowej by ł o mo ż liwe pod warunkiem przedstawienia imiennego biletu okresowego w terminie 3 dni od daty przewozu, za ś w „pozosta ł ych przypadkach” istnia ł a mo ż liwo ść wniesienia odwo ł ania od na ł o ż onej op ł aty dodatkowej w terminie 7 dni od dnia przewozu. Postanowienia Taryfy w powi ą zaniu z wyja ś nieniami Zwi ą zku i informacjami zamieszczanymi na wezwaniach do uiszczenia op ł aty dodatkowej jednoznacznie prowadz ą do wniosku, ż e – niezale ż nie od faktycznego post ę powania Zwi ą zku na rynku – § 10 ust. 1 Taryfy w brzmieniu obowi ą zuj ą cym do dnia 1 listopada 2007 r. by ł sformu ł owany w taki sposób, który 14 wprowadza ł konsumentów w b łą d co do przys ł uguj ą cych im na podstawie art. 33a ust. 3b w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a ustawy Prawo przewozowe uprawnie ń w zakresie mo ż liwo ś ci uzyskania anulowania op ł aty dodatkowej za przejazd bez wa ż nego biletu. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę stwierdzi ć nale ż y, ż e § 10 ust. 1 Taryfy w brzmieniu obowi ą zuj ą cym do dnia 1 listopada 2007 r. stoi w sprzeczno ś ci z art. 33a ust. 3b w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a ustawy Prawo przewozowe. Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka niezb ę dna do uznania zachowania KZK GOP za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy. Dla stwierdzenia, ż e w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci dowiedzenie, ż e zachowanie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem postawionego w niniejszej sprawie zarzutu godzi w interesy konsumentów. Rozpatruj ą c powy ż sz ą kwesti ę stwierdzi ć nale ż y, ż e na skutek zamieszczenia w tre ś ci Taryfy kwestionowanego postanowienia konsumenci nara ż eni zostali na realne i wymierne straty o charakterze finansowym b ę d ą ce skutkiem wynikaj ą cego z brzmienia § 10 ust. 1 Taryfy obowi ą zku uiszczenia op ł aty dodatkowej za przejazd bez wa ż nego biletu w sytuacji, gdy zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa nie powinni by ć do tego zobowi ą zani (tj. wówczas, gdy wa ż ny dokument przewozu zostanie przedstawiony 4-go, 5-go, 6-go lub 7-go dnia od daty wystawienia wezwania do zap ł aty op ł aty dodatkowej). Zgodnie z brzmieniem § 10 ust. 1 Taryfy anulowanie na ł o ż onej op ł aty dodatkowej by ł o bowiem mo ż liwe pod warunkiem udokumentowania faktu posiadania wa ż nego dokumentu przewozu w terminie 3 dni od daty wystawienia wezwania do uiszczenia op ł aty dodatkowej, podczas gdy zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa termin ten powinien wynosi ć 7 dni. W ten sposób zagro ż one zosta ł y ekonomiczne interesy najs ł abszych uczestników rynku. W powy ż szym kontek ś cie nale ż y zauwa ż y ć , jak kszta ł tuje si ę wysoko ść pobieranych przez KZK GOP op ł at dodatkowych. Zgodnie z obowi ą zuj ą cym w KZK GOP Cennikiem , op ł ata dodatkowa za przejazd bez wa ż nego biletu wynosi 90 z ł . Op ł ata uiszczona w terminie 7 dni od dnia sporz ą dzenia wezwania do zap ł aty to 60 z ł , za ś op ł ata uiszczona w miejscu kontroli – 50 z ł (dowód: karta nr 23). Nie s ą to zatem z punktu widzenia przeci ę tnego konsumenta kwoty bagatelne. Konieczno ść ich uiszczenia w sytuacji, gdy zgodnie z przepisami prawa konsument powinien by ć zwolniony z takiego obowi ą zku, stanowi zatem znacz ą c ą uci ąż liwo ść o charakterze finansowym. Ponadto stwierdzi ć nale ż y, ż e § 10 ust. 1 Taryfy narusza inne ni ż ekonomiczne interesy konsumentów, poniewa ż mo ż e wprowadza ć ich w b łą d co do istniej ą cych uprawnie ń wynikaj ą cych z ustawy Prawo przewozowe. Po zapoznaniu si ę z postanowieniami Taryfy oraz informacj ą widniej ą c ą na wezwaniu do uiszczenia op ł aty dodatkowej konsument mo ż e bowiem pozostawa ć w prze ś wiadczeniu, ż e dostarczenie wa ż nego dokumentu przewozu w terminie pó ź niejszym ni ż 3 dni od daty wystawienia wezwania do uiszczenia op ł aty dodatkowej, nie odniesie efektu w postaci anulowania tej ż e op ł aty. W zwi ą zku z tym konsumenci pozostaj ą c w b łę dnym prze ś wiadczeniu mogli nie podejmowa ć takiej próby w ogóle. W powy ż szym kontek ś cie odnie ść nale ż y si ę równie ż do wyja ś nie ń KZK GOP wskazuj ą cych na to, ż e w praktyce anulowanie op ł aty dodatkowej by ł o mo ż liwe równie ż w razie zg ł oszenia si ę przez konsumenta z wa ż nym dokumentem przewozu w terminie pó ź niejszym ni ż 3 dni od dnia wystawienia wezwania do wystawienia op ł aty dodatkowej. Powy ż sza okoliczno ść pozostaje jednak bez znaczenia dla stwierdzenia, ż e Zwi ą zek dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Dla prawnego udowodnienia naruszenia zakazu, okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest bowiem konieczne wyst ą pienie na rynku skutków okre ś lonej praktyki. Bez znaczenia pozostaje zatem, czy KZK GOP faktycznie odmówi ł o 15 anulowania op ł aty dodatkowej w przypadku przedstawienia przez konsumenta wa ż nego dokumentu przewozu w terminie pó ź niejszym ni ż 3 dni od dnia przewozu. Istotne jest natomiast, ż e istnia ł y podstawy do takiej odmowy w oparciu o postanowienia obowi ą zuj ą cej Taryfy, i ż e w oparciu o brzmienie § 10 ust. 1 Taryfy konsumenci mogli zosta ć wprowadzeni w b łą d. Nale ż y mie ć na wzgl ę dzie, ż e zadaniem organu antymonopolowego jest nie tylko eliminowanie skutków dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, ale równie ż przeciwdzia ł anie wyst ą pieniu takich skutków. Wynika to wprost z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, ż e reguluje ona zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli praktyki te wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wystarczaj ą ca zatem jest hipotetyczna cho ć by mo ż liwo ść wyst ą pienia na rynku skutków praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Z drugiej strony wskaza ć jednak nale ż y, ż e w okoliczno ś ciach rozpatrywanej sprawy nie sposób jednoznacznie orzec, ż e kwestionowane zachowanie KZK GOP nie wywo ł a ł o skutków w postaci nara ż enia konsumentów na straty finansowe. Cz ęść konsumentów mog ł a bowiem zosta ć wprowadzona w b łą d co do ich uprawnie ń wynikaj ą cych z art. 33a ust. 3b) w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a Prawo przewozowe i zaniecha ć próby skorzystania z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń . W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, ż e praktyka KZK GOP godzi w interesy konsumentów. W celu stwierdzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e zachowania te godz ą w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni zatem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W przedmiotowej sprawie opisane dzia ł ania KZK GOP dotycz ą zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Antykonsumenckie ostrze stosowanych praktyk wymierzone jest bowiem we wszystkich rzeczywistych i potencjalnych konsumentów korzystaj ą cych z lokalnego transportu zbiorowego na terenie KZK GOP b ę d ą cych nabywcami miesi ę cznych lub kwartalnych biletów imiennych. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć prawo wszystkich konsumentów do otrzymania w tre ś ci Taryfy zgodnej z prawem informacji na temat wszystkich warunków umowy, do której przyst ę puj ą zakupuj ą c imienny bilet okresowy oraz prawo wszystkich konsumentów do korzystania z przewidzianych w Prawie przewozowym uprawnie ń w sposób nieograniczony postanowieniami ustalanej przez Zwi ą zek Taryfy przewozu osób i baga ż u. W przedmiotowej sprawie zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do uznania postawionego KZK GOP zarzutu za uzasadniony. Zakwestionowane w pkt I niniejszej Decyzji zachowanie Zwi ą zku nosi bowiem znamiona bezprawno ś ci oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Jednocze ś nie wskaza ć nale ż y, ż e ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, naruszenie przepisów której zosta ł o stwierdzone w niniejszej sprawie, wesz ł a w ż ycie w dniu 21 kwietnia 2007 r. Zakwestionowana przez organ antymonopolowy praktyka 16 Zwi ą zku zosta ł a natomiast zapocz ą tkowana przed dniem wej ś cia w ż ycie ww. ustawy tj. pod rz ą dami poprzednio obowi ą zuj ą cej ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.). Bior ą c powy ż sze pod uwag ę konieczne wydaje si ę przeanalizowanie zakwestionowanego zachowania KZK GOP równie ż w ś wietle nieobowi ą zuj ą cych ju ż przepisów. Dokonuj ą c takiej oceny stwierdzi ć nale ż y, ż e dzia ł anie KZK GOP b ę d ą ce przedmiotem oceny w niniejszej decyzji wyczerpuje równie ż znamiona zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 15 grudnia 2000 r. Przepis ten stanowi ł , ż e Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Tre ść powy ż szego przepisu odpowiada zatem brzmieniu aktualnie obowi ą zuj ą cego art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, którego naruszenie zosta ł o stwierdzone w przedmiotowym post ę powaniu. Z powy ż szego wynika, ż e praktyka KZK GOP polegaj ą ca na naruszeniu art. 33a ust. 3b w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a Prawa przewozowego w sposób opisany w niniejszej decyzji by ł aby uznana za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów równie ż pod rz ą dami ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku okre ś lonym w ust. 2 organ antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Stwierdzi ć nale ż y, ż e w okoliczno ś ciach sprawy zwi ą zanych z rozpatrywanym zarzutem spe ł nione zosta ł y przes ł anki pozwalaj ą ce na stwierdzenie, ż e KZK GOP zaniecha ł o stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W dniu 27 wrze ś nia 2007 r. Zgromadzenie KZK GOP przyj ęł o bowiem Uchwa łę Nr LXXXIV/12/2007, na mocy której § 10 ust. 1 Taryfy otrzyma ł nast ę puj ą c ą tre ść : Nabywca imiennego biletu okresowego, który korzysta ł ze ś rodków komunikacyjnych KZK GOP zgodnie z nabytym uprawnieniem, a w trakcie kontroli nie posiada ł biletu i otrzyma ł protokó ł - wezwanie do uiszczenia op ł aty dodatkowej mo ż e uzyska ć anulowanie op ł aty dodatkowej o ile zg ł osi si ę z tym biletem (zakupionym przed kontrol ą biletow ą ) do KZK GOP w ci ą gu siedmiu dni (licz ą c od daty wystawienia protoko ł u – wezwania). Ww. Uchwa ł a wesz ł a w ż ycie w dniu 1 listopada 2007 r. (dowód: karty nr 32, 64). § 10 ust. 1 Taryfy w brzmieniu obowi ą zuj ą cym od dnia 1 listopada 2007 r. pozostaje zatem w zgodzie z art. 33a ust. 3b w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a ustawy Prawo przewozowe w zakresie dotycz ą cym przys ł uguj ą cego konsumentom terminu na przedstawienie wa ż nego dokumentu przewozu celem umorzenia op ł aty dodatkowej za przejazd bez wa ż nego biletu. Dodatkowo podkre ś li ć nale ż y w kontek ś cie zaniechania przez KZK GOP stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, i ż Zwi ą zek podj ął dzia ł ania celem zapoznania konsumentów ze zmienion ą tre ś ci ą Taryfy. Jej znowelizowany tekst zosta ł zamieszczony na stronach internetowych KZK GOP. Zosta ł y tak ż e podj ę te czynno ś ci w celu zamieszczenia wyci ą gu z Taryfy we wszystkich pojazdach wykonuj ą cych us ł ugi przewozu zlecone przez KZK GOP. Ponadto do obrotu wprowadzone zosta ł y nowe druki wezwa ń do uiszczenia op ł aty dodatkowej uwzgl ę dniaj ą ce wprowadzon ą do Taryfy zmian ę (dowód: karty nr 70-77, 199-204) 17 W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec, jak w pkt I sentencji niniejszej decyzji. II. Kolejn ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, której stosowanie zarzucono KZK GOP w niniejszym post ę powaniu jest naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w ten sposób, ż e: a. w § 10 ust. 1 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach nie zamieszczono pe ł nej informacji wynikaj ą cej z art. 33a ust. 3b w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a ustawy Prawo przewozowe tj. informacji przewiduj ą cej, ż e w przypadku posiadania przez podró ż nego wa ż nego dokumentu przewozu, którego nie mia ł podczas przejazdu, nale ż no ść za przewóz (przewo ź ne) podlega zwrotowi lub umorzeniu – pod warunkiem udokumentowania przez podró ż nego nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przewozu faktu posiadania wa ż nego dokumentu przewozu, b. w § 10 ust. 2 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach nie zamieszczono pe ł nej informacji wynikaj ą cej z art. 33a ust. 3a ustawy Prawo przewozowe tj. informacji przewiduj ą cej, ż e w razie stwierdzenia braku wa ż nego dokumentu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu, nale ż no ść za przewóz (przewo ź ne) podlega zwrotowi lub umorzeniu – pod warunkiem udokumentowania przez podró ż nego nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przejazdu uprawnie ń do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oceniaj ą c, czy zakwestionowane zachowanie nosi znamiona bezprawno ś ci nale ż y wskaza ć po pierwsze, ż e stosownie do art. 33a ust. 3 ustawy Prawo przewozowe, W razie stwierdzenia braku odpowiedniego dokumentu przewozu przewo ź nik lub osoba przez niego upowa ż niona pobieraj ą w ł a ś ciw ą nale ż no ść za przewóz i op ł at ę dodatkow ą albo wystawiaj ą wezwanie do zap ł aty. Podobnie przedmiotowa kwestia zosta ł a unormowana w przypadku przejazdu bez dokumentu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu; zgodnie z art. 33a ust. 3a ww. ustawy, zdanie pierwsze, W razie stwierdzenia braku wa ż nego dokumentu przewozu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu przewo ź nik lub osoba przez niego upowa ż niona pobieraj ą w ł a ś ciw ą nale ż no ść za przewóz i op ł at ę dodatkow ą oraz wystawiaj ą wezwanie do zap ł aty. W my ś l powo ł anych przepisów, w ww. przypadkach pobierana jest zatem zarówno op ł ata dodatkowa, jak równie ż op ł ata za jednorazowy przejazd. Powy ż sza zasada znajduje równie ż odzwierciedlenie w postanowieniach obowi ą zuj ą cej w KZK GOP Taryfy przewozu osób i baga ż u. Zgodnie z jej zapisami, w przypadku przejazdu ś rodkami komunikacyjnymi KZK GOP z naruszeniem postanowie ń Taryfy wystawiane jest wezwanie do uiszczenia op ł aty dodatkowej wraz z przewo ź nym, czyli op ł at ą za jednorazowy przejazd. Wynika to z § 9 ust. 2 Taryfy (dowód: karta nr 15 verte), Pkt V Cennika (dowód: karta nr 17 verte), a tak ż e bezpo ś rednio z tre ś ci przedstawionych przez KZK GOP wezwa ń do uiszczenia op ł aty dodatkowej, które obejmuj ą zarówno wezwanie do uiszczenia wspomnianej op ł aty, jak i przewo ź nego (dowód: karty nr 63, 72-77, 208, 210, 212, 217, 223, 229, 231, 234, 236, 241, 249, 252, 255). Art. 33a ust. 3a i 3b ustawy Prawo przewozowe okre ś laj ą , w jakich okoliczno ś ciach op ł aty pobierane przy przejazdach bez odpowiedniego dokumentu przewozu b ą d ź bez dokumentu potwierdzaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu (tj. op ł aty dodatkowe i op ł aty za jednorazowy przejazd) mog ą zosta ć zwrócone lub umorzone. Stosownie do art. 33a ust. 3a tej ustawy, zdanie drugie, Pobrana nale ż no ść za przewóz i op ł ata dodatkowa, po 18 uiszczeniu op ł aty manipulacyjnej odpowiadaj ą cej kosztom poniesionym przez przewo ź nika, podlegaj ą zwrotowi, a w przypadku wezwania do zap ł aty – umorzeniu, w przypadku udokumentowania przez podró ż nego, nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przewozu, uprawnie ń do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu. Stosownie za ś do art. 33a ust. 3b Prawa przewozowego, W razie posiadania przez podró ż nego wa ż nego dokumentu przewozu, którego nie mia ł podczas przejazdu, do zwrotu i umarzania nale ż no ś ci za przewóz i op ł aty dodatkowej stosuje si ę przepis ust. 3a zdanie drugie. Z powo ł anych przepisów wynika zatem, ż e w przypadku, gdy podró ż ny w chwili kontroli biletowej nie posiada ł ze sob ą wa ż nego dokumentu przewozu b ą d ź dokumentu uprawniaj ą cego do przejazdu z ulg ą lub przejazdu darmowego, mo ż e on uzyska ć po spe ł nieniu okre ś lonych warunków: − po pierwsze, zwrot lub anulowanie op ł aty dodatkowej; − po drugie, zwrot lub anulowanie nale ż no ś ci za jednorazowy przejazd (przewo ź nego). Postanowienia obowi ą zuj ą cej w KZK GOP Taryfy przewozu osób i baga ż u, które normuj ą kwestie anulowania op ł at dodatkowych, nie przewiduj ą natomiast, ż e anulowaniu podlega równie ż op ł ata za jednorazowy przejazd, do uiszczenia której – obok op ł aty dodatkowej – obowi ą zany jest pasa ż er. Stosownie bowiem do § 10 ust. 1 Taryfy, Nabywca imiennego biletu okresowego, który korzysta ł ze ś rodków komunikacyjnych KZK GOP zgodnie z nabytym uprawnieniem, a w trakcie kontroli nie posiada ł biletu i otrzyma ł protokó ł wezwanie do uiszczenia op ł aty dodatkowej mo ż e uzyska ć anulowanie op ł aty dodatkowej, o ile zg ł osi si ę z tym biletem (zakupionym przed kontrol ą biletow ą ) do KZK GOP w ci ą gu siedmiu dni (a w brzmieniu obowi ą zuj ą cym do dnia 1 listopada 2007 r. – w ci ą gu trzech dni) licz ą c od daty wystawienia protoko ł u – wezwania. Zgodnie za ś z § 10 ust. 2 Taryfy, Osoba, która korzysta ł a z przejazdu bezp ł atnego lub ulgowego i w trakcie kontroli nie posiada ł a (…) wa ż nego dokumentu uprawniaj ą cego j ą do takiego przejazdu mo ż e uzyska ć anulowanie op ł aty dodatkowej. Warunkiem anulowania op ł aty dodatkowej jest zg ł oszenie si ę do KZK GOP w ci ą gu siedmiu dni (licz ą c od dnia przewozu) i przedstawienie dokumentu uprawniaj ą cego do korzystania z przejazdu bezp ł atnego lub ulgowego oraz uiszczenie op ł aty manipulacyjnej w wysoko ś ci okre ś lonej w Cenniku. Z powy ż szych postanowie ń wynika, ż e po spe ł nieniu przez konsumentów okre ś lonych warunków mog ą oni uzyska ć anulowanie wy łą cznie op ł aty dodatkowej za przejazd niezgodnie z postanowieniami Taryfy tj. bez wa ż nego biletu b ą d ź bez dokumentu potwierdzaj ą cego uprawnienie do ulgowego lub bezp ł atnego przejazdu. Postanowienia Taryfy nie przewiduj ą , ż e anulowaniu podlega równie ż op ł ata za jednorazowy przejazd, która jest pobierana wraz z op ł at ą dodatkow ą . W zwi ą zku z powy ż szym po okazaniu przez konsumenta, w okre ś lonym w Taryfie terminie wa ż nego imiennego biletu okresowego zakupionego przed dniem kontroli lub po potwierdzeniu przez konsumenta uprawnienia do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu umarzana jest – zgodnie z powo ł anymi postanowieniami Taryfy – jedynie op ł ata dodatkowa, natomiast nadal istnieje, co najmniej formalny, obowi ą zek uiszczenia op ł aty za jednorazowy przejazd. W ocenie organu antymonopolowego zaniechanie zamieszczenia w § 10 ust. 1 i 2 Taryfy informacji przewiduj ą cej, i ż anulowaniu podlega równie ż – obok op ł aty dodatkowej – op ł ata za jednorazowy przewóz jest równoznaczne z naruszeniem przez KZK GOP obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji odno ś nie przys ł uguj ą cych im uprawnie ń wynikaj ą cych z art. 33a ust. 3a i 3b ustawy Prawo przewozowe. Nale ż y podkre ś li ć w powy ż szym kontek ś cie, i ż obowi ą zek informowania konsumentów o istotnych z ich punktu widzenia okoliczno ś ciach dotycz ą cych umowy, jej przedmiotu i tre ś ci, a tak ż e powinno ść czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny jest cech ą generaln ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kontraktowania. Podanie informacji niepe ł nej, 19 niekompletnej jest równoznaczne z wprowadzeniem konsumenta w b łą d. Prowadzi bowiem do wywo ł ania w ś wiadomo ś ci konsumenta fa ł szywego odzwierciedlenia rzeczywisto ś ci, co mo ż e zosta ć osi ą gni ę te np. poprzez przemilczenie, zaniechanie poinformowania o faktycznym, prawdziwym stanie rzeczy. Na profesjonali ś cie ci ąż y zatem obowi ą zek zachowania si ę odpowiednio starannie tak, aby poziom informacji przekazywanej konsumentowi (np. w tre ś ci umowy, regulaminu, czy – jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie – tre ś ci Taryfy reguluj ą cej warunki korzystania z us ł ug lokalnego transportu zbiorowego) odpowiada ł wiedzy profesjonalisty odniesionej do konkretnej sytuacji i obowi ą zuj ą cym w danym zakresie przepisom prawa. Konsument ma prawo do pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji w sprawach maj ą cych istotne znaczenie dla zabezpieczenia jego interesów. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy zasada ta zosta ł a jednak naruszona. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, ż e zachowanie KZK GOP polegaj ą ce na podaniu informacji niepe ł nej z punktu widzenia art. 33a ust. 3a i 3b ustawy Prawo przewozowe poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą postanowie ń zawartych w § 10 ust. 1 i 2 Taryfy wszystkich informacji wynikaj ą cych z tych przepisów, nosi znamiona bezprawno ś ci. Rozpatruj ą c postawiony zarzut nale ż y równie ż odnie ść si ę do wyja ś nie ń KZK GOP, w których wskaza ł on, i ż zgodnie z opiniami prawnymi, uregulowania prawne znajduj ą ce si ę w aktach prawnych wy ż szego rz ę du, nie powinny by ć powtarzane w takim dokumencie, jak Taryfa. St ą d te ż trudno ujmowa ć w Taryfie zapisy wynikaj ą ce z Kodeksu Cywilnego czy innych aktów prawnych (dowód: karta nr 207). Ustosunkowuj ą c si ę do powy ż szego nale ż y wskaza ć po pierwsze, ż e organ antymonopolowy nie jest uprawniony do oceny postanowie ń Taryfy przewozu osób i baga ż u pod k ą tem zasad przestrzegania techniki legislacyjnej. Po drugie podnie ść nale ż y, ż e wymóg, aby tre ść Taryfy nie powtarza ł a powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa nie stanowi przyzwolenia na zamieszczanie w jej tre ś ci informacji niepe ł nych i wprowadzaj ą cych konsumenta w b łą d. Je ż eli Zwi ą zek podejmuje decyzj ę , aby w Taryfie uregulowane zosta ł y okre ś lone kwestie, powinien zrobi ć to w sposób wyczerpuj ą cy i rzetelny, bez pomijania informacji istotnych z punktu widzenia interesów konsumenta. Przedstawione przez KZK GOP argumenty nie maj ą zatem wp ł ywu na ocen ę zachowania Zwi ą zku z punktu widzenia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Powy ż ej dowiedziono, ż e zosta ł a spe ł niona pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia stosowania przez Zwi ą zek praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów tj. bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy. Dla stwierdzenia, ż e dosz ł o do naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e zachowanie powy ż sze godzi w interesy konsumentów. Zakwestionowane postanowienia Taryfy, w zwi ą zku z tym, ż e nie zawieraj ą kompletnej informacji wynikaj ą cej z powo ł anych przepisów prawa mog ą konsumentów wprowadza ć w b łą d co do zakresu ich uprawnie ń oraz istniej ą cych po stronie KZK GOP obowi ą zków. Po zapoznaniu si ę postanowieniami Taryfy konsumenci maj ą prawo s ą dzi ć , i ż otrzymali za jej po ś rednictwem pe ł n ą i wyczerpuj ą c ą informacj ę na temat przedstawionych w tre ś ci Taryfy kwestii. Porównanie zakwestionowanych przez organ antymonopolowy postanowie ń § 10 ust. 1 i 2 Taryfy z przepisami zawartymi w art. 33a ust. 3a i 3b ustawy Prawo przewozowe prowadzi jednak do wniosku, ż e w tre ś ci powo ł anych postanowie ń informacja podana zosta ł a w sposób wybiórczy z pomini ę ciem cz ęś ci przys ł uguj ą cych konsumentowi na podstawie ww. przepisów uprawnie ń . Konsument nie jest w tre ś ci Taryfy informowany o wszystkich konsekwencjach, jakie wi ążą si ę ze spe ł nieniem przez niego warunków okre ś lonych w § 10 ust.1 i 2 Taryfy. 20 Zachowanie KZK GOP wprowadza zatem konsumentów w b łą d poprzez wywo ł anie u nich fa ł szywego przekonania na temat ich praw. Godzi równie ż , co najmniej potencjalnie, w ekonomiczne interesy konsumentów, co wynika z faktu, i ż zakwestionowane postanowienia Taryfy nie przewiduj ą mo ż liwo ś ci zwrotu na rzecz konsumenta lub anulowania op ł aty za przejazd, która pobierana jest wraz z op ł at ą dodatkow ą w przypadku stwierdzenia podczas kontroli, ż e konsument podró ż owa ł bez wa ż nego biletu b ą d ź bez dokumentu potwierdzaj ą cego prawo do przejazdu bezp ł atnego lub ulgowego. Istniej ą cy po stronie konsumenta – pomimo spe ł nienia okre ś lonych warunków – obowi ą zek uiszczenia op ł aty za jednorazowy przejazd, z wniesienia której konsument zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa powinien by ć zwolniony, a która zgodnie z brzmieniem § 10 ust. 1 i 2 Taryfy nie jest anulowana, mo ż e rodzi ć dla niego negatywne konsekwencje o charakterze finansowym. W tym miejscu odnie ść nale ż y si ę równie ż do wyja ś nie ń KZK GOP przedstawionych w toku post ę powania w odpowiedzi na postawiony zarzut. Zwi ą zek podniós ł , ż e pomimo brzmienia § 10 ust. 1 i 2 Taryfy, w praktyce op ł ata za jednorazowy przewóz – po okazaniu w odpowiednim terminie biletu lub dokumentu uprawniaj ą cego do przejazdu bezp ł atnego lub ulgowego – nie jest pobierana. Odnosz ą c si ę do powy ż szego podnie ść nale ż y, o czym by ł a ju ż mowa we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji, i ż dla stwierdzenia, ż e dosz ł o do naruszenia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest konieczne wykazanie, ż e na rynku wyst ą pi ł y skutki okre ś lonych dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów s ą równie ż takie zachowania, które hipotetycznie cho ć by mog ą prowadzi ć do wyst ą pienia takich skutków. Z literalnego brzmienia zakwestionowanych postanowie ń Taryfy wynika, ż e op ł ata za przewóz – po okazaniu odpowiednich dokumentów – nie jest konsumentowi ani zwracana, ani anulowana. Postanowienia te stwarzaj ą zatem Zwi ą zkowi mo ż liwo ść post ę powania niezgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Zgodnie z ich tre ś ci ą Zwi ą zek ma prawo pobra ć lub zatrzyma ć op ł at ę za przewóz pomimo spe ł nienia przez pasa ż era warunków, które zgodnie z art. 33a ust. 3a i 3b Prawa przewozowego skutkowa ć powinny zwrotem lub umorzeniem przedmiotowych op ł at. Postanowienia Taryfy wprowadzaj ą zatem konsumenta w b łą d co do zakresu przys ł uguj ą cych mu uprawnie ń i bez znaczenia dla stwierdzenia, ż e zachowanie takie stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest rzeczywiste post ę powanie przedsi ę biorcy na rynku. Brak skutków praktyki nie oznacza zatem, ż e nie zosta ł naruszony zakaz, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zadaniem organu antymonopolowego jest bowiem nie tylko eliminowanie skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, ale równie ż przeciwdzia ł anie wyst ę powaniu takich skutków, co wynika bezpo ś rednio z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy stwierdzi ć równie ż nale ż y, i ż zakwestionowane zachowania KZK GOP godz ą w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. S ą bowiem skierowane do nieokre ś lonego z góry kr ę gu konsumentów, który obejmuje wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców us ł ug organizowanych przez KZK GOP b ę d ą cych nabywcami imiennych biletów okresowych b ą d ź posiadaj ą cych uprawnienia do przejazdów bezp ł atnych lub ulgowych. Oznacza to, ż e na skutek bezprawnych praktyk Zwi ą zku zagro ż ony jest interes publiczny tj. chroniony prawem interes wszystkich konsumentów pojmowany jako ich prawo do uzyskania od profesjonalisty w tre ś ci Taryfy pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat warunków umowy, do której przyst ę puj ą . Zachowanie KZK GOP godzi zatem w zbiorowe interesy konsumentów, a zatem spe ł niona zosta ł a ostatnia przes ł anka niezb ę dna do uznania, ż e dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak ju ż podniesiono, ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi ą ca podstaw ę do wydania niniejszej decyzji, wesz ł a w ż ycie z dniu 21 21 kwietnia 2007 r. Praktyka Zwi ą zku b ę d ą ca przedmiotem rozpatrywanego zarzutu zapocz ą tkowywana zosta ł a natomiast przed t ą dat ą tj. pod rz ą dami ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Podobnie, jak w odniesieniu do poprzedniego zarzutu zasadne jest zatem dokonanie oceny zakwestionowanego zachowania KZK GOP równie ż w ś wietle przepisów nieobowi ą zuj ą cej ju ż ustawy. Art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi ł , ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Art. 23a ust. 2 ww. ustawy przewidywa ł , ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę mi ę dzy innymi naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Tre ść ww. przepisów odpowiada zatem tre ś ci art. 24 ust. 1, ust. 2 pkt 2) i ust. 3 aktualnie obowi ą zuj ą cej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Praktyka KZK GOP polegaj ą ca na zaniechaniu zamieszczenia w tre ś ci Taryfy pe ł nej informacji wynikaj ą cej z art. 33a ust. 3a i 3b ustawy Prawo przewozowe zosta ł aby zatem uznana za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów równie ż w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. Stosownie do art. 26 ust. 1 w zwi ą zku z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy, a przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut nie zaprzesta ł stosowania okre ś lonej praktyki. W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, ż e stwierdzona praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów zosta ł a przez KZK GOP zaniechana. Zwi ą zek nie przedstawi ł ż adnych dowodów wskazuj ą cych na dokonanie zmian w tre ś ci obowi ą zuj ą cej Taryfy w sposób uwzgl ę dniaj ą cy postawiony przez organ antymonopolowy zarzut. W zwi ą zku z powy ż szym w pe ł ni uzasadnione jest na ł o ż enie na KZK GOP nakazu zaniechania stosowania stwierdzonej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono, jak w pkt II sentencji niniejszej Decyzji. III. Stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy mo ż e okre ś li ć w decyzji uznaj ą cej praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą zaniechanie jej stosowania, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania zawartego w niej nakazu. W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł zobowi ą za ć KZK GOP do podj ę cia nast ę puj ą cych dzia ł a ń w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt II sentencji niniejszej decyzji: 1. zamieszczenia w tre ś ci § 10 ust. 1 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach pe ł nej informacji wynikaj ą cej z art. 33a ust. 3b w zwi ą zku z art. 33a ust. 3a ustawy Prawo przewozowe poprzez uzupe ł nienie ww. postanowienia o informacj ę okre ś laj ą c ą , ż e w przypadku posiadania przez podró ż nego wa ż nego dokumentu przewozu, którego nie mia ł on podczas przejazdu, nale ż no ść za przewóz (przewo ź ne) podlega zwrotowi lub umorzeniu – pod warunkiem udokumentowania przez podró ż nego nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przewozu faktu posiadania wa ż nego dokumentu przewozu, 2. zamieszczenia w tre ś ci § 10 ust. 2 Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej Komunikacyjnego Zwi ą zku Komunalnego Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach pe ł nej informacji wynikaj ą cej z art. 33a ust. 3a ustawy Prawo przewozowe poprzez uzupe ł nienie ww. postanowienia o informacj ę 22 przewiduj ą c ą , ż e w razie stwierdzenia braku wa ż nego dokumentu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu, nale ż no ść za przewóz (przewo ź ne) podlega zwrotowi lub umorzeniu – pod warunkiem udokumentowania przez podró ż nego nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od dnia przejazdu uprawnie ń do bezp ł atnego lub ulgowego przejazdu. Celem okre ś lenia na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ś rodków usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest doprowadzenie do stanu, w którym obowi ą zuj ą ca w KZK GOP Taryfa przewozu osób i baga ż u zawiera ć b ę dzie pe ł n ą i kompletn ą informacj ę o uprawnieniach przys ł uguj ą cych konsumentom na podstawie art. 33a ust. 3a i ust. 3b ustawy Prawo przewozowe. W docelowym kszta ł cie § 10 ust. 1 i 2 Taryfy powinny zatem informowa ć konsumentów, ż e w opisanych w ww. postanowieniach okoliczno ś ciach i po spe ł nieniu wskazanych w nich warunków, anulowaniu podlega nie tylko op ł ata dodatkowa, ale równie ż op ł ata za jednorazowy przejazd (przewo ź ne). Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt III sentencji niniejszej decyzji. IV. Zgodnie z tre ś ci ą art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tej ż e ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niana jest wysoko ść nak ł adanych na przedsi ę biorców kar. Norma prawna wynikaj ą ca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa mi ę dzy innymi w art. 106 nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Stosownie do art. 130 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej, o którym mowa w art. 111, uwzgl ę dnia si ę równie ż okoliczno ść naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.). Wskaza ć równie ż nale ż y, ż e kara pieni ęż na mo ż e by ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę niezale ż nie od tego, czy dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy umy ś lnie, czy te ż nieumy ś lnie. Na ł o ż ona przez organ antymonopolowa kara powinna ponadto pe ł ni ć funkcj ę represyjn ą (tj. stanowi ć dolegliwo ść za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a tak ż e prewencyjn ą , dyscyplinuj ą c ą (tj. zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci). W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . W punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji organ antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez Komunikacyjny Zwi ą zek Komunalny Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 oraz w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaj ą c zasadno ść dwóch postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. W 2007 roku szacunkowa suma dochodów wykonanych Zwi ą zku wynios ł a 399 410 255,10 PLN, przy czym 52% tej kwoty stanowi ą dochody ze sprzeda ż y biletów, a oko ł o 40% – wp ł aty gmin cz ł onkowskich na dofinansowanie zada ń bie żą cych. Maksymalna 23 kara pieni ęż na, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na KZK GOP w oparciu o art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi zatem 39 941 025,51 PLN. Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej organ antymonopolowy wzi ął w pierwszej kolejno ś ci pod uwag ę , ż e KZK GOP jako profesjonalista o d ł ugoletnim do ś wiadczeniu rynkowym formu ł uj ą c tre ść postanowie ń Taryfy przewozu osób i baga ż u w komunikacji miejskiej powinien wykaza ć si ę odpowiedni ą staranno ś ci ą i dba ł o ś ci ą tak, aby nie zosta ł y naruszone powszechnie obowi ą zuj ą ce przepisy prawa. Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i poszanowania prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak KZK GOP. Zwi ą zek powinien by ć zatem ś wiadomy faktu, ż e zakwestionowane w niniejszej decyzji zachowania s ą niedopuszczalne w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ś wiadomo ść Zwi ą zku co do zakazu podejmowania dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów powinna by ć tym wi ę ksza, je ś li uwzgl ę dni ć fakt, i ż by ł on ju ż kilkukrotnie uczestnikiem post ę powa ń prowadzonych przez organ antymonopolowy. Dlatego w ocenie organu antymonopolowego zachowanie KZK GOP podlegaj ą ce ocenie w niniejszej decyzji jest efektem niedo ł o ż enia staranno ś ci, jakiej nale ż a ł oby oczekiwa ć od profesjonalnego i do ś wiadczonego uczestnika obrotu rynkowego organizuj ą cego us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Przy okre ś laniu wymiaru kary pieni ęż nej organ antymonopolowy uwzgl ę dni ł równie ż d ł ugotrwa ł o ść stwierdzonego naruszenia tj. ponad 2,5-letni okres stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów stwierdzonej w pkt I niniejszej decyzji oraz ponad 3-letni okres stosowania praktyki, o jakiej mowa w pkt II decyzji. Podkre ś lenia wymaga przy tym, ż e okre ś laj ą c okres, w jakim KZK GOP dopu ś ci ł o si ę przedmiotowych narusze ń wzi ę to pod uwag ę , ż e przepisy art. 33a ust. 3a i 3b ustawy Prawo przewozowe, stanowi ą ce punkt wyj ś cia dla oceny zakwestionowanych zachowa ń przedsi ę biorcy, wesz ł y w ż ycie w dniu 31.01.2005r. i od tego czasu liczony powinien by ć okres naruszenia przez Zwi ą zek przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Nak ł adaj ą c na KZK GOP kar ę pieni ęż n ą organ antymonopolowy uwzgl ę dni ł równie ż , i ż zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu zachowania KZK GOP wi ą za ł y si ę z nara ż eniem najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci, na wymierne straty finansowe, w efekcie czego zagro ż one zosta ł y ich interesy o charakterze ekonomicznym. Wzi ę to tak ż e pod uwag ę , ż e postanowienia Taryfy stanowi ą ce przedmiot postawionych Zwi ą zkowi zarzutów wprowadza ł y konsumentów w b łą d co do warunków korzystania z us ł ug lokalnego transportu zbiorowego, w efekcie czego konsumenci mogli mie ć fa ł szywe wyobra ż enie na temat przys ł uguj ą cych im uprawnie ń i ci ążą cych na KZK GOP obowi ą zkach. Przy ustalaniu wymiaru kary wzi ę to tak ż e pod uwag ę geograficzny zasi ę g dzia ł alno ś ci KZK GOP. Zwi ą zek jest organizatorem lokalnego transportu zbiorowego na obszarze 23 gmin cz ł onkowskich z terenu województwa ś l ą skiego, a przedsi ę biorcy wykonuj ą cy us ł ugi na zlecenie KZK GOP ka ż dego dnia obs ł uguj ą 1,2 mln pasa ż erów 1 . Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej wzi ę to równie ż pod uwag ę , i ż organ antymonopolowy stwierdzi ł wcze ś niej naruszenie przez KZK GOP przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. W prawomocnej Decyzji RKT-60/2002 z dnia 05.12.2002r. uznano za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ww. ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez KZK GOP pozycji dominuj ą cej na rynku organizacji lokalnego transportu zbiorowego na obszarze gmin cz ł onkowskich Zwi ą zku w drodze narzucania uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci, poprzez pobieranie powi ę kszonej o 100% op ł aty manipulacyjnej 1 http://www.kzkgop.com.pl/dzialalnosc/fakty/fakty.pdf 24 w przypadku powtórnego w danym roku anulowania na ł o ż onej na pasa ż era op ł aty dodatkowej w przypadku, gdy w trakcie kontroli nie posiada ł on przy sobie, zakupionego przed kontrol ą biletow ą , imiennego biletu okresowego lub dokumentu uprawniaj ą cego do ulgi b ą d ź bezp ł atnego przejazdu. Na Zwi ą zek na ł o ż ony zosta ł nakaz zaniechania stosowania przedmiotowej praktyki. Ponadto organ antymonopolowy na ł o ż y ł na przedsi ę biorc ę z tytu ł u naruszenia zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 5 282,85 PLN. Przedmiotowa decyzja uprawomocni ł a si ę w dniu 08.01.2003r. Stwierdzone w niniejszej Decyzji praktyki stanowi ą zatem powtórne naruszenie przez KZK GOP przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co stanowi istotn ą okoliczno ść obci ąż aj ą c ą przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej. Miarkuj ą c kar ę pieni ęż n ą organ antymonopolowy wzi ął równie ż pod uwag ę fakt zaniechania stosowania przez Zwi ą zek praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów stwierdzonej w pkt I niniejszej Decyzji, co nast ą pi ł o jeszcze przed dniem wszcz ę cia post ę powania w niniejszej sprawie. Jednocze ś nie wzi ę to pod uwag ę , ż e druga ze stwierdzonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nie zosta ł a przez przedsi ę biorc ę zaprzestana. Zwi ą zek nadal pos ł uguje si ę w obrocie Taryf ą , której postanowienia nie zawieraj ą pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji wynikaj ą cej z art. 33a ust. 3a i 3b ustawy Prawo przewozowe i nie podj ął ż adnych dzia ł a ń w celu wyeliminowania stwierdzonych uchybie ń . Ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej na KZK GOP kary organ antymonopolowy mia ł tak ż e na wzgl ę dzie wyja ś nienia przedsi ę biorcy wskazuj ą ce na to, i ż zakwestionowane postanowienia Taryfy nie by ł y stosowane w praktyce, a Zwi ą zek nie uzyska ł z ich tytu ł u wymiernych korzy ś ci finansowych. Zwi ą zek wyja ś ni ł bowiem, i ż dopuszcza ł mo ż liwo ść anulowania op ł aty dodatkowej w przypadku okazania wa ż nego dokumentu przewozu w terminie pó ź niejszym ni ż 3 dni od daty kontroli biletowej. O ś wiadczy ł równie ż , i ż w praktyce konsumenci, którzy spe ł nili przes ł anki, o jakich mowa w art. 10 ust. 1 i 2 Taryfy, uzyskiwali anulowanie zarówno op ł aty dodatkowej, jak i op ł aty za jednorazowy przewóz, która nie by ł a pobierana. Ponadto jako czynnik ł agodz ą co wp ł ywaj ą cy na wymiar na ł o ż onej kary postanowiono potraktowa ć okoliczno ść , i ż KZK GOP nie utrudnia ł o organowi antymonopolowemu prowadzenia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów dostarczaj ą c dokumentów i wyja ś nie ń istotnych dla rozstrzygni ę cia sprawy. Przy ustalaniu wysoko ś ci kary wzi ę to dodatkowo pod uwag ę wysoko ść dochodów wykonanych KZK GOP osi ą gni ę tych z tytu ł u sprzeda ż y biletów (które stanowi ł y ponad 50% ogó ł u dochodów wykonanych Zwi ą zku). W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 10 000 PLN (s ł ownie z ł otych: dziesi ęć tysi ę cy). W ocenie organu antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci oko ł o 0,0025% dochodów wykonanych KZK GOP w 2007 r. i stanowi ą ca oko ł o 0,025% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i wspó ł mierna do mo ż liwo ś ci finansowych Zwi ą zku. Organ antymonopolowy kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dla Zwi ą zku dolegliwo ść , a nadto spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą tak, aby zapobiec w przysz ł o ś ci podobnym naruszeniom. Niniejsza kara powinna stanowi ć zatem przestrog ę dla przedsi ę biorcy na przysz ł o ść i reperkusj ę za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zw ł aszcza bior ą c pod uwag ę , i ż druga za stwierdzonych w przedmiotowej decyzji praktyk nie zosta ł a przez KZK GOP zaprzestana. Poza wymiarem indywidualnym na ł o ż onej kary nale ż y jednak podkre ś li ć równie ż jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. 25 Jednocze ś nie wskaza ć nale ż y, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej uwzgl ę dniono, i ż jest ona nak ł adana na zwi ą zek mi ę dzygminny organizuj ą cy us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej w zakresie lokalnego transportu zbiorowego, w zwi ą zku z czym negatywne konsekwencje na ł o ż onej kary mog ą godzi ć we wszystkich cz ł onków wspólnot samorz ą dowych gmin cz ł onkowskich KZK GOP. Wobec powy ż szego orzeczono jak w pkt IV sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Kar ę nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. V. Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli w wyniku post ę powania organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 80 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W punkcie I i II niniejszej decyzji organ antymonopolowy – w wyniku przeprowadzonego przeciwko Komunikacyjnemu Zwi ą zkowi Komunalnemu Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego z siedzib ą w Katowicach post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów stwierdzi ł naruszenie przez ww. przedsi ę biorc ę art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaj ą c zasadno ść dwóch postawionych mu zarzutów. Spe ł niona zosta ł a zatem przes ł anka wynikaj ą ca z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pozwalaj ą ca na obci ąż enie KZK GOP kosztami przeprowadzonego post ę powania, którymi s ą dla organu antymonopolowego wydatki w kwocie 56,50 PLN zwi ą zane z prowadzon ą w toku tego post ę powania korespondencj ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć KZK GOP kosztami post ę powania antymonopolowego w wysoko ś ci 56,50 PLN (s ł ownie z ł otych: pi ęć dziesi ą t sze ść 50/100). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie V sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie V niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem 26 Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral Otrzymuje: 1) Komunikacyjny Zwi ą zek Komunalny Górno ś l ą skiego Okr ę gu Przemys ł owego ul. Wita Stwosza 31 40-042 Katowice 2) a/a 27